رأی
رأی شماره 453 هیأت عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع: ابطال اطلاق آیین نامه اجرایی ماده 8 قانون هوای پاک از تاریخ تصویب مصوبه در حدنظر فقهای شورای نگهبان با اصلاحات و الحاقات بعدی
رأي شماره 453 هيأت عمومي ديوان عدالت اداري با موضوع: ابطال اطلاق آيين نامه اجرايي ماده 8 قانون هواي پاك از تاريخ تصويب مصوبه در حدنظر فقهاي شوراي نگهبان
شماره9703508 - 1399/4/15
بسمه تعالي
جناب آقاي اكبرپور
رئيس هيأت مديره و مديرعامل محترم روزنامه رسمي جمهوري اسلامي ايران
يك نسخه از رأي هيأت عمومي ديوان عدالت اداري به شماره دادنامه 9909970905810453 مورخ 1399/3/27 با موضوع: «ابطال اطلاق آيين نامه اجرايي ماده 8 قانون هواي پاك از تاريخ تصويب مصوبه در حدنظر فقهاي شوراي نگهبان» جهت درج در روزنامه رسمي به پيوست ارسال مي گردد.
مديركل هيأت عمومي و هيأتهاي تخصصي ديوان عدالت اداري ـ مهدي دربين
تاريخ دادنامه : 1399/3/27 شماره دادنامه: 453 شماره پرونده : 9703508
مرجع رسيدگي: هيأت عمومي ديوان عدالت اداري
شاكي : آقاي منصور صفايي يزدي با وكالت خانم …
موضوع شكايت و خواسته : ابطال آيين نامه اجرايي ماده 8 قانون هواي پاك موضوع تصويب نامه شماره 95200/ت55074هـ ـ 1397/7/18 هيأت وزيران
گردش كار : خانم … به وكالت از آقاي منصور صفايي يزدي به موجب دادخواستي ابطال آيين نامه اجرايي ماده 8 قانون هواي پاك موضوع تصويب نامه شماره 95200/ت55074هـ ـ 1397/7/18 هيأت وزيران را خواستار شده و در جهت تبيين خواسته اعلام كرده است كه:
"تصويب نامه هيأت وزيران بدون در نظر گرفتن مسايل فني در خصوص آلايندگي خودروها، صرفاً بر اساس عمر خودرو مقرر كرده، از تردد كليه خودروهاي شخصي با عمر بيش از 20 سال توسط پليس جلوگيري به عمل آيد. تصويب نامه مذكور اساساً به موضوع معاينه فني توجه نكرده حال آن كه مكانيزم معاينه فني در كشور ما وجود دارد و چه بسا خودروهاي توليد داخل كه از كيفيت ساخت پايين تر برخوردارند با وجود سن كمتر از 20 سال در آزمون معاينه فني قبول نمي شوند زيرا آلاينده هستند. دلايل ديگري كه نشان دهنده اشكالات جدي اين تصويب نامه است به شرح زير به اطلاع مي رساند:
1ـ تنها بخشي از خودرو كه باعث ايجاد آلودگي هوا مي شود موتور آن است كه بعضاً در صورتي كه تنظيم نباشد ايجاد آلودگي مي كند.
2ـ يك خودرو از اجزاي مختلف بدنه و صندلي ها و اتاق و لاستيكها و موتور تشكيل شده كه تنها بخشي كه مي تواند آلاينده هوا باشد، موتور خودرو است. پس مي توان گفت كه حتي اگر يك خودرو به دليل قدمت عمر آن هوا را آلوده كند صرفاً با تعويض موتور آن، موضوع آلايندگي هوا از بين مي رود.
3ـ اساساً خودرو در كشور ما يك كالاي با دوام و سرمايه است و به مانند مسكن بخشي از سرمايه مردم را تشكيل مي دهد و كالاي مصرفي محسوب نمي شود. همچنان كه افرادي به شغل بازسازي خانه هاي قديمي (نه تخريب و بنا كردن از نو) مشغول هستند خودرو هم قابل بازسازي و نوسازي است و تعدادي از افراد جامعه شغل شان همين بازسازي يا نوسازي خودروهاي قديمي است و با تصويب اين قانون عملاً آنها بيكار مي شوند. زيرا به صرف اينكه در سند خودرو عمر آن بالاي 20 سال باشد با اين مصوبه هيأت وزيران امكان تردد و نوسازي ندارد.
4ـ ب. ت. ب. تحريم هاي ظالمانه كشورمان، اين تحريم ها شامل فروش خودرو به كشورمان هم مي شود و اساساً واردات خودروي نو و جديد را به كشور دچار ايراد كرده است . قطعاً از رده خارج كردن تعداد زيادي خودرو كه از لحاظ فني آلاينده هم نيستند و در آزمون معاينه فني قبول شده اند به صرف اينكه سن آنها بالاي 20 سال است و جلوگيري از تردد آنها تصميمي است كه برخلاف مصالح ملي و مصالح ملت و مالكين آنها مي باشد.
لذا نظر به اينكه آيين نامه مذكور در موضوع دادخواست باعث ايجاد ضرر و زيان براي موكل اينجانب شده است و نيز مضراتي براي بخش زيادي از شهروندان كشور و مالكين خودروها دربر دارد، خواهشمندم بدواً دستور توقف موقت آيين نامه فوق را صادر و نهايتاً رأي به ابطال آن صادر فرماييد. »
در پي اخطار رفع نقصي كه از طرف دفتر هيأت عمومي ديوان عدالت اداري براي وكيل شاكي ارسال شده بود، وي به موجب لايحه مورخ 1397/12/15 اعلام كرده است كه:
"به موجب قاعده:
1ـ وجوب 2ـ توسل به دليل عقلي و بناي عقلا 3ـ قاعده لاضرر و دفع ضرر محتمل 4ـ قاعده اتلاف، آيين نامه مذكور خلاف شرع مي باشد، لذا ب. ت. ب. مغايرت آيين نامه با قواعد فقهي و شرعي ذكر شده و تضاد با حقوق مكتسبه موكل و منافع و مصالح عمومي خواستار ابطال آيين نامه به شرحي كه ذكر آن رفت مي باشم. "
متن مقرره مورد شكايت به قرار زير است:
"سازمان حفاظت محيط زيست ـ وزارت صنعت، معدن و تجارت
وزارت راه و شهرسازي ـ وزارت كشور ـ وزارت امور اقتصادي و دارايي
هيأت وزيران در جلسه 1397/6/21 به پيشنهاد مشترك سازمان حفاظت محيط زيست و وزارت صنعت، معدن و تجارت و سازمان ملي استاندارد ايران و بيمه مركزي جمهوري اسلامي ايران و به استناد ماده (8) قانون هواي پاك ـ مصوب 1396ـ، آيين نامه اجرايي ماده يادشده را به شرح زير تصويب كرد:
آيين نامه اجرايي ماده (8) قانون هواي پاك
ماده1ـ جدول سن فرسودگي انواع خودروها به شرح زير تعيين مي شود:
ماده2ـ براي خودروهاي سنگين و نيمه سنگين با قواي محركه تركيبي (هيبريدي) سن فرسودگي براساس قوه محركه احتراقي تعيين مي شود.
ماده3ـ سن مجاز تردد خودروهاي رديفهاي (1)، (1ـ 3)، (2ـ 3 و (7) در محدوده شهرهاي تهران، مشهد، شيراز، اصفهان، تبريز، اراك، كرج و اهواز به ميزان دو سال كمتر از سن مندرج در جدول موضوع ماده (1) اين آيين نامه تعيين مي شود.
ماده4ـ در موارد زير، دو سال به سن فرسودگي موضوع جدول ماده (1) اين آيين نامه اضافه مي شود:
الف ـ كليه خودروهاي ديزلي در صورت نصب پالايشگر (فيلتر) دوده استاندارد حداقل دو سال قبل از رسيدن به سن فرسودگي موضوع ماده (1) اين آيين نامه.
ب ـ تعويض واكنش ساز (كاتاليست) و سامانه (سيستم) آلايندگي اگزوز براي تاكسيهاي رديف (2ـ2)جدول موضوع ماده (1) اين آيين نامه.
تبصره ـ سازوكار اجرايي اين ماده توسط وزارت كشور با همكاري سازمان حفاظت محيط زيست و نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران ظرف سه ماه تدوين و ابلاغ مي شود.
ماده5 ـ نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران مكلف است برابر ماده (8) قانون هواي پاك ـ مصوب1396ـ با جريمه تردد خودروهاي فرسوده مندرج در جدول جريمه هاي تخلفات مربوط به حمل و نقل و عبور و مرور در كليه نقاط كشور و مناطق آزاد تجاري ـ صنعتي و ويژه اقتصادي و اصلاحات بعدي آن اعمال قانون نمايد.
ماده6 ـ آن دسته از خودروهاي ناوگان حمل و نقل عمومي بار و مسافر كه در طرحهاي نوسازي اعلام شده توسط دولت ثبت نام نموده اند، تا زمان تحويل خودروي جديد و حداكثر تا پايان سال 1398 از مقررات مربوط به خودروهاي فرسوده موضوع ماده (8) قانون هواي پاك مستثني مي باشند.
تبصره ـ در صورتي كه خودروهاي جديد موضوع طرح هاي فوق الذكر آماده تحويل باشند و مالكان خودروهاي مربوط از انجام اقدامات تكميلي و يا پرداخت مبالغ مربوط به خريد خودروي جديد در موعد مقرر استنكاف نمايند، استثناي موضوع اين ماده در خصوص خودروهاي مذكور از تاريخ پايان فرصت اقدام مالكان آنها، لغو مي شود. دستورالعمل اجرايي اين ماده توسط وزارتخانه هاي كشور و راه و شهرسازي با همكاري سازمان حفاظت محيط زيست و نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران تهيه و ابلاغ مي شود.
ماده7ـ وزارتخانه هاي كشور و راه و شهرسازي موظفند ظرف سه ماه نسبت به تدوين ساير راهكارهاي كاهش سن ناوگان حمل و نقل عمومي بار و مسافر علاوه بر طرحهاي نوسازي اعلام شده ازسوي دولت و ارائه آنها به مراجع تصويب مربوط اقدام نمايند.
ماده8 ـ خودروهاي موضوع تصويب نامه شماره73671/ت50234هـ ـ 1395/6/17 مربوط به آيين نامه شناسايي و صيانت از وسيله هاي نقليه تاريخي، از شمول اين آيين نامه مستثني مي باشند.
ماده9ـ از تاريخ ابلاغ اين تصويب نامه، رديف(4) تصويب نامه شماره 92308/ت40587ك ـ 1387/6/7 و اصلاحات بعدي آن و رديف (1) تصويب نامه 212326/ت46320هـ ـ 1390/12/16 لغو مي شوند. ـ معاون اول رئيس جمهور "
در پاسخ به شكايت مذكور، معاون حقوقي دولت (حوزه معاونت حقوقي رئيس جمهور) به موجب لايحه شماره 38683/60865ـ 1398/5/16 توضيح داده است كه:
" مطابق ماده 8 قانون هواي پاك تمامي اشخاص حقيقي و حقوقي مالك وسيله نقليه موتوري اعم از سبك و نيمه سنگين، موتور سيكلت، مكلفند وسايل نقليه خود را پس از رسيدن به سن فرسودگي از رده خارج نمايند. تعيين سن فرسودگي بر اساس آيين نامه اي خواهد بود كه به تصويب هيأت وزيران خواهد رسيد و دولت برابر قانون ياد شده صرفاً سن فرسودگي در اجراي تكليف قانوني تعيين كرده است. بنابراين آيين نامه نه تنها مغايرتي با قانون ندارد بلكه در جهت انجام تكليف قانون و اجراي حكم ماده 80 قانون هواي پاك مصوب شده است. بنابراين رد شكايت م. ا.. "
در خصوص ادعاي وكيل شاكي مبني بر مغايرت آيين نامه مورد اعتراض با شرع مقدس اسلام، قائم مقام دبير شوراي نگهبان به موجب نامه شماره 99/102/16822ـ 1399/2/21 اعلام كرده است كه:
«"ب. ت. ب. اينكه راههاي مطمئن ديگري جهت احراز شرايط قانوني لازم براي ادامه فعاليت خودروها از جمله آلاينده نبودن وجود دارد، اطلاق از رده خارج شدن خودروها صرفاً با رسيدن به سن مذكور در مصوبه، از جهت اسراف و تضييع حقوق مالكين، به نظر فقهاء معظم شوراي نگهبان خلاف شرع شناخته شد» .
هيأت عمومي ديوان عدالت اداري در تاريخ 1399/3/27 با حضور معاونين ديوان عدالت اداري و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب ديوان تشكيل شد و پس از بحث و بررسي با اكثريت آراء به شرح زير به صدور رأي مبادرت كرده است.
رأي هيأت عمومي
نظر به اينكه قائم مقام دبير شوراي نگهبان طي نامه شماره 99/102/16822ـ 1399/2/21 اعلام كرده است كه: موضوع تصويب نامه شماره 95200/ت55074 هـ ـ 1397/7/18 هيأت وزيران، موضوع آيين نامه اجرايي ماده 8 هواي پاك، در جلسه مورخ 1399/2/8 فقهاي معظم شوراي نگهبان مورد بحث و بررسي قرار گرفت كه به شرح ذيل اعلام نظر مي گردد: ب. ت. ب. اينكه راههاي مطمئن ديگري جهت احراز شرايط قانوني لازم براي ادامه فعاليت خودروها از جمله آلاينده نبودن وجود دارد، اطلاق از رده خارج شدن خودروها صرفاً با رسيدن به سن مذكور در مصوبه از جهت اسراف و تضييع حقوق مالكين، خلاف شرع شناخته شد؛ بنابراين در اجراي حكم مقرر در تبصره 2 ماده 84 و ماده 87 قانون تشكيلات و آيين دادرسي ديوان عدالت اداري مصوب سال 1392 و نيز مستند به مواد 88 و 13 قانون ياد شده و تبعيت از نظر فقهاي شوراي نگهبان حكم بر ابطال اطلاق مقرره مورد اعتراض در حد نظر فقهاي شوراي نگهبان از تاريخ تصويب مصوبه صادر مي شود.
هيأت عمومي ديوان عدالت اداري
معاون قضايي ديوان عدالت اداري ـ مرتضي علي اشراقي
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 7
آرای مرتبط 6
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140331390001857836 مورخ 1403/08/05 هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری
ماده 8 قانون هوای پاک در خصوص تکلیف مالکان خودروهای فرسوده به اسقاط آن ن
-
رأی
هماستناد
رای شماره 279 مورخ 1397/08/30 هیات تخصصی کار، بیمه، تامین اجتماعی دیوان عدالت اداری
ماده 8 قانون هوای پاک بوده است
-
رأی
هماستناد
دادنامه 140331390001857836 هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری — 1403/08/05 — ابطال مواد 11 و 12 آیین نامه فنی در زمینه کنترل و کاهش آلودگی هوا
ماده 8 قانون هوای پاک در خصوص تکلیف مالکان خودروهای فرسوده به اسقاط آن ن
-
رأی
هماستناد
رای شماره ۱۴۰۴۳۱۳۹۰۰۰۱۷۴۱۳۵۶ مورخ ۱۴۰۴/۰۷/۱۴ هیأت تخصصی اداری و امور عمومی (وضوع شکایت و خواسته : ابطال دستورالعمل شماره ۰۱۰۱۰۰۲۶۹۰ مورخ ۱۷/۱/۱۴۰۱ و دستورالعمل شماره ۹۸۲۱۸۴۱۳ پلیس راهنمایی و رانندگی مورخ ۲/۱۱/۱۳۹۸)
ماده 8 قانون هوای پاک با شماره 27979ت58294 هـ مورخ 1400/3/12 تصویب و «سن
-
رأی
هماستناد
رای شماره 453 مورخ 1399/03/27 هیات عمومی دیوان عدالت اداری
ماده 8 قانون هوای پاک است که به تصویب هیات وزیران در تاریخ 1397/07/18 رس
-
رأی
هماستناد
رای شماره 555 هیات عمومی دیوان عدالت اداری با موضوع ابطال مصوبات شماره 3/5/86/3448 ـ 1396/8/26، 3/5/86/7590 ـ 1396/9/18، 3/5/87/511 ـ 1387/3/4، 3/5/88/7412 ـ 1387/12/11 و 3/5/90/77
ماده 8 قانون هوای پاک از تاریخ تصویب مصوبه در حد نظر فقهای شورای نگهبان»
مواد مرتبط 1
-
در اجرای
از این صفحه
ماده 8 — قانون هوای پاک
ماده 8 قانون هوای پاک از تاریخ تصویب مصوبه در حدنظر فقهای شورای نگهبان ش
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
