طلاق در فرض غیر شیعه بودن زوج

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ1391/10/3 خانم ف. ن. دادخواستی مبنی بر تقاضای صدور حکم طلاق به طرفیت آقای ر. د. تسلیم دادگستری شهرری نموده که به شعبه دوم دادگاه عمومی آن شهرستان ارجاع شده است. خلاصه توضیح خ. ا. ا.: برابر سند رسمی ازدواج پیوست دادخواست، طرفین ازدواج دائم نموده و دارای فرزندان 13و17 ساله می باشند و زوج معتاد به شیشه و کراک است و نفقه هم نداده است و تقاضای طلاق دارد. دادگاه طرفین را دعوت کرده است. جلسه دادگاه در تاریخ1392/2/10 با حضور طرفین تشکیل شد. خواهان گفت20 سال است که ازدواج کردیم از دو سال پیش به منزل پدرم رفتم ایشان هروئین و شیشه و کراک مصرف می کند کار نمی کند سه بار در کمپ خواباندم در شورای حل اختلاف حکم به پرداخت نفقه صادر شده است یک دختر14 ساله و یک پس 18 ساله داریم که دخترم نزد پدرش م. ب.. زوج گفت: ب. ت. ب. این که او اصرار به طلاق دارد من تحمل ایشان را ندارم همان بهتر که جدا شود. زوجه گفت درباره نفقه حکم صادر شد و حاضرم یک میلیون تومان به زوج بذل کنم. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر کرده است. داوران معرفی شده توفیقی در سازش بین زوجین نداشته اند. دادگاه با اعلام ختم رسیدگی دادنامه شماره838-1392/8/1 رأی به طلاق زوجه به استناد تحقق بند7 شرط ضمن عقد صادر کرده است.از این رأی زوج تجدیدنظرخواهی کرد و پرونده به شعبه24 دادگاه تجدیدنظر استان ارجاع شده است. خلاصه ایرادش این است: بنده اعتیاد ندارم و چند بار آزمایش دادم برابر پاسخ های پیوست منفی اعلام شده است(ص 41 تا 43) بنده هم محل زندگی دارم و هم درآمد دارم همسرم بهانه می آورد و به زندگی مشترک بر نمی گردد حاضر به طلاق نمی باشم. زوجه پاسخ داده است: بنده با همه شرایط نداری وی ساختم و حالا نمی توانم بسازم و وی قادر به کنترل مواد مخدر نمی باشد و وی از قبل از ازدواج اعتیاد داشته است و به مهارت کاری می کند که آزمایش نشان ندهد ومن از روی ناچاری سرکار رفتم. دادگاه تجدیدنظر با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره1881-1392/11/16 رأی بدوی را مورد تأیید قرار داده است . از این رأی توسط ز. ف. خ. شد و پرونده به این شعبه ارجاع شده است. مطالب و مستندات ف. خ. و نیز مطالب بیان شده از سوی زوجه تکرار مطالب گذشته م. ب.. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده و دادنامه شماره 1881-1392/11/16 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی میدهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده در خصوص اعتراض و فرجام خواهی زوج آقای ر. د. به طرفیت فرجام خوانده همسرش خانم ف. ن. نسبت به دادنامه فوق صادره از شعبه بیست و چهارم دادگاه تجدیدنظر استان تهران که در تأیید دادنامه شماره838-1392/8/1 شعبه دوم دادگاه عمومی (حقوقی) بخش کهریزک مبنی بر حکم به الزام زوج به مطلقه نمودن زوجه(خواهان) صادر گردیده است.ن. ب. ا. اولاً زوج طبق گزارش داوران ( در صفحه24) قبول کرده در قبال بذل کلیه حق و حقوق طلاق بدهد ولیکن زوجه فقط نفقه بعد از دادنامه دوران عدّه را حاضر به بذل شده است و لذا زوج حاضر به امضاء نگردیده است. بنابراین توافقی صورت نگرفته است و این که دادگاه بدوی نوشته و نیز اعلام موافقت زوج مبنی بر طلاق مبنی بر اشتباه است کما اینکه حکم دادگاه به الزام زوج به طلاق به استناد ماده 26 قانون حمایت خانواده نیز موجه نمی باشد زیرا طبق ماده 26 مذکور دادگاه در صورتیکه زوجه متقاضی طلاق است باید حسب مورد اگر طلاق به جهت عسروحرج است حکم به الزام زوج به طلاق و اگر طلاق به جهت تحقق شرط ضمن عقد نکاح است گواهی عدم امکان سازش صادر کند و در موضوع پرونده دادگاه شرط 7 را محقق و محرز دانسته لذا می بایست گواهی عدم امکان سازش صادر نماید نه حکم به الزام زوج به طلاق و متأسفانه دادگاه محترم تجدیدنظر نیز از آن غفلت نموده و حکم به الزام را تأیید نموده است که صحیح نمی باشد و ثانیاً در خصوص شرط7( اعیتاد) نیز دادگاه از کمپ های مورد ادعای زوجه تحقیق لازم را انجام نداده است کما اینکه در خصوص نفقه معوقه که زوج توسط قاضی شورای حل اختلاف محکوم به پرداخت گردیده است معلوم نیست برگ اجرائیه صادر شده یا خیر به هر تقدیر ضمن نقض دادنامه فرجام خواسته پرونده به شعبه دیگر دادگاه تجدیدنظرخواسته مذکور ارجاع می گردد. شعبه 26 دیوان عالی کشور - رئیس و عضو معاون رضا انصاری - محمد ربّانی نژاد فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی طلاق در فرض غیر شیعه بودن زوج در تاریخ 23 خرداد 1401، دیوان عالی کشور به بررسی درخواست فرجام یک متقاضی در خصوص دادنامه‌ای پرداخت که به بطلان دعوی طلاق وی منجر شده بود. متقاضی در دادخواست خود به تاریخ ازدواج، عدم زندگی مشترک و درگیری‌های مداوم اشاره کرده و اعلام نمود که حاضر به بذل تمامی حقوق خود برای طلاق است. طرف مقابل به اعتبار امر مختومه و وجود آرای قبلی در خصوص تمکین و عدم امکان طلاق استناد کرد. دادگاه بدوی در تاریخ 8 تیر 1399 به بطلان دعوی متقاضی رای داد و این حکم در مرحله تجدیدنظر نیز تایید شد. با این حال، دیوان عالی کشور با نقض رای تجدیدنظر، پرونده را برای رفع نقص و رسیدگی مجدد به شعبه صادرکننده رای ارجاع داد. این تصمیم بر اساس بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ گردید و به منظور ضرورت تحقیق در خصوص ادعای سازش بین زوجین صورت پذیرفت. تاریخ دادنامه قطعی: 1401/03/23 پیام: در مواردی که زوج غیر شیعه بوده و طلاق در آن مذهب، دارای قواعد خاصی باشد باید از شورای روحانیت آن مذهب استفتا به عمل آید. رای خلاصه جریان پرونده خانم ر. م. د. ب. ط. اقای ک. س. به خواسته طلاق را به دادگاه تقدیم داشته و توضیح داده است.که در تاریخ 1392/03/31 با خوانده ازدواج نموده که این ازدواج فرزند ح. نشده است.و در طول شش سال گذشته فقط دو سال زندگی مشترک داشته که سراسر درگیری بوده است.قبلا دو سال و نیم از همدیگر جدا زندگی می کردیم که با تعهد ثبتی خوانده به خانه مشترک بازگشتم اکنون نیز یک سال و چند ماه است.از هم جدا زندگی می کنیم در قبال طلاق حاضر به بذل کلیه حقوق خویش می باشم (صفحه 9 ) فتوکپی سند ازدواج و تعهدنامه غیررسمی نیز پیوست شده است. پرونده در شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی بخش موچش مطرح گردیده است.و ان دادگاه دستور تعیین وقت و دعوت زوجین و ارسال نسخه ثانی دادخواست را صادر نموده است. اقای ا. س. وکیل پ. ی. د. به وکالت از سوی خانم ر. م. معرفی شده است. (صفحه 21 ) اقای ک. س. (خوانده) لایحه ای تقدیم و ضمن ان اعلام نموده است.که خانم ر. م. قبلا در همین مورد طرح دعوی نموده که در خصوص ان رای قطعی صادر شده و موضوع اعتبار امر مختومه یافته است. (صفحه 23 ) تصویر دادنامه ای که در مورد دعوی تمکین زوج بنفع وی صادر شده نیز پیوست گردیده است. (صفحه 24 ) همچنین تصویر دادنامه صادر شده در مورد دعوی خانم ر. م. به طرفیت اقای ک. س. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش (طلاق) که به رد دعوی خواهان منتهی گردیده نیز پیوست شده است. (صفحه 25 ) این رای در دادگاه تجدیدنظر *کردستان تایید گردیده است. (صفحه 27 ) اقای ک. س. وکالتنامه اقای و. م. ن. وکیل پ. ی. د. را به عنوان وکیل خود ارایه داده است. (صفحه 34 ) جلسه دادگاه در تاریخ 1399/03/24 تشکیل گردیده ابتدا وکیل خواهان خواسته موکل خود را تکرار نموده و رفتارهای زوج را غیرقابل تحمل برای زوجه دانسته است.وکیل خ. ن. ا. داشته قبلا در همین مورد رسیدگی شده و حکم بطلان دعوی ایشان صادر گردیده است.و چون خواهان تمکین ننموده بنا به حکم دادگاه اجازه ازدواج مجدد زوج داده شده است. ولی زوج برای ادامه زندگی ازدواج مجدد ننموده است. با وجود عدم تمکین نفقه پرداخت شده و مهریه به صورت اقساط در حال پرداخت م. ب.. پس از استماع اظهارات وکلای طرفین (صفحه 38 به بعد) دادگاه به موجب دادنامه شماره --- - 1399/04/08 ب. ت. ب. دلایل احصایی حکم به بطلان دعوی خواهان را صادر کرده است. (صفحه 44 ) خانم ر. م. از این رای درخواست تجدیدنظر کرده است. (صفحه 53 ) که شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان کردستان پس از رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- - 1399/11/18 ن. ب. ا. دادگاه بدوی بدون ارجاع امر به داوری اقدام به صدور رای نموده حکم صادره را به عنوان قرار تلقی کرده و با نقض ان پرونده را به دادگاه اعاده نموده است. (صفحه 63 ) دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده و توضیح داده است.که چون زوج قبلا نظریه داوری را تقدیم گردیده به زوجه اخطار شود. نسبت به انتخاب داور خود اقدام نماید. (صفحه 69 ) توضیحا اقای ن. ق. به عنوان داور زوج نظر خود را مبنی بر اینکه دلیل محکمه پسندی جهت طلاق نمی بینم را ارایه داده است. (صفحه 68 ) اقای س. س. م. به عنوان داور زوجه معرفی شده و نظر خود را دایر بر اینکه متارکه را مصلحت می داند اعلام کرده است. (صفحه 72 ) دادگاه به موجب دادنامه شماره --- - 1400/05/19 بنا به دلایل احصایی و با ذکر شرایط منعکس در رای و مستندا به مواد 1129 و 1146 قانون مدنی و مواد 25 و 26 قانون حمایت خانواده و سایر مواد مذکور در رای حکم به اجبار زوج به طلاق زوجه فوق صادر کرده است. (صفحه 74 ) اقای ک. س. از این رای تجدیدنظرخواهی کرده (صفحه 83 ) که شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان کردستان به موجب دادنامه شماره --- - 1400/11/13 رای بدوی را نقض و حکم به بطلان دعوی خواهان بدوی را صادر کرده است. (صفحه 86 ) خانم ر. م. نسبت به این رای فرجامخواهی کرده و توضیح داده است.که ب. ت. ب. مدارک و تقدیمی عسر و حرج و کراهت شدید موکله محرز است.و ایشان حاضر شده تمامی مهر خود را بذل نماید. و زوج شافعی مذهب است.و در مذهب شافعی زوجه می‌تواند در صورت کراهت با بذل تمامی مهریه خود طلاق بگیرد مشروح لایحه مربوطه به هنگام شور قرائت می‌شود. (صفحه 91 ) اقای ک. س. نیز در پاسخ لایحه ای تقدیم و درخواست ابرام رای صادره را نموده‌اند پرونده به دیوان عالی کشور ارسال رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. ب. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- - 1400/11/13 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور در خصوص درخواست فرجام از سوی خانم ر. م. با وکالت اقای ا. س. وکیل پ. ی. د. نسبت به دادنامه فرجامخواسته که به موجب ان دعوی نخستین خانم ر. م. به طرفیت اقای ک. س. (فرجامخوانده) به خواسته طلاق منتهی به صدور حکم به بطلان دعوی خواهان بدوی (ف. خ.) شده است. صرفنظر از اینکه بدرستی مشخص نمی‌باشد. که پاسخ مورخ 1400/05/04 شورای محترم روحانیت و افتای شهرستان سنندج مربوط به این پرونده م. ب.. یا خیر که در صورت منفی بودن پاسخ این سوال لازم است.در این پرونده نیز از شورای مذکور استفتای به عمل اید اصولا ن. ب. ا. فرجامخوانده با ارایه پیامکهایی مدعی است.که او و همسرش (ف. خ.) درحال توافق و سازش می‌باشند و تحقیق در این خصوص از زوجین ضروری به نظر می‌رسد لذا مستندا به بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی با نقض دادنامه فرجامخواسته پرونده به همان شعبه محترم صادرکننده رای نقض شده جهت رفع نقص و رسیدگی و اظهارنظر مجدد اعاده می‌گردد. شعبه سی و هفتم دیوان عالی کشور رییس: س. ب. مستشار: م. ا. مستشار: ح. م.