شماره 10880 /152 /110 – 26 /3 /1398

شماره 10880 /152 /110 – 26 /3 /1398 مدیرعامل محترم روزنامه رسمی کشور گزارش پرونده وحدت رویه قضایی ردیف 98 /10 هیات عمومی دیوان عالی کشور با مقدمه و رای شماره 776 به شرح ذیل تنظیم و جهت انتشار ارسال می ‌ گردد . معاون قضایی دیوان عالی کشور - ابراهیم ابراهیمی گزارش پرونده وحدت رویه 98 /10 هیات عمومی دیوان عالی کشور رای وحدت رویه شماره 776 هیات عمومی دیوان عالی کشور در خصوص عدم شمول مقررات عمومی ماده 137 قانون مجازات اسلامی نسبت به مرتکبین جرایم موضوع بندهای 1 تا 5 ماده 8 قانون اصلاح قانون مبارزه با موادمخدر مصوب 1376 مقدمه جلسه هیات ‌ عمومی دیوان عالی کشور در مورد پرونده وحدت رویه ردیف 98 /10 راس ساعت 8 : 30 روز سه ‌ شنبه مورخ 10 /2 /1398 به ‌ ریاست حجت ‌ الاسلام ‌ والمسلمین جناب آقای … مقدم رییس محترم دیوان ‌‌ عالی ‌‌ کشور و با حضور حجت ‌‌ الاسلام ‌ والمسلمین جناب آقای … دادستان محترم ‌ کل ‌ کشور و شرکت آقایان … و اعضای ‌ معاون کلیه شعب دیوان ‌ عالی ‌کشور، در سالن هیات ‌ عمومی تشکیل شد و پس از تلاوت آیاتی از کلام الله مجید و قرایت گزارش ‌ پرونده و طرح و بررسی نظریات مختلف اعضای شرکت ‌‌ کننده در خصوص مورد و استماع نظر دادستان محترم ‌ کل ‌ کشور که به ‌ ترتیب ‌ ذیل منعکس ‌ می ‌گردد، به ‌ صدور رای وحدت ‌ رویه ‌ قضایی شماره 776 ـ 10 /2 /1398 منتهی گردید . الف : گزارش پرونده احتراماً به استحضار می ‌رساند رییس محترم دادگاه انقلاب اسلامی کرمان به شرح نامه شماره 9710113418100187 - 19 /4 /97 اعلام کرده است در دو شعبه محترم دیوان عالی کشور در موضوع واحد آرای متفاوتی صادر گردیده که خلاصه جریان پرونده ‌ های مربوط به شرح زیر گزارش می ‌گردد : الف - به حکایت پرونده کلاسه 1 / 440 / 80000 شعبه چهل و چهارم دیوان عالی کشور آقای … ... در جریان بازرسی پلیس از منزل وی مقادیری موادمخدر به میزان یک گرم و هشتاد سانت کشف می ‌شود . سوابق کیفری متهم حکایت از داشتن سابقه در رابطه با نگهداری هرویین دو سانت، دو گرم و یک گرم هرویین دارد . نتیجتاً با صدور قرار جلب به دادرسی و کیفرخواست در شعبه چهارم دادگاه انقلاب اسلامی کرمان طی دادنامه شماره 782 مورخ 31 /5 /96 در خصوص اتهام آقای … ... مبنی بر نگهداری یک گرم و هشتاد سانت هرویین و ارتکاب جرم برای بار پنجم و نگهداری دو عدد پایپ، دایرکردن مکان استعمال موادمخدر مستنداً به بند 3 ماده 8 و ماده 9 و 14 و 20 قانون اصلاح قانون مبارزه با موادمخدر و ماده 134 قانون مجازات اسلامی به تحمل 12 سال و نیم حبس و پرداخت پنجاه میلیون ریال جزای نقدی بابت نگهداری موادمخدر و تحمل یک سال و نیم حبس و پرداخت هفت میلیون و پانصدهزار ریال جزای نقدی و تحمل 34 ضربه شلاق بابت دایر کردن مکان استعمال موادمخدر و پرداخت سیصد هزار ریال جزای نقدی بابت نگهداری پایپ ‌ ها به محکومیت مشارٌالیه اصدار حکم نموده است . رای شعبه چهل و چهارم دیوان عالی کشور به شماره دادنامه 9709970925800024 - 21 /1 /97 در مقام فرجام ‌ خواهی نسبت به رای مرقوم به این شرح صادر گردیده است : « ب. ت. ب. سوابق کیفری متهم از میان چهار فقره سابقه نگهداری موادمخدر منتسب به وی تنها یک فقره آنها که نگهداری دو گرم هرویین است مشابه اتهام حال حاضر وی می ‌باشد و سه فقره دیگر که نگهداری دو سانت و نگهداری بیست سانت و نگهداری یک گرم هرویین می ‌باشد مشابه اتهام فعلی متهم که مشمول بند 3 ماده 8 قانون اصلاح قانون مبارزه با موادمخدر است نمی‌ باشد و تکرار جرم در ما نحن ‌ فیه به تصریح ماده 9 قانون مرقوم می ‌بایست تحت شمول همان بند ماده 8 باشد تا بتوان مجازات را تشدید کرد بنا به مراتب و صرف ‌ نظر از مطالب عنوان شده از سوی متهم نظر به ‌ اینکه مجازات تعیین شده برای متهم که می‌ بایست تکرار جرم برای مرتبه دوم محسوب می ‌شد خلاف موازین قانونی تشخیص داده می ‌شود لذا دادنامه فرجام ‌ خواسته نقض و برای رسیدگی قانونی و تعیین مجازات صحیح برای متهم به شعبه هم ‌ عرض ارجاع می ‌شود . » ب - به دلالت پرونده شعبه چهل و نهم دیوان عالی کشور خانم … ... به اتهام نگهداری یک گرم و پنج سانت هرویین و یکصد و سی گرم شربت متادون و یک گرم و بیست سانت قرص متادون ب. ت. ب. دلایل مضبوط در پرونده مستنداً به بند 2 ماده 5 و بند 3 ماده 8 و ماده 9 قانون اصلاح قانون مبارزه با موادمخدر و الحاق موادی به آن مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام در مورد متادون به پرداخت شش میلیون و هشتصد هزار ریال جزای نقدی و تحمل بیست ضربه شلاق و در مورد هرویین تکرار بار پنجم به تحمل 12 سال حبس و چهل ضربه شلاق و پرداخت جزای نقدی از سوی شعبه اول دادگاه انقلاب اسلامی کرمان محکوم می ‌گردد . حکم مذکور از سوی شعبه محترم چهل و نهم دیوان عالی کشور به موجب دادنامه شماره 9509970937300379 - 20 /5 /95 به شرح زیر عیناً تایید می ‌گردد . « در خصوص فرجام ‌ خواهی خانم … ... از دادنامه شماره 9509973418100333 – 8 /3 /95 صادره از شعبه اول دادگاه انقلاب کرمان به اتهام نگهداری یک گرم و پنج سانت هرویین و یکصد و سی گرم متادون و غیره علاوه بر جزای نقدی و شلاق با لحاظ سوابق به 12 سال حبس تعزیری محکوم گردیده است توجهاً به اوراق پرونده ن. ب. ا. ایراد و اعتراض موثر و موجهی که موجب نقض دادنامه گردد از ناحیه فرجام ‌ خواه ارایه نگردیده است فلذا مستنداً به بند الف از ماده 460 قانون آیین دادرسی کیفری ضمن رد اعتراض دادنامه معترض ‌ ٌعنه ابرام و تایید می ‌گردد رای صادره قطعی می‌ باشد . » همانگونه که ملاحظه می ‌فرمایید در خصوص اینکه آیا تکرار موضوع ماده 9 قانون مبارزه با موادمخدر حتماً باید جرایم ارتکابی از یک نوع و یک بند ماده 8 باشد یا اینکه بر بندهای متفاوت از ماده 8 نیز موضوع ماده 9 صادق است شعبه چهل و نهم دیوان حکمی که موضوع ماده 9 بر اساس بندهای مختلف ماده 8 لحاظ شده را تایید و شعبه چهل و چهارم مشابه همین حکم را نقض فرموده ‌ اند؛ بنا به مراتب فوق چون در دو شعبه دیوان عالی کشور نسبت به موارد مشابه با اختلاف استنباط از قانون رویه ‌ های مختلف اتخاذ شده است لذا طرح موضوع را مستنداً به ماده 471 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب سال 1392 در هیات عمومی محترم دیوان عالی کشور به منظور ایجاد رویه واحد تقاضا می ‌نماید . معاون قضایی دیوان عالی کشور ـ حسین مختاری ب : نظریه دادستان کل کشور « بر اساس گزارش پیوست، شخصی مرتکب حمل و نگهداری موادمخدر از نوع هرویین به میزان 1 / 80 گرم موضوع ماده 8 قانون مبارزه با موادمخدر شده است . متهم در خصوص حمل موادمخدر از نوع هرویین دارای چهار فقره سابقه محکومیت به شرح زیر می ‌باشد : نگهداری دو سانت - 20 سانت - یک گرم - 2 گرم . ماده 9 همان قانون در مقام بیان تشدید مجازات برای کسانی که مرتکب تکرار جرم از همان نوع شده ‌ اند مقرر می ‌دارد : « مجازات ‌ های مرتکبین جرایم مذکور در بندهای 1 تا 5 ماده 8 برای بار دوم یک برابر و نیم مجازات مذکور در هر بند و برای بار سوم دو برابر میزان مقرر در هر بند خواهد بود ...» اینک سوال این است متهم مذکور مسیول تکرار جرم برای بار پنجم است یا مسیول تکرار برای بار دوم چون فقط یک فقره سابقه محکومیت وی از نظر میزان موادمخدر مشابه جرم ارتکابی فعلی اوست . شعب چهل و چهارم و چهل و نهم دیوان عالی کشور اختلاف نظر دارند . شعبه چهل و چهارم معتقدند که این پرونده مشمول تکرار فقط برای بار دوم است چون سوابق دیگر متهم مشابه جرم ارتکابی فعلی نیست ولیکن شعبه چهل و نهم معتقد است که صرف داشتن سابقه محکومیت برای تشدید مجازات کافی است و ضرورت ندارد که سابقه متهم از نوع جرم فعلی باشد از نظر میزان مواد . به نظر می‌ رسد نظر شعبه چهل و چهارم دیوان صایب و منطبق با موازین قانونی است زیرا عبارت « در هر بند » مندرج در ماده 9 به صراحت بیانگر همین برداشت است یعنی جرم دوم زمانی مشمول مقررات ماده 9 خواهد بود که تکرار همان جرم نخست باشد تا بتوان مجازات وی را تشدید کرد . توسعه تحقق تکرار جرم به موارد مشابه دیگر، نوعی توسعه جرم ‌ انگاری است که علاوه بر نقض اصل تفسیر ادبی، نقض اصل تفسیر مضیق قوانین جزایی نیز محسوب می ‌شود .» ج : رای وحدت ‌ رویه شماره 776 – 10 /2 /1398 هیات ‌ عمومی دیوان ‌ عالی ‌ کشور مستنبط از مقررات ماده 9 قانون اصلاح قانون مبارزه با موادمخدر مصوب 17 /8 /1376 مجمع تشخیص مصلحت نظام، این است که برای اعمال مقررات تشدید مجازات در اثر تکرار، نسبت به مرتکبین جرایم موضوع بندهای یک تا پنج ماده هشت این قانون، انطباق جرم مذکور در هر بند، با محکومیت سابق مربوط به همان بند، از حیث مقدار موادمخدر لازم است و با این وصف مقررات عمومی ماده 137 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در این موارد حاکم نیست و رای شعبه چهل و چهارم دیوان عالی کشور که با این نظر انطباق دارد به اکثریت آرای صحیح و قانونی تشخیص می ‌گردد . این رای به استناد قسمت اخیر ماده 471 قانون آیین دادرسی کیفری، در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور و دادگاه ‌ ها و سایر مراجع اعم از قضایی و غیر آن لازم ‌ الاتباع است . هیات ‌ عمومی دیوان ‌ عالی‌ کشور