درخواست طلاق زوجه به سبب اعتیاد زوج

رأی خلاصه جریان پرونده پرونده :خانم ز. ع. بطرفیت آقای ع. ع. دادخواستی به خواسته طلاق درتاریخ 1394/1/10 درمحاکم خانواده تهران مطرح نموده که به شعبه 245 خانواده ارجاع شده است خواهان تصویر سند نکاحیه ....مورخ 1384/3/18 را که موید رابطه زوجیت بین او و خوانده است پیوست دادخواست نموده و گفته است حاصل زندگی مشترک یک فرزند دختر م. ب. که بلحاظ عسرو حرج حادث بر زندگی مشترک و تحقق شرط ضمن عقد صدور حکم طلاق و رأی شایسته را خواستارم دادگاه وقت جهت رسیدگی تعیین نموده است درجلسه دادرسی مورخ 1394/2/2 طرفین در دادگاه حاضر شده اند دادگاه بدواً زوجین را به سازش دعوت نموده که موثر واقع نشده سپس خطاب به زوجه خواسته خود را مستدلاً بیان نمایند پاسخ داده است خواسته ب. ش. د. تقدیمی است با این توضیح که مهریه 225 عدد سکه تمام بهار آزادی است که بعقد ازدواج خوانده درآمده ام فرزند دختر شش ساله دارم شوهرم قبل از ازدواج با من اعتیاد داشته و اعتیاد او تریاک است چهارماه است که جدا از هم زندگی مینمائیم جهیزیه ام را میخواهم ب. ت. ب. اینکه در عسرو حرج شدید قرارگرفته ام تمام مهریه ام را در قبال طلاق بشوهرم بذل مینمایم حضانت فرزند مشترک را هم خودم بعهده میگیرم ولی نفقه او را باید پدرش بدهد دادگاه خطاب به خوانده چه دفاعی دارید ؟ ج - اظهار داشت که قبول دارم که یکسال بعد از شروع زندگی مشترک شروع به کشیدن تریاک کردم و تا عید سال 1393می کشیدم البته این نبود که همیشه بکشم یکسال ویک ماه است ترک کرده ام حاضر به طلاق همسرم نیستم ب. ت. ب. اینکه گچ کار هستم و دیسک کمر داشتم مجبور بودم که تریاک بکشم و از موقعی که ازدواج کردیم کمردرد دارم خ. گ. ا. شوهرم خودش بمن گفته بود که قبل از ازدواج من اعتیاد به تریاک داشتم یکسا ل است نفقه من را نداده خودم کارکردم در خیاطی خ. ا. د. که اعتیاد من باعث نشده من به امورات زندگی نرسم همسرم هر زمانی هم کمرم درد میکرد زندگی را ترک می کرد من تا زمانی همسرم درمنزل بوده است نفقه وی را داده ام الآن سرکار رفته ام . دادگاه بعد از ختم جلسه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده است زوج به پزشکی قانونی معرفی شده است داور زوجه در برگ 20 پرونده نتیجه سعی و تلاش خود را برای سازش فیمابین ناموفق اعلام و صدور حکم شایسته را بنظر دادگاه محول نموده است چون زوج داور خود را معرفی نکرده است دادگاه از داوران مجتمع خانواده یکنفر را با پرداخت حق الزحمه او توسط خواهان بعنوان داور زوج به قید قرعه تعیین نموده است در برگ های 30 و 26 پرونده باتفاق داور زوجه نظر بر عدم توفیق در اصلاح ذات البین و اصرار زوجه به طلاق و مخالفت زوج با طلاق اعلام نموده اند دادگاه برای تعیین نفقه فرزند مشترک قرار ارجاع امر به کارشناس صادر نموده است . زوج نیز داوری از جانب خودش معرفی کرده است که نظریه او را نیز دادگاه اخذ نموده که در برگ 37 پرونده پیوست است که توفیق در اصلاح ذات البین نداشته است در برگ 43 پرونده نظریه کارشناس در رابطه با نفقه ماهیانه فرزند مشترک با تعیین رقم ماهیانه دویست وسی هزار تومان اعلام شده است که بطرفین ابلاغ شده است سپس دادگاه با بررسی اوراق پرونده در تاریخ 1394/9/11 و ختم دادرسی بدین شرح انشاء رأی نموده است « درخصوص دادخواست خانم ز. ع. فرزند ا. بطرفیت آقای ع.ع. فرزند ن. به خواسته طلاق خواهان تمام مهریه اش را در قبال طلاق به شوهرش ب. ت. ب. اعتیاد او به تریاک از قبل از ازدواج و عسرو حرج شدید در زندگی مشترک و تحقق شرط ضمن عقد بذل نموده و جهیزیه اش را میخواهد حضانت فرزند مشترک را برعهده میگیرد ولی نفقه اش را باید شوهرش بدهد دادگاه ضمن احراز علقه زوجیت دائم بین طرفین بموجب تصویر سند نکاحیه به شماره .... صادره از دفتر رسمی ازدواج شماره ... حوزه ثبتی شهرری با عنایت به دادخواست تقدیمی خواهان و سایر اظهارات و. د. ج. دادرسی و ب. ت. ب. اقرار صریح خ. م. ب. اینکه قبول دارد یکسال بعد از شروع زندگی مشترک شروع به کشیدن نموده است و تا عید سال 1393 تریاک می کشیده و ن. ب. ا. دفاعیات خوانده موثر درمقام نبوده است زوجه تمامی مهریه مافی القباله خویش را در قبال طلاق به شوهرش بذل نموده که این موضوع قرینه و اماره ای قوه بر نهایت عسرو حرج وی م. ب. و از طرفی تلاش دادگاه و داوران درخصوص سازش و اصلاح ذات البین موثر درمقام نبوده و زوجه هم چنان اصرار بر طلاق دارد لذا با احراز عسرو حرج زوجه خواسته وی را وارد تشخیص دانسته به استناد ماده 1130 قانون مدنی و قاعده فقهی لاضرر و لاضرار فی الاسلام و اینکه شارع حکیم تکلیف بما لایطاق نمی فرماید خوانده را به مطلقه نمودن خواهان ملزم و محکوم مینماید . طرفین میتوانند با حضور در یکی از دفاتر طلاق پس از اجرای صیغه طلاق واقعه مزبور را به ثبت برسانند نوع طلاق ب. ت. ب. اینکه زوجه تمامی مهریه خود را در قبال طلاق بذل نموده است خلع م. ب. رعایت شرایط صحت طلاق حسب مورد بعهده مجری صیغه خواهد بود به استناد ماده 33 قانون حمایت خانواده مدت اعتبارحکم شش ماه پس از تاریخ ابلاغ رأی فرجامی یا انقضای مهلت فرجام خواهی م. ب. . ارائه گواهی پزشک ذی صلاح در مورد وجود جنین یا عدم آن به دفتر ثبت طلاق الزامی است به استناد تبصره ذیل همان ماده در صورت امتناع زوج از حضور در دفتر رسمی ثبت طلاق به سردفتر مربوطه نمایندگی در اجرای صیغه طلاق تفویض میگردد حضانت فرزند مشترک دختر ب. ت. ب. سن وی بمادر و ب. ت. ب. عدم صلاحیت خوانده به خواهان سپرده می شود و حق ملاقات با نامبرده را برای خوانده در روز جمعه هر هفته ( از ساعت 10 صبح تا هفده غروب محفوظ م. ب. نفقه طفل موصوف به عهده خوانده ب. ت. ب. نظر کارشناس ماهیانه دویست و سی هزار تومان تعیین میشود زوج مکلف به استرداد جهیزیه زوجه طبق لیست م. ب. رأی صادره قابلیت تجدید نظرخواهی و فرجام خواهی دارد از این رأی زوج در فرجه قانونی تجدید نظرخواهی ننموده و در فرجه فرجامی اقدام به تقدیم دادخواست فرجامی کرده است که هنگام شور لایحه وی با گزارش پرونده قرائت میشود هیئت شعبه درتاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیزو اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دادیار دیوانعالی کشور اجمالاً مبنی بر نقض دادنامه شماره 1348/94 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور با وصف اینکه خواسته خواهان طلاق به لحاظ اعتیاد زوج و عسرو حرج ناشی از آن و نیز شرط ضمن عقد در دادخوست ذکر شده است دادگاه محترم در مورد بررسی صحت و سقم اظهارات زوج که گفته است از اول سال 93 ترک اعتیاد نموده است او را به پزشکی قانونی معرفی نموده است و نامه مربوطه را نیز به خود او تسلیم نموده ولی پیگیر نتیجه استعلام نشده است . از طرفی صرفاً موضوع عسرو حرج ادعائی زوجه را مورد توجه قرار داده است درحالیکه برای اثبات عسرو حرج ناشی از اعتیاد زوج لازم بوده است استمرار اعتیاد او را روشن سازد تا صحت و سقم ادعای زوجه باثبات برسد از جانب دیگر در پرونده از تمام صفحات عقد نامه تصویر برابر با اصل موجود نیست تا معلوم شود شرط ضمن العقد که مورد ادعای زوجه در دادخواست بوده است تحقق یافته یا خیر؟ تا درصورت اثبات استحقاق زوجه در استفاده از شرط ضمن عقد حق زوجه در اعمال وکالت موضوع بند ب شرط ضمن عقد قابل اعمال باشد . در مورد تعیین تکلیف حق ملاقات پدر با فرزند شایسته است ازوالدین دعوت بعمل آید که ساعات و طول مدت ملاقات ونحوه و محل ملاقات و چگونگی ملاقات پدر با فرزند که بصورت دراختیار داشتن او در مدت تعیین شده باشد برای جلوگیری از هرگونه اختلاف بعدی توسط دادگاه محترم روشن شود و در رأی ذکر گردد بنا بمراتب بلحاظ وجود نقص در رسیدگی های معموله در پرونده مستنداً به بند 5 ماده 371 و بند دو ماده 401 قانون آئین دادرسی مدنی رأی فرجام خواسته نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به دادگاه محترم صادر کننده رأی منقوض ارجاع میگردد تا پس از انجام نقائص مورد نظر بشرح فوق الذکر که اجمالاً بشرح ذیل نیز متذکر میگردد. 1 - اخذ تصویر کامل از سند نکاحیه زوجین از زوجه درصورت عدم دسترسی رونوشت کامل سند نکاحیه که در آن شروط ضمن العقد که به امضاء زوجین رسیده مشخص باشد و پیوست آن به پرونده شود . 2 - اظهار نظر درخصوص تحقق شرط یا عدم تحقق آن دررأی3 - اخذ نظریه پزشکی قانونی در مورد اعتیاد زوج در وضع حاضر4 - تحقیق در مورد میزان درآمد ماهیانه زوج که آیا ( با فرض اینکه شرط ضمن العقد فیمابین بامضاء نرسیده باشد) زوج توان و بضاعت کافی برای اداره زندگی مشترک درصورت استمرار اعتیاد به تریاک دارد یا خیر بنحو مقتضی . سپس ب. ت. ب. نتایج حاصله از این تحقیقات و با اخذ توضیح از زوجین درخصوص نحوه ملاقات پدر با فرزند درصورتی که نزد مادر تا سن بلوغ باشد چگونه خواهد بود رأی مقتضی و ب. ت. ب. محتویات پرونده صادر فرمایند . شعبه 16 دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار عبدالعلی ناصح - عباسعلی علیزاده فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی درخواست طلاق زوجه به سبب اعتیاد زوج در تاریخ 24 اسفند 1394، دادگاهی به درخواست زوجه برای طلاق از زوج رسیدگی کرد. خ. ب. ا. به عسرو حرج ناشی از اعتیاد زوج به مواد مخدر و تحقق شرط ضمن عقد، تقاضای طلاق و بذل مهریه به میزان 225 سکه را مطرح نمود. در جلسات دادرسی، زوج به اعتیاد خود اذعان کرد و ادعا نمود که ترک کرده است. پس از تلاش برای سازش و عدم موفقیت در آن، به دلیل وجود عسرو حرج برای زوجه و اصرار وی بر طلاق، دادگاه حکم به طلاق صادر کرد و حضانت فرزند را به زوجه واگذار نمود. همچنین، نفقه فرزند به مبلغ 230,000 تومان تعیین و زوج به استرداد جهیزیه ملزم گردید. این رای قابلیت تجدیدنظر و فرجام‌خواهی داشت. پس از صدور رای، زوج دادخواست فرجامی تقدیم کرد که دیوان عالی کشور با نقض دادنامه، نقص‌هایی در رسیدگی را اعلام و پرونده را برای بررسی مجدد به دادگاه صادرکننده رای ارجاع داد. دیوان خواستار ارائه مستندات کامل، از جمله تصویر سند نکاحیه و نظریه پزشکی قانونی در خصوص اعتیاد زوج و همچنین بررسی توان مالی او برای اداره زندگی شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/12/24 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در دعوی طلاق از سوی زوجه به دلیل عسر و حرج ناشی از اعتیاد زوج، لازم است علاوه بر اصل اعتیاد، استمرار آن نیز بررسی و ثابت شود. رای خلاصه جریان پرونده پرونده:خانم ز. ع. به طرفیت آقای ع. ع. دادخواستی به خواسته طلاق در تاریخ 1394/01/10 درمحاکم خانواده تهران مطرح نموده که به شعبه --- خانواده ارجاع شده است خواهان تصویر سند نکاحیه....مورخ 1384/03/18 را که موید رابطه زوجیت بین او و خوانده است پیوست دادخواست نموده و گفته است حاصل زندگی مشترک یک فرزند دختر م. ب. که به لحاظ عسرو حرج حادث بر زندگی مشترک و تحقق شرط ضمن عقد صدور حکم طلاق و رای شایسته را خواستارم دادگاه وقت جهت رسیدگی تعیین نموده است درجلسه دادرسی مورخ 1394/02/02 طرفین در دادگاه حاضر شده اند دادگاه بدوا زوجین را به سازش دعوت نموده که موثر واقع نشده سپس خطاب به زوجه خواسته خود را مستدلا بیان نمایند پاسخ داده است خواسته ب. ش. د. تقدیمی است با این توضیح که مهریه 225 عدد سکه تمام بهار آزادی است که بعقد ازدواج خوانده درآمده ام فرزند دختر شش ساله دارم شوهرم قبل از ازدواج با من اعتیاد داشته و اعتیاد او تریاک است چهارماه است که جدا از هم زندگی مینمائیم جهیزیه ام را میخواهم ب. ت. ب. اینکه در عسرو حرج شدید قرارگرفته ام تمام مهریه ام را در قبال طلاق بشوهرم بذل مینمایم حضانت فرزند مشترک را هم خودم به عهده میگیرم ولی نفقه او را باید پدرش بدهد دادگاه خطاب به خوانده چه دفاعی دارید ؟ ج - اظهار داشت که قبول دارم که یک سال بعد از شروع زندگی مشترک شروع به کشیدن تریاک کردم و تا عید سال 1393 می کشیدم البته این نبود که همیشه بکشم یک سال ویک ماه است ترک کرده ام حاضر به طلاق همسرم نیستم ب. ت. ب. اینکه گچ کار هستم و دیسک کمر داشتم مجبور بودم که تریاک بکشم و از موقعی که ازدواج کردیم کمردرد دارم خ. گ. ا. شوهرم خودش به من گفته بود که قبل از ازدواج من اعتیاد به تریاک داشتم یکسا ل است نفقه من را نداده خودم کارکردم در خیاطی خ. ا. د. که اعتیاد من باعث نشده من به امورات زندگی نرسم همسرم هر زمانی هم کمرم درد میکرد زندگی را ترک می کرد من تا زمانی همسرم در منزل بوده است نفقه وی را داده ام الان سرکار رفته ام. دادگاه بعد از ختم جلسه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده است زوج به پزشکی قانونی معرفی شده است داور زوجه در برگ 20 پرونده نتیجه سعی و تلاش خود را برای سازش فیمابین ناموفق اعلام و صدور حکم شایسته را به نظر دادگاه محول نموده است چون زوج داور خود را معرفی نکرده است دادگاه از داوران مجتمع خانواده یکنفر را با پرداخت حق الزحمه او توسط خواهان به عنوان داور زوج به قید قرعه تعیین نموده است در برگ های 30 و 26 پرونده به اتفاق داور زوجه نظر بر عدم توفیق در اصلاح ذات البین و اصرار زوجه به طلاق و مخالفت زوج با طلاق اعلام نموده‌اند دادگاه برای تعیین نفقه فرزند مشترک قرار ارجاع امر به کارشناس صادر نموده است. زوج نیز داوری از جانب خودش معرفی کرده است که نظریه او را نیز دادگاه اخذ نموده که در برگ 37 پرونده پیوست است که توفیق در اصلاح ذات البین نداشته است در برگ 43 پرونده نظریه کارشناس در رابطه با نفقه ماهیانه فرزند مشترک با تعیین رقم ماهیانه دویست وسی هزار تومان اعلام شده است که بطرفین ابلاغ شده است سپس دادگاه با بررسی اوراق پرونده در تاریخ 1394/09/11 و ختم دادرسی بدین شرح انشاء رای نموده است « در خصوص دادخواست خانم ز. ع. فرزند ا. به طرفیت آقای ع.ع. فرزند ن. به خواسته طلاق خواهان تمام مهریه اش را در قبال طلاق به شوهرش ب. ت. ب. اعتیاد او به تریاک از قبل از ازدواج و عسرو حرج شدید در زندگی مشترک و تحقق شرط ضمن عقد بذل نموده و جهیزیه اش را میخواهد حضانت فرزند مشترک را برعهده میگیرد ولی نفقه اش را باید شوهرش بدهد دادگاه ضمن احراز علقه زوجیت دائم بین طرفین به موجب تصویر سند نکاحیه به شماره.... صادره از دفتر رسمی ازدواج شماره... حوزه ثبتی شهرری با عنایت به دادخواست تقدیمی خواهان و سایر اظهارات و. د. ج. دادرسی و ب. ت. ب. اقرار صریح خ. م. ب. اینکه قبول دارد یک سال بعد از شروع زندگی مشترک شروع به کشیدن نموده است و تا عید سال 1393 تریاک می کشیده و ن. ب. ا. دفاعیات خوانده موثر درمقام نبوده است زوجه تمامی مهریه مافی القباله خویش را در قبال طلاق به شوهرش بذل نموده که این موضوع قرینه و اماره ای قوه بر نهایت عسرو حرج وی م. ب. و از طرفی تلاش دادگاه و داوران در خصوص سازش و اصلاح ذات البین موثر درمقام نبوده و زوجه هم چنان اصرار بر طلاق دارد لذا با احراز عسرو حرج زوجه خواسته وی را وارد تشخیص دانسته به استناد ماده 1130 قانون مدنی و قاعده فقهی لاضرر و لاضرار فی الاسلام و اینکه شارع حکیم تکلیف بما لایطاق نمی فرماید خوانده را به مطلقه نمودن خواهان ملزم و محکوم مینماید. طرفین میتوانند با حضور در یکی از دفاتر طلاق پس از اجرای صیغه طلاق واقعه مزبور را به ثبت برسانند نوع طلاق ب. ت. ب. اینکه زوجه تمامی مهریه خود را در قبال طلاق بذل نموده است خلع م. ب. رعایت شرایط صحت طلاق حسب مورد به عهده مجری صیغه خواهد بود به استناد ماده 33 قانون حمایت خانواده مدت اعتبارحکم شش ماه پس از تاریخ ابلاغ رای فرجامی یا انقضای مهلت فرجام خواهی م. ب.. ارائه گواهی پزشک ذی صلاح در مورد وجود جنین یا عدم آن به دفتر ثبت طلاق الزامی است به استناد تبصره ذیل همان ماده در صورت امتناع زوج از حضور در دفتر رسمی ثبت طلاق به سردفتر مربوطه نمایندگی در اجرای صیغه طلاق تفویض میگردد حضانت فرزند مشترک دختر ب. ت. ب. سن وی بمادر و ب. ت. ب. عدم صلاحیت خوانده به خواهان سپرده می‌شود و حق ملاقات با نامبرده را برای خوانده در روز جمعه هر هفته (از ساعت 10 صبح تا هفده غروب محفوظ م. ب. نفقه طفل موصوف به عهده خوانده ب. ت. ب. نظر کارشناس ماهیانه دویست و سی هزار تومان تعیین میشود زوج مکلف به استرداد جهیزیه زوجه طبق لیست م. ب. رای صادره قابلیت تجدید نظرخواهی و فرجام خواهی دارد از این رای زوج در فرجه قانونی تجدید نظرخواهی ننموده و در فرجه فرجامی اقدام به تقدیم دادخواست فرجامی کرده است که هنگام شور لایحه وی با گزارش پرونده قرائت میشود هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیزو اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دادیار دیوانعالی کشور اجمالا مبنی بر نقض دادنامه شماره --- فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور با وصف اینکه خواسته خواهان طلاق به لحاظ اعتیاد زوج و عسرو حرج ناشی از آن و نیز شرط ضمن عقد در دادخوست ذکر شده است دادگاه محترم در مورد بررسی صحت و سقم اظهارات زوج که گفته است از اول سال 93 ترک اعتیاد نموده است او را به پزشکی قانونی معرفی نموده است و نامه مربوطه را نیز به خود او تسلیم نموده ولی پیگیر نتیجه استعلام نشده است. از طرفی صرفا موضوع عسرو حرج ادعائی زوجه را مورد توجه قرار داده است درحالی که برای اثبات عسرو حرج ناشی از اعتیاد زوج لازم بوده است استمرار اعتیاد او را روشن سازد تا صحت و سقم ادعای زوجه باثبات برسد از جانب دیگر در پرونده از تمام صفحات عقد نامه تصویر برابر با اصل موجود نیست تا معلوم شود شرط ضمن العقد که مورد ادعای زوجه در دادخواست بوده است تحقق یافته یا خیر؟ تا در صورت اثبات استحقاق زوجه در استفاده از شرط ضمن عقد حق زوجه در اعمال وکالت موضوع بند ب شرط ضمن عقد قابل اعمال باشد. در مورد تعیین تکلیف حق ملاقات پدر با فرزند شایسته است ازوالدین دعوت به عمل آید که ساعات و طول مدت ملاقات ونحوه و محل ملاقات و چگونگی ملاقات پدر با فرزند که به صورت دراختیار داشتن او در مدت تعیین شده باشد برای جلوگیری از هرگونه اختلاف بعدی توسط دادگاه محترم روشن شود و در رای ذکر گردد بنا بمراتب به لحاظ وجود نقص در رسیدگی های معموله در پرونده مستندا به بند 5 ماده 371 و بند دو ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی رای فرجام خواسته نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به دادگاه محترم صادر کننده رای منقوض ارجاع میگردد تا پس از انجام نقائص مورد نظر به شرح فوق الذکر که اجمالا به شرح ذیل نیز متذکر میگردد. 1 - اخذ تصویر کامل از سند نکاحیه زوجین از زوجه در صورت عدم دسترسی رونوشت کامل سند نکاحیه که در آن شروط ضمن العقد که به امضا زوجین رسیده مشخص باشد و پیوست آن به پرونده شود. 2 - اظهار نظر در خصوص تحقق شرط یا عدم تحقق آن دررای 3 - اخذ نظریه پزشکی قانونی در مورد اعتیاد زوج در وضع حاضر 4 - تحقیق در مورد میزان درآمد ماهیانه زوج که آیا (با فرض اینکه شرط ضمن العقد فیمابین بامضا نرسیده باشد) زوج توان و بضاعت کافی برای اداره زندگی مشترک در صورت استمرار اعتیاد به تریاک دارد یا خیر به نحو مقتضی. سپس ب. ت. ب. نتایج حاصله از این تحقیقات و با اخذ توضیح از زوجین در خصوص نحوه ملاقات پدر با فرزند در صورتی که نزد مادر تا سن بلوغ باشد چگونه خواهد بود رای مقتضی و ب. ت. ب. محتویات پرونده صادر فرمایند. شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار