حدود اختیار زوج پس از اعطا وکالت در طلاق به زوجه

حدود اختیار زوج پس از اعطا وکالت در طلاق به زوجه خ. م.: در تاریخ 23 مرداد 1395، شعبه دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی نمود که در آن، زوج به همسر خود وکالت محضری بلاعزل برای طلاق اعطا کرده بود. پس از صدور گواهی عدم امکان سازش توسط دادگاه بدوی، وکیل زوج به دلیل ادعای عدم حق اسقاط تجدیدنظرخواهی، اعتراض کرد. شعبه پنجم تجدیدنظر استان خوزستان با پذیرش این اعتراض، قرار رد دعوی را صادر کرد. زوجه با فرجامخواهی، ادعا نمود که با اعطای وکالت، حق پس‌گرفتن دعوی از زوج سلب شده و طلاق به‌طور قانونی اجرا گردیده است. شعبه دیوان عالی کشور با استدلال بر این که وکالت بلاعزل به معنای سلب حق عزل است و زوج نمی‌تواند شخصاً نسبت به دعوی ایراد کند، رای تجدیدنظر را نقض و پرونده را به شعبه همعرض دادگاه تجدیدنظر استان خوزستان ارجاع داد. این تصمیم بر اساس بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/23 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: اعطا وکالت در طلاق به زوجه، به معنای سلب اختیار از زوج برای انجام موضوع وکالت (طلاق دادن زوجه) نیست؛ اما حق وی صرفا در همین جهت محفوظ است و نمی تواند مانع طلاقی که از ناحیه زوجه با حق وکالت صورت می‌گیرد بشود. در غیراین صورت با هر اقدامی از ناحیه زوجه، زوج می‌تواند در دادگاه حاضر و مانع طلاق شود و این با مفهوم و ذات وکالت اعطایی مغایر بوده و آن را عبث و بیهوده می‌سازد. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه پانزدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/02/05 - 13 : 46 قاضی: جعفر قدیانی قاضی: سید محمود تولیت قاضی: مرتضی شریفی خلاصه جریان پرونده مطابق گزارش و خلاصه پرونده که در مورخه 94/7/14 توسط این شعبه تنظیم و دادنامه شماره --- مورخه 93/12/19 صادره از شعبه پنجم تجدیدنظر استان خوزستان که به موجب آن قرار رد دعوی موضوع درخواست طلاق توافقی زوجین با پس گرفتن دعوی صادر گردیده، نقض و جهت رسیدگی به همان دادگاه ارجاع گردیده است. و موضوع بدین صورت بود که زوج آقای ص.ک. طی وکالت نامه محضری اختیار طلاق از هر نوع با سلب حق عزل خود را در دفترخانه به همسرش خانم … و زوجه نیز با اختیارات موجود در وکالتنامه با گرفتن وکیل از ناحیه زوج طرح دعوی صدور گواهی عدم امکان سازش (طلاق توافقی) نموده و دادگاه بدوی خانواده اهواز حکم به گواهی عدم امکان سازش صادر و دادنامه در مورخه 93/7/20 به وکیل زوج و ز. ا. گ. و وکیل زوج از خود اسقاط حق تجدیدنظرخواهی نموده و در مورخه 93/7/20 زوجه جهت اجرای صیغه طلاق به دفترخانه معرفی شده است. در مورخه 93/7/29 خانم ز. م. به وکالت از زوج آقای ص.ک. به دادگاه مراجعه و تقاضای ابلاغ دادنامه را نموده و در همان روز نسبت به دادنامه اعتراض و اعلام کرده وکیل در وکالتنامه اختیار اسقاط حق تجدیدنظرخواهی نداشته است. و نهایتا شعبه پنجم تجدیدنظر استان خوزستان با قبول اعتراض و اینکه وکیل زوج د. ا. م. دعوی خود را پس گرفته با نقض دادنامه قرار رد دعوی به استناد بند ب ماده 107 قانون آیین دادرسی مدنی صادر نموده است. با فرجامخواهی زوجه و نقض دادنامه توسط این شعبه طی دادنامه شماره --- مورخه 94/7/14 با این استدلال که زوج با دادن وکالت محضری بلاعزل به زوجه حق پس گرفتن دعوی را نداشته زیرا با فرض ایجاد چنین حقی برای زوجه دادن وکالت امری عبث و بیهوده خواهد بود. پرونده به شعبه رای منقوض ارجاع و دادگاه مرجوع الیه به موجب دادنامه شماره --- مورخه 94/8/6 با این استدلال که 1 - وکالت عقد جایز است. 2 - صرف نظر از درج عدم حق عزل در وکالتنامه چون وکالت ضمن عقد خارج لازم نبوده قابلیت عزل با استناد به مواد 678 و 679 قانون مدنی را دارد. لذا با نقض دادنامه بدوی حکم بر بطلان دعوی صادر نموده است. خانم س. س.ط. نسبت به دادنامه فرجامخواهی نموده و اعلام کرده 1 - پس از صدور حکم و ابلاغ به دفترخانه صیغه طلاق جاری و ثبت شده است. 2 - زوج در وکالتنامه حق عزل ر. ا. خ. سلب نموده است. 3 - بعد از قطعیت دادنامه زوج با گرفتن وکیل نسبت به آن اعتراض نموده است. درحالی که در زمان اعتراض اجراییه صادر و طلاق نیز محقق شده است. 4 - وکالت نامه اعطائی به صورت مطلق و با هر شرط و قیدی بوده است. 5 - عده طلاق نیز پایان یافته است و زوج تنها برای آزار و اذیت بنده مبادرت به اعتراض نموده است. همچنین خانم ز. معافی وکیل ز. ن. ب. ایرادات زوجه پاسخ داده و اعلام کرده 1 - دادنامه بدوی بدون قطعیت اجراء شده و تخلف صورت گرفته است. 2 - وکیل زوج حق تجدیدنظرخواهی نداشته تا این حق ر. ا. خ. سلب نماید. 3 - اجرای صیغه طلاق در حالی که حکم قطعی بوده فاقد ارزش قانونی است. و نهایتا تقاضای رد فرجامخواهی را نموده است.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- - 94/8/6 فرجامخواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه فرجامخواهی خانم س. س.ط. نسبت به دادنامه شماره --- مورخه 94/8/6 صادره از شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان خوزستان که به موجب آن با نقض دادنامه بدوی صادره از شعبه --- دادگاه خانواده اهواز مبنی بر طلاق توافقی حکم بر بطلان دعوی صادر نموده است وارد و موجه م. ب.. زیرا استدلال دادگاه صرفا به این جهت است که وکالت ضمن عقد خارج لازم داده نشده و از عقود جایزه م. ب.. درحالی که اگرچه وکالت از عقود جایز است. لیکن اولا در مانحن فیه زوج در وکالت رسمی حق عزل ر. ا. خ. ساقط نموده است. ثانیا با فرض اینکه زوج توانایی عزل وکیل را هم داشته باشد عزل باید در مسیر قانونی انجام و به وکیل ابلاغ شود. و ب. ت. ب. سلب حق عزل بدیهی است این اقدام باید از طریق دفترخانه و یا طرح دعوی به اینکه آیا حق عزل دارد یا خیر صورت گیرد که این اقدامات از ناحیه زوج انجام نشده است. و تاکنون نیز زوج در پرونده اعلام نکرده که وکیل را از مسئولیت قانونی داده شده عزل نموده است. با این فرض وکالت همچنان به قوت خود باقیست و با فرض باقی بودن وکالت زوج نمی تواند شخصا وارد دعوی شده و نسبت به آن ایراد نماید. اینکه استدلال شده اعطاء وکالت مساوی با سلب اختیار از اصیل نیست این مطلب کاملا صحیح است لیکن زوج با دادن وکالت به همسرش برای طلاق بدیهی است خود نیز به عنوان اصیل همیشه دارای حق طلاق نسبت به زوجه م. ب. لیکن حق وی صرفا در همین جهت محفوظ است اما با فرض وکالت نمی تواند مانع طلاقی که از ناحیه زوجه با حق وکالت صورت می‌گیرد بشود در غیراین صورت این نوع وکالت که به زوجه داده می‌شود عبث و بیهوده تلقی خواهد شد. زیرا با هر اقدامی از ناحیه زوجه، زوج می‌تواند در دادگاه حاضر و مانع طلاق شود و این معنی با مفهوم و مفاد و ذات وکالت داده شده مغایر م. ب.. لذا ب. ت. ب. مراتب ذکر شده مستندا به بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته نقض و جهت رسیدگی به شعبع دیگر از همان حوزه قضایی (شعبه همعرض دادگاه تجدیدنظر استان خوزستان) ارجاع می‌گردد. شعبه پانزدهم دیوان عالی کشوررئیس: جعفر قدیانی عضو معاون: مرتضی شریفی عضو معاون: سید محمود تولیت