رای شماره ۳۳ و ۳۴ مورخ ۱۴۰۱/۰۱/۲۰ هیأت تخصصی فرهنگی ، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری(مـوضـوع شکایت و خـواستـه : ابطال مواد ۲ و ۵ آیین نامه تحصیل همزمان در دو رشته ویژه دانشجویان استعداد درخشان مصوب ۱۳۹۷/۱۱/۱۶)

شماره پــرونـــده : هـ ع/۰۰۰۲۳۲۹و ۰۰۰۲۳۴۰ شماره دادنامه: ۳۴- ۱۴۰۱۰۹۹۷۰۹۰۶۰۰۰۰۳۳ تاریخ: ۱۴۰۱/۰۱/۲۰ * شـاکــی : آقای … * طرف شکایت : وزارت علوم تحقیقات و فناوری * مـوضـوع شکایت و خـواستـه : ابطال مواد ۲ و ۵ آیین نامه تحصیل همزمان در دو رشته ویژه دانشجویان استعداد درخشان مصوب ۱۳۹۷/۱۱/۱۶ * شاکی د. ب. ط. وزارت علوم تحقیقات و فناوری به خواسته ابطال مواد ۲ و ۵ آیین نامه تحصیل همزمان در دو رشته ویژه دانشجویان استعداد درخشان مصوب ۱۳۹۷/۱۱/۱۶ به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر م. ب. : ماده ۲- دانشجوی دوره تحصیلی کارشناسی پیوسته که پس از دو نیمسال تحصیلی و دوره های کارشناسی ارشد پیوسته دکتری حرفه ای که پس از چهار نیمسال تحصیلی در مقایسه با دانشجویان هم رشته و هم ورودی خود جزو ده درصد برتر بوده و دارای یکی از ویژگی های زیر باشد، مجاز است علاوه بر رشته تحصیلی خود، در یکی از رشته های اولویت دار دوره کارشناسی پیوسته هر یک از موسسه ها تحصیل کند: الف- پذیرفته شدگان آزمون سراسری ورود به دانشگاه در دوره کارشناسی پیوسته، کارشناسی ارشد پیوسته و دکتری حرفه ای که با تایید سازمان سنجش نمره کل قبولی آنها، ۵/۲ انحراف معیار از میانگین نمره های شرکت کنندگان در گروه آزمایشی مربوط بیشتر باشد: ب- دارندگان مدالهای جهانی و طلای کشوری المپیادهای علمی دانش آموزی، مورد تایید وزارت آموزش و پرورش؛ تبصره ۱: تحصیل در رشته دوم صرفاً پس از موافقت گروه آموزشی در هر دو رشته و دفتر استعدادهای درخشان موسسه امکانپذیر است. تبصره ۲: موسسه می تواند ب. ت. ب. اولویت های اعلام شده در اسناد بالادستی کشور و میزان تقاضا در رشته دوم تحصیلی، نسبت به تهیه فهرست رشته های اولویت دار اقدام کند و آن را به اطلاع متقاضیان برساند. ماده ۵ – دانشجوی کارشناسی پیوسته، در صورت دانش آموختگی در یک رشته و قبولی در دوره کارشناسی ارشد می تواند واحدهای باقیمانده از رشته دوم خود را حداکثر در دو نیمسال تحصیلی همزمان با تحصیل در دوره کارشناسی ارشد به پایان رساند، در غیر اینصورت دانشجو باید از ادامه تحصیل در رشته دوم انصراف دهد. *دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت : همان گونه که مستحضرید حق بر تحصیل یکی از حقوق اساسی افراد بوده که اصل ۳۰ و بند سوم اصل ۳ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز موید این مهم م. ب. و این موضوع در قوانین حقوق بشری و بین المللی از جمله ماده ۹ اعلامیه حقوق بشر اصلاحی مورد تاکید قرار گرفته است و بر همین اساس اعمال محدودیت در حقوق اساسی افراد به طور کلی حتی از سوی قانونگذار نیز امکان پذیر نمی باشد و هیچ مرجعی نمی تواند بدون جواز قانونگذار حقوق اساسی افراد را تحدید نماید. بنایر ماده ۲ (ایین نامه تحصیل همزمان در دورشته ویژه دانشجویان استعداد درخشان مصوب ۹۷/۱۱/۱۶ که بیان میدارد( دانشجویان دوره تحصیلی کارشناسی پیوسته که........ برساند)و ماده ۵ (دانشجویان کارشناسی پیوسته ............ دررشته دوم انصراف دهد) حال انکه چنین محدودیت هایی را به طور مثال در دانشگاه آزاد و پیام نور که جزوی از نظام اموزش عالی کشور م. ب. مشاهده نمینماییم درماده ۳ شیوه نامه تحصیل همزمان در دو رشته تحصیلی غیرپزشکی که شامل دانشجویان غیر از استعدادهای درخشان میشود در دانشگاه آزاد اسلامی به تاریخ ابلاغ ۱۳۹۸/۰۹/۰۵ بیان شده( پذیرفته شدگان و دانشجویان در هر یک از مقاطع تحصیلی کاردانی / کارشناسی (پیوسته و ناپیوسته) واحدهای دانشگاهی علاوه بر تحصیل حضوری یا مجازی در مقطع و رشته فعلی خود می توانند در یک رشته دیگر در همان مقطع تحصیلی یا در مقطع تحصیلی پایین تر در واحد دانشگاهی مبدا یا واحد دانشگاهی دیگر بطور همزمان تحصیل نمایند. تبصره ۱: دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری نیز می توانند در یک رشته از رشته های مقاطع کاردانی یا کارشناسی (پیوسته یا ناپیوسته) در صورت رعایت این شیوه نامه بطور همزمان در رشته دوم تحصیل نمایند.) در ماده۱۱ آیین نامه آموزشی مصوب ۲۰ اسفند ماه ۹۱ شواری دانشگاه پیام نور که در اینجا نیز شامل دانشجویان غیر استعداد درخشان نیز میشود ذکر شده( ب. ت. ب. نظام آموزشی دانشگاه ، تحصیل دانشجو در رشته دوم ، مجاز است ) همانطور که ملاحظه میفرمایید در این دو ماده (مواد ۲ و ۵ ایین نامه .....استعداد درخشان) موانع و شرایط خاص محدود کننده متعددی جهت تحصیل همزمان دانشجویان (چه افرادی که طبق تعریف بند های مذکور د ر ماده ۲ جزو استعداد درخشان محسوب میشوند و چه دانشجویانی که از نظر وزارت علوم و ماده ۲ جزو استعداد درخشان محسوب نمیشوند از حق تحصیل در دو مقطع و در دو رشته محروم میباشند تاکید مینمایم که دانشجویایی که جزو تعریف استعداد درخشان نمیباشند به کلی حق تحصیل همزمان در دو رشته و دو مقطع در دانشگاههای دولتی چه روزانه چه نوبت دوم را ندارند از انجایی که قانونگذار و مراجعی که مصوباتشان در حکم قانون است حکیم میباشند مصوباتشان نباید مخلاف حکمت و مصلحت جامعه باشد نمیشود از این قانونگذار حکیم مصوبات نامعقولی مشاهده نموده مثل الان که میشود در دانشگاه ازاد و پیام نور در دو مقطع و دو رشته همزمان تحصیل نمود ولی در دانشگاههای سراسری همچنین امکانی وجود نداشته باشد ایضا هدف نظام مقدس جمهوری اسلامی گسترش علم و دانش م. ب. و در اصل ۳ و ۳۰ تصریح گردیده و مصوبه وزارت علوم در تضاد با این مهم است همچنین طبق رای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به تاریخ دادنامه: ۱۳۹۹/۱۲/۱۶ شماره دادنامه: ۱۹۵۰ شماره پرونده: ۹۸۰۳۸۵۸ ذکر گردیده( وظایف و اختیارات شورای سنجش و پذیرش دانشجو در ماده ۳ قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور مصوب سال ۱۳۹۲ ذکر شده است که از هیچ کدام از بندهای مقرر در این ماده اعمال محدودیت موضوع مصوبات مورد اعتراض قابل استنتاج نیست. بر این اساس مصوبات مورد اعتراض به علت آن که تصویب آن خارج از حدود اختیارات مرجع وضع‌کننده است، مستند به بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می‌شود.) از قضات محترم دیوان عدالت اداری خواستار ابطال ماده ۲ و ۵ ایین نامه تحصیل همزمان در دورشته ویژه دانشجویان استعداد درخشان مصوب ۹۷/۱۱/۱۶ میباشم. * خلاصه مدافعات طرف شکایت : علیرغم ابلاغ نسخه ثانی دادخواست و انقضاء مهلت مقرر، طرف شکایت پاسخی ارسال ننموده است. پرونده شماره هـ ع / ۰۰۰۲۳۲۹ مبنی بر درخواست ابطال مواد (۲) و (۵) آیین‌نامه تحصیل همزمان در دو رشته ویژه دانشجویان استعداد درخشان مصوب ۱۳۹۷/۰۶/۳۱ شورای هدایت استعدادهای درخشان، در جلسه مورخ ۱۴۰۰/۱۲/۱۸ هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و اکثریت اعضاء به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نمودند: رای هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی اولاً: مطابق جزء (۵) بند «ج» ماده (۲) قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب سال ۱۳۸۳ «برنامه‌ریزی ‌برای شناسایی و حمایت از شکوفایی استعدادهای درخشان و ‌هدایت آن‌ها به سمت اولویت‌های راهبردی کشور در زمینه علوم، تحقیقات و فناوری در چارچوب مقررات مصوب مراجع ذیصلاح» از ماموریت‌های اصلی و در حدود اختیارات وزارتخانه یادشده است. ثانیاً: وفق ماده (۲) آیین‌نامه تشکیل شورای هدایت استعدادهای درخشان ویژه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب جلسه ۵۰۲ مورخ ۱۳۸۱/۰۵/۲۲ شورای عالی انقلاب فرهنگی، تعیین سیاست‌ها و راهنمایی‌های عملیاتی به منظور شکوفاسازی استعداهای درخشان در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تصویب طرح‎ها، آیین‎نامه‎ها و برنامه‎های آموزشی خاص استعدادهای درخشان، تعیین ضوابط و مقررات موردنیاز برای اجرای برنامه‎های مصوب، تعیین ضوابط و معیارهای انتخاب دانشگاه‎ها و مراکز اجرایی و ... از جمله وظایف و اختیارات شورای مذکور م. ب.. ثالثا: هرچند بند سوم اصل (۳) و اصل (۳۰) قانون اساسی، حق تحصیل شهروندان را به رسمت شناخته است لکن مُفاد اصول برشمرده شده، متضمن تجویز تحصیل همزمان نیست. ضمن اینکه مُفاد برخی دیگر از اصول قانون اساسی از جمله قسمت اخیر اصل (۳۰) و نیز اصول (۱۹) و (۲۰) مستلزم برنامه‌ریزی مناسب جهت ایجاد فرصت برابر آموزش برای همه افراد و توزیع عادلانه امکانات محدود آموزشی است. رابعاً: امکان تحصیل همزمان در دو رشته یک امر استثنایی بوده و استثنا را نیز باید به قدر متیقّن آن تفسیر نمود و با عنایت به محدودیت ظرفیت دانشگاه‌های دولتی، بهره‌مندی از این امتیاز صرفاً برای اشخاصی میسّر خواهد بود که دارای برجستگی بارز علمی بوده و اساساً فراهم نمودن امکان تحصیل همزمان در دو رشته یکی از طرق حمایت از نخبگان علمی در کشور م. ب.. بنا به مراتب فوق، مواد (۲) و (۵) آیین‌نامه تحصیل همزمان در دو رشته ویژه دانشجویان استعداد درخشان مصوب ۱۳۹۷/۰۶/۳۱ شورای هدایت استعدادهای درخشان که تحصیل همزمان در دو رشته نموده را منوط به احراز شرایط خاصی دانسته، در حدود اختیارات مرجع تصویب کننده بوده و مغایرتی با قوانین مذکور نداشته و قابل ابطال نمی‌باشد. این رای به استناد بند «ب» ماده (۸۴) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا ۱۰ نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. محمد کریمی رییس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری text = matn.replace(regex, '$1'); $('#Div_1').html(text); if (parseInt(navigator.appVersion) $("a[name=copy_pre]").click(function () { range.selectNodeContents(el); sel.removeAllRanges(); sel.addRange(range); showNotification1(); }.box.comment-form .form-group { }fieldset { }.btncss{ رای شماره 33 و 34 مورخ 1401/01/20 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری شکایت حاضر به دیوان عدالت اداری به منظور ابطال مواد 2 و 5 آیین‌نامه تحصیل همزمان در دو رشته ویژه دانشجویان استعداد درخشان که در تاریخ 1397/11/16 تصویب شده، ارائه شده است. شاکی با استناد به اصل 30 و بند سوم اصل 3 قانون اساسی و همچنین ماده 9 اعلامیه حقوق بشر، ادعا کرده است که محدودیت‌های مقرر در این مواد، حق اساسی تحصیل را نقض می‌کند و ب. ت. ب. تسهیلات تحصیلی موجود در دانشگاه‌های آزاد و پیام نور، این تبعیض غیرمنصفانه است. از سوی دیگر، هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان، با اشاره به قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم و آیین‌نامه‌های مربوطه، اعلام کرده است که تحصیل همزمان در دو رشته یک امر استثنایی محسوب می‌شود و محدودیت‌های اعمال شده در مواد مذکور در حدود اختیارات مرجع تصویب‌کننده بوده و با قوانین مغایرتی ندارد. بنابراین، درخواست ابطال این مواد رد شده و تصمیم به عدم ابطال آنها اتخاذ گردید. این رای قابل اعتراض در مهلت مقرر به رئیس دیوان یا 10 نفر از قضات دیوان است. شماره پرونده: ه- ع/0002329و 0002340 شماره دادنامه: 34- 140109970906000033 تاریخ: 20/01/1401 شاکی: آقای … شکایت: وزارت علوم تحقیقات و فناوری موضوع شکایت و خواسته: ابطال مواد 2 و 5 آیین‌نامه تحصیل همزمان در دو رشته ویژه دانشجویان استعداد درخشان مصوب 1397/11/16 شاکی د. ب. ط. وزارت علوم تحقیقات و فناوری به خواسته ابطال مواد 2 و 5 آیین‌نامه تحصیل همزمان در دو رشته ویژه دانشجویان استعداد درخشان مصوب 16/11/1397 به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر م. ب.: بنایر ماده 2 (آیین‌نامه تحصیل همزمان در دورشته ویژه دانشجویان استعداد درخشان مصوب 97/11/16 که بیان میدارد(دانشجویان دوره تحصیلی کارشناسی پیوسته که........ برساند)و ماده 5 (دانشجویان کارشناسی پیوسته............ دررشته دوم انصراف دهد) حال انکه چنین محدودیت هایی را به طور مثال در دانشگاه آزاد و پیام نور که جزوی از نظام اموزش عالی کشور م. ب. مشاهده نمینماییم در ماده 3 شیوه نامه تحصیل همزمان در دو رشته تحصیلی غیرپزشکی که شامل دانشجویان غیر از استعدادهای درخشان میشود در دانشگاه آزاد اسلامی به تاریخ ابلاغ 1398/09/05 بیان شده( پذیرفته شدگان و دانشجویان در هر یک از مقاطع تحصیلی کاردانی / کارشناسی (پیوسته و ناپیوسته) واحدهای دانشگاهی علاوه بر تحصیل حضوری یا مجازی در مقطع و رشته فعلی خود می‌توانند در یک رشته دیگر در همان مقطع تحصیلی یا در مقطع تحصیلی پآیین تر در واحد دانشگاهی مبدا یا واحد دانشگاهی دیگر به طور همزمان تحصیل نمایند. تبصره 1: دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری نیز می‌توانند در یک رشته از رشته های مقاطع کاردانی یا کارشناسی (پیوسته یا ناپیوسته) در صورت رعایت این شیوه نامه به طور همزمان در رشته دوم تحصیل نمایند.) همانطور که ملاحظه میفرمایید در این دو ماده (مواد 2 و 5 آیین‌نامه.....استعداد درخشان) موانع و شرایط خاص محدود کننده متعددی جهت تحصیل همزمان دانشجویان (چه افرادی که طبق تعریف بند های مذکور د ر ماده 2 جزو استعداد درخشان محسوب میشوند و چه دانشجویانی که از نظر وزارت علوم و ماده 2 جزو استعداد درخشان محسوب نمیشوند از حق تحصیل در دو مقطع و در دو رشته محروم میباشند تاکید مینمایم که دانشجویایی که جزو تعریف استعداد درخشان نمیباشند به کلی حق تحصیل همزمان در دو رشته و دو مقطع در دانشگاههای دولتی چه روزانه چه نوبت دوم را ندارند از انجایی که قانونگذار و مراجعی که مصوباتشان در حکم قانون است حکیم میباشند مصوباتشان نباید مخالف حکمت و مصلحت جامعه باشد نمیشود از این قانونگذار حکیم مصوبات نامعقولی مشاهده نموده مثل الان که میشود در دانشگاه ازاد و پیام نور در دو مقطع و دو رشته همزمان تحصیل نمود ولی در دانشگاههای سراسری همچنین امکانی وجود نداشته باشد ایضا هدف نظام مقدس جمهوری اسلامی گسترش علم و دانش م. ب. و در اصل 3 و 30 تصریح گردیده و مصوبه وزارت علوم در تضاد با این مهم است همچنین طبق رای هییت عمومی دیوان عدالت اداری به تاریخ دادنامه: 1399/12/16 شماره دادنامه: 1950 شماره پرونده: 9803858 ذکر گردیده(وظایف و اختیارات شورای سنجش و پذیرش دانشجو در ماده 3 قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور مصوب سال 1392 ذکر شده است که از هیچ کدام از بندهای مقرر در این ماده اعمال محدودیت موضوع مصوبات مورد اعتراض قابل استنتاج نیست. بر این اساس مصوبات مورد اعتراض به علت آن که تصویب آن خارج از حدود اختیارات مرجع وضع‌کننده است، مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ابطال می‌شود.) از قضات محترم دیوان عدالت اداری خواستار ابطال ماده 2 و 5 آیین‌نامه تحصیل همزمان در دورشته ویژه دانشجویان استعداد درخشان مصوب 97/11/16 میباشم. پرونده شماره ه- ع / 0002329 مبنی بر درخواست ابطال مواد (2) و (5) آیین‌نامه تحصیل همزمان در دو رشته ویژه دانشجویان استعداد درخشان مصوب 31/06/1397 شورای هدایت استعدادهای درخشان، در جلسه مورخ 18/12/1400 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و اکثریت اعضاء به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نمودند: اولاً: مطابق جزء (5) بند «ج» ماده (2) قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب سال 1383 «برنامه‌ریزی ‌برای شناسایی و حمایت از شکوفایی استعدادهای درخشان و ‌هدایت آن‌ها به سمت اولویت‌های راهبردی کشور در زمینه علوم، تحقیقات و فناوری در چارچوب مقررات مصوب مراجع ذیصلاح» از ماموریت‌های اصلی و در حدود اختیارات وزارتخانه یادشده است. ثانیاً: وفق ماده (2) آیین‌نامه تشکیل شورای هدایت استعدادهای درخشان ویژه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب جلسه 502 مورخ 22/05/1381 شورای عالی انقلاب فرهنگی، تعیین سیاست‌ها و راهنمایی‌های عملیاتی به منظور شکوفاسازی استعداهای درخشان در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، تصویب طرح‌ها، آیین‌نامه‌ها و برنامه‌های آموزشی خاص استعدادهای درخشان، تعیین ضوابط و مقررات موردنیاز برای اجرای برنامه‌های مصوب، تعیین ضوابط و معیارهای انتخاب دانشگاه‌ها و مراکز اجرایی و... از جمله وظایف و اختیارات شورای مذکور م. ب.. ثالثاً: هرچند بند سوم اصل (3) و اصل (30) قانون اساسی، حق تحصیل شهروندان را به رسمت شناخته است لکن مُفاد اصول برشمرده شده، متضمن تجویز تحصیل همزمان نیست. ضمن اینکه مُفاد برخی دیگر از اصول قانون اساسی از جمله قسمت اخیر اصل (30) و نیز اصول (19) و (20) مستلزم برنامه‌ریزی مناسب جهت ایجاد فرصت برابر آموزش برای همه افراد و توزیع عادلانه امکانات محدود آموزشی است. رابعاً: امکان تحصیل همزمان در دو رشته یک امر استثنایی بوده و استثنا را نیز باید به قدر متیقّن آن تفسیر نمود و با عنایت به محدودیت ظرفیت دانشگاه‌های دولتی، بهره‌مندی از این امتیاز صرفاً برای اشخاصی میسّر خواهد بود که دارای برجستگی بارز علمی بوده و اساساً فراهم نمودن امکان تحصیل همزمان در دو رشته یکی از طرق حمایت از نخبگان علمی در کشور م. ب.. بنا به مراتب فوق، مواد (2) و (5) آیین‌نامه تحصیل همزمان در دو رشته ویژه دانشجویان استعداد درخشان مصوب 31/06/1397 شورای هدایت استعدادهای درخشان که تحصیل همزمان در دو رشته نموده را منوط به احراز شرایط خاصی دانسته، در حدود اختیارات مرجع تصویب کننده بوده و مغایرتی با قوانین مذکور نداشته و قابل ابطال نمی‌باشد. این رای به استناد بند «ب» ماده (84) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رئیس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. رئیس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی