طلاق به درخواست زوجه به دلیل عدم پرداخت نفقه

طلاق به درخواست زوجه به دلیل عدم پرداخت نفقه خ. م.: در تاریخ 24 مهر 1391، دیوان عالی کشور به بررسی درخواست طلاق و صدور گواهی عدم امکان سازش بین زوجین پرداخته است. درخواست مذکور به دلیل ترک منزل و عدم پرداخت نفقه از سوی زوج مطرح شده بود و بر اساس مواد 1129 و 1130 قانون مدنی ارائه گردید. دادگاه بدوی با استناد به ادعای عسر و حرج و عدم مسئولیت زوج، درخواست را مورد تایید قرار داده و گواهی عدم امکان سازش را صادر نمود. پس از واخواهی از سوی زوج، که به عدم حضور در جلسات و پرداخت نفقه معوقه اشاره کرده بود، دادگاه بدوی دوباره به موضوع رسیدگی کرد و رای خود را مجدداً تایید نمود. دیوان عالی کشور در رای خود به ایرادات موجود در دلایل خواهان اشاره کرده و تاکید نمود که مدارک ارائه‌شده، دلیلی بر استنکاف زوج از پرداخت نفقه نیست و همچنین مدارک کافی برای اثبات ادعای عسر و حرج ارائه نشده است. ب. ت. ب. این موارد، دیوان عالی کشور دادنامه فرجام‌خواسته را نقض کرده و پرونده را برای رسیدگی مجدد به همان دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع داد. تاریخ دادنامه قطعی: 1391/07/24 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: عدم پرداخت نفقه، زمانی جهت طلاق از طرف زوجه قابل استناد است که زوج از دادن نفقه استنکاف و الزام وی به تادیه آن ممکن نباشد. رای خلاصه جریان پرونده خانم ه.الف. فرزند ی. د. ب. ط. آقای م.ش. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش و طلاق تقدیم مجتمع قضایی خانواده نموده که رسیدگی به شعبه --- دادگاه عمومی محول شده است. خ. د. ش. دادخواست مرقوم داشته به موجب سند نکاحیه که تصویر مصدق آن پیوست دادخواست م. ب. در تاریخ 7/10/87 به عقد دائم خوانده درآمده‌ام هنوز دوشیزه می‌باشم به دلیل ترک منزل توسط زوج به مدت 9 ماه و عدم پرداخت نفقه وعدم مسئولیت پذیری نسبت به زندگی تقاضای طلاق و صدور گواهی عدم امکان سازش به دلیل عسر و حرج و تحقق شروط ضمن عقد را دارم دادگاه مرجوعٌ‌الیه ضمن تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین دعوی برای تاریخ 13/10/89 با حضور خ. ت. ج. داده خ. ا. د. زوج نفقه پرداخت نمی‌کند و ترک زندگی مشترک کرده احساس مسئولیت ندارد همسایگان شاهد و ناظرند خوانده دعوی حاضر نشده است خ. ا. د. نشانی خوانده همان است که در دادخواست قید شده و در پرونده مهریه سابقه ابلاغ دارد حالیه به لحاظ عدم شناسایی از طریق نشر آگهی اخطاریه ابلاغ گردد که خوانده را از طریق نشر آگهی احضار نموده و با این وصف در جلسه 21/12/89 دادگاه حاضر نشده است خواهان حاضر شده اظهارداشته خواسته به شرح اوراق پرونده است 12 عدد سکه از مهریه‌ام در قبال اجرای صیغه طلاق به زوج بذل می‌کنم الباقی مهریه قانونی خود را مطالبه خواهم کرد در مورد جهیزیه ادعایی ندارم دوشیزه و باکره نیستم حمل و طفل مشترک ندارم دادگاه موضوع را به داوران ارجاع نموده و از زوجین خواسته است که در مهلت قانونی هریک داور خود را معرفی نماید خواهان خانم ز.الف. را به عنوان داور خ. م. ن. به خوانده از طریق نشرآگهی ابلاغ شده که داور خ. ر. ب. دادگاه معرفی نماید. که هیچگونه اقدامی از سوی خوانده انجام نگرفته خواهان دادگاه خواسته است که نسبت به تعیین داور از سوی زوج ممتنع اقدام نماید دادگاه م.م. را به عنوان داور زوج تعیین نموده داوران نظریه خود را اعلام داشته‌اند و تلاش ایشان جهت صلح و سازش فیمابین زوجین به‌لحاظ اصرار زوجه بر طلاق و مجهول‌المکان بودن زوج موثر واقع نشده است دادگاه خواهان را جهت آزمایش حاملگی به پزشکی قانونی معرفی که به موجب گواهی شماره 32 مورخ 6/1/90 منفی اعلام شده است. دادگاه ختم دادرسی را اعلام و به شرح دادنامه شماره --- - 10/3/90 با استدلال به محتویات پرونده و رسیدگی به عمل آمده و ملاحظه نظریه داوران و عدم توفیق در رفع اختلاف فیمابین زوجین خواسته خواهان را مقرون به صحت تلقی و مستندا به ماده 1119 و 1129 و 1130 و 1133 و 1146 - از قانون مدنی و ماده واحده اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب مجمع تشخیص مصلحت نظام و آیین‌نامه اجرایی تبصره یک ماده قانون مذکور گواهی عدم امکان سازش زوجین جهت اجرای صیغه طلاق خلع با بذل 12 عدد سکه با رعایت سایر مقررات شرعی و قانونی در یکی از دفاتر رسمی طلاق را صادر نموده است و رای را غیابی توصیف کرده است و قابل واخواهی، رای صادره نیز از طریق نشرآگاهی به زوج به نام م.ش. ابلاغ می‌گردد که در فرجه قانونی نسبت به رای صادره واخواهی نموده و اظهارداشته من مجهول‌المکان نبودهام من در کنار همسرم بوده‌ام با طلاق موافق نیستم شاهد دارم که حاضرم معرفی نمایم در جلسه مورخ 2/1/90 واخواه حاضر شده و دو نفر گواه را حاضر کرده به نامهای آقایان ح.الف. و ت.ط.، واخوانده علی رغم ابلاغ قانونی حاضر نشده است واخواه اظهار داشته که واخوانده همسرم است و زفاف شده و فرزند مشترک نداریم، من زنم را دوست دارم، با طلاق مخالفم و با بذل زنم برای طلاق مخالفم و زنم جهیزیه نیاورده است هفتصدهزارتومان از مهریه زنم را داده‌ام مابقی را طبق رای دادگاه تقسیط شده حاضرم پرداخت کنم من مسکن دارم شغل و درآمد دارم و اهل خلاف هم نمی‌باشم خطا و ظلمی به زنم نکرده‌ام زنم دهن‌بین و تحت تاثیر مادرش است حاضرم تست مواد مخدر بدهم و ثابت کنم که اهل اعتیاد نمی‌باشم سابقه ای هم ندارم استعلام کنید از شهودم که در دادگاه حاضرند تحقیق کنید لذا تقاضای نقض رای صادره را دارم دادگاه قرار استماع گواهی از شهود واخواه را صادر و در برگ جداگانه از شهود تحقیق نموده است و مفاد گواهی هر دو نفر این است که آنچه را واخواه گفته است، حقیقت دارد و ایشان نمی‌خواهد که زنش را طلاق دهد دادگاه پرونده را در وقت احتیاطی قرار داده و دستور داده طی شرحی به واخوانده ابلاغ شود چنانچه دادنامه‌ای در خصوص استنکاف یا ترک نفقه از سوی شوهرش دارد ظرف یک هفته رونوشت آن را تحویل دادگاه دهد و طی شرحی واخواه را به پزشکی قانونی جهت تست اعتیاد معرفی شود و از اداره سجل کیفری سوابق واخواه استعلام گردد و نیز از طریق مددکاری در خصوص وضعیت اخلاقی و اجتماعی و اقتصادی واخواه تحقیق شود که پاسخ واصله از سجل کیفری حاکی است نامبرده م.ش. واخواه سابقه‌ای ندارد و تحقیقات مددکاری نیز حاکی است که نامبرده نقاش ساختمان است و از لحاظ اخلاق و رفتار مورد تایید است و درآمد خوبی دارد به تازگی یک پراید نیز خریده است اجرای احکام شورای حل اختلاف مجتمع خانواده گواهی کرده است که آقای م.ش. فرزند ی. با یک نفقه معوقه همسرش تسویه حساب نموده است و بدهکار نمی‌باشد دادگاه در مقام واخواهی به موجب دادنامه --- - 30/11/90 با این استدلال که واخواه دلایل کافی در جهت نقض دادنامه واخواهی شده ارائه نکرده ضمن رد واخواهی واخواه دادنامه واخواسته را عینا تایید نموده است آقای ف.ح. وکیل پ. ی. د. به وکالت از طرف آقای م.ش. در پرونده دخالت نموده و نسبت به دادنامه صادره به شماره 1957 - 30/11/90 تجدیدنظرخواهی کرده است که پرونده در شعبه دوم دادگاه تجدیدنظر استان تهران رسیدگی شده و به موجب دادنامه --- - 4/12/91 اعتراض ت. ن. خ. را وارد ندانسته زیرا رای بر اساس قواعد جاری و تشریفات ساری اصدار یافته و ایرادی از حیث ماهوی و شکلی به آن وارد نیست و استدلال محکمه محترم بدوی و نیز استناد آن صحیح است و ت. ن. خ. دلیل یا دلایلی که موجبات نقض دادنامه را فراهم نماید ارائه ننموده است لذا ضمن رد تجدیدنظرخواهی دادنامه را عینا تایید نموده است که پس از ابلاغ دادنامه در تاریخ 25/2/91 به وکیل آقای م.ش. نامبرده در تاریخ 13/3/91 در فرجه قانونی نسبت به آن فرجام خواهی نموده است و در لایحه پیوست دادخواست فرجامی عنوان نموده که رای صادره بدون هرگونه دلیل کافی و وافی صادر شده است دادگاه خانم م.م. را به عنوان داور زوج معرفی کرده ایشان حتی یک جلسه هم در خصوص اصلاح ذات‌البین تلاش نکرده و صرفا اظهارات زوجه را مدنظر خود قرار داده است. و دادگاه تجدیدنظر هم بدون ملاحظه دادنامه بدوی تایید کرده که خلاف موازین شرعی و قانونی است و استناد به اظهارات دادخواست دهنده (زوجه) که زوج نفقه پرداخت نمی‌کند و ترک زندگی مشترک کرده و احساس مسئولیتی ندارد و... از آنجا که نشان موکل عمدا اشتباه داده تا در جلسه دادگاه حاضر نشود و وی را مجهول‌المکان جلوه دهد اصلا قضات محترم به گزارش واحد مدد کاری توجه نکرده‌اند و به گواهی صادره در خصوص پرداخت نفقه معوقه توجه نکرده‌اند و... وکیل از تبادل لوایح پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ( 23 ) ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … واوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می‌دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور دادنامه فرجام‌خواسته مآلا دارای ایراد و خدشه م. ب. زیرا دلایلی که زوجه برای تجویز طلاقش عنوان کرده است عسر و حرج و عدم پرداخت نفقه از ناحیه زوج است و دادگاه هم با احراز مراتب درخواست طلاق را موجه و گواهی عدم امکان سازش را به استناد مواد 1129 و 1130 قانون مدنی صادر می‌کند حال آنکه عدم پرداخت نفقه موضوع ماده 1129 زمانی قابل استناد است که زوج از دادن نفقه استنکاف و الزام وی به تادیه آن ممکن نباشد و در مانحن فیه ب. ت. ب. مفاد دادنامه صادر [شده] و مدافعات زوج اوراق پرونده حکایت روشنی از استنکاف زوج به پرداخت نفقه ندارد بلکه مدارک حاکی از پرداخت نفقه از ناحیه مشارالیه می‌باشد، و ماده 1130 استنادی این است که مدعی عسر و حرج باید با ارائه مدارک ادعای خود را ثابت کند که مدرک قابل توجهی نیز در این‌باره ارائه نگردید تا زوجه بتواند حتی بدون بذل قابل توجهی از مهریه خود را مطلقه نماید به علاوه با عنایت به فلسفه ارجاع به داوری و حکمیت در امر خانواده و تکلیف داوران از اهتمام به اصلاح ذات‌البین و رفع اختلاف با اظهار نظر داوران بدون تشکیل جلسات حضوری زوجین و انجام مذاکرات اصلاحی، فلسفه مذکور مورد لحاظ واقع نگردید و مواد 3 و 7 آیین‌نامه اجرایی مقررات مربوط به طلاق مراعات نشده است بنابراین به جهات اشعاری دادنامه فرجام‌خواسته که نسبت به رای مخدوش بدوی صحه گذاشته است، در وضعیت حاضر قابلیت تایید را ندارد و به علت نقص رسیدگی نقض می‌شود و رسیدگی مجدد به همان دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع تا بررسی همه‌جانبه و در نظرگرفتن تمامی ابعاد قضیه حکم مقتضی صادر فرمایند. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور- عضو معاون انصاری - احمدی