شرایط شتم موجب عسر و حرج زوجه

رأی خلاصه جریان پرونده خانم م.ر. به وکالت از م.ن. به طرفیت آقای م.ل. در 17/1/89 دادخواستی تسلیم دادگاه نموده و در آن تقاضای گواهی عدم امکان سازش به علت عسر و حرج نموده است توضیح داده: مدتی است مشکلات عدیده میان زوجین به وجود آمده و ادامه زندگی را با مشقت همراه ساخته است. ز. د. ل. ای که با شماره 205-3/3/89 ثبت شده در دفاع اظهار داشته: اینجانب در همان ابتدا زندگی متوجه شدم که خانواده همسرم ب. ت. ب. اینکه از بیماری دخترشان با اطلاع بودند حقیقت را از من کتمان کرده و دخترشان که مبتلا به جنون ادواری بوده به عقد من درآوردند و با نیرنگ و حیله می خواهند اینجانب را تلکه نمایند همان طور که قبل از من نیز این کار را با کس دیگری کرده اند . . . هدف ایشان نه برای زندگی بلکه برای رسیدن ثروت از راه کلاه برداری و فریبکاری بوده است و نهایتاً تقاضای اقدام قانونی را نموده است دادگاه رسیدگی کننده اقداماتی را انجام می دهند ازجمله با تعیین اوقات رسیدگی و استماع اظهارات حاضرین و ارجاع مورد به داوران زوجین و اخذ نظریه آن ها سرانجام دادنامه شماره 89100682-30/4/89 از شعبه 284 دادگاه عمومی خانواده تهران صادرشده است مورد را با <a class="artref" href="/ماده/ماده-1130-a_0815110236787">ماده 1130 قانون مدنی</a> دانسته و گواهی عدم امکان سازش با شرایط مندرج در آن صادر می نماید ز. ن. ب. این رأی تجدیدنظرخواهی نموده است و به شرح مندرج در لایحه منضم به دادخواست دادنامه صادره را برخلاف قانون دانسته و تقاضای نقض رأی و صدور حکم قانونی را نموده است ز. ن. ب. تجدیدنظرخواهی دفاع نموده است در لایحه جوابیه موکل خود را در عسر و حرج دانسته و توضیح داده که دلایل ارائه شده دال بر این است که زوجه در مشقت است و نهایتاً دادنامه را برابر قانون دانسته و تقاضای تأیید آن را نموده است. دادگاه تجدیدنظر پس از تعین وقت رسیدگی و استماع اظهارات حاضرین رأی مورد فرجامی با شماره مزبور را صادر و در آن استدلال شده که عسر و حرج زوجه و تحقق شروط ضمن عقد محرز نمی باشد و دادنامه را نقض و دعوی مطروحه را مردود اعلام نموده است زوجه توسط وکیل خ. ن. ب. این رأی فرجام خواهی نموده است و با تکرار مطالب گذشته و به شرح مندرج در آن مدعی عسر و حرج زوجه شده و درنتیجه دادنامه صادره را برخلاف قانون و شرع دانسته و تقاضای نقض رأی و صدور حکم قانونی را نموده است ز. ب. ت. لایحه جوابیه و به شرح مندرج در آن و با تکرار مطالب گذشته رأی مورد فرجامی را برابر قانون دانسته و تقاضای ابرام رأی صادره را نموده است. پرونده جهت رسیدگی پس از اقدامات معموله به این شعبه ارجاع شده است. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیّز و اوراق پرونده دادنامه شماره فوق الذکر فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور اجمال دعوی زوجه «ف. خ.»; و وکیل وی صدور حکم طلاق به علت عسر و حرج است که بدواً برابر دادنامه شماره 682 مورخ 30/4/89 صادره از شعبه 24 دادگاه عمومی تهران با احراز عسر و حرج حکم طلاق به نفع وی صادرشده است رأی مذکور مورد تجدیدنظرخواهی زوج قرارگرفته است که دادنامه مورد فرجامی با شماره مزبور صادر که در آن دادنامه بدوی نقض و دعوی زوجه و وکیل وی مردود اعلام شده است زوجه توسط وکیل خود فرجام خواهی نموده است. هیأت شعبه ـ مطابق <a class="artref" href="/ماده/ماده-1130-a_0815110236787">ماده 1130 قانون مدنی</a> درصورتی که دوام زوجیت موجب عسر و حرج زوجه باشد وی می تواند به دادگاه مراجعه و تقاضای طلاق کند تبصره الحاقی به این ماده عسر و حرج موضوع این ماده را تعریف نموده است و آن عبارت است از به وجود آمدن وضعیتی که ادامه زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد در این تبصره مواردی از عسر و حرج من جمله هر نوع سوء رفتار زوج من جمله ضرب و شتم را منصوصاً از مصادیق عسر و حرج معین کرده است و در پایان این تبصره قانون گذار مجدداً توضیح داده که موارد مندرج در این ماده مانع از آن نیست که دادگاه در سایر مواردی که عسر و حرج زن در دادگاه احراز شود حکم طلاق صادر نماید ب. ت. ب. اینکه شتم در لغت به معنای توهین م. ب. نظر به موارد ذیل عسر و حرج موردنظر قانون گذار در مانحن فیه وجود دارد. 1- با ملاحظه به لایحه تقدیمی از طرف زوج که با شماره 205- 3/3/89 ثبت دفتر لوایح شده است زوج به کرات همسر و خانواده وی را توهین نموده است که منصوصاً قانون گذار توهین به اصطلاح قانون شتم را از مصادیق عسر و حرج دانسته است مثلاً در این لایحه ذکر نموده: . . . با نیرنگ و حیله اینجانب را تلکه نمایند همان طور که قبل از من نیز این کار را با کس دیگری کرده اند . . . ایشان برای رسیدن به هدف اصلی یعنی گرفتن مهریه و . . . فقط و فقط به منظور کاسبی کردن و پول درآوردن و خالی کردن جیب این و آن بوده است . . . تمامی این برنامه ها برای این است که راحت تر از اینجانب طلاق بگیرند و دیگری را در دام فریب و نیرنگ قرار دهند و کاسبی را از نو شروع کنند . . کدام مشقت باید قسم حضرت عباس را قبول کنیم و یا دم خروس را خانم وکیل با دروغ و دو دوزه بازی به هیچ کجا نخواهید رسید. 2- صفحه 72 پرونده «لایحه ای که ظاهراً زوج تسلیم شعب تشخیص نموده است»; با یقین کامل و صراحت تمام و خلوص نیت ایشان «یعنی زوجه»; مبتلا به بیماری جنون آنی بوده من جای هیچ گونه شک و تردید ندارم ایشان در روز عاشورای حسینی در محل زندگی ام به علت عارضه جنون چنان حرکتی کرد که تمام همسایگان و مأمورین شاهد بودند در هنگامی که این حالت به او دست می دهد چشمان او قاطی می شود و اگر کسی به چشم او نگاه کند می ترسد و حرکت های ناموزون و وحشیانه از خود بروز می دهد. او در ماه یک الی دو بار دچار جنون می شود هیچ کس قادر به مهار او نیست جز پدرش. 3- دادنامه شماره 480/89-2/4/89 صادره از شعبه 285 دادگاه خانواده تهران که دال بر عدم پرداخت نفقه از طرف زوج است. 4- اوراق پرونده دلالت بر این دارد که زوجین بیش از سه سال است که جدا از هم زندگی می کنند. 5- صفحه 90 پرونده دلالت بر این دارد که زوج در زندان است. 6- استشهادیه مضبوط در پرونده «صفحه 91 پرونده»; که حدود 12 نفر شهادت داده اند که زوج همسرش را از خانه بیرون کرده است هرکجا توانسته به هر شعبه از دادگاه ها. مبنی بر اینکه همسرش جنون دارد و رگباری از تهمت و ناسزا نثار همسرش نموده است به علاوه در این استشهادیه آمده: زوج فیلمی مونتاژ نموده حاکی از اینکه همسرش قبل از ازدواج با ایشان رابطه نامشروع داشته است یا مردهای دیگری داشته. 6- اظهارات ن.ل. کاسب بازار «صفحه 94 پرونده»; که اظهار داشته داور زوج به پیش من و برادرم آمد بیست میلیون تومان به برادرم داد و گفت این پول را به خانواده زوجه بده و بگوئید این زندگی را یکسره نمایند و بقیه مهریه را ببخشند البته فقط همین پول را می دهیم و طلاها و جهیزیه را مسترد نمی کنیم. این دو قادر به زندگی باهم نیستند و هر چه آشتی می دهیم دوباره دعوای آن ها شروع می شود بنا به مراتب مذکور همان طور که فوقاً اشاره شد عسر و حرج زوجه ب. ت. ب. ماده و تبصره مزبور محرز است و دلایل کافی بر ادعای زوجه وجود دارد و دادگاه محترم رسیدگی کننده به آن دلایل توجه ننموده است ادعای زوج به شرح مزبور مبنی بر جنون زوجه - کلاهبردار بودن زوجه و خانواده اش و نسبت دادن حرکات ناموزون و وحشیانه به همسرش «زوجه»; و . . . همگی برای زوجه سخت بوده و تحمل آن با مشقت همراه است لذا مستنداً به <a class="artref" href="/ماده/ماده-1130-a_0815110236787">ماده 1130 قانون مدنی</a> و تبصره الحاقی به آن و مواد 370 و بند 2 و 5 و 371 و 401 قانون آیین دادرسی مدنی با نقض دادنامه پرونده به شعبه محترم دیگر از حوزه صادرکننده دادگاه رأی منقوض ارجاع می شود. رئیس شعبه 30 دیوان عالی کشور ـ مستشار جوادی ـ اللهیاری فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی شرایط شتم موجب عسر و حرج زوجه در موضوع درخواست گواهی عدم امکان سازش به دلیل عسر و حرج از سوی زوجه، در تاریخ 17/1/89، زوجه به دادگاه مراجعه و مشکلات متعدد در زندگی مشترک را مطرح کرد که ادامه آن را دشوار می‌ساخت. در دفاعیات زوجه، به عسر و حرج ناشی از رفتارهای زوج اشاره شد. در مقابل، زوج با ارائه لایحه‌ای ادعا کرد که خانواده زوجه از بیماری روانی وی کتمان کرده و قصد فریب او را داشته‌اند. &lt;br&gt;دادگاه بدوی با استناد به <a class="artref" href="/ماده/ماده-1130-a_0815110236787">ماده 1130 قانون مدنی</a>، گواهی عدم امکان سازش را صادر کرد. این رای توسط زوج مورد تجدیدنظرخواهی قرار گرفت و دادگاه تجدیدنظر، رای بدوی را نقض و دعوی زوجه را مردود اعلام کرد. زوجه پس از آن به دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی نمود و بر اثبات عسر و حرج خود تاکید کرد. دیوان عالی کشور پس از بررسی مستندات، با استناد به ماده 1130 و تبصره آن، عسر و حرج زوجه را تایید و رای تجدیدنظر را نقض کرد و پرونده را به شعبه دیگری ارجاع داد. تصمیم دیوان بر اساس شواهد و مستندات موجود مبنی بر وجود عسر و حرج زوجه و عدم توجه کافی دادگاه به این موضوع اتخاذ گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/12/18 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: شتم به معنای توهین بوده و چنانچه مکرر و مداوم باشد به نحوی که تحمل آن عادتا برای زوجه دشوار باشد از مصادیق عسر و حرج است. رای خلاصه جریان پرونده خانم م.ر. به وکالت از م.ن. به طرفیت آقای م.ل. در 17/1/89 دادخواستی تسلیم دادگاه نموده و در آن تقاضای گواهی عدم امکان سازش به علت عسر و حرج نموده است توضیح داده: مدتی است مشکلات عدیده میان زوجین به وجود آمده و ادامه زندگی را با مشقت همراه ساخته است. ز. د. ل. ای که با شماره 205 - 3/3/89 ثبت شده در دفاع اظهار داشته: اینجانب در همان ابتدا زندگی متوجه شدم که خانواده همسرم ب. ت. ب. اینکه از بیماری دخترشان با اطلاع بودند حقیقت را از من کتمان کرده و دخترشان که مبتلا به جنون ادواری بوده به عقد من درآوردند و با نیرنگ و حیله می خواهند اینجانب را تلکه نمایند همان طور که قبل از من نیز این کار را با کس دیگری کرده اند... هدف ایشان نه برای زندگی بلکه برای رسیدن ثروت از راه کلاه برداری و فریبکاری بوده است و نهایتا تقاضای اقدام قانونی را نموده است دادگاه رسیدگی کننده اقداماتی را انجام می دهند ازجمله با تعیین اوقات رسیدگی و استماع اظهارات حاضرین و ارجاع مورد به داوران زوجین و اخذ نظریه آن ها سرانجام دادنامه شماره --- - 30/4/89 از شعبه --- دادگاه عمومی خانواده تهران صادرشده است مورد را با <a class="artref" href="/ماده/ماده-1130-a_0815110236787">ماده 1130 قانون مدنی</a> دانسته و گواهی عدم امکان سازش با شرایط مندرج در آن صادر می‌نماید ز. ن. ب. این رای تجدیدنظرخواهی نموده است و به شرح مندرج در لایحه منضم به دادخواست دادنامه صادره را برخلاف قانون دانسته و تقاضای نقض رای و صدور حکم قانونی را نموده است ز. ن. ب. تجدیدنظرخواهی دفاع نموده است در لایحه جوابیه موکل خود را در عسر و حرج دانسته و توضیح داده که دلایل ارائه شده دال بر این است که زوجه در مشقت است و نهایتا دادنامه را برابر قانون دانسته و تقاضای تایید آن را نموده است. دادگاه تجدیدنظر پس از تعین وقت رسیدگی و استماع اظهارات حاضرین رای مورد فرجامی با شماره مزبور را صادر و در آن استدلال شده که عسر و حرج زوجه و تحقق شروط ضمن عقد محرز نمی‌باشد و دادنامه را نقض و دعوی مطروحه را مردود اعلام نموده است زوجه توسط وکیل خ. ن. ب. این رای فرجام خواهی نموده است و با تکرار مطالب گذشته و به شرح مندرج در آن مدعی عسر و حرج زوجه شده و درنتیجه دادنامه صادره را برخلاف قانون و شرع دانسته و تقاضای نقض رای و صدور حکم قانونی را نموده است ز. ب. ت. لایحه جوابیه و به شرح مندرج در آن و با تکرار مطالب گذشته رای مورد فرجامی را برابر قانون دانسته و تقاضای ابرام رای صادره را نموده است. پرونده جهت رسیدگی پس از اقدامات معموله به این شعبه ارجاع شده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیّز و اوراق پرونده دادنامه شماره فوق الذکر فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور اجمال دعوی زوجه «ف. خ.»; و وکیل وی صدور حکم طلاق به علت عسر و حرج است که بدوا برابر دادنامه شماره --- مورخ 30/4/89 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی تهران با احراز عسر و حرج حکم طلاق به نفع وی صادرشده است رای مذکور مورد تجدیدنظرخواهی زوج قرارگرفته است که دادنامه مورد فرجامی با شماره مزبور صادر که در آن دادنامه بدوی نقض و دعوی زوجه و وکیل وی مردود اعلام شده است زوجه توسط وکیل خود فرجام خواهی نموده است. هیات شعبه - مطابق <a class="artref" href="/ماده/ماده-1130-a_0815110236787">ماده 1130 قانون مدنی</a> در صورتی که دوام زوجیت موجب عسر و حرج زوجه باشد وی می‌تواند به دادگاه مراجعه و تقاضای طلاق کند تبصره الحاقی به این ماده عسر و حرج موضوع این ماده را تعریف نموده است و آن عبارت است از به وجود آمدن وضعیتی که ادامه زندگی را برای زوجه با مشقت همراه ساخته و تحمل آن مشکل باشد در این تبصره مواردی از عسر و حرج من جمله هر نوع سوء رفتار زوج من جمله ضرب و شتم را منصوصا از مصادیق عسر و حرج معین کرده است و در پایان این تبصره قانون گذار مجددا توضیح داده که موارد مندرج در این ماده مانع از آن نیست که دادگاه در سایر مواردی که عسر و حرج زن در دادگاه احراز شود حکم طلاق صادر نماید ب. ت. ب. اینکه شتم در لغت به معنای توهین م. ب. نظر به موارد ذیل عسر و حرج موردنظر قانون گذار در مانحن فیه وجود دارد. 2 - صفحه 72 پرونده «لایحه ای که ظاهرا زوج تسلیم شعب تشخیص نموده است»; با یقین کامل و صراحت تمام و خلوص نیت ایشان «یعنی زوجه»; مبتلا به بیماری جنون آنی بوده من جای هیچ گونه شک و تردید ندارم ایشان در روز عاشورای حسینی در محل زندگی ام به علت عارضه جنون چنان حرکتی کرد که تمام همسایگان و مامورین شاهد بودند در هنگامی که این حالت به او دست می دهد چشمان او قاطی می‌شود و اگر کسی به چشم او نگاه کند می ترسد و حرکت های ناموزون و وحشیانه از خود بروز می دهد. او در ماه یک الی دو بار دچار جنون می‌شود هیچ کس قادر به مهار او نیست جز پدرش. 3 - دادنامه شماره --- - 2/4/89 صادره از شعبه --- دادگاه خانواده تهران که دال بر عدم پرداخت نفقه از طرف زوج است. 6 - اظهارات ن.ل. کاسب بازار «صفحه 94 پرونده»; که اظهار داشته داور زوج به پیش من و برادرم آمد بیست میلیون تومان به برادرم داد و گفت این پول را به خانواده زوجه بده و بگوئید این زندگی را یکسره نمایند و بقیه مهریه را ببخشند البته فقط همین پول را می دهیم و طلاها و جهیزیه را مسترد نمی کنیم. این دو قادر به زندگی باهم نیستند و هر چه آشتی می دهیم دوباره دعوای آن ها شروع می‌شود بنا به مراتب مذکور همان طور که فوقا اشاره شد عسر و حرج زوجه ب. ت. ب. ماده و تبصره مزبور محرز است و دلایل کافی بر ادعای زوجه وجود دارد و دادگاه محترم رسیدگی کننده به آن دلایل توجه ننموده است ادعای زوج به شرح مزبور مبنی بر جنون زوجه - کلاهبردار بودن زوجه و خانواده اش و نسبت دادن حرکات ناموزون و وحشیانه به همسرش «زوجه»; و... همگی برای زوجه سخت بوده و تحمل آن با مشقت همراه است لذا مستندا به <a class="artref" href="/ماده/ماده-1130-a_0815110236787">ماده 1130 قانون مدنی</a> و تبصره الحاقی به آن و مواد 370 و بند 2 و 5 و 371 و 401 قانون آیین دادرسی مدنی با نقض دادنامه پرونده به شعبه محترم دیگر از حوزه صادرکننده دادگاه رای منقوض ارجاع می‌شود. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار