رای شماره 274 مورخ 1394/07/27 هیات تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری

رای شماره 274 مورخ 1394/07/27 هیات تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری خ. م.: در پرونده با کلاسه هع/92/850، شاکی درخواست ابطال ماده 6 دستورالعمل اجرایی طرح سامانه پرداخت الکترونیکی وجوه در دفاتر اسناد رسمی و بخشی از ماده 2 دستورالعمل نحوه استفاده از سامانه ثبت الکترونیک اسناد را به دلیل مغایرت با ماده 52 قانون دفاتر اسناد رسمی مصوب 1354 و ماده 56 آیین‌نامه دفاتر اسناد رسمی مصوب 1317 ارائه داد. شاکی استدلال کرد که دستورالعمل‌های مورد نظر، الزام به واریز حق الثبت قبل از تنظیم سند را ایجاد کرده‌اند که این امر منجر به طولانی شدن فرآیند خدمات دفاتر اسناد رسمی و بروز مشکلات در مواقع اختلال شبکه می‌شود. در مقابل، مشتکی عنه با استناد به بندهای مختلف قوانین، از جمله بند (م) ذیل ماده 211 قانون برنامه پنجم توسعه و ماده 12 قانون ارتقاء سلامت نظام اداری، اجرای دستورالعمل‌ها را قانونی و در راستای تسهیل امور متقاضیان دانست. هیات تخصصی دیوان عدالت اداری ب. ت. ب. قوانین مذکور، حکم ماده 52 را به صورت ضمنی فسخ و شکایت را رد کرد. رای صادره ظرف بیست روز قابل اعتراض است. بسمه تعالی کلاسه پرونده: ه- ع/92/850 دادنامه 274 تاریخ صدور 27/7/94 93/اق/25 مرجع رسیدگی: هیات تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف موضوع خواسته: 1- ابطال ماده 6 دستورالعمل اجرایی طرح سامانه پرداخت الکترونیکی وجوه در دفاتر اسناد رسمی 2- ابطال مفاد قسمتی از ماده 2 دستورالعمل نحوه استفاده دفاتر اسناد رسمی از سامانه ثبت الکترونیک اسناد شاکی: رجب امینی طرف شکایت: سازمان ثبت اسناد واملاک کشور گردش کار: خلاصه دادخواست شاکی با ذکر دلیل مغایرت مصوبه با قانون یا شرع: شاکی در دادخواست خود عنوان داشته است بر اساس ماده 56 آیین‌نامه دفاتر اسناد رسمی، مصوب 1317 ،حق الثبت، الزاماً قبل از تنظیم سند تادیه می گردید. که مدت مدیدی تا سال 1354 اجرا گردیده و در بوته عمل، آثارش در عملکرد دفاتر اسناد رسمی نمایان شده بود. 2- پس از 37 سال تجربه الزامی بودن تادیه حق الثبت قبل از تنظیم سند ،طبق <a class="artref" href="/ماده/ماده-52-a_0815110214812">ماده 52 قانون دفتر اسناد رسمی</a> مقرر گردید: وجوه عمومی که دفاتر اسناد رسمی مکلف بوصول آن بوده را حداکثر 5 روز پس از امضای سند، به حساب معین واریز نمایند. متاسفانه بر خلاف حکم صریح ماده 52 قانون دفاتر اسناد رسمی، دستورالعمل های مورد شکایت واریز وجوه عمومی قبل از تنظیم و ثبت و وارد نمودن اطلاعات پرداخت قبل از صدور سند را الزامی نموده‌اند در حالی که: اولاً - ب. غ. از مالیات نقل و انتقال و عوارض خودرو، طبق تبصره 1 <a class="artref" href="/ماده/ماده-42-a_0815110230798">ماده 42 قانون مالیات بر ارزش افزوده</a> ،سایر وجوه عمومی، که مصداق بارز آن حق الثبت می‌باشد، براساس حکم صریح ماده 52 قانون دفاتر اسناد رسمی، باید حداکثر 5 روز پس از امضای سند واریز گردد. ثانیاً - اجرای دستورالعمل های مورد شکایت، باعث طولانی شدن مدت زمان ارایه خدمات مورد انتظار از دفاتر اسناد رسمی، حداقل به میزان 2 برابر متعارف گردیده است. ثالثاً - در موارد اختلال در شبکه بانکی و مخابراتی، ارایه خدمات مورد انتظار مشروع شهروندان عملاً با تکالیف مندرج در دستورالعمل های مورد شکایت کاملاً غیر ممکن می‌گردد. حال با عنایت به موارد مذکور استدعا دارم. الف - هیات محترم تخصصی دیوان عدالت اداری، با اعزام کارشناس به دفاتر اسناد رسمی ،صحت ادعای تائید دستورالعمل های مورد شکایت در کندی کار و یا در برخی موارد، عدم امکان کار را راست آزمایی فرمایند. ب- آن هیات محترم، به لحاظ مخالفت موارد شکایت با منطوق صریح ماده 52 قانون دفاتر اسناد رسمی ،آن را ابطال فرمایند. ضمنا تقاضای ابلاغ از طریق الکترونیکی را دارم. خلاصه مدافعات مشتکی عنه: در پاسخ اعلام داشته است: اولاً به موجب ماده 6 دستورالعمل اجرایی طرح سامانه پرداخت الکترونیکی وجوه در دفاتر اسناد رسمی، این دفاتر مکلفند پس از واریز حقوق متعلقه از طریق سامانه و اخذ فیش رایانه ای نسبت به تنظیم و ثبت سند مربوط اقدام نمایند. بنابراین در اجرای بند (و) ماده 46، بند (ب) ماده 48 و بند (م) ماده 211 قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران و بند (ج) ماده 12 قانون ارتقاء سلامت نظام اداری و مقابله با فساد و ماده 37 قانون مدیریت خدمات کشوری، سامانه ثبت الکترونیک اسناد به شماره 107626/92 - 23/6/92 سردفتر مکلف است اطلاعات لازم برای تنظیم سند و نیز اطلاعات پرداخت هزینه های مربوطه را در سالانه وارد و پرینت سند تنظیمی را از سامانه دریافت نماید لیکن اخذ پیش نویس سند به منظور ثبت در دفتر نیامند ورود اطلاعات پرداخت هزینه های تنظیم سند نمی‌باشد، به بیان دیگر در سامانه ثبت الکترونیک اسناد این امکان وجود دارد تا دفترخانه بدون درج اطلاعات پرداخت هزینه، پیش نویس سند را اخذ و در دفتر ثبت نماید. شایان ذکر است در زمان اخذ شناسه یکتا می‌بایست اطلاعات پرداخت هزینه در سامانه ثبت شده باشد، بنابراین درج اطلاعات پرداخت هزینه نمیتواند تنگنایی برای صدور سند باشد و لذا ادعای شاکی مبنی بر افزایش مدت زمان صدور سند فاقد وجاهت است. ثالثاً: سازمان ثبت اسناد و املاک با همکاری وزارت امور اقتصادی و دارایی، بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران، بانک ملی و کانون سردفتران و دفتریاران با بهره گیری از ماده7 آیین‌نامه گسترش بهره برداری از خدمات پول الکترونیکی مصوب 1384 هیات وزیران و در اجرای ماده 151 الحاقی قانون ثبت مصوب 1351 و ماده52 قانون دفاتر اسناد رسمی به منظور صرفه جویی در وقت و هزینه مراجعین و بانک ها و ایجاد تسریع و تسهیل در امور متقاضیان اقدام به نصب دستگاه کارت خوان به همراه نرم افزار در دفاتر اسناد رسمی نموده است.علی ایحال همانگونه که ملاحظه می فرمایید کلیه اقدامات صورت گرفته وفق قوانین و مقررات و در جهت رفاه حال متقاضیان و ارتقاء سلامت نظام اداری و مقابله با فساد ملی بوده است لذا رد شکایت شاکی م. ا.. نظریه تهیه کننده گزارش: با عنایت به اینکه بر اساس قوانین لاحق شامل بند (م) ذیل ماده 211 قانون برنامه پنجم و عمومات ماده 12 قانون ارتقاء سلامت نظام اداری و مقابله با فساد مورخه 7/8/90 مقررگردیده که کلیه مراحل ثبت معاملات به صورت الکترونیکی انجام شود که امکان پاسخ آنی و الکترونیک به استعلامات ثبتی و ثبت آنی معاملات فراهم شود به نظر می‌رسد که حکم ماده 52 قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران مصوب 1354 فسخ ضمنی شده و درنتیجه بندهای مورد اعتراض از دستورالعمل های صدرالذکر که بر اساس مقررات اخیر الذکر مقرر نموده که قبل از ثبت معامله، اطلاعات مربوط به پرداخت هزینه های مربوط به ثبت سند در رایانه وارد شود مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات تشخیص نمی گردد. تهیه کننده گزارش: ذبیح اله واحدی موضوع در جلسه مورخ 7/6/94 هیات تخصصی اقتصادی، مالی و اصنافمطرح، نظریه هیات به شرح آتی اعلام می‌گردد. رای هیات تخصصی در خصوص شکایت آقای … معصوم به طرفیت سازمان ثبت اسناد و املاک کشور به خواسته ابطال ماده 6 دستورالعمل اجرایی طرح سامانه پرداخت الکترونیکی وجوه در دفاتر اسناد رسمی و مفاد قسمتی از ماده دستورالعمل نحوه استفاده دفاتر اسناد رسمی ازسامانه الکترونیکی اسناد (ثبت آنی) در خصوص الزامی بودن ورود اطلاعات پرداخت هزینه های مربوط به سند جهت تنظیم و صدور سند بر مبنای قوانین لاحق شامل بند (م) ذیل ماده 211 قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران وعمومات ماده 12 قانون ارتقاء سلامت نظام اداری و مقابله با فساد مورخ 7/8/90 کلیه مراحل ثبت معاملات به صورت الکترونیکی انجام شودکه امکان پاسخ آنی والکترونیکی به استعلامات ثبتی و ثبت آنی معاملات فراهم شود، بنابراین حکم ماده 52 قانون دفاتر اسناد رسمی و کانون سردفتران و دفتریاران مصوب 1354 فسخ ضمنی شده است، لذا دستورالعمل های مورد شکایت خلاف قانون و خارج از اختیارات نبوده به استناد بند (ب) ماده84 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب 1392 رای به رد شکایت صادر و اعلام می کند، رای صادره ظرف مدت بیست از سوی ریاست محترم دیوان یا ده نفر از قضات گرانقدر دیوان قابل اعتراض است. زین العابدین تقوی -رئیس هیات تخصصی اقتصادی، مالی و اصناف دیوان عدالت اداری