درخواست طلاق زوجه به‌دلیل ناباروری زوج

رأی خلاصه جریان پرونده خانم ز.ف. فرزند م. د. ب. ط. آقای م.الف. فرزند ع. و به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش تقدیم کرده و توضیح داده است به موجب فتوکپی سند رسمی به شماره ترتیب 5183 مورخ 26/6/1385 دفتر ثبت ازدواج به عقد ازدواج دائمی خوانده درآمده ام در این مدت 8 سال زندگی هیچ گونه تفاهمی با یکدیگر نداشته ایم و به لحاظ عقیم بودن شوهرم و با مراجعه به پزشک بهبودی حاصل نشده است لذا به علت کراهتی که حاصل شده است درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش را دارم و درخواست ارجاع امر به پزشکی قانونی را می نمایم به لحاظ اینکه نامبرده بچه دار نمی شده حکم فرزند خواندگی از شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی تفت را گرفته ایم که پیوست دادخواست م. ب. پرونده به شعبه یک شورای حل اختلاف تفت ارسال و به لحاظ عدم حصول سازش بین زوجین و به علت عدم حضور زوج در جلسات شورا پرونده از آمار کسر و به دادگاه حقوقی ارسال شده است. شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی در وقت مقرر با حضور خواهان و در غیاب خوانده تشکیل شده است خ. ا. د. در شهریور 85 با خوانده ازدواج کردم متأسفانه از این ازدواج فرزندی نداریم چون همسرم مشکل دارد و حسب نظر پزشکان فاقد نطفه است و در واقع عقیم م. ب. و قادر به بچه دار شدن نیست قرار بود از طریق فرزند خواندگی اقدام کنیم که از دادگاه حکم گرفتیم ولی چون خانواده اش مخالفت کردند حاضر به همکاری نشد بلاتکلیف هستم ب. ت. ب. وضع موجود و عقیم بودن همسرم طلاق می خواهم برای مهریه پرونده تشکیل داده که در حال رسیدگی است ادعای دیگری ندارم. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری را صادر کرده است داور منتخب زوجه و داور تعیین شده برای زوج از سوی دادگاه به موجب نظریه ثبت شده به شماره 1768-6/7/92 اعلام کرده اند حکم طلاق به نفع طرفین م. ب. و مدتی است نامبردگان جدا از یکدیگر زندگی می نمایند. دادگاه قرار ارجاع امر به کارشناس را صادر تا کارشناس با بررسی سوابق پزشکی و عنداللزوم انجام معاینات در مورد عقیم بودن زوج نظریه خود را اعلام دارد سپس به منظور فوق و معرفی زوجین به پزشکی قانونی وقت تعیین و طرفین را دعوت کرده است که در وقت مقرر خواهان حاضرشده و خ. د. ج. حضور نیافته است ز. ا. د. برای صدور حکم طلاق دویست هزار ریال وجه نقد را بذل می کنم و به وکالت از زوج قبول بذل می نمایم حامله نیستم و فرزندی ندارم. دادگاه زوجه را جهت آزمایش بارداری به پزشکی قانونی معرفی نموده که نتیجه آزمایش بارداری منفی اعلام شده است سپس به موجب رأی شماره 628-25/8/1392 در خصوص دعوی خانم ز.ف. فرزند م. و به طرفیت آقای م.الف. فرزند ع. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش دادگاه با احراز رابطه زوجیت دائم فی مابین طرفین دعوی و اینکه مساعی دادگاه و داوران در ایجاد صلح و سازش مؤثر واقع نشده است و خواهان مدعی عقیم بودن زوج و فرزند دار نشدن وی شده که زوج در هیچ یک از جلسات دادگاه حاضر نشده و ایراد یا دفاعی ننموده است و مفاد دادنامه شماره 900104 مضبوط در پرونده کلاسه 900030 همین شعبه نیز متضمن فرزند خواندگی به لحاظ فرزند دار نشدن آنان است که به همین جهت موضوع به کارشناسی ارجاع و زوج برای اجرای قرار کارشناسی حاضر نگردیده و همکاری نکرده است لذا دادگاه ادعای زوجه را محمول بر صحت تشخیص داده و به استناد مواد 1119 . . . . قانون مدنی و بند 10 شرط ضمن عقد گواهی عدم امکان سازش زوجین جهت اجرای صیغه طلاق بائن از نوع خلع را به لحاظ تحقق شرط ضمن عقد و بذل مبلغ دویست هزار ریال از جانب زوجه جهت طلاق خلع و قبول بذل از جانب زوج و ب. ت. ب. وکالت تفویضی در سند ازدواج صادرواعلام کرده است زوجین می توانند متفقاً یا زوجه بر اساس وکالت ضمن عقد ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ دادنامه قطعیت یافته به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق مراجعه نموده و نسبت به ثبت آن اقدام نماید رعایت شرایط صحت اجرای صیغه طلاق بر عهده مجری صیغه طلاق است ضمناً زوجه فاقد حمل بوده و فرزند مشترک ندارند در مورد مهریه و اجرت المثل و نفقه زوجه اعلام نموده جداگانه اقدام نموده و در این پرونده ادعایی ندارد رأی غیابی و قابل واخواهی است. آقای م.الف. نسبت به دادنامه فوق الذکر واخواهی به عمل آورده است که دادگاه با تعیین وقت رسیدگی طرفین را جهت رسیدگی دعوت کرده است سپس دادگاه در وقت مقرر با حضور زوجه و در غیاب واخواه تشکیل شده و پس از استماع اظهارات واخوانده به موجب رأی شماره 843-30/10/92 با ردّ اعتراض رأی غیابی را تأیید کرده است آقای م.الف. نسبت به دادنامه یادشده تجدیدنظرخواهی نموده که پس از پاسخ ت. ن. خ. شعبه 8 دادگاه تجدیدنظر استان به موجب رأی شماره 1142 مورخ 13/12/1392 با ردّ اعتراض رأی تجدیدنظر خواسته را تأیید کرده است. آقای م.الف. نسبت به دادنامه فوق الذکر فرجام خواهی به عمل آورده است که پس از پاسخ فرجام خوانده پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است لایحه اعتراضییه به هنگام شور قرائت می شود. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره 1142-13/12/1392 شعبه هشتم دادگاه تجدیدنظر استان مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور اعتراض ف. خ. ب. ت. ب. مندرجات پرونده و رسیدگی های به عمل آمده وارد نیست و رأی دادگاه بنا به جهات و دلایل منعکس در آن و ب. ت. ب. مدافعات زوج مبنی بر اینکه ((دادگاه بدوی و تجدیدنظر به دلایل و مدافعات اینجانب توجه ننموده و ب. ت. ب. پیشرفت علم پزشکی یقیناً اینجانب قدرت باروری داشته و حاضر به مراجعه به کمیسیون پزشکی جهت تشخیص و روشن شدن حقیقت می باشم)) که این اظهارات دلالت بر ناتوانی زوج در باروری زوجه به صورت طبیعی و عادی م. ب. که کافی برای تحقق شرط ضمن عقد است منطبق با موازین قانونی است لذا با ردّ اعتراض مستنداً به ماده 370 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی و ضمن اصلاح مدت اعتبار حکم طلاق از سه ماه به شش ماه از تاریخ ابلاغ رأی فرجامی رأی فرجام خواسته را ابرام نموده و پرونده را اعاده می نماید. رئیس شعبه 12 دیوان عالی کشور ـ مستشار طیبی ـ اسلامی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی درخواست طلاق زوجه به دلیل ناباروری زوج در تاریخ 24/5/91، زوجه درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش به منظور اجرای طلاق را به دادگاه ارائه نمود و دلیل این درخواست را مشکلات جسمی و عقیم بودن زوج اعلام کرد. دادگاه بدوی با استناد به نظریات پزشکی قانونی، اعلام کرد که زوج عقیم نبوده و امکان باروری از طریق روش‌های آزمایشگاهی وجود دارد و در نتیجه دعوی زوجه را رد کرد. زوجه به این رای اعتراض کرد و در دادگاه تجدیدنظر با استناد به بند 10 شروط ضمن عقد و عدم باروری طبیعی، موفق به نقض رای بدوی شد. دیوان عالی کشور در رسیدگی به فرجام‌خواهی زوج، ضمن تایید نظریات پزشکی قانونی و با استناد به تحقق شرط بند 10، رای تجدیدنظر را تایید و زوجه را مجاز به اعمال حق خود برای طلاق دانست. بر اساس ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی، رای تجدیدنظر تایید شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/09/12 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: امکان باروری با روش های آزمایشگاهی و خارج رحمی، تحقق شرط طلاق در صورت عدم باردارشدن ظرف 5 سال را منتفی نمی‌سازد زیرا عرفا مقصود طرفین به هنگام عقد نکاح، باروری به روش طبیعی است. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 24/5/91 آقای م.ع.به وکالت از طرف خانم …. ه-. به طرفیت آقای پ.و. دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به لحاظ مشکلات جسمی و عقیم بودن زوج و اینکه علی رغم گذشت بیش از 5 سال هنوز صاحب فرزندی نشده اند و تحقق بند 10 شروط ضمن عقد مقید در سند ازدواج تقدیم نموده که در شعبه دوّم دادگاه حقوقی شهرستان میاندوآب ثبت و مورد رسیدگی قرار می‌گیرد آقای م.ز. وکیل پ. ی. د. با تقدیم وکالت نامه از جانب زوج خوانده اعلام وکالت نموده است جلسه اول دادرسی به تاریخ 18/6/91 با حضور وکلای طرفین تشکیل گردید وکیل خ. ا. د. عرایض ب. ش. د. تقدیمی است و ب. ت. ب. وضعیت موجود و با گذشت یک سکه از مهریه موکله استدعای رسیدگی و صدور گواهی عدم امکان سازش را دارد. وکیل خ. ا. د. در ردّ ادعای عقیم بودن موکل معروض می‌دارد حسب مدارک تقدیمی از پژوهشکده رویان اندازه بیضه ها و میزان مایع موجد در اندام تناسلی موکل در حالت نرمال و طبیعی بوده و مشکل نازایی صرفا به خاطر بیماری خواهان محترم م. ب. که در C D تقدیمی تمامی حقایق روشن می‌شود بنابراین موکل هیچ گونه عقیمی و بیماری جسمی ندارد تقاضای ردّ دعوی مطروحه را دارم. سپس دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر و وکیل زوجه داور موکل خود را معرفی و به لحاظ عدم معرفی داور از ناحیه وکیل زوج از طرف دادگاه برای زوج داور تعیین شد و داوران زوجین هر یک نظریه کتبی خود دال بر عدم سازش طرفین را تقدیم داشته اند سپس دادگاه زوج را جهت تشخیص عقیم بودن یا نبودن مشارٌالیه به پزشکی قانونی معرفی نموده در پاسخ واصله در برگ 45 پرونده اعلام شده در معاینه بیضه ها کوچک تر از حد طبیعی و آلت تناسلی طبیعی م. ب. و ب. ت. ب. آزمایش به عمل آمده امکان بارور کردن به روش طبیعی وجود ندارد و با روش های آزمایشگاهی و لقاح خارج رحمی امکان باروری وجود دارد. سپس دادگاه زوج را مجددا به کمیسیون پزشکی قانونی جهت تشخیص موضوع معرفی نموده و پاسخ نظریه اعضاء کمیسیون پزشکی قانونی به شرح برگ 65 پرونده حاکیست که بیضه ها کوچک تر از نرمال و در آزمایش مایع منی، تعداد اسپرم ها خیلی کمتر از حد طبیعی م. ب. لیکن امکان باروری با روش های آزمایشگاهی و خارج رحمی وجود دارد لذا عقیم محسوب نمی گردد. سرانجام دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به موجب دادنامه شماره --- - 21/11/91 با اعلام اینکه حسب نظریه کمیسیون پزشکی قانونی استان آذربایجان غربی زوج عقیم نبوده و امکان باروری با روش های آزمایشگاهی وجود دارد لذا به لحاظ عدم احراز تحقق بند دهم از شروط ضمن عقد نکاح حکم بر بطلان دعوی خواهان صادر نموده است پس از ابلاغ رای صادره وکیل ز. ن. ب. آن تجدیدنظرخواهی نموده که پس از انجام تشریفات قانونی شعبه هفدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی وارد رسیدگی شده و در جلسه دادرسی مورخ 22/3/92 که با حضور زوجین و وکلای آنان تشکیل گردیده اظهارات و مدافعات طرفین را استماع و در صورت مجلس منعکس و سپس با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- - 92 مورخ 22/3/92 ب. ت. ب. محتویات پرونده و ملاحظه رونوشت مصدق سند نکاحیه و اینکه زوجین تمامی شروط ضمن عقد را امضا کرده اند و علی رغم گذشت بیش از پنج سال از تاریخ وقوع عقد ( 5/3/84 ) هنوز صاحب فرزند نشده اند و مساعی زوج برای آرمان خویش تاکنون نتیجه بخش نبوده است و حسب بند 10 از قسمت ب شروط ضمن عقد تصریح گردیده (در صورتی که پس از گذشت 5 سال زوجه از شوهر خود به جهت عقیم بودن یا عوارض جسمی دیگر زوج صاحب فرزند نشود) و لحاظ اطلاق بند مذکور اعتراض ت. ن. خ. را وارد و موجه تشخیص و ضمن نقض دادنامه معترضٌ عنه مستندا به ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق و ماده 29 قانون حمایت خانواده مصوب 1/12/91 و ب. ت. ب. شروط ضمن عقد که به امضا زوجین رسیده و ماده 1146 قانون مدنی ضمن صدور گواهی عدم امکان سازش به زوجه اجازه می دهد نسبت به اعمال وکالت خویش بر اساس شروط ضمن عقد نسبت به مطلقه نمودن خویش در صورت استنکاف زوج از حضور در دفتر طلاق اقدام نماید. زوجه تعداد پنج قطعه سکه تمام بهار آزادی از کل مهریه به علاوه سایر حقوق ناشی از عقد نکاح را د. ح. زوج بذل می‌نماید و درنتیجه طلاق در صورت وقوع از نوع خلع م. ب.. دادنامه اخیرالذکر در تاریخ 9/4/92 به وکیل ز. ا. ش. و نامبرده در تاریخ 20/4/92 با تقدیم دادخواست و لایحه فرجامی نسبت به آن فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. لوایح طرفین به هنگام شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیّز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی آقای پ.و. با وکالت آقای م.ز.نسبت به دادنامه شماره --- - 92 مورخ 22/3/92 شعبه هفدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی که به موجب آن ضمن نقض دادنامه بدوی گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به خواسته زوجه فرجام خوانده انشاء گردیده وارد و موجه نیست زیرا زوجه ف. خ. ب. شرح دادخواست تقدیمی به لحاظ صاحب فرزند نشدن خود از شوهرش علی رغم گذشت بیش از 5 سال از تاریخ وقوع عقد نکاح به جهت عقیم بودن و مشکلات جسمی ایشان و تحقق بند 10 از شروط ضمن عقد مقید در سند ازدواج درخواست طلاق نموده و محتویات پرونده و مستندات پیوست آن حاکی از آن است که زوجین در تاریخ 1384/03/05 با هم ازدواج نموده‌اند و تاکنون حسب اقرار طرفین هنوز صاحب فرزند نشده اند نظریه اولیه پزشکی قانونی و نظریه بعدی کمیسیون پزشکی استان آذربایجان غربی صراحت دارد که به علل و جهات منعکس در آنکه منتسب به زوج بودن امکان بارور کردن به روش طبیعی وجود نداشته لیکن امکان باروری با روش های آزمایشگاهی و خارج رحمی وجود دارد و با فرض عقیم نبودن زوج که در نظریه کمیسیون پزشکی به آن اشاره گردیده چون نامبرده به لحاظ عوارض جسمی خود که در نظریات پزشکی قانونی به آن ها اشاره گردیده قادر به بارور کردن زوجه به روش طبیعی نبوده لذا شرط موضوع بند 10 از قسمت ب شروط ضمن عقد مقید در سند ازدواج که به امضا زوجین رسیده محقق بوده و به فرض امکان باروری با روش های آزمایشگاهی و خارج رحمی که در نظریات پزشکی قانونی تصریح گردیده تحقق شرط مذکور را که عرفا باروری به روش طبیعی مقصود طرفین به هنگام عقد نکاح محسوب بوده منتفی نمی‌سازد بنابراین و به لحاظ تحقق شرط مذکور موجبات اعمال وکالت حاصل از تحقق شرط موضوع بند ب شروط ضمن عقد که از طرف زوج به زوجه تفویض گردیده فراهم بوده و زوجه فرجام خوانده حق دارد با اعمال وکالت حاصل از تحقق شرط ضمن انتخاب نوع طلاق نسبت به اجرای صیغه طلاق و مطلقه نمودن خود اقدام نماید ازاین رو دادنامه فرجام خواسته ب. ت. ب. محتویات پرونده و اظهارات و مدافعات وکلای طرفین در مراحل دادرسی و مستندات و نظریات پزشکی قانونی پیوست پرونده و اقدامات و رسیدگی های معموله موجها و منطبق بر دلالت محتویات پرونده و موازین قانونی اصدار یافته و از حیث ماهوی و از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر دادنامه صادره مترتب نبوده و اعتراضات وکیل ف. خ. هم در حدی نیست که به مبانی و اساس دادنامه مرقوم خلل و خدشه ای وارد و موجبات نقض آن را فراهم سازد فلذا ضمن ردّ فرجام خواهی ف. خ. مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور- مستشار- عضو معاون عباسیان - ناصح - کریمپور نطنزی در تاریخ 19 آبان 1392، دادنامه‌ای در خصوص دعوی طلاق صادر گردید. خواهان که زوجه است، درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش و همچنین مطالبه خسارات ناشی از نقص باروری زوج را مطرح نمود. ز. ا. د. که با وجود هشت سال زندگی مشترک و تلاش برای درمان، هیچ نتیجه‌ای حاصل نشده و نقص باروری زوج موجب عسر و حرج برای وی گردیده است. در مقابل، وکیل زوج به عدم تمایل شوهر به طلاق و عدم صحت ادعاهای زوجه اشاره کرد. <br>دادگاه با بررسی نظرات داوران و ارجاع به پزشکی قانونی، نتیجه‌گیری کرد که امکان باروری به روش‌های کمک باروری وجود دارد. با این حال، ب. ت. ب. شرایط زندگی زوجه و بند 10 شروط ضمن عقد نکاح، دعوی زوجه را وارد دانسته و حکم به طلاق صادر کرد. این حکم در مرحله تجدیدنظر نیز تایید شد و سپس زوج با فرجام‌خواهی به دیوان عالی کشور مراجعه کرد. دیوان عالی کشور پس از بررسی، به این نتیجه رسید که اعتراض زوج وارد نیست و حکم دادگاه‌های پایین‌تر را تایید کرد و پرونده را برای اقدام مقتضی به دادگاه عمومی عودت داد. این تصمیم بر اساس ماده 1119 قانون مدنی و ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/08/19 پیام: اگر زوج به روش طبیعی امکان بارداری نداشته باشد، وکالت در طلاق برای زوجه به دلیل تحقق شرط عدم بارداری محقق است حتی اگر بارداری به روش های نوین ممکن باشد. خواهان زوجه خانم ف.ق. فرزند الف.، 36 ساله، خانه دار با وکالت ع.م. طی دادخواست تقدیمی به ریاست محترم دادگاه عمومی مشهد پیوست رونوشت مصدق سند نکاحیه و مدارک پزشکی و غیره به طرفیت خوانده شوهرش آقای ن.ف. با وکالت آقای ع.ر. تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش (طلاق) و خسارات وارده را نموده است و وکیل مذکور توضیح داده موکله طبق سند نکاحیه مورّخ 17/2/82 به عقد دائم و شرعی خوانده محترم درآمده است و مدت 8 سال از زندگی مشترک زناشویی آن ها می گذرد ولی متاسفانه تاکنون بچه دار نشده اند و در این خصوص اقدام به مداوا نموده است لیکن نتیجه ای در برنداشته است و طبق آزمایشات انجام شده مشخص گردیده نقص از جانب زوج م. ب. و این مهم موجب عسر و حرج زوجه شده است لذا بند 10 از شروط ضمن عقد نکاح محقق شده تقاضای رسیدگی و صدور حکم مبنی بر صدور گواهی عدم امکان سازش (طلاق بائن) به انضمام کلیه حقوق شرعی و قانونی مورد استدعا است و پرونده پس از تشریفات ثبت و ارجاع در شعبه --- دادگاه عمومی مشهد مطرح و در جلسه اولیه دادگاه وکیل زوجه مطالب دادخواست را تکرار کرده و اظهار داشته به علّت بچه دار نشدن در مدّت 8 سال زندگی مشترک که طبق آزمایشات انجام شده نقص از جانب زوج م. ب. لذا بند 10 از شرایط ضمن عقد نکاح محقق شده است و تقاضای صدور حکم طلاق را دارم و وکیل ز. ا. د. زوج همسرش را دوست دارد و حاضر به طلاق نمی‌باشد و ادّعای مطروحه صرفا بهانه است دادگاه قرار ارجاع به داوری صادر و داور زوجه نوشته اینجانب با نامبرده صحبت های فراوان نمودم لیکن چون بارها به پزشک معالج مراجعه و متاسفانه تاکنون نتیجه حاصل نگردیده و این امر موجب شده ادامه زندگی برای زوجه غیرممکن شود و ادامه زندگی به جهت فقدان بچه برای زوجه پرمشقت است و داور زوج نوشته اینجانب ب. ت. ب. شرایط وجود آمده نظر به ادامه زندگی مشترک دارم دادگاه زوجین را به پزشکی قانونی معرفی و در پاسخ اعلام داشته طبق مشاوره تخصّصی و انجام آزمایش نطفه زوج امکان صاحب فرزند شدن وجود دارد که مورد اعتراض وکیل زوجه قرارگرفته لذا مجددا به کمیسیون پزشکی ارجاع نظریه کمیسیون در مورد زوج در پرونده منعکس نیست ولیکن کمیسیون پزشکی در مورد خانم ف. نوشته از ا. د. ج. کمیسیون معاینه به عمل آمد و مدارک بالینی ارائه شده رویت شد مشکلی ازنظر باروری در زوجه به تنهایی احراز نشد و همان طوری که در کمیسیون اورولوژی در مورد زوج اظهارنظر شده امکان باروری زوجین به روش های کمک باروری وجود دارد و دادگاه پس از تحقیقات انجام شده ختم دادرسی را اعلام و در دادنامه شماره --- - 14/6/91 راجع به دعوی خانم ف.ق. با وکالت ع.ر. و ع.م. به طرفیت آقای ن.ف. با وکالت آقای م.ع. به خواسته طلاق پس از نقل اظهارات وکلای طرفین و نیز اظهارات داوران و نیز نظریه پزشکی نوشته دادگاه با بررسی محتویات پرونده و اظهارات طرفین و اینکه مساعی دادگاه و داوران در جهت صلح و سازش مثمر ثمر نبوده است و پزشکی قانونی امکان باروری را با روش های کمک باروری امکان پذیر دانسته و با عنایت به اینکه زوجین در چند سالی که زندگی مشترک داشته اند بچه دار نشده اند که خود موید اظهارات زوجه است و ب. ت. ب. شرط ضمن العقد مندرج در سند ازدواج دعوای خ. ر. و. دانسته به استناد ماده 1119 قانون مدنی و بند 10 شرط ضمن عقد حکم به تحقق شرط ضمن العقد صادر و به زوجه حق می دهد از وکالت خود در سند ازدواج استفاده و با انتخاب نوع طلاق خود را مطلقه نماید که از ناحیه زوج مورد اعتراض واقع و طی دادخواست تجدیدنظر با وکالت آقای م.ع. تقاضای تجدیدنظر نموده است لذا پرونده در شعبه شانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی مطرح و در دادنامه شماره --- - 16/9/91 در خصوص تجدیدنظرخواهی آقای ن.ف. با وکالت آقای ع. به طرفیت خانم ف.ق. با وکالت آقایان ر. و م. نسبت به دادنامه شماره --- - 14/6/91 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی مشهد ن. ب. ا. حسب محتویات پرونده دادنامه معترضٌ عنه بر اساس مستندات و دلایل موجود در پرونده و مطابق موازین قانونی صادر گردیده است و از حیث رعایت اصول و تشریفات دادرسی نیز اشکالی بر آن وارد نیست و د. ا. م. از دادرسی دلیل موجّه و موثری که موجبات نقض و بی اعتباری آن را فراهم آورد ارائه نشده است لذا ضمن ردّ تجدیدنظرخواهی مطروحه به استناد ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه تجدیدنظر خواسته را عینا تایید نموده است متعاقبا زوج آقای ن.ف. با وکالت آقای م.ع. نسبت به دادنامه تجدیدنظر فوق اعتراض و طی دادخواست فرجامی فرجام خواهی نموده است و وکیل زوجه آقای ع.ر. نیز طی لایحه ای از دادخواست فرجامی ز. پ. د. و از زوجه دفاع نموده است بدین جهت پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ( 26 دیوان عالی کشور) ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیّز و دقت در اوراق پرونده و دادنامه شماره --- - 16/9/91 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: ب. ت. ب. محتویات پرونده در خصوص اعتراض و فرجام خواهی زوج آقای ن.ف. به وکالت آقای م.ع. به طرفیت زوجه خانم ف.ت. با وکالت آقای ع.ر. نسبت به دادنامه فوق صادره از شعبه شانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی که در تایید دادنامه شماره --- - 14/6/91 (مبنی بر احراز تحقق شرط 10 از شرایط ضمن العقد و اجازه به زوجه به استفاده از وکالت حاصله در سند ازدواج و با انتخاب نوع طلاق خود را مطلقه نماید) صادر گردیده است متذکّر می‌گردد اعتراض و فرجام خواهی وارد نمی‌باشد زیرا همان طور که دادگاه‌های محترم ذکر نموده‌اند طبق محتویات پرونده شرط دهم مندرج در عقدنامه محقق م. ب. لذا با فرجام خواهی موافقت نمی شود و ضمن ابرام دادنامه فرجام خواسته پرونده طبق ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه‌های عمومی و انقلاب جهت اقدام مقتضی به دادگاه عودت داده می‌شود. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار در تاریخ 1 شهریور 1393، دادنامه‌ای در خصوص درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش به طرفیت زوجین صادر شد. خواهان به استناد سند ازدواج و عدم توانایی در نگهداری فرزند به دلیل عقیم بودن زوج، درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش و طلاق را مطرح نمود. دادگاه پس از بررسی مدارک و عدم حضور خوانده در جلسات، به این نتیجه رسید که تلاش‌ها برای سازش موثر نبوده و ادعای خواهان را صحیح تشخیص داد. بر اساس ماده 1119 قانون مدنی و بند 10 شرط ضمن عقد، گواهی عدم امکان سازش صادر گردید و زوجین به مراجعه به دفاتر ثبت طلاق دعوت شدند. پس از صدور رای غیابی و اعتراض زوج، دادگاه تجدیدنظر نیز رای اولیه را تایید کرد. در نهایت، دیوان عالی کشور با رد اعتراض و تاکید بر ناتوانی در باروری، رای دادگاه تجدیدنظر را تایید کرده و مدت اعتبار حکم طلاق را از سه ماه به شش ماه افزایش داد. این رای بر اساس ماده 370 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی صادر گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/06/01 پیام: چنانچه در سند نکاح شرط شده باشد که در صورت عدم باروری مرد زن وکالت در طلاق داشته باشد مراد از این شرط عدم باروری طبیعی م. ب. و حتی در صورت امکان باروری غیرطبیعی این شرط محقق شده است. خانم ز.ف. فرزند م. د. ب. ط. آقای م.الف. فرزند ع. و به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش تقدیم کرده و توضیح داده است به موجب فتوکپی سند رسمی به شماره ترتیب 5183 مورخ 1385/06/26 دفتر ثبت ازدواج به عقد ازدواج دائمی خوانده درآمده ام در این مدت 8 سال زندگی هیچ گونه تفاهمی با یکدیگر نداشته ایم و به لحاظ عقیم بودن شوهرم و با مراجعه به پزشک بهبودی حاصل نشده است لذا به علت کراهتی که حاصل شده است درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش را دارم و درخواست ارجاع امر به پزشکی قانونی را می نمایم به لحاظ اینکه نامبرده بچه دار نمی شده حکم فرزند خواندگی از شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی تفت را گرفته ایم که پیوست دادخواست م. ب. پرونده به شعبه یک شورای حل اختلاف تفت ارسال و به لحاظ عدم حصول سازش بین زوجین و به علت عدم حضور زوج در جلسات شورا پرونده از آمار کسر و به دادگاه حقوقی ارسال شده است. شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی در وقت مقرر با حضور خواهان و در غیاب خوانده تشکیل شده است خ. ا. د. در شهریور 85 با خوانده ازدواج کردم متاسفانه از این ازدواج فرزندی نداریم چون همسرم مشکل دارد و حسب نظر پزشکان فاقد نطفه است و در واقع عقیم م. ب. و قادر به بچه دار شدن نیست قرار بود از طریق فرزند خواندگی اقدام کنیم که از دادگاه حکم گرفتیم ولی چون خانواده اش مخالفت کردند حاضر به همکاری نشد بلاتکلیف هستم ب. ت. ب. وضع موجود و عقیم بودن همسرم طلاق می خواهم برای مهریه پرونده تشکیل داده که در حال رسیدگی است ادعای دیگری ندارم. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری را صادر کرده است داور منتخب زوجه و داور تعیین شده برای زوج از سوی دادگاه به موجب نظریه ثبت شده به شماره 1768 - 6/7/92 اعلام کرده اند حکم طلاق به نفع طرفین م. ب. و مدتی است نامبردگان جدا از یکدیگر زندگی می نمایند. دادگاه قرار ارجاع امر به کارشناس را صادر تا کارشناس با بررسی سوابق پزشکی و عنداللزوم انجام معاینات در مورد عقیم بودن زوج نظریه خود را اعلام دارد سپس به منظور فوق و معرفی زوجین به پزشکی قانونی وقت تعیین و طرفین را دعوت کرده است که در وقت مقرر خواهان حاضرشده و خ. د. ج. حضور نیافته است ز. ا. د. برای صدور حکم طلاق دویست هزار ریال وجه نقد را بذل می کنم و به وکالت از زوج قبول بذل می نمایم حامله نیستم و فرزندی ندارم. دادگاه زوجه را جهت آزمایش بارداری به پزشکی قانونی معرفی نموده که نتیجه آزمایش بارداری منفی اعلام شده است سپس به موجب رای شماره --- - 1392/08/25 در خصوص دعوی خانم ز.ف. فرزند م. و به طرفیت آقای م.الف. فرزند ع. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش دادگاه با احراز رابطه زوجیت دائم فی مابین طرفین دعوی و اینکه مساعی دادگاه و داوران در ایجاد صلح و سازش موثر واقع نشده است و خواهان مدعی عقیم بودن زوج و فرزند دار نشدن وی شده که زوج در هیچ یک از جلسات دادگاه حاضر نشده و ایراد یا دفاعی ننموده است و مفاد دادنامه شماره --- مضبوط در پرونده کلاسه --- همین شعبه نیز متضمن فرزند خواندگی به لحاظ فرزند دار نشدن آنان است که به همین جهت موضوع به کارشناسی ارجاع و زوج برای اجرای قرار کارشناسی حاضر نگردیده و همکاری نکرده است لذا دادگاه ادعای زوجه را محمول بر صحت تشخیص داده و به استناد مواد 1119 .... قانون مدنی و بند 10 شرط ضمن عقد گواهی عدم امکان سازش زوجین جهت اجرای صیغه طلاق بائن از نوع خلع را به لحاظ تحقق شرط ضمن عقد و بذل مبلغ دویست هزار ریال از جانب زوجه جهت طلاق خلع و قبول بذل از جانب زوج و ب. ت. ب. وکالت تفویضی در سند ازدواج صادر و اعلام کرده است زوجین می‌توانند متفقا یا زوجه بر اساس وکالت ضمن عقد ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ دادنامه قطعیت یافته به یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق مراجعه نموده و نسبت به ثبت آن اقدام نماید رعایت شرایط صحت اجرای صیغه طلاق بر عهده مجری صیغه طلاق است ضمنا زوجه فاقد حمل بوده و فرزند مشترک ندارند در مورد مهریه و اجرت المثل و نفقه زوجه اعلام نموده جداگانه اقدام نموده و در این پرونده ادعایی ندارد رای غیابی و قابل واخواهی است. آقای م.الف. نسبت به دادنامه فوق الذکر واخواهی به عمل آورده است که دادگاه با تعیین وقت رسیدگی طرفین را جهت رسیدگی دعوت کرده است سپس دادگاه در وقت مقرر با حضور زوجه و در غیاب واخواه تشکیل شده و پس از استماع اظهارات واخوانده به موجب رای شماره --- - 30/10/92 با ردّ اعتراض رای غیابی را تایید کرده است آقای م.الف. نسبت به دادنامه یادشده تجدیدنظرخواهی نموده که پس از پاسخ ت. ن. خ. شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان به موجب رای شماره --- مورخ 1392/12/13 با ردّ اعتراض رای تجدیدنظر خواسته را تایید کرده است. آقای م.الف. نسبت به دادنامه فوق الذکر فرجام خواهی به عمل آورده است که پس از پاسخ فرجام خوانده پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است لایحه اعتراضییه به هنگام شور قرائت می‌شود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- - 1392/12/13 شعبه هشتم دادگاه تجدیدنظر استان مشاوره نموده چنین رای می دهد: اعتراض ف. خ. ب. ت. ب. مندرجات پرونده و رسیدگی های به عمل آمده وارد نیست و رای دادگاه بنا به جهات و دلایل منعکس در آن و ب. ت. ب. مدافعات زوج مبنی بر اینکه ((دادگاه بدوی و تجدیدنظر به دلایل و مدافعات اینجانب توجه ننموده و ب. ت. ب. پیشرفت علم پزشکی یقینا اینجانب قدرت باروری داشته و حاضر به مراجعه به کمیسیون پزشکی جهت تشخیص و روشن شدن حقیقت می باشم)) که این اظهارات دلالت بر ناتوانی زوج در باروری زوجه به صورت طبیعی و عادی م. ب. که کافی برای تحقق شرط ضمن عقد است منطبق با موازین قانونی است لذا با ردّ اعتراض مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی و ضمن اصلاح مدت اعتبار حکم طلاق از سه ماه به شش ماه از تاریخ ابلاغ رای فرجامی رای فرجام خواسته را ابرام نموده و پرونده را اعاده می‌نماید.