شماره پــرونـــده : هـ ع/9902121 شماره دادنامه: 140109970906010852 تاریخ: 1401/11/03

شماره پــرونـــده : هـ ع/9902121 شماره دادنامه: 140109970906010852 تاریخ: 1401/11/03 * شـاکــی : آقای … * طرف شکایت : وزارت علوم تحقیقات و فناوری * مـوضـوع شکایت و خـواستـه : ابطال تبصره 2 از بند 3-1-2 بخش 3-1 ماده 3، بند 3-1-5 از بخش 3-1 ، قسمتی از ردیف 4-1-1-2 بند 4-1-1 بخش 4-1 ماده 4، تذکر 8 از ماده 7 آیین نامه استفاده از فرصت های مطالعاتی برای اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی زیرنظر وزارت علوم * شاکی د. ب. ط. وزارت علوم تحقیقات و فناوری به خواسته ابطال تبصره 2 از بند 3-1-2 بخش 3-1 ماده 3، بند 3-1-5 از بخش 3-1 ، قسمتی از ردیف 4-1-1-2 بند 4-1-1 بخش 4-1 ماده 4، تذکر 8 از ماده 7 آیین نامه استفاده از فرصت های مطالعاتی برای اعضای هیات علمی دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی زیرنظر وزارت علوم به دیوان عدالت اداری تقدیم کرده که به هیات عمومی ارجاع شده است متن مقرره مورد شکایت به قرار زیر م. ب.: تبصره 2 از بند 3-1-2 بخش 3-1 ماده 3: آن دسته از اعضای هیات علمی که تصدی یکی از سمت های ریاست دانشگاه، ریاست پژوهشگاه و معاونت وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و بالاتر را برای یک دوره چهارساله به عهده داشته اند، حق استفاده از فرصت مطالعاتی بدون رعایت بند 3-1-2 را دارند. بند 3-1-5 از بخش 3-1 برخورداری از صلاحیت عمومی و اخلاقی و نداشتن منع قانونی دیگر. ردیف 4-1-1-2 بند 4-1-1 بخش 4-1 ماده 4 اعضای هیات علمی در مدت استفاده از فرصت مطالعاتی فقط از حقوق مبنا استفاده خواهند نمود. هزینه های ریالی و ارزی مترتب بر انجام فرصت مطالعاتی عضو هیات علمی، همسر و حداکثر دو فرزند (حداکثر سن فرزند 16 سال) شامل بهای بلیط رفت و برگشت و اقامت در کشور مقصد، بیمه و هزینه های پزشکی و هزینه اخذ ویزا و عوارض خروج از کشور تا سقف تعرفه ای که به تصویب هیات امناء ذیربط می رسد از محل تامین حقوق و مزایای عضو هیات علمی و بر اساس آخرین حکم و هم چنین ما به التفاوت آن از اعتبارات پژوهشی پیش بینی شده و در بودجه تفصیلی موسسه پرداخت خواهد شد. تذکر 8 از ماده 7: مسیولیت اخذ سند تعهد رسمی واتخاذ تصمیم راجع به کیفیت سند ماخوذه اعم از تضمین ملکی یا تعهد کارمندی توام با توثیق اسناد تجاری با موسسه م. ب.. *دلایل شاکی برای ابطال مقرره مورد شکایت: 1. تبصره 2 بند 3-1-2 بخش 3-1 ماده 3 آیین نامه با قایل شدن حق ویژه برای اعضای هیات علمی که تصدی یکی از سمت های ریاست دانشگاه، ریاست پژوهشگاه و معاونت وزارتین علوم و بهداشت و بالاتر را برای یک دوره بر عهده داشته اند، حق استفاده از فرصت مطالعاتی بدون رعایت بند 3-1-2 را دارند. مقرره مورد نظر بر خلاف بند نهم اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مبنی بر رفع تبعیضات ناروا است. 2.در بند 3-1-5 از بخش 3-1 ماده 3 آیین نامه «برخورداری از صلاحیت عمومی و اخلاقی و نداشتن منع قانونی دیگر» یکی از شرایط عمومی اعضای هیات علمی در استفاده از فرصت مطالعاتی است.این در حالی است که در هیچ یک از قوانین وزارت علوم مرجع تشخیص صلاحیت علمی و اخلاقی تعیین نشده است 3.همچنین بر اساس قاعده لاضرر هرگونه ضرری نفی شده است و آیین نامه مارالذکر با کلی گویی و عدم تعیین جزییات و مصادیق حصری و تمثیلی راه را برای ایجاد تفاسیر موسع، نامحدود و شخصی گشوده است. 4. بنابراین مصوبه مورد نظر در مغایرت با قاعده فقهی لاضرر، اصل 40 قانون اساسی و ماده 90 قانون مدیریت خدمات کشوری است. *خلاصه مدافعات طرف شکایت: 1.بر خلاف نظر شاکی، حسب بند 3 ماده 5 آیین نامه تشکیل هیات عالی جذب اعضای هیات علمی صلاحیت اعضای هیات علمی در هیات اجرایی جذب مورد ارزیابی قرار میگیرد بررسی و تایید توانایی های علمی و صلاحیت عمومی یکی از وظایف هیات اجرایی جذب است و از سوی دیگر هیات علمی که به فرصت مطالعاتی در خارج از کشور می رود به نوعی نماینده جامعه علمی کشور است و بنابراین تایید صلاحیت علمی و اخلاقی وی امری اجتناب ناپذیر است. 2.همکاری های پژوهشی اعضای هیات علمی دارای منافع و همچنین هزینه ها و خطرپذیری هایی است که سودمندی آن را تحت تاثیر قرار میدهد به منظور ارزیابی هزینه ها و منافع همکاری پژوهشی لازم است که میان منافع فردی پژوهشگران و منافعی که برای کل گروه پژوهشی ایجاد میشود، تفکیک قایل شد. منافع فردی همان بهره وری پژوهشی م. ب. و منافع گروه پژوهشی اشتراک فکر و اندیشه بین اعضای هیات علمی است. بنابراین اسراف و تبذیری در این مورد مصداق ندارد. 3.ب. ت. ب. ماده 1 قانون احکام دایمی برنامه های توسعه و نیز بند الف ماده 20 قانون برنامه پنجم توسعه، دانشگاه ها و موسسات آموزش عالی از شمول قوانین عام اداری و استخدامی استثنا شده اند و لذا ایراد شاکی محمل قانونی ندارد. 4. همچنین در خصوص اعطای امتیاز به مقامات هیات علمی که تصدی سمت اجرایی را نیز دارند لازم به ذکر است این استثناء برای روسا و معاونین وزارت علوم در نظر گرفته شده است تا کاستی فعالیت های علمی و پژوهشی خود در دوران سمت اجرایی را جبران کنند و به فرآیند علمی و پژوهشی خود بازگردند. پرونده شماره هـ ع / 9902121 مبنی بر درخواست ابطال 1. تبصره (2) از بند 3-1-2 ذیل بخش 3-1 ماده (3)، 2. بند 3-1-5 ذیل بخش 3-1 ماده (3)، 3. ردیف 4-1-1-2 از بند 4-1-1 ذیل بخش 4-1 ماده (4) و 4. تذکر 8 ذیل ماده (7) آیین‌نامه استفاده از فرصت‌های مطالعاتی برای اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی (موضوع ابلاغیه 18946/3 مورخ 1389/06/30 معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)، در جلسه مورخ 1401/10/04 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و درخواست ابطال مقرره مورد شکایت از جهت شرعی ب. ت. ب. نظر فقهای محترم شورای نگهبان، خلاف شرع مقدس شناخته نشد و از لحاظ قانونی، بند 3-1-5 ذیل بخش 3-1 ماده (3)، ردیف 4-1-1-2 از بند 4-1-1 ذیل بخش 4-1 ماده (4) و تذکر 8 ذیل ماده (7) به اتفاق آراء قابل ابطال تشخیص نشد و راجع به تبصره (2) از بند 3-1-2 ذیل بخش 3-1 ماده (3)، اعضاء به اتفاق به شرح ذیل اعلام نظر نمودند: نظریه هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی براساس بند 9 اصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، رفع تبعیضات ناروا و ایجاد امکانات عادلانه برای همه در تمام زمینه‌های مادی و معنوی از وظایف دولت جمهوری اسلامی ایران است و مطابق اصل نوزدهم قانون اساسی، مردم ایران از هر قوم و قبیله که باشند از حقوق مساوی برخوردارند و به موجب اصل بیستم قانون اساسی، همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همه حقوق انسانی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با رعایت موازین اسلام برخوردارند. ن. ب. ا. تبصره (2) از بند 3-1-2 ذیل بخش 3-1 ماده (3) آیین‌نامه استفاده از فرصت‌های مطالعاتی برای اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی (موضوع ابلاغیه 18946/3 مورخ 1389/06/30 معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) دایر بر حق استفاده از فرصت مطالعاتی بدون رعایت شرایط مقرر در بند 3-1-2 آیین‌نامه یادشده برای اشخاصی که در یک دوره چهار ساله تصدی یکی از سمت‌های ریاست دانشگاه، ریاست پژوهشگاه و معاونت وزارتین علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و بالاتر بر عهده داشته‌اند، مصداق تبعیض ناروا و عدم ایجاد امکانات عادلانه برای آحاد ملّت است و به دلیل مغایرت با بند 9 اصل سوم و اصول نوزدهم و بیستم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران قابل ابطال تشخیص می‌شود و پرونده در اجرای بند «الف» ماده (84) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 جهت اتخاذ تصمیم به هیات عمومی ارسال می‌گردد. مهدی فرد محمدیان رییس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری پرونده شماره هـ ع / 9902121 مبنی بر درخواست ابطال 1. تبصره (2) از بند 3-1-2 ذیل بخش 3-1 ماده (3)، 2. بند 3-1-5 ذیل بخش 3-1 ماده (3)، 3. ردیف 4-1-1-2 از بند 4-1-1 ذیل بخش 4-1 ماده (4) و 4. تذکر 8 ذیل ماده (7) آیین‌نامه استفاده از فرصت‌های مطالعاتی برای اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی (موضوع ابلاغیه 18946/3 مورخ 1389/06/30 معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری)، در جلسه مورخ 1401/10/04 هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی مورد رسیدگی قرار گرفت و درخواست ابطال مقرره مورد شکایت از جهت شرعی ب. ت. ب. نظر فقهای محترم شورای نگهبان، خلاف شرع مقدس شناخته نشد و از لحاظ قانونی، تبصره (2) از بند 3-1-2 ذیل بخش 3-1 ماده (3) با اتفاق نظر اعضاء قابل ابطال تشخیص شد و در خصوص بند 3-1-5 ذیل بخش 3-1 ماده (3)، 3. ردیف 4-1-1-2 از بند 4-1-1 ذیل بخش 4-1 ماده (4) و 4. تذکر 8 ذیل ماده (7)، اعضاء به اتفاق آراء به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نمودند: رای هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی اولاً: به موجب بند «ب» ماده (1) قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری مصوب سال 1383، اعتلای موقعیت آموزشی، علمی و فنی کشور از جمله اهداف وزارتخانه یادشده م. ب.. ثانیاً: بر مبنای مواد (69) و (70) آیین‌نامه استخدامی اعضای هیات علمی، موسسه مکلف است در راستای تولید دانش، ارتقای تجارب و دانش علمی اعضای خود و اعتلای جایگاه موسسه در سطح بین‌المللی، کمک به حل مشکلات علمی و فنی کشور از طریق تحقیق در زمینه‌های تخصصی، آشنایی و استفاده از دستاوردها، دانش فنی، امکانات و روش‌های نوین پژوهشی و آموزشی، نهادینه کردن همکاری‌های علمی منطقه‌ای و بین‌المللی در روابط بین دانشگاهی و به منظور افزایش کارایی و کارآمدی اعضای تمام وقت خود و همچنین مبادله نتایج فعالیت‌های علمی و پژوهشی، اقدامات لازم را جهت اعزام آنان به فرصت مطالعاتی در چارچوب آیین‌نامه استفاده از فرصت‌های مطالعاتی به عمل آورد. در اجرای موازین قانونی یادشده و به منظور ارتباط پیوسته و هدفمند اعضای هیات علمی با سایر دانشگاه‌ها و موسسات علمی و پژوهشی معتبر داخلی و خارجی، آیین‌نامه استفاده از فرصت‌های مطالعاتی برای اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی در سال 1389 به تصویب وزیر علوم، تحقیقات و فناوری رسیده است. بنابراین تصویب آیین‌نامه مذکور در حدود صلاحیت مرجع وضع آن م. ب. و از ایرادات قانونی ادعایی، بلاوجه م. ب.. بنا به مراتب فوق، بند 3-1-5 ذیل بخش 3-1 ماده (3)، ردیف 4-1-1-2 از بند 4-1-1 ذیل بخش 4-1 ماده (4) و تذکر 8 ذیل ماده (7) آیین‌نامه استفاده از فرصت‌های مطالعاتی برای اعضای هیات علمی دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی و پژوهشی (موضوع ابلاغیه 18946/3 مورخ 1389/06/30 معاون پژوهش و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری) در حدود اختیارات مقام صادرکننده آن بوده و مغایرتی با قوانین و مقررات نداشته و قابل ابطال نمی‌باشد. این رای به استناد بند «ب» ماده (84) قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال 1392 ظرف مهلت بیست روز از تاریخ صدور از جانب رییس محترم دیوان عدالت اداری یا 10 نفر از قضات محترم دیوان عدالت اداری قابل اعتراض است. مهدی فرد محمدیان رییس هیات تخصصی فرهنگی، آموزشی و پزشکی دیوان عدالت اداری