حقوق مالی زوجه در دعوی طلاق از ناحیه زوج

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ ۱۳۹۹/۱۱/۱۳ اقای ع. ح. بطرفیت همسرش خانم م. ز. دادخواستی بخواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق تقدیم نموده که حسب الارجاع در شعبه *ثبت و مورد رسیدگی قرار میگیرد در جلسه رسیدگی مورخ ۱۳۹۹/۱۱/۲۸ که با حضور زوجین تشکیل گردیده خ. ا. د. در سال ۱۳۷۲ با مهریه ۱۴ عدد سکه بهار ازادی و یک سفر حج تمتع با خوانده ازدواج نمودیم متاسفانه خوانده ناسازگاری داشته و توهین می کند و به پدر و مادرم که فوت کرده اند توهین مینماید. و درب خانه خودم را به روی من بسته است.و در حال حاضر در نزد دیگران به صورت میهمان زندگی می کنم و چندین بار دادخواست تمکین دادم با زیرکی در مرجع قضایی اعلام امادگی می کند و دو فرزند یکی بنام ف. متولد سال ۱۳۸۴ و دیگر بنام م. اها متولد ۱۳۸۸/۳/۲۷ داریم که در کنار مادرشان می باشند لذا تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق دارم. زوجه ( خوانده ) اظهار داشت قبول دارم. در صورتی که حق و حقوق من پرداخت شود. مرا طلاق دهد. ز. ا. د. حاضرم حق و حقوق وی را پرداخت نمایم. سپس دادگاه قرار ارجاع امر بداوری صادر نموده و ز. ط. ل. تقدیمی ضمن اعلام مخالفت خود با طلاق اعلام داشته در صورت وقوع طلاق نصف دارایی زوج را که شرط ضمن عقد م. ب.. و به امضای هر دو رسیده میخواهم. داوران منتخب زوجین هر یک نظریه کتبی خود را که حاکی از عدم حصول سازش بین طرفین بوده تقدیم داشته اند. سپس دادگاه جهت تعیین میزان اجرت المثل ایام زندگی مشترک و نفقات زوجه موضوع را به کارشناسی ارجاع نموده و کارشناس منتخب دادگاه بشرح نظریه کتبی تقدیمی میزان اجرت المثل ایام زوجیت زوجه را جمعا بمبلغ هفتاد میلیون تومان و نفقه ایام عده زوجه را جمعابمبلغ دو میلیون و پانصد هزار تومان و نفقه زوجه در سال ۱۳۹۹ را ماهیانه ششصد و پنجاه هزار تومان و از تاریخ ۹۹/۹/۱۴ لغایت پایان سال جمعا بملغ دو میلیون و سیصد هزار تومان تعیین و اعلام نموده است. زوجه به نظریه کارشناس اعتراض نموده و دادگاه موضوع را به هیات سه نفره کارشناسان ارجاع نموده و متعاقب ان ز. ط. ل. تقدیمی از اعتراض خود به نظریه کارشناس صرفنظر نموده و سپس دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و پس از اظهار عقیده قاضی مشاور بموجب دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۲/۱۳ پس از ذکر خواسته خواهان و توضیحات بعدی ایشان و مدافعات خوانده و اقدامات قضایی انجام شده با اعلام اینکه مساعی دادگاه و داوران در ایجاد صلح و سازش بین طرفین موثر واقع نشده لذا با لحاظ نظریه قاضی مشاور و باستناد موادی از قانون حمایت خانواده و قانون مدنی بشرح منعکس در رای گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق صادر و زوج را مکلف نموده که قبل از اجرای طلاق مهریه مافی القباله و اجرت المثل ایام زندگی مشترک زوجه بمبلغ هفتاد میلیون تومان و نفقه ایام عده از قرار ماهیانه مبلغ هشتصد و پنجاه هزار تومان و نفقه معوقه زوجه مربوط به سال ۱۳۹۹ طبق نظر کارشناس از قرار ماهیانه مبلغ ششصد و پنجاه هزار تومان به زوجه پرداخت و جهیزیه زوجه را مسترد دارد. و در مورد نصف دارایی زوج از طرف زوجه درخواست مطرح نشده و اگر قصد مطالبه انرا داشته باشد. می تواند جداگانه طرح دعوی نماید. و حضانت فرزند ان را بر اساس توافق طرفین به زوج واگذار و برای زوجه بنحو مقرر حق ملاقات با فرزند ان تعیین نموده است.و مدت اعتبار گواهی صادره را سه ماه اعلام داشته است. پس از ابلاغ رای صادره ز. د. م. قانونی با تقدیم دادخواست نسبت به ان تجدیدنظرخواهی نموده و عمده اعتراض او در موردعدم تنصیف دارایی زوج م. ب.. که پس از طی تشریفات قانونی و وصول پرونده بمرجع تجدیدنظر شعبه *وضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره *مورخ ۱۳۹۹/۴/۵ پس ازذکر تجدیدنظرخواهی ت. ن. خ. و مورد اعتراض نامبرده با اعلام اینکه درخصوص نصف اموال که مورد اعتراض تجدینظرخواه قرار گرفته نظر باینکه در زمان رسیدگی ، ز. ن. ب. ان خواسته ای نداشته و لیست اموالی که در زمان زوجیت بدست امده ارائه نداده است.و از طرفی در دادنامه تجدیدنظرخواسته قید شده که بطور جداگانه قابل مطالبه م. ب.. فلذا نسبت به این قسمت از رای بدوی ایراد و نقص وارد نمی باشد. مضافا ت. ن. خ. نسبت به اصل موضوع ( گواهی عدم امکان سازش ) معترض نمی باشد. بنابراین اعتراض ت. ن. خ. را غیرموجه و دادنامه تجدیدنظرخواسته را موافق مقررات قانونی و فاقد ایراد و اشکال موثر تشخیص و باستناد ماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی مدنی ضمن رد تجدیدنظرخواهی ، دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید نموده است. دادنامه اخیرالذکر در تاریخ ۱۴۰۰/۴/۱۴ به ز. ا. ش. و نامبرده در تاریخ ۱۴۰۰/۴/۲۲ با تقدیم دادخواست نسبت به ان فرجامخواهی نموده که پس از تبادل لایحه و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده که در نوبت رسیدگی هیات شعبه به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره *مورخ ۳/۷/۱۴۰۰ به شرح زیر انشای رای نموده است. رای شعبه خانم م. ز. نسبت به دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۴/۵ شعبه *متضمن تایید دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۲/۱۳ صادره از شعبه *که بموجب ان به درخواست زوج ( فرجامخوانده ) گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق با لحاظ حقوق مالی متعلق به زوجه اصدار یافته است.فرجامخواهی نموده و عمده اعتراض او ضمن اعلام مخالفت با طلاق خویش در مورد عدم تنصیف دارایی زوج م. ب.. که هر چند اعتراض نامبرده نسبت به اصل و اساس حکم از حیث صدور گواهی عدم امکان سازش که در اجرای مقررات ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی اصدار یافته وجاهت قانونی نداشته و موثر در مقام نمی باشد. لیکن اعتراض ف. خ. د. مورد عدم تنصیف دارایی زوج مالا وارد و موجه است.زیرا ز. ف. خ. در مرحله بد و. د. ج. اول دادرسی در صورت وقوع طلاق کلیه حق و حقوق قانونی خود را که تنصیف دارایی زوج نیز جزی ان محسوب بوده مطالبه نموده و بعد از جلسه دادرسی هم طی لایحه مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۴ صریحا نصف دارایی زوج را در صورت پذیرش درخواست نامبرده مطالبه داشته است.و دادگاه بدوی بدون توجه به این امر اعلام داشته که از طرف زوجه درخواست تنصیف دارایی بعمل نیامده و چنانچه قصد مطالبه ان را داشته باشد. می تواند با طرح دعوی جداگانه نسبت به مطالبه ان اقدام نماید. درحالیکه در اجرای ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده مصوب سال ۱۳۹۱ تعیین تکلیف در این خصوص که از جمله حقوق قانونی ناشی از زوجیت زوجه محسوب بوده از سوی دادگاه ضرورت قانونی داشته و اقتضا داشته که دادگاه بدوا درخصوص کمیت و کیفیت اموال و دارایی موجود زوج بدست امده در ایام زوجیت از زوجه اخذ توضیح بعمل اورده و سپس ضمن تحقیق و بررسی کافی درخصوص ان سرانجام در مورد حقوق زوجه از بابت تا نصف دارایی زوج اتخاذ تصمیم و تعیین تکلیف نماید. و اقدام دادگاه به احاله موضوع به طرح دعوی جداگانه جهت مطالبه ان توجیه قانونی نداشته و با مقررات قانونی مغایرت دارد. و چون عمده اعتراض زوجه در مرحله تجدیدنظر در مورد عدم تنصیف دارایی زوج بوده و در دادخواست فرجامی هم اموالی از زوج تعرفه نموده است.لذا اقتضا داشته که دادگاه محترم ضمن اخذ توضیح از زوجه در مورد شناسایی اموال و دارایی مشمول شرط تنصیف متعلق به زوج تحقیقات و بررسی های لازم معمول و سرانجام در مورد تنصیف دارایی زوج اتخاذ تصمیم و تعیین تکلیف نموده و سپس نسبت به صدور رای شایسته اقدام نماید. بنابراین دادنامه فرجامخواسته که بدون توجه بمراتب مرقوم انشای گردیده بعلت نقص تحقیق قابلیت ابرام نداشته مستندا به بند ۵ ماده ۳۷۱ و بند الف ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی ضمن نقض کامل ان رسیدگی مجدد به همان دادگاه محترم صادرکننده رای منقوض ارجاع میگردد. تا پس از تکمیل تحقیق و رسیدگی نسبت به صدور رای مقتضی اقدام نماید. پس از اعاده و وصول پرونده بمرجع تجدیدنظر شعبه *حسب الارجاع وارد رسیدگی شده و در جلسه رسیدگی مورخ ۱۴۰۰/۸/۱۹ که بمنظور اخذ توضیح از طرفین درخصوص اموال و دارایی زوج با حضور زوجین و وکیل ز. ت. گ. ز. ا. د. من کماکان برخواسته خود باقی هستم از سال ۷۲ که ازدواج کرده ایم اموالی که بدست اورده ام عبارتست از یک واحد اپارتمان در *که فعلا ساکن هستم و یک واحد اپارتمان در *داریم به نشانی * sd س ۸۷ دارم. و مقداری طلاجات دارم. که همه دست خانم … اظهار داشت یکباب واحد مسکونی واقع در *و یک ماشین ۲۰۶ و یک باغ واقع در *و لازم به ذکر است.که موکل مبلغ دو دانگ منزل *را که زوج بنام وی زده است.پرداخت نموده و هبه ای نبوده است.از طرف زوج و هم چنین منزل واقع در *را با شراکت موکل خریداری نموده است.و قرار بر این بود که سه دانگ سهم ایشان را به اسم بزند که از این کار امتناع نموده است.زوج مجددا اظهار داشت اینجانب باغ ندارم. بلکه همسرم در *باغ دارد. سرانجام دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و بموجب دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۸/۲۲ پس از ذکر سیر مراحل دادرسی با اعلام اینکه در مورخ ۱۴۰۰/۸/۱۹ با حضور طرفین نسبت به موضوع یعنی شرط تا نصف دارایی زوج تحقیق و بررسی بعمل امد و اموالی را که در ایام زوجیت بدست امده بود معلوم و مشخص گردید.و ت. ن. خ. فی الحال دارای یکباب خانه مسکونی در *م. ب.. که طرفین با فرزند ان مشترک در ان ساکن هستند و مالک یکباب اپارتمان در *با مشخصات مندرج در پرونده م. ب.. که دو دانگ ان بنام زوجه ( ت. ن. خ. ) م. ب.. و دارای یکدستگاه خودرو ۲۰۶ هستند و بغیر از این سه قلم اموال دیگری برای زوج شناسایی نگردید.و نظر باینکه دادگاه نخستین درخصوص حقوق زوجه اقدام نموده و در مورد نفقه معوقه ، حال ، زمان عده و مهریه و اجرت المثل ایام زوجیت و … تعیین تکلیف نموده و اجرای طلاق را منوط به پرداخت حقوق زوجه نموده است.و ت. ن. خ. نیز نسبت به اصل موضوع و حقوق تعیین شده معترض نبوده فقط نسبت به شرط تا نصف دارایی زوج معترض م. ب.. بنابراین نسبت به این قسمت از دادنامه بدوی که اعلام شده در مورد نصف دارایی زوج از طرف زوجه درخواست مطرح شده و اگر قصد مطالبه تا نصف دارایی زوج داشته باشد. می تواند جداگانه طرح دعوی نماید. اعتراض و ایراد زوجه ت. ن. خ. وارد م. ب.. و در راستای بند الف مندرج در عقدنامه و مستندا به ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده ان قسمت از دادنامه بدوی را بدین توضیح اصلاح و تغییر داده است.که ت. ن. خ. ( زوج ) مکلف و ملزم هست که قبل از اجرای صیغه طلاق چهار دانگ از یکباب اپارتمان واقع در *را بنام ت. ن. خ. ( زوجه ) منتقل نماید. بنابراین و با اصلاح و تغییر بعمل امده در مورد نصف دارایی زوج اعتراض ت. ن. خ. را غیرموجه و دادنامه تجدیدنظرخواسته فاقد ایراد و اشکال موثر تشخیص و ضمن رد تجدیدنظرخواهی ت. ن. خ. باستناد ماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید نموده است. دادنامه اخیرالذکر در تاریخ ۱۴۰۰/۸/۲۹ به طرفین ابلاغ شد و ز. د. ت. ۱۴۰۰/۹/۱۸ با تقدیم دادخواست نسبت به ان فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لایحه و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. دادخواست فرجامی و لایحه جوابیه به هنگام شور قرائت میگردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ح. ع. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رأی متن رأی فرجام خواهی اقای ع. ح. نسبت به دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۸/۲۲ شعبه *که در جهت اصلاح و تایید دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۲/۱۳ صادره از شعبه *انشای گردیده و بموجب ارای مرقوم به درخواست ز. ف. خ. گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق با لحاظ حقوق مالی متعلق به زوجه فرجام خوانده اصدار یافته است.ب. ت. ب. جامع اوراق پرونده وارد و موجه نیست زیرا ز. ف. خ. خود متقاضی طلاق همسرش بوده و در اجرای ماده ۲۹ قانون حمایت خانواده مصوب سال ۱۳۹۱ مکلف است.که کلیه حقوق مالی استحقاقی زوجه را قبل از اجرای طلاق د. ح. زوجه پرداخت نماید. و حقوق زوجه از بابت شرط تا نصف دارایی زوج از جمله حقوق قانونی ناشی از زوجیت محسوب بوده و تعیین تکلیف نسبت به ان در دعوی طلاق مطروحه ضرورت قانونی داشته است.و از این رو اقدام دادگاه در تعیین حقوق زوجه از بابت شرط تا نصف دارایی زوج و تشخیص میزان سهم زوجه در اموال و دارایی موجود زوج که مقدار و مشخصات انها با توضیحات طرفین در جلسه اخیر دادرسی مرحله تجدیدنظر معلوم و احراز گردیده مغایرتی با موازین قانونی و شرط تنصیف موضوع بند الف شرط مندرج در قبال نکاحیه نداشته و اعتراض ف. خ. د. این خصوص موثر در مقام نبوده و وجاهت قانونی ندارد. بنابراین دادنامه های بدوی و فرجام خواسته در قسمت مربوط به حقوق مالی زوجه خصوصا از بابت تنصیف دارایی که عمده اعتراض ف. خ. راجع به ان بوده با لحاظ محتویات پرونده و پیوست ان و عدم ثبوت تخلف زوجه از وظایف همسری و توضیحات طرفین در جلسه اخیر دادرسی موجها و مطابق موازین و مقررات قانونی اصدار یافته و ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر ارای مرقوم مترتب نبوده و اعتراض ف. خ. د. حد و کیفیتی نیست که به استنباط و تشخیص دادگاه و مالا اساس دادنامه فرجام خواسته در قسمت معترض عنه خلل و خدشه ای وارد و موجبات نقض ان را فراهم سازد و چون از حیث رعایت اصول وقواعد دادرسی ایراد موثری در رسیدگی دادگاه و صدور حکم مشهود نمی باشد. لهذا ضمن رد فرجام خواهی ف. خ. باستناد مواد ۳۷۰ و ۳۹۶ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته در قسمت معترض عنه ابرام میگردد. رییس شعبه *: ح. ع. مستشار: ح. م. ه. فهرست خلاصه جریان پرونده متن رأی نقد رأی