شرایط مطالبه وجه چک تضمینی

شرایط مطالبه وجه چک تضمینی خ. م.: در تاریخ 22 دی‌ماه 1392، دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی کرد که در آن خواهان علیه خوانده دادخواست مطالبه مبلغ 567 میلیون ریال به‌عنوان وجه دو فقره چک و خسارات مربوطه ارائه کرده بود. خواهان ادعا کرد که بر اساس مبایعه‌نامه‌ای که در تاریخ 26 اسفند 1389 منعقد شده، خوانده موظف به پرداخت مبلغی به‌عنوان تضمین قرارداد است و در صورت عدم انجام تعهدات، ملزم به پرداخت 50 میلیون تومان خواهد بود. دفاعیات خوانده به عدم تحویل مبیع و عدم اثبات سمت خواهان معطوف بود که به‌نظر وی غیرموجه بود. دادگاه بدوی با استناد به اصل عدم استماع ایرادات در مورد اسناد تجاری، به نفع خواهان رای صادر کرد. اما پس از تجدیدنظر و صدور حکم به نفع خوانده، پرونده به دیوان عالی کشور ارجاع شد. دیوان عالی کشور با استناد به مواد 371 و 367 قانون آیین دادرسی مدنی، رای قبلی را نقض و اعلام کرد که چک‌های مورد دعوی به‌عنوان تضمین قرارداد قابل مطالبه نیستند و به‌دلیل عدم تحویل مبیع، حق واگذاری چک ب. غ. وجود ندارد. لذا، پرونده برای رسیدگی مجدد به شعبه دیگر دادگاه عمومی ارومیه ارجاع گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/10/22 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورتی می توان وجه چک تضمینی را مطالبه کرد که دو شرط احراز شود: نخست اینکه دارنده به تعهدات قراردادی خود عمل نموده و دوم اینکه ثابت شود صادرکننده از تعهدات قراردادی خود تخلف کرده است. رای خلاصه جریان پرونده آقای ف.ق. به وکالت از آقای ح.ش. به طرفیت ط.ن. دادخواست مطالبه مبلغ 567 میلیون ریال وجه دو فقره چک و خسارات تقدیم و توضیح داده که برابر مبایعه نامه 91/9/783 - 26/12/89 خوانده شرکت تعاونی تولیدی س. را خریده و طبق تعهد ظهر مبایعه نامه توافق شده که علاوه بر پرداخت 65 میلیون ریال هزینه ها چنانچه ظرف یک ماه تا 26/1/90 شرایط انتقال سند و سهام و قسط بندی وام.... را آماده ننماید 50 میلیون تومان پرداخت نماید.... خانم ….م.ف. به وکالت از خوانده معرفی شده و در تاریخ 10/2/91 پرونده به شعبه --- دادگاه عمومی ارومیه ارجاع و به کلاسه --- ثبت شده است وکیل خوانده اعلام کرده که چک ها به شخص حقوقی تحویل شده و سمت خواهان از شرکت باید محرز شود و در مبایعه نامه نماینده فروشنده 2 نفر (ح. و الف.ش.) قیدشده... ضمنا شرکت، مبیع را تاکنون به موکل تحویل نداده (ص 24 و 25 ) وکیل خواهان نیز در لایحه اعلام نموده که چک توسط شخصی به نام ن.ع. برگشت خورده و توسط وی به موکل منتقل شده و موکل به عنوان دارنده چک اقامه دعوی کرده و چک وصف تجریدی دارد... (ص 28 ) دادگاه متعاقبا به موجب دادنامه شماره --- - 6/7/91 اجمالا چنین رای داده است: ((... با لحاظ اصل عدم استماع ایرادات در مورد اسناد تجاری و اینکه وجود چک ها در ید دارنده دلالت بر اشتغال ذمه خوانده به عنوان صادرکننده چک ها داشته لذا دفاعیات وکیل خوانده غیر موجّه تلقی و دعوی مطروحه ثابت تشخیص و حکم بر محکومیت خوانده به پرداخت وجه خواسته و.... صادر و اعلام می‌گردد.)) (ص 33 ) این رای در تاریخ 24/8/91 به وکیل محکوم ٌعلیه ابلاغ و ایشان در تاریخ 4/10/91 دادخواست فرجامی با اعسار از هزینه دادرسی تقدیم نموده که دادگاه بدوی به موجب دادنامه شماره --- - 26/12/91 حکم به ردّ دعوی اعسار ف. خ. را صادر کرده است. (ص 73 ) با تجدیدنظرخواهی وکیل مشارٌالیه شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی در پرونده کلاسه --- طبق دادنامه شماره --- - 27/4/92 ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته، مستندا به مواد 358 و 504 قانون آیین دادرسی مدنی حکم بر قبولی اعسار ت. ن. خ. صادر کرده است (ص 87 ) و نهایتا پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و در تاریخ 20/9/92 به این شعبه ارجاع شده است. رای شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. اینکه چک های موضوع دعوی در مورد قرارداد خرید شرکت تعاونی تولیدی س. و تعهدات ناشی از آن بوده و چک 50 میلیون تومانی به عنوان تضمین قرارداد صادرشده و تا تعهدات متقابل انجام نشده باشد و صادرکننده چک تضمین هم از مفاد قرارداد تخلف ننموده باشد قابل مطالبه نیست و مدیران شرکت مورد معامله با عدم اثبات تخلف خریدار حق واگذاری چک مزبور را ب. غ. نداشته اند درحالی که به ادعای وکیل خوانده (ص 24 و 25 ) مبیع هنوز تحویل نشده است لذا صدور حکم فرجام خواسته ب. ت. ب. موارد فوق صحیح نبوده به استناد بندهای 2 و 5 ماده 371 و ماده 367 و بند ج ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی نقض و رسیدگی مجدد به شعبه دیگر دادگاه عمومی ارومیه ارجاع می‌شود. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار معینی - کریم زاده