رأی خلاصه جریان پرونده
در تاریخ 10/5/90 خانم … به طرفیت آقای … بر تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش تسلیم دادگستری شهرستان امیدیه نموده است که به شعبه اول دادگاه عمومی آن شهرستان ارجاع شده است. خلاصه توضیح خواهان درطرح دعوی این است: قریب به دو سال است با خوانده ازدواج نموده است، خوانده به تکالیف خانوادگی خود عمل نمی کند، مراسم عروسی برگزار نکرده است و نفقه نپرداخته است و مرا بلا تکلیف رها نموده و با صدور اجراییه هم نفقه را نداده است به منزل پدرم حمله ور شده و اعضای خانواده مرا مورد ضرب و شتم قرار داده است، مبادرت به ربودن من نموده است که از دستش فرار کردم و هیچ اقدامی برای زندگی کردن ننموده است و بارها گفته نه تو را طلاق می دهم و نه با تو زندگی می کنم.
علی هذا تقاضای صدور حکم عدم امکان سازش را دارم، دادگاه طرفین را دعوت نموده است، زوجه آقای م.ک. و خانم ….ص. را به عنوان وکیل معرفی نموده است، وکلای وی با تکرار مطالب بیان شده توسط زوجه و این که زوجه از زوج کراهت شدید دارد با تحقق بندهای یک و چهار از تبصره ماده 1130 قانون مدنی و ماده 1129 همین قانون تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش را داریم، جلسه دادگاه در تاریخ 21/6/1390 تشکیل شد خواهان و وکلای وی حاضر شدند ولی خوانده علی رغم ابلاغ اخطاریه حاضر نشده است، وکلای زوجه مطالب لایحه دادخواست را تکرار نموده اند و بیان داشته اند اعمال زوج مثبت سوء رفتار زوج است و شرط ضمن عقد هم محقق شده است زوجه با بذل 100 عدد سکه بهار آزادی از مهریه تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش را دارد.
دایره اجرای احکام همان دادگاه گواهی نموده است: خوانده به مبلغ 000/851/10 ریال به عنوان نفقه محکوم شده است، دادگاه مجدداً طرفین را جهت ادای توضیح دعوت نموده است، در جلسه مورخ 25/7/90 طرفین حاضر شدند، خواهان خواسته اش را ب. ش. د. بیان نموده است، خوانده بیان داشت من حاضر به طلاق زوجه نیستم حاضرم مهریه اش را در حد توان پرداخت کنم، در پایان طرفین جهت صلح و سازش مهلت خواسته اند. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده است.
طرفین داور معرفی کردند، داوران موفق به صلح و سازش بین زوجین نشده اند، دادگاه مجدداً طرفین را دعوت نموده است، ز. ط. ل. ای بیان داشت در صورت وقوع طلاق حاضرم 900 عدد سکه از مهریه ام را بذل نمایم تنها یک صدد عدد را به عنوان خسارت وارده بگیرم، وکلای زوجه هم ضمن تکرار مطالب گذشته در لایحه ای بیان داشته با عدم پرداخت نفقه بند یک از شروط عقدنامه محقق شده است و نظرات علما و صاحب نظران از جمله محقق یزدی در ملحقات عروه الوثقی را آورده اند: مردی که مدار زندگی اش بر مدار اذیت و آزار باشد و زن را در بلاتکلیفی رها سازد با اصول مسلم اسلام تضاد دارد لازم است برای جلوگیری از گناه از قید زوجیت رها شود (جلد دوم ص 76).
شهید مطهری در حقوق زن در اسلام (ص 216 )می گوید: دینی که همواره دم از اسلام می زند و قیام به قسط هدف اوست این مسایل را به صورت یک مشکل نمی پذیرد و عباس اقبال لاهوری در کتاب احیای فکر دینی ترجمه احمد آرام (ص 170) آورده است: در ایالت پنجاب زنی برای جدایی از همسرش متوسل به ارتداد شده است، در مانحن فیه با وجود این همه منازعات و مناقشات هدف زوج واقعاً زندگی انسانی نبوده و می خواهد با حربه قانون زن را در اسارت داشته باشد، جلسه دادگاه در تاریخ 30/9/90 تشکیل شد طرفین و وکیل زوجه حاضر شدند وکیل خواهان مطالب گذشته را تکرار کرد که همه تخلف شرط حاصل شد و هم عسر و حرج برای زوجه با مسایلی که پیش آمد، خوانده مطالبم را در لایحه تکمیلی بیان می دارم و تا تاریخ 3/10/90 تسلیم می نمایم، وکیل زوجه گفت: زوجه باکره م.
ب. نسبت به نفقه و مهریه حکم صادر شد هم مهریه را و هم نفقه را می خواهد و بذل نمی کند فقط ایام عده را بذل می کند، تا تاریخ 8/10/90 زوج لایحه ای نداده است و دادگاه د. ا. م. پرونده را به شورای حل اختلاف ارسـال داشته است، شورای حل اختلاف موفق به سازش بین زوجین نشد و پرونده را عودت داده است. دادگاه مجدداً طرفین را دعوت نموده است طرفین در جلسه دادگاه حاضر شده اند. در جلسه مورخ 21/2/91 طرفین و وکیل زوجه حاضر شد. وکیل زوجه ضمن تکرار مطالب گذشته گفته است طبق عرف زوج وسیله زندگی و مسکن مستقل تهیه نکرده است به علاوه به حریم خصوصی پدر موکله وارد شده و آن ها را مورد ضرب و شتم قرار داده است که احکام هم درباره نفقه و هم درباره ضرب و جرح صادر شده است هم بند 1 از شروط عقدنامه محقق شد و عسر و حرج و هم سوء رفتار زوج، و زوجه پانصد سکه از مهریه اش را بذل می نماید و تقاضای طلاق دارد.
خوانده ضمن تکرار مطالب گذشته بیان داشت: طی هشت ماه دوران عقد مکرراً تقاضای برگزاری مراسم عروسی کردم خانه مستقل انتخاب کردم با ممانعت خانواده زوجه مواجه شدم با وجودی که نفقه اش را در دوران عقد بستگی دادم حاضرم تا تاریخ 27/9/90 تمام هزینه ها (نفقه ها) را بپردازم و مابقی را نیز پرداخت کنم، ضرب و جرحی به هیچ وجه با ایشان نداشته ام و با پرونده سازی ثبت به مادرش توانستند حکم بگیرند و دیه بگیرند، آدم ربایی دروغ بوده و تبرئه شدم و عسر و حرجی برای او فراهم نکردم بجز اختلافی که مادر و خانواده ایشان فراهم کردند اختلافی نبوده وکیل زوج گفت: ادعای زوج را در تهیه مسکن قبول ندارند اگر راست می گوید نصف مهریه را بدهد و مسکن تهیه کند تا موکل بیاید.
واقعاً و عملاً زوجین از همدیگر کراهت دارند. زوج گفت: اظهارات وکیل را که از دل من خبر دارد با قاطعیت می گوید، رد می کنم. دادگاه زوجه را برای تست به پزشکی قانونی معرفی کرد که در نتیجه حمل منفی و زوجه را غیر مدخوله اعلام داشته اند. دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره 287- 7/3/91 با استدلال به این که زوج هیچ گونه اقدامی در خصوص مراسم ازدواج انجام نداده علی رغم گذشت سه سال زوجه در بلا تکلیفی قرار دارد و این امر نشان از کراهت فی مابین است مضافاً این که ترک انفاق به مدت 6 ماه از موجبات طلاق م.
ب. لذا دادگاه مستنداً به بند یک و چهار تبصره ذیل ماده 1130 قانون مدنی گواهی عدم امکان سازش صادر نموده است و زوجه را به لحاظ غیر مدخوله مستحق دریافت نصف مهریه دانسته است. از این رأی توسط زوج تجدیدنظرخواهی شد و پرونده به شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان خوزستان ارجاع شده است. خلاصه ایراد ت. ن. خ. این است: دادگاه بدوی به علت بلاتکلیف گذاشته شدن زوجه به مدت 3 سال و ترک انفاق از سوی این جانب به مدت 10 ماه و سوء رفتار و ایجاد ضرب و جرح حکم به طلاق زوجه صادر کرده است.
در حالی که این جانب از بدو ازدواج همواره در صدد تشکیل زندگی مشترک بوده ام لیکن خانواده زوجه مانع بوده اند. درباره ترک انفاق هم اینجانب حسب فیش های پیوستی نفقه وی را پرداخت نموده ام یک بار در مورخ 26/10/90 مبلغ 9 میلیون ریال، یک بار مبلغ 10 میلیون 851000 ریال یک مرتبه یک میلیون ریال، بعد نیز دو میلیون ریال و همچنین طبق گواهی قاضی اجرای احکام یک بار در مورخ 21/6/90 مبلغ 000/851/10 ریال پرداخت شده پس استناد قاضی به عدم پرداخت نفقه بلاوجه است.
در پرونده کیفری خانواده اش با من درگیر شدند و من دفاع کردم در خصوص همسرم محکومیت نیافتم و تبرئه شدم. در صورت جلسه رسیدگی وکیل ز. ا. د. زوجه 500 سکه از مهریه را بذل می نماید و مهریه وی هم ب. ت. ب. در عقد بودن (غیر مدخوله بودن) 500 سکه م. ب. در رأی دادگاه به این موضوع اشاره ننموده است. ب. ت. ب. مطالب گذشته بخصوص فیش های پرداختی و عدم تحقق سوء رفتار تقاضای نقض دادنامه را دارم. پاسخ زوجه از لایحه تجدیدنظرخواهی با تکرار مطالب گذشته به اختصار این است: ایشان هیچ وقت به میل و رغبت خود نفقه پرداخت ننموده بلکه با حکم دادگاه پرداخت کرده است.
درباره بذل مهریه من از اول گفته ام در صورت حاضر شدن در محضر طلاق حاضرم مقداری کم از مهریه را به وی بذل کنم نه اکنون که بیش از 3 سال گذشته و در عسر و حرج هستم. از دادگاه تقاضای صدور حکم عادلانه را دارم. دادگاه تجدیدنظر طی دادنامه شماره 1408 - 30/7/91 با این استدلال: با عنایت به طول مفارقت جسمانی طرفین و با عنایت به این که خواهان بدوی (زوجه) مقدار 400 سکه از مهریه اش را در قبال طلاق بذل نموده است اعتراض زوج را وارد ندانسته و رأی بدوی را تأیید کرده است.
از این رأی توسط ز. ف. خ. گردیده و پرونده به این شعبه ارجاع شده است. خلاصه ایراد ف. خ. همانند اظهارات گذشته این است: من او را بلاتکلیف نگذاشتم و همواره با فرستادن برزگان و اعلام آمادگی وی را دعوت به تشکیل زندگی مشترک کردم ترک انفاق نکردم نفقه اش را طبق فیش های پیوست دارم در جرایم انتسابی زوجه به من، تبرئه شدم با وجودی که وی از حق حبس استفاده نموده و هنوز زندگی شروع نشده است مستحق 500 سکه از مهریه م. ب.. عسر و حرج هیچ گونه از ناحیه بنده صورت نگرفته است وی می خواهد با حیله قانونی با أخذ نصف مهریه خود را مطلقه کند. پاسخ زوجه به اختصار این است: توضیحات و جملات ف. خ. تکراری و خلاف موازین شرع است تقاضای ابرام رأی را دارم.
نظریه اقلیت:
دادنامه فرجامخواسته مخدوش است زیرا عسر و حرج زمانی محقق میشود که زوجه در زندگی مشترک با زوج باشد و زوج برای وی با سوء رفتار زندگی را در مضیقه قرار دهد. در مانحن فیه زوجه قبل از تشکیل زندگی زناشویی با استفاده از حق حبس هم مهریه را مطالبه نموده و هم نفقه را که درباره هر دو موضوع حکم صادر شده و زوج در خصوص نفقه برابر محتویات پرونده و قبوض ابرازی محکوم به را درباره نفقه پرداخت نموده است سپس بند 1 شرط ضمن عقد محقق نشده است و در خصوص اتهام های مورد انتساب از ناحیه زوجه به زوج وی تبرئه شده است و در خصوص اتهام وارده از سوی والدین زوجه که موجب محکومیت زوج شده است به زوجه ارتباطی ندارد بنابراین سوء رفتاری از ناحیه ز.
ن. ب. زوجه متصور نمی باشد در خصوص بذل مهریه از ناحیه زوجه به زوج در پرونده مسئله روشن نیست زیرا زوجه یک بار بیان نموده 900 عدد سکه از یک هزار و یک عدد را می بخشد یک بار وکیل وی 500 عدد را اعلام بخش نموده است دادگاه تجدیدنظر 400 عدد را تعیین نموده است که مشخص نیست این چهار صد عدد از کل مهریه است یا از نصف آن در طلاق غیر مدخوله که موجب ابهام آزادی گردیده است علی هذا عقیده دارم دادنامه فرجام خواسته نقص و رسیدگی به همان شعبه محول شود.
رأی شعبه دیوان عالی کشور
دادنامه فرجام خواسته واجد خدشه و ایراد است زیرا اولاً- عنوان مفارقت جسمانی یک اصل یا یک قاعده کلی نیست تا بتوان به استناد آن حکمی صادر نمود و در رابطه با همین موضوع نیز دادگاه بدوی این قضیه را دلیل کراهت داشتن زوجین از یکدیگر دانسته و در مواردی نیز اختلافات خانوادگی و یا مسایل مالی و کیفیت برگزاری مراسم عروسی نیز و غیر اینها موجب سرگرمی طرفین به اموری غیر از اصل قضیه ازدواج و فراموشی نیاز مرد به همسر و نیاز زن به شوهر می گردد و با تمامی این اوضاع و احوال تقاضای طلاق ممکن است نه بخاطر صرف مفارقت جسمانی و طولانی شدن مدت نامزدی بلکه بخاطر یأس و نومیدی از تحقق پاره ای آرمان ها و آرزوها و یا اختلاف شدید خانواده های طرفین بوده باشد که دو جوان آنان تحت تأثیر همین ناهنجاری ها علی رغم علاقه شدید به یکدیگر به چشم پوشی از این وصلت و آرزوی خود می گردند لذا آنچه که مهم است بررسی منشأ و موجب این جدایی طولانی و عدم انجام عروسی برای تشکیل زندگی خانوادگی و بالاخره هم تصمیم بر طلاق و متارکه دایمی است که در مانحن فیه آن گونه که باید و شاید صورت نگرفته است، ثانیاً- امتناع زوج از نفقه معوقه زوجه عنوانی در شروط عقدنامه ندارد بلکه آنچه که از شروط است الزام زوج به نفقه روزانه است تا چنانچه به مدت شش ماه متوالی امتناع از پرداخت نمود زوجه دادخواست طلاق بدهد نه این که پس از شش ماه مزبور دادخواست تأدیه بدهی معوقه زوج را نماید تا چنانچه در این زمینه امتناع زوج از پرداخت آن صورت گرفت حق طلاق داشته باشد و کاملاً آشکار است که نفقه ای که قوام و استقامت زن به شمار آمده برای زندگی زناشویی روزانه وی است و این است که برای ضمانت اجرای آن حق مطالبه طلاق برای زوجه متصور گردیده است و اما معوقه هیچ ربطی به علت و فلسفه قوام و استقامت زوجه برای زندگی با زوج ندارد و شاهد بر این، وصول معوقه، هیچ نفعی به حال روزانه زندگی با زوج ندارد و حتی ممکن است در زمان جدایی این انفاق بیفتد و حال آن که منظور از بند 1 عقدنامه تضمینی برای اجبار زوج به پرداخت نفقه هر روزی است بنابراین استناد دادگاه در حکم صادره بر اساس امری که مصداق شرط نبوده است مؤثر نمی باشد، ثالثاً- استفاده از واژه (زوجه را بلاتکلیف رها کردن) در شرایطی که زندگی زناشویی شروع نشده کاملاً بی ارتباطی با عنوان (زوج زندگی خانوادگی را بدون عذر موجه ترک کند (بند 8 از شروط عقدنامه) م.
ب. به علاوه این که علت بلاتکلیفی مزبور مشخص نشده و معلوم است که زوج با نیاز مبرمی که به ازدواج دارد برای انجام نیاز خود و شروع زندگی دقیقه شماری می کند و آشکار است که بلاتکلیفی زوجه ممکن نیست بدون بلاتکلیفی زوج و همچنین در عکس این قضیه باشد بنابراین بایستی به آنچه که موجب بروز اختلافات گردیده است اندیشیده شود و با انجام تحقیقات لازم و ارجاع زوجین به مرکز مداخله در بحران خانوادگی علل و اسباب قضیه آشکار شود حال چه این که معلول را رها کردن و بلاتکلیفی را عنوان نمایند و یا مفارقت جسمانی و یا طولانی شدن دوران نامزدی و خارج از حد متعارف و معمول را و خلاصه این که این قبیل عناوین به تنهایی هیچ ادعایی اعم از نفرت زوجین و یا بلاتکلیفی زوجه و امثال اینها را به اثبات نمی رساند بلکه صرفاً علل و اسباب وجود این قبیل امور، نقش اصلی را دارند و مقصر را از غیر مقصر و مظلوم را از ظالم و شروع کننده را از غیر آن تعیین و معرفی می نماید که در مانحن فیه به این رکن اساسی بذل عنایت نگردیده و نقص عمده ای در رسیدگی است که بایستی مرتفع گردد، رابعاً- استناد دادگاه به محکومیت کیفری نیز آن گونه که از دادنامه بدوی مستفاد می گردد که نزاع واقع شده فی مابین زوجین بوده است، به نظر نرسید و با ملاحظه کپی دادنامه شعبه 101 جزایی پیوست مدارک دادخواست نخستین کاملاً واضح است که شکایت آقای ح.م.
و خانم م.ع. مادر زوجه منشأ تشکیل پرونده مزبور بوده که عناوین شکایت مزبور نیز ایراد ضرب و جرح عمدی و ورود به عنف است که از حیث اتهام ضرب و جرح عمدی منجر به محکومیت زوج به پرداخت 5 درصد دیه کامل صرفاً به عنوان ارش بابت پارگی بند اول رباط انگشت چپ دست چپ خانم م.ع. گردیده و از حیث ورود به عنف نیز به شش ماه حبس محکوم شده است که از سوء رفتار مستمر به شمار نیامده و از مقوله امور اتفاقیه و آن هم به لحاظ علاقمندی زوج به همسرش قابل توجیه است هر چند که ممکن است همین یک جریان انتساب قطع علاقه والدین زوجه و شخص زوجه از زوج بالکلیه گردیده باشد که ربطی به سایر ادعاهای غیر مؤثر و غیر منطبق با شروط عقدنامه نداشته و ندارد و وکیل زوجه عنوان کرده که علت العلل طلاق مطروحه کراهت شدیده است که در صورتی که منشأ واقعی آن ارتباطی با تخلف ثابت نشده زوج از شرطی از شروط عقدنامه هم نداشته باشد جز با بذل مهریه تا میزانی که زوج را راضی به طلاق نماید منشأ اثر نخواهد بود همان گونه که ادعای نفرت داشتن ز.
ن. ب. همسرش نه دلیلی دارد و نه شواهد و قرائنی برای آن بیان شده است، نتیجتاً این که دادنامه فرجام خواسته به جهات مذکور در فوق مخدوش م. ب. فلذا نقض می شود و رسیدگی مجدد به لحاظ نقض در رسیدگی به شرح مراتب فوق و انجام هرگونه تحقیقی که جهت کشف حقیقت مقتضی بوده باشد و اتخاذ تصمیم شایسته برابر نتایج حاصله به همان دادگاه محول می گردد.
رئیس شعبه 22 دیوان عالی کشور - عضو معاون
غروی نائینی - اعتماد
فهرست
خلاصه جریان پرونده
شعبه دیوان عالی کشور
نقد رأی
درخواست طلاق زوجه به دلیل مفارقت جسمانی و ترک انقاق
در تاریخ 10/5/90، زنی به منظور دریافت گواهی عدم امکان سازش، درخواست خ. ر. ب. دادگاه عمومی شهرستان امیدیه تسلیم کرد. وی ادعا نمود که طرف مقابل به وظایف خانوادگی خود عمل نکرده و او را در وضعیت بلاتکلیفی رها کرده است. وکلای خ. ب. ا. به بندهای 1 و 4 تبصره ماده 1130 و ماده 1129 قانون مدنی، خواستار صدور گواهی عدم امکان سازش شدند. دادگاه پس از بررسی و برگزاری جلسات متعدد، ب.
ت. ب. عدم برگزاری مراسم عروسی و ترک انفاق به مدت 6 ماه، اقدام به صدور گواهی عدم امکان سازش کرد و خواهان را مستحق دریافت نصف مهریه دانست. این تصمیم با تجدیدنظرخواهی طرف مقابل مواجه شد که در آن ادعا شد وی همواره در تلاش برای تشکیل زندگی مشترک بوده و نفقه را پرداخت کرده است. دادگاه تجدیدنظر با تایید رای بدوی، به طولانی شدن جدایی و بذل 400 سکه از مهریه اشاره کرد. در نهایت، فرجامخواهی از این رای صورت گرفت و دیوان عالی کشور به دلیل وجود نقصهای رسیدگی، رای را مخدوش دانسته و پرونده را برای بررسی مجدد به دادگاه بدوی ارجاع داد. این تصمیم به دلیل عدم بررسی علل و اسباب جدایی و عدم توجه به شرایط واقعی طرفین اتخاذ گردید.
تاریخ دادنامه قطعی: 1392/07/20
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام:
1 -عنوان مفارقت جسمانی یک اصل یا یک قاعده کلی نیست تا بتوان به استناد آن حکم دایر بر عدم امکان سازش و طلاق صادر نمود.
2 -امتناع زوج از پرداخت نفقه معوقه زوجه، عنوانی در شروط عقدنامه ندارد بلکه آنچه در این شرط آمده، الزام زوج به نفقه روزانه است تا چنانچه به مدت شش ماه متوالی امتناع از پرداخت نمود زوجه دادخواست طلاق بدهد.
رای خلاصه جریان پرونده
در تاریخ 10/5/90 خانم … به طرفیت آقای … بر تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش تسلیم دادگستری شهرستان امیدیه نموده است که به شعبه اول دادگاه عمومی آن شهرستان ارجاع شده است. خلاصه توضیح خواهان درطرح دعوی این است: قریب به دو سال است با خوانده ازدواج نموده است، خوانده به تکالیف خانوادگی خود عمل نمی کند، مراسم عروسی برگزار نکرده است و نفقه نپرداخته است و مرا بلا تکلیف رها نموده و با صدور اجراییه هم نفقه را نداده است به منزل پدرم حمله ور شده و اعضای خانواده مرا مورد ضرب و شتم قرار داده است، مبادرت به ربودن من نموده است که از دستش فرار کردم و هیچ اقدامی برای زندگی کردن ننموده است و بارها گفته نه تو را طلاق می دهم و نه با تو زندگی می کنم.
علی هذا تقاضای صدور حکم عدم امکان سازش را دارم، دادگاه طرفین را دعوت نموده است، زوجه آقای م.ک. و خانم ….ص. را به عنوان وکیل معرفی نموده است، وکلای وی با تکرار مطالب بیان شده توسط زوجه و این که زوجه از زوج کراهت شدید دارد با تحقق بندهای یک و چهار از تبصره ماده 1130 قانون مدنی و ماده 1129 همین قانون تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش را داریم، جلسه دادگاه در تاریخ 1390/06/21 تشکیل شد خواهان و وکلای وی حاضر شدند ولی خوانده علی رغم ابلاغ اخطاریه حاضر نشده است، وکلای زوجه مطالب لایحه دادخواست را تکرار نمودهاند و بیان داشته اند اعمال زوج مثبت سوء رفتار زوج است و شرط ضمن عقد هم محقق شده است زوجه با بذل 100 عدد سکه بهار آزادی از مهریه تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش را دارد.
دایره اجرای احکام همان دادگاه گواهی نموده است: خوانده به مبلغ 10/851/000 ریال به عنوان نفقه محکوم شده است، دادگاه مجددا طرفین را جهت ادای توضیح دعوت نموده است، در جلسه مورخ 25/7/90 طرفین حاضر شدند، خواهان خواسته اش را ب. ش. د. بیان نموده است، خوانده بیان داشت من حاضر به طلاق زوجه نیستم حاضرم مهریه اش را در حد توان پرداخت کنم، در پایان طرفین جهت صلح و سازش مهلت خواسته اند. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده است.
طرفین داور معرفی کردند، داوران موفق به صلح و سازش بین زوجین نشده اند، دادگاه مجددا طرفین را دعوت نموده است، ز. ط. ل. ای بیان داشت در صورت وقوع طلاق حاضرم 900 عدد سکه از مهریه ام را بذل نمایم تنها یک صدد عدد را به عنوان خسارت وارده بگیرم، وکلای زوجه هم ضمن تکرار مطالب گذشته در لایحه ای بیان داشته با عدم پرداخت نفقه بند یک از شروط عقدنامه محقق شده است و نظرات علما و صاحب نظران از جمله محقق یزدی در ملحقات عروه الوثقی را آورده اند: مردی که مدار زندگی اش بر مدار اذیت و آزار باشد و زن را در بلاتکلیفی رها سازد با اصول مسلم اسلام تضاد دارد لازم است برای جلوگیری از گناه از قید زوجیت رها شود (جلد دوم ص 76 ).
شهید مطهری در حقوق زن در اسلام (ص 216 )می گوید: دینی که همواره دم از اسلام می زند و قیام به قسط هدف اوست این مسایل را به صورت یک مشکل نمی پذیرد و عباس اقبال لاهوری در کتاب احیای فکر دینی ترجمه احمد آرام (ص 170 ) آورده است: در ایالت پنجاب زنی برای جدایی از همسرش متوسل به ارتداد شده است، در مانحن فیه با وجود این همه منازعات و مناقشات هدف زوج واقعا زندگی انسانی نبوده و می خواهد با حربه قانون زن را در اسارت داشته باشد، جلسه دادگاه در تاریخ 30/9/90 تشکیل شد طرفین و وکیل زوجه حاضر شدند وکیل خواهان مطالب گذشته را تکرار کرد که همه تخلف شرط حاصل شد و هم عسر و حرج برای زوجه با مسایلی که پیش آمد، خوانده مطالبم را در لایحه تکمیلی بیان می دارم و تا تاریخ 3/10/90 تسلیم می نمایم، وکیل زوجه گفت: زوجه باکره م.
ب. نسبت به نفقه و مهریه حکم صادر شد هم مهریه را و هم نفقه را می خواهد و بذل نمی کند فقط ایام عده را بذل می کند، تا تاریخ 8/10/90 زوج لایحه ای نداده است و دادگاه د. ا. م. پرونده را به شورای حل اختلاف ارسال داشته است، شورای حل اختلاف موفق به سازش بین زوجین نشد و پرونده را عودت داده است. دادگاه مجددا طرفین را دعوت نموده است طرفین در جلسه دادگاه حاضر شده اند. در جلسه مورخ 21/2/91 طرفین و وکیل زوجه حاضر شد. وکیل زوجه ضمن تکرار مطالب گذشته گفته است طبق عرف زوج وسیله زندگی و مسکن مستقل تهیه نکرده است به علاوه به حریم خصوصی پدر موکله وارد شده و آن ها را مورد ضرب و شتم قرار داده است که احکام هم درباره نفقه و هم درباره ضرب و جرح صادر شده است هم بند 1 از شروط عقدنامه محقق شد و عسر و حرج و هم سوء رفتار زوج، و زوجه پانصد سکه از مهریه اش را بذل مینماید و تقاضای طلاق دارد.
خوانده ضمن تکرار مطالب گذشته بیان داشت: طی هشت ماه دوران عقد مکررا تقاضای برگزاری مراسم عروسی کردم خانه مستقل انتخاب کردم با ممانعت خانواده زوجه مواجه شدم با وجودی که نفقه اش را در دوران عقد بستگی دادم حاضرم تا تاریخ 27/9/90 تمام هزینه ها (نفقه ها) را بپردازم و مابقی را نیز پرداخت کنم، ضرب و جرحی به هیچ وجه با ایشان نداشته ام و با پرونده سازی ثبت به مادرش توانستند حکم بگیرند و دیه بگیرند، آدم ربایی دروغ بوده و تبرئه شدم و عسر و حرجی برای او فراهم نکردم بجز اختلافی که مادر و خانواده ایشان فراهم کردند اختلافی نبوده وکیل زوج گفت: ادعای زوج را در تهیه مسکن قبول ندارند اگر راست می گوید نصف مهریه را بدهد و مسکن تهیه کند تا موکل بیاید.
واقعا و عملا زوجین از همدیگر کراهت دارند. زوج گفت: اظهارات وکیل را که از دل من خبر دارد با قاطعیت می گوید، رد می کنم. دادگاه زوجه را برای تست به پزشکی قانونی معرفی کرد که در نتیجه حمل منفی و زوجه را غیر مدخوله اعلام داشته اند. دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره --- - 7/3/91 با استدلال به این که زوج هیچ گونه اقدامی در خصوص مراسم ازدواج انجام نداده علی رغم گذشت سه سال زوجه در بلا تکلیفی قرار دارد و این امر نشان از کراهت فی مابین است مضافا این که ترک انفاق به مدت 6 ماه از موجبات طلاق م.
ب. لذا دادگاه مستندا به بند یک و چهار تبصره ذیل ماده 1130 قانون مدنی گواهی عدم امکان سازش صادر نموده است و زوجه را به لحاظ غیر مدخوله مستحق دریافت نصف مهریه دانسته است. از این رای توسط زوج تجدیدنظرخواهی شد و پرونده به شعبه ششم دادگاه تجدیدنظر استان خوزستان ارجاع شده است. خلاصه ایراد ت. ن. خ. این است: دادگاه بدوی به علت بلاتکلیف گذاشته شدن زوجه به مدت 3 سال و ترک انفاق از سوی این جانب به مدت 10 ماه و سوء رفتار و ایجاد ضرب و جرح حکم به طلاق زوجه صادر کرده است.
در حالی که این جانب از بدو ازدواج همواره در صدد تشکیل زندگی مشترک بوده ام لیکن خانواده زوجه مانع بوده اند. درباره ترک انفاق هم اینجانب حسب فیش های پیوستی نفقه وی را پرداخت نموده ام یک بار در مورخ 26/10/90 مبلغ 9 میلیون ریال، یک بار مبلغ 10 میلیون 851000 ریال یک مرتبه یک میلیون ریال، بعد نیز دو میلیون ریال و همچنین طبق گواهی قاضی اجرای احکام یک بار در مورخ 21/6/90 مبلغ 10/851/000 ریال پرداخت شده پس استناد قاضی به عدم پرداخت نفقه بلاوجه است.
در پرونده کیفری خانواده اش با من درگیر شدند و من دفاع کردم در خصوص همسرم محکومیت نیافتم و تبرئه شدم. در صورت جلسه رسیدگی وکیل ز. ا. د. زوجه 500 سکه از مهریه را بذل مینماید و مهریه وی هم ب. ت. ب. در عقد بودن (غیر مدخوله بودن) 500 سکه م. ب. در رای دادگاه به این موضوع اشاره ننموده است. ب. ت. ب. مطالب گذشته بخصوص فیش های پرداختی و عدم تحقق سوء رفتار تقاضای نقض دادنامه را دارم. پاسخ زوجه از لایحه تجدیدنظرخواهی با تکرار مطالب گذشته به اختصار این است: ایشان هیچ وقت به میل و رغبت خود نفقه پرداخت ننموده بلکه با حکم دادگاه پرداخت کرده است.
درباره بذل مهریه من از اول گفته ام در صورت حاضر شدن در محضر طلاق حاضرم مقداری کم از مهریه را به وی بذل کنم نه اکنون که بیش از 3 سال گذشته و در عسر و حرج هستم. از دادگاه تقاضای صدور حکم عادلانه را دارم. دادگاه تجدیدنظر طی دادنامه شماره --- - 30/7/91 با این استدلال: با عنایت به طول مفارقت جسمانی طرفین و با عنایت به این که خواهان بدوی (زوجه) مقدار 400 سکه از مهریه اش را در قبال طلاق بذل نموده است اعتراض زوج را وارد ندانسته و رای بدوی را تایید کرده است.
از این رای توسط ز. ف. خ. گردیده و پرونده به این شعبه ارجاع شده است. خلاصه ایراد ف. خ. همانند اظهارات گذشته این است: من او را بلاتکلیف نگذاشتم و همواره با فرستادن برزگان و اعلام آمادگی وی را دعوت به تشکیل زندگی مشترک کردم ترک انفاق نکردم نفقه اش را طبق فیش های پیوست دارم در جرایم انتسابی زوجه به من، تبرئه شدم با وجودی که وی از حق حبس استفاده نموده و هنوز زندگی شروع نشده است مستحق 500 سکه از مهریه م. ب.. عسر و حرج هیچ گونه از ناحیه بنده صورت نگرفته است وی می خواهد با حیله قانونی با اخذ نصف مهریه خود را مطلقه کند.
پاسخ زوجه به اختصار این است: توضیحات و جملات ف. خ. تکراری و خلاف موازین شرع است تقاضای ابرام رای را دارم.
رای شعبه دیوان عالی کشور
دادنامه فرجام خواسته واجد خدشه و ایراد است زیرا اولا- عنوان مفارقت جسمانی یک اصل یا یک قاعده کلی نیست تا بتوان به استناد آن حکمی صادر نمود و در رابطه با همین موضوع نیز دادگاه بدوی این قضیه را دلیل کراهت داشتن زوجین از یکدیگر دانسته و در مواردی نیز اختلافات خانوادگی و یا مسایل مالی و کیفیت برگزاری مراسم عروسی نیز و غیر اینها موجب سرگرمی طرفین به اموری غیر از اصل قضیه ازدواج و فراموشی نیاز مرد به همسر و نیاز زن به شوهر میگردد و با تمامی این اوضاع و احوال تقاضای طلاق ممکن است نه بخاطر صرف مفارقت جسمانی و طولانی شدن مدت نامزدی بلکه بخاطر یاس و نومیدی از تحقق پاره ای آرمان ها و آرزوها و یا اختلاف شدید خانواده های طرفین بوده باشد که دو جوان آنان تحت تاثیر همین ناهنجاری ها علی رغم علاقه شدید به یکدیگر به چشم پوشی از این وصلت و آرزوی خود می گردند لذا آنچه که مهم است بررسی منشا و موجب این جدایی طولانی و عدم انجام عروسی برای تشکیل زندگی خانوادگی و بالاخره هم تصمیم بر طلاق و متارکه دایمی است که در مانحن فیه آن گونه که باید و شاید صورت نگرفته است، ثانیا- امتناع زوج از نفقه معوقه زوجه عنوانی در شروط عقدنامه ندارد بلکه آنچه که از شروط است الزام زوج به نفقه روزانه است تا چنانچه به مدت شش ماه متوالی امتناع از پرداخت نمود زوجه دادخواست طلاق بدهد نه این که پس از شش ماه مزبور دادخواست تادیه بدهی معوقه زوج را نماید تا چنانچه در این زمینه امتناع زوج از پرداخت آن صورت گرفت حق طلاق داشته باشد و کاملا آشکار است که نفقه ای که قوام و استقامت زن به شمار آمده برای زندگی زناشویی روزانه وی است و این است که برای ضمانت اجرای آن حق مطالبه طلاق برای زوجه متصور گردیده است و اما معوقه هیچ ربطی به علت و فلسفه قوام و استقامت زوجه برای زندگی با زوج ندارد و شاهد بر این، وصول معوقه، هیچ نفعی به حال روزانه زندگی با زوج ندارد و حتی ممکن است در زمان جدایی این انفاق بیفتد و حال آن که منظور از بند 1 عقدنامه تضمینی برای اجبار زوج به پرداخت نفقه هر روزی است بنابراین استناد دادگاه در حکم صادره بر اساس امری که مصداق شرط نبوده است موثر نمیباشد، ثالثا- استفاده از واژه (زوجه را بلاتکلیف رها کردن) در شرایطی که زندگی زناشویی شروع نشده کاملا بی ارتباطی با عنوان (زوج زندگی خانوادگی را بدون عذر موجه ترک کند (بند 8 از شروط عقدنامه) م.
ب. به علاوه این که علت بلاتکلیفی مزبور مشخص نشده و معلوم است که زوج با نیاز مبرمی که به ازدواج دارد برای انجام نیاز خود و شروع زندگی دقیقه شماری می کند و آشکار است که بلاتکلیفی زوجه ممکن نیست بدون بلاتکلیفی زوج و همچنین در عکس این قضیه باشد بنابراین بایستی به آنچه که موجب بروز اختلافات گردیده است اندیشیده شود و با انجام تحقیقات لازم و ارجاع زوجین به مرکز مداخله در بحران خانوادگی علل و اسباب قضیه آشکار شود حال چه این که معلول را رها کردن و بلاتکلیفی را عنوان نمایند و یا مفارقت جسمانی و یا طولانی شدن دوران نامزدی و خارج از حد متعارف و معمول را و خلاصه این که این قبیل عناوین به تنهایی هیچ ادعایی اعم از نفرت زوجین و یا بلاتکلیفی زوجه و امثال اینها را به اثبات نمی رساند بلکه صرفا علل و اسباب وجود این قبیل امور، نقش اصلی را دارند و مقصر را از غیر مقصر و مظلوم را از ظالم و شروع کننده را از غیر آن تعیین و معرفی مینماید که در مانحن فیه به این رکن اساسی بذل عنایت نگردیده و نقص عمده ای در رسیدگی است که بایستی مرتفع گردد، رابعا- استناد دادگاه به محکومیت کیفری نیز آن گونه که از دادنامه بدوی مستفاد میگردد که نزاع واقع شده فی مابین زوجین بوده است، به نظر نرسید و با ملاحظه کپی دادنامه شعبه --- جزایی پیوست مدارک دادخواست نخستین کاملا واضح است که شکایت آقای ح.م.
و خانم م.ع. مادر زوجه منشا تشکیل پرونده مزبور بوده که عناوین شکایت مزبور نیز ایراد ضرب و جرح عمدی و ورود به عنف است که از حیث اتهام ضرب و جرح عمدی منجر به محکومیت زوج به پرداخت 5 درصد دیه کامل صرفا به عنوان ارش بابت پارگی بند اول رباط انگشت چپ دست چپ خانم م.ع. گردیده و از حیث ورود به عنف نیز به شش ماه حبس محکوم شده است که از سوء رفتار مستمر به شمار نیامده و از مقوله امور اتفاقیه و آن هم به لحاظ علاقمندی زوج به همسرش قابل توجیه است هر چند که ممکن است همین یک جریان انتساب قطع علاقه والدین زوجه و شخص زوجه از زوج بالکلیه گردیده باشد که ربطی به سایر ادعاهای غیر موثر و غیر منطبق با شروط عقدنامه نداشته و ندارد و وکیل زوجه عنوان کرده که علت العلل طلاق مطروحه کراهت شدیده است که در صورتی که منشا واقعی آن ارتباطی با تخلف ثابت نشده زوج از شرطی از شروط عقدنامه هم نداشته باشد جز با بذل مهریه تا میزانی که زوج را راضی به طلاق نماید منشا اثر نخواهد بود همان گونه که ادعای نفرت داشتن ز.
ن. ب. همسرش نه دلیلی دارد و نه شواهد و قرائنی برای آن بیان شده است، نتیجتا این که دادنامه فرجام خواسته به جهات مذکور در فوق مخدوش م. ب. فلذا نقض میشود و رسیدگی مجدد به لحاظ نقض در رسیدگی به شرح مراتب فوق و انجام هرگونه تحقیقی که جهت کشف حقیقت مقتضی بوده باشد و اتخاذ تصمیم شایسته برابر نتایج حاصله به همان دادگاه محول میگردد.
رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - عضو معاون
غروی نآیینی - اعتماد
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 2
موارد مرتبط 57
آرای مرتبط 40
-
رأی
هماستناد
نوع طلاق ناشی از عسر و حرج زوجه
ماده 1129 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تشکیل جلسه دادرسی در مرحله تجدیدنظر
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تأثیر پرداخت نفقه معوقه زوجه پس از صدور حکم جلب بر دعوی طلاق
ماده 1129 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رای تکراری
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق به دلیل عدم پرداخت نفقه
ماده 1129 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
دعوی انحلال نکاح ثبت نشده
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
طلاق در فرض غیر شیعه بودن زوج
مواد 1129 و 1146 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
احراز عسر و حرج زوجه به جهت مفارقت زوجین
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تبدیل مجازات در بزه تحصیل مال از طریق نامشروع
ماده 1129 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق زوجه به دلیل مفارقت جسمانی و ترک انقاق
ماده 1129 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تاثیر نقش زوجه در تحقق عسر و حرج
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر صدور حکم غیابی بر صلاحیت دادگاه
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تقاضای طلاق زوجه به دلیل ایراد ضرب و جرح
مواد 1129 و 1130 و 1257 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق به دلیل سوء معاشرت زوج
مواد 1129 و 1130 از قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
طلاق در صورت عدم ثبت ازدواج
ماده 1129 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
صدور حکم طلاق به دلیل عدم پرداخت نفقه و تأیید آن در تجدیدنظر بر اساس قوانین مدنی و حمایت خانواده
ماده 1129 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر پرداخت نفقه پس از تقدیم دادخواست طلاق
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تعیین داور در دعوی طلاق
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق به دلیل ازدواج موقت زوج
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
(2)- تکلیف دادگاه در فرض رد نظریه داوران طلاق (2)- تحقق وکالت زوجه در طلاق در فرض عدم پرداخت نفقه (3)- نحوه احراز عسر و حرج در فرض عدم پرداخت نفقه
مواد 1129 و 1257 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر عدم تهیه مسکن توسط زوج در تحقق عسروحرج زوجه
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر امتناع زوج از اجرای صیغه طلاق
مواد 1129 و 1143 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تقاضای طلاق زوجه به استناد عسر و حرج در فرض محکومیت او به تمکین
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر بازگشت زوجه بعد از محکومیت زوج به پرداخت نفقه
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
شمول قواعد عسر و حرج بر پیروان سایر مذاهب
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر استفاده زوجه از حق حبس بر تحقق عسر و حرج
ماده 1129 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
ضابطه ایجاد عسر و حرج زوجه
قانون مدنی به ماده 1129
-
رأی
هماستناد
تکلیف حقوق مالی زوجه در دعوی طلاق
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
مصادیق عسر و حرج زوجه
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
محدوده تکلیف دادگاه در تعیین حقوق مالی زوجه ضمن حکم طلاق
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تاثیر بذل مهریه بر اثبات عسر و حرج زوجه
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فرجام خواهی از گزارش اصلاحی
مواد 1129، 1130 و 1257 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق زوجه به دلیل استنکاف زوج از پرداخت نفقه معوقه
ماده 1129 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تحقق سوء معاشرت قبل از شروع زندگی مشترک
مواد 1129 و 1130 و 1146 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
رابطه تقدیم دادخواست اعسار و عجز از پرداخت نفقه در دعوای طلاق
ماده 1129 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
(1)- شرط صدور حکم طلاق بر اساس عدم پرداخت نفقه (2)- شرایط استناد به ضرب و جرح جهت احراز عسر و حرج زوجه
ماده 1129 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق زوجه به دلیل محکومیت کیفری زوج
مواد 1129 و 1221 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر پرداخت نفقه پس از تقدیم دادخواست طلاق
ماده 1129 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تقاضای کاهش مابذل در طلاق خلع
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
محدوده تکلیف دادگاه در تعیین حقوق مالی زوجه ضمن حکم طلاق
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
نظریات مشورتی 1
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/94/239 مورخ 1394/01/31
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
نشستهای قضایی 4
-
نشست قضایی
هماستناد
تاریخ شروع محاسبه زمان 6 ماهه از شروط ضمن عقد نکاح جهت تحقق وکالت در طلاق
ماده 1129 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
طلاق در صورت عدم امکان اجبار زوج به پرداخت نفقه
ماده 1129 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
تکلیف دادگاه در صورت عدم ذکر جهت یا جهات طلاق در دادخواست
ماده 1129 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
طلاق قضایی
ماده 1129 ق.م
مواد مرتبط 2
-
اعمال
از این صفحه
ماده 1130 — قانون مدنی
ماده 1130 قانون مدنی
-
اعمال
از این صفحه
ماده 1129 — قانون مدنی
قانون مدنی و ماده 1129
مقرراتِ مرتبط 1
-
بخشنامه
هماستناد
حکم نهایی دیوان عالی کشور بر طلاق به دلیل عسر و حرج و عدم پرداخت نفقه با تایید رای تجدیدنظر
مواد 1129 و 1130 قانون مدنی
دکترین 9
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم محکومیت به پرداخت نفقه
ماده 1129 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم محکومیت به پرداخت نفقه — برابر ماده ۱۱۰۲ ق
ماده 1129 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفسیر تحلیلی مبانی فسخ قرارداد — فرق بین فسخ با منفسخ عبارت است
مواد 1120 تا 1132 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفسیر تحلیلی مبانی فسخ قرارداد — رک مواد ۳۹۶ تا ۴۵۷ ق
مواد 1120 تا 1132 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق
ماده 1130 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق — احکام و مقررات مربوط طلاق و اجرای
ماده 1130 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق — هر معامله که مالی از اموال منقول
ماده 1130 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق — همچنین در صورت اثبات عسر و حرج
ماده 1130 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق — همچنین در صورت اثبات عسر و حرج
ماده 1130 ق.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
