رأی
جایگاه ارشاد قضایی به طرح دعوی حقوقی در رای کیفری
مقدمه
جایگاه ارشاد قضایی به طرح دعوی حقوقی در رای کیفری
خ. م.:
در نشست قضایی که در تاریخ 1400/09/04 در استان تهران برگزار شد، موضوع جایگاه ارشاد قضایی در طرح دعوی حقوقی در رای کیفری مورد بررسی قرار گرفت. پرسش اصلی این بود که آیا دادسرا و دادگاههای کیفری میتوانند شاکی را به طرح دعوی حقوقی ارشاد کنند و آیا این ارشاد تاثیری بر ماهیت امر حقوقی در رای قطعی کیفری دارد یا خیر. هیات عالی بر این نظر بود که ارشاد قضایی تنها به عنوان راهنمایی برای اعمال حق دادخواهی محسوب میشود و به معنای خروج قاضی از بیطرفی نیست. این نظر با استناد به تبصره ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری تایید شده است. اکثریت اعضای هیات بر این باور بودند که ارشاد قضایی میتواند موجب خروج قاضی از بیطرفی شود و به نوعی تلقین دلیل محسوب گردد که با ماده 3 قانون آیین دادرسی کیفری مغایرت دارد. آنها تاکید کردند که این ارشاد ممکن است حقوق ی. ا. ط. را نقض کند و باعث تزلزل شاکی در تصمیمگیری شود. در مقابل، اقلیت بر این نکته تاکید داشتند که ارشاد قضایی میتواند به کشف حقیقت و سازش بین طرفین کمک کند و خروج از بیطرفی به شمار نمیآید، زیرا قاضی میتواند راه صحیح دادرسی را نشان دهد بدون اینکه به نفع ی. ا. ط. عمل کند. در نهایت، هر دو نظر بر جنبه مخیر بودن ارشاد قضایی تاکید کردند و اذعان داشتند که هیچ الزامی برای قاضی دادگاه حقوقی در پیروی از این ارشاد وجود ندارد.
صورتجلسه نشست قضایی
تاریخ برگزاری: 1400/09/04
برگزار شده توسط: استان تهران/ شهر رباط کریمموضوع
جایگاه ارشاد قضایی به طرح دعوی حقوقی در رای کیفریپرسش
در آرای صادره از دادسرا و دادگاههای کیفری حسب مورد ضمن صدور قرار منع تعقیب یا حکم برائت؛ شاکی ارشاد قضایی به طرح دعوی حقوقی میگردد. در این فرض آیا اساساً امکان ارشاد قضایی شاکی توسط دادسرا و دادگاههای کیفری وجود دارد؟ در صورتی که منعی بر ارشاد قضایی در فرض سوال وجود نداشته باشد ارشاد مزبور در رای قطعیت یافته کیفری موثر در ماهیت امر حقوقی، آیا برای دادگاه حقوقی موجب متابعت میباشد؟
نظر هیات عالی
هدایت شاکی به طرح دعوی حقوقی فینفسه موجد حق و تکلیف برای اصحاب دعوی (شاکی و متهم) نمیباشد و صرفاً ارائه طریق برای اعمال حق دادخواهی موضوع اصل 32 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است و به معنای خروج قاضی از بیطرفی یا تکلیف قضات دادگاههای حقوقی به پذیرش دعوی احتمالی شاکی خصوصی (خواهان) نمیباشد ضمناً اتخاذ ملاک از تبصره ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری نیز موید این نظر است.نظر اکثریت
ارشاد قضایی توسط قاضی در رای کیفری از نوع تلقین دلیل بوده و باعث خروج قاضی از بیطرفی میگردد که در ماده 3 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1394 منع گردیده است و در واقع، دادرس در جایگاه وکیل مدافع شاکی قرار میگیرد. در چنین ارشادی سعی میگردد تا حقوق شاکی به عنوان اصحاب دعوی در گزینش حقوق شکایت کیفری ایشان زائل شود و دادرسی کیفری به انحراف متمایل شود و گفتار تلقینی و القایی و ارشاد قضایی قضات در رای کیفری موجب کشف دلیل و مشاوره به نفع ی. ا. ط. علیه طرف دیگر باعث میگردد تا حقوق ی. ا. ط. دعوی زیر پا گذاشته شود و دادگاه کیفری به جای تصمیمگیری قاطع نسبت به موضوع؛ حق دادرسی و دادخواهی دیگری را به فرد القاء میکند و باعث تزلزل شاکی در تصمیمگیری نسبت به تجدیدنظرخواهی از رای کیفری میشود. همچنین احکام دادگاهها در نحوه صدور و اجرا بایستی به نحو مولوی صادر گردد یعنی به نحوی صادر گردد که تمام صدر و ذیل آن قابل استناد باشد و حکم ارشادی در برابر حکم مولوی قرار میگیرد که تکلیف و الزامی در آن وجود ندارد و قاضی وقتی در رای اقدام به ارشاد قضایی مینماید درواقع نقش مشاور را بر عهده میگیرد و حکم از جنبه مولوی خارج میگردد و با ارشاد قضایی، مقدمه دادرسی دیگری فراهم میگردد که خود موجب تشویق به طرح دعاوی است که مغایر سند تحول قضایی م. ب.. بنابراین در طی فرایند ارشاد قضایی؛ راهنمایی قاضی جنبه مخیره دارد و قاضی دادگاه حقوقی و حتی شاکی ملزم به اطاعت امر نمیباشند.نظر اقلیت
ارشاد قضایی وسیلهای برای کشف حقیقت هست که در راستای کمک به تعاون و حتی سازش میان اصحاب دعوی کیفری م. ب. و اصحاب دعوی در جامعهای زندگی میکنند که اطلاعات حقوقی اندکی دارند. بنابراین ارشاد قضایی، اثرات قابل توجهی بر حقوق شهروندی میگذارد و حقوق اصحاب دعوی به آنان نشان داده میشود و زمینه برای عدالت قضایی فراهم میگردد و این موضوع خروج از بیطرفی نمیباشد و دادرس فارغ از نفع یکی از اصحاب دعوی راه صحیح دادرسی را مینمایاند و حتی گاهاً بدون مخاطب قراردادن شخص معینی به طرح دعوا، طرفین را رهنمون میسازد تا اقدام صحیحی انجام دهند البته در راستای نظریه اکثریت در عین اینکه طرف مقابل اختیار دارد که این امر را انجام ندهد و ارشاد قضایی، جنبه مخیره دارد و موجب تکلیفی برای قاضی دادگاه حقوقی نمیباشد.موارد مرتبط 39
آرای مرتبط 1
-
رأی
هماستناد
تکلیف بازپرس در مواردی که بزه جنحهای و بزه جنایی مرتبط به هم وقوع یافته
قانون آیین دادرسی کیفری و ماده 99
نظریات مشورتی 23
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/1244 مورخ 1399/09/15
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 چنانچه بازپرس ضمن تحقیق
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/2800 مورخ 1396/11/15
مواد 99، 363، 366 و 341 قانون آیین دادرسی کیفری 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/460 مورخ 1399/04/28
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/2308 مورخ 1397/08/20
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 که ناظر به کشف جرم غیر مرتبط و غیر ق
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/1177 مورخ 1402/03/02
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/1012 مورخ 1399/07/19
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/511 مورخ 1399/05/05
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/99/511 — 1399/05/05
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/99/1012 — 1399/07/19
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/99/1244 — 1399/09/15
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 چنانچه بازپرس ضمن تحقیق
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/408 — 1400/10/22
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 آگاهی زیاندیدگان جرایم قابل گذش
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1401/1177 — 1402/03/02
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/99/460 — 1399/04/28
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/96/2800 مورخ 1396/11/15 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص (1)- امکان تذکر دادگاه به دادسرا درباره اصلاح قرار موقوفی به منع تعقیب (2)- امکان تکلیف دادگاه به دادسرا به ا
مواد 99، 363، 366 و 341 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 با الحاقات
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/96/1543 مورخ 1396/07/05 اداره کل حقوقی قوه قضائیه درخصوص دایره مسئولیت بازپرس در فرض کامل نبودن تحقیقات از نظر دادگاه رسیدگی کننده با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1400/408 مورخ 1400/10/22 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص قابل گذشت شمرده شدن جرایمی از جمله انتقال مال غیر با ارزش کمتر از یک میلیارد ریال و خیانت در امانت، با تصویب
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 آگاهی زیان دیدگان جرایم قابل گذ
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/99/511 مورخ 1399/05/05 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص تکلیف قاضی کشیک در صورت دستگیری سارق و عدم امکان شناسایی شاکی واخذ پیشینه کیفری موثر متهم و قیمت دقیق اموال مس
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1401/1177 مورخ 1402/03/02 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص ۱- در صورت ارجاع پرونده متهم به شعبه دیگری، صرفاً دادستان میتواند این ارجاع را تأیید کند و در صورتی که خود
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/99/1244 مورخ 1399/09/15 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص (1)- در مجازات مرتکب بزه فرار مالیاتی موضوع ماده 274 قانون مالیات های مستقیم، تنها یکی از مجازات های درجه شش
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 چنانچه بازپرس ضمن تحقیق
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/99/460 مورخ 1399/04/28 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص وضعیت سارق در فرض قابل گذشت بودن و عدم دسترسی به شاکی خصوصی با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/97/2308 مورخ 1397/08/20 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص نحوه اجرای تعلیق اجرای مجازات به طور ساده و به صورت مراقبتی (طرح شکایت جدید حین انجام تحقیقات مقدماتی - متابع
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری نباشد در چنین شرایطی آیا مقام تحقیق بدون
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/99/1012 مورخ 1399/07/19 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص (1)- وضعیت تفهیم اتهام در خصوص سارقی که با مال مسروقه به ارزش کمتر از دویست میلیون ریال دستگیر شده است (2)- ت
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/408 مورخ 1400/10/22
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392
نشستهای قضایی 10
-
نشست قضایی
هماستناد
کشف جرم منافی عفت حین رسیدگی به جرم دیگر توسط بازپرس و امکان صدور قرار عدم صلاحیت
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری عمل نمی کند و موضوع از شمول ماده مرقوم خا
-
نشست قضایی
هماستناد
مفهوم جرم مرتبط در آیین دادرسی کیفری
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری
-
نشست قضایی
هماستناد
نحوه اتخاذ تصمیم دادسرا در صورت دستگیری متهم حین سرقت
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری به شاکی اعلام تا در صورت تمایل اعلام شکای
-
نشست قضایی
هماستناد
کلاهبرداری و انتقال مال غیر
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری اقدام به شکایت از شخص «الف» نکند و سپس شخ
-
نشست قضایی
هماستناد
توسعه شکایت از ناحیه وکیل
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری نیز به بازپرس اختیار داده است که در صورت
-
نشست قضایی
هماستناد
بررسی ماهیت بزه افتراء و توهین
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری به دادستان اطلاع داده شود که در صورت ارجا
-
نشست قضایی
هماستناد
تکلیف بازپرس در اجرای ماده 99 ق.آ.د.ک و تبصره آن
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری در شروع تعقیب
-
نشست قضایی
هماستناد
امکان رسیدگی توامان به ادعای مفقودی، سرقت یا کلاهبرداری در خصوص چکی که تحت شکایت کیفری است
قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و همچنین مقررات ماده 99
-
نشست قضایی
هماستناد
فقدان سمت شاکی
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392
-
نشست قضایی
هماستناد
تشخیص جرم دیگری در پرونده
ماده 99 ق آ د ک دادیار یا بازپرس حسب مورد به جرم اخیرالذکر رسیدگی می کن
مواد مرتبط 1
-
اعمال
از این صفحه
ماده 99 — قانون آیین دادرسی کیفری
ماده 99 قانون آیین دادرسی کیفری نیز موید این نظر است
مقرراتِ مرتبط 1
-
بخشنامه
هماستناد
بخشنامه تکلیف بازپرس در مواردی که بزه جنحه ای و بزه جنایی مرتبط به هم وقوع یافته
قانون آیین دادرسی کیفری و ماده 99
دکترین 3
-
مقاله
هماستناد
۲ - ۱ - مفهوم تعقیب و مقاطع آن — ب - ۲ - ۲ - ۲
ماده 99 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
در قانون جدید آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۴ نیز دو مستند قانونی
ماده 99 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
در قانون جدید آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۴ نیز دو مستند قانونی
ماده 99 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
