عزل وکیل دارای وکالتنامه بلاعزل رسمی

رأی شعبه دیوان عالی کشور در تاریخ 94/1/26 خانم ف. م. بطرفیت همسرش آقای …. ه.و. دادخواستی بخواسته صدور حکم طلاق به لحاظ احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق تقدیم و در متن دادخواست توضیح داده که بموجب سند نکاحیه پیوست در تاریخ 93/1/21 با صداق یکصد و ده عدد سکه تمام بهار آزادی به عقد دائم خوانده درآمده ام که هنوز ازدواج و عروسی نکرده و در دوران عقد بسر می برم بموجب وکالتنامه رسمی تنظیمی در دفترخانه شماره ... کبودرآهنگ خوانده اقدام به اعطاء وکالت بلاعزل جهت تقدیم دادخواست طلاق بمنظور مطلقه نمودن خویش و صدور حکم طلاق به اینجانب نموده است حال اینجانب با استفاده از اختیارات خویش تقاضای رسیدگی و صدور حکم به طلاق را دارم. ضمناً مهریه و نفقه خویش را بموجب دعاوی جداگانه مطالبه نموده ام خواهان به ضمیمه دادخواست رونوشت سند ازدواج و تصویر وکالتنامه شماره ... مورخ 93/9/3 دفتر اسناد رسمی شماره ... کبودرآهنگ را تقدیم نموده است. دادخواست مطروح در شعبه اول دادگاه حقوقی شهرستان کبودرآهنگ ثبت و مورد رسیدگی قرار می گیرد خانم ز.ی. ص. وکیل پ. ی. د. ب. ت. و. از جانب زوج خوانده اعلام وکالت می نماید و هم چنین خانم ….ش.ز. وکیل پ. ی. د. ب. ت. و. از طرف زوجه خواهان اعلام وکالت نموده و در جلسه اول دادرسی بتاریخ 94/4/23 که با حضور زوجین و وکلای آنان تشکیل گردیده وکیل خواهان همان مطالب دادخواست را بیان نموده و وکیل خوانده در قسمتی از اظهارات خود بیان داشته در خصوص وکالت در طلاق زوجه ب. ت. ب. اینکه نفس عقد وکالت جایز م. ب. و قابل عزل از طرف موکل اینجانب بوده است موکل بنده زوجه را از وکالت در طلاق عزل نموده اند ضمناً کلیه مراجع تقلید نظر بر این دارند که در صورتیکه عقد لازمی در دفترخانه جاری نشود تا عقد وکالت را لازم گرداند هر چند در سند رسمی وکالت بلاعزل قید شده باشد نفس عقد وکالت را از جایز بودن خارج نمی کند و عقد همچنان جایز است و زوج حق عزل وکیل خود (زوجه) را دارد چرا که موکل اینجانب به صراحت منکر وجود هیچگونه عقد لازم دیگری در دفترخانه شده و خواهان نیز صراحتاً در دادگاه از این موضوع اظهار بی اطلاعی نمودند لذا ب. ت. ب. بقای جایز بودن وکالت اعطائی از جانب موکل و عزل ایشان بموجب اظهارنامه ارائه گردیده و عدم وجود هیچگونه حقی برای ز. ن. ب. این مورد تقاضای رد دعوی خواهان را دارم وکیل خ. ا. د. موکل دختری روستائی و تقریباً بی سواد م. ب. که هنگام حضور در دفتر اسناد رسمی به قصد و اراده اعطای وکالت بلاعزل به اتفاق خوانده در دفترخانه حاضر شده است و همه کارها از سوی دفترخانه انجام شده و ایشان و خوانده ذیل اوراق را امضاء و اظهارات سردفتر را کلاً قبول نموده اند و هم چنین در خصوص ادعای وکیل خوانده باستحضار می رساند وکالت اعطایی به موکل جهت مطلقه نمودن خود مطابق قانون جدید حمایت خانواده ماده 36 م. ب. که در آنجا قانونگذار اظهار داشته است که زوجه می بایست در اجرای صیغه طلاق وکالت بلاعزل داشته باشد لذا با این وصف وکالت بلاعزل مورد حکم طبق قانون صحیح م. ب. و عقد لازمی م. ب. که قابل عزل وکیل از سوی موکل نمی باشد وکیل خ. د. پ. به اظهارات وکیل خواهان مطالبی بیان نموده که در صورتمجلس منعکس گردید. تصویر اظهارنامه مورخ 94/4/7 در برگ 30 پرونده حاکیست که آقای …. ه.و. بموجب این اظهارنامه خطاب به خانم ف. م. و پیرو وکالت اعطائی بجهت جایز بودن عقد وکالت نامبرده از وکالت خود عزل نموده است و این اظهارنامه در تاریخ 94/4/23 به خانم ف. م. تحویل و ابلاغ گردید. سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی بموجب دادنامه شماره 823 مورخ 94/7/9 پس از ذکر خواسته خواهان و خلاصه اظهارات وکلای طرفین با اعلام اینکه حسب وکالتنامه استنادی به شماره 9919 دفتر اسناد رسمی 58 کبودرآهنگ، خواهان، وکیل از ناحیه خوانده در مطلقه نمودن خود بوده است لیکن خوانده حسب اظهارنامه مورخ 94/4/7 ب. ت. ب. جایز بودن عقد وکالت، موکل را عزل نموده است (عضو ممیز: وکیل را عزل نموده است صحیح م. ب.) بنابراین ایشان اختیار و استحقاق مطلقه نمودن خود را ندارد مستنداً به مواد 656 و 678 و 679 قانون مدنی حکم بر بطان دعوی خواهان صادر نموده است. پس از ابلاغ رأی صادره وکیل زوجه خ. ن. ب. آن تجدیدنظرخواهی نموده و در لایحه تجدیدنظر توضیح داده که وکالت اعطایی از سوی ت. ن. خ. به موکله ام بلاعزل بوده و به همین دلیل ت. ن. خ. حق عزل وکیل (موکله ام) را نداشته است و ارسال اظهارنامه مبنی بر عزل وکیل دارای اثر قانونی نمی باشد. پرونده پس از طی تشریفات قانونی و وصول بمرجع تجدیدنظر استان همدان و ثبت در شعبه دهم دادگاه تجدیدنظر، شعبه مرجوع الیه در وقت فوق العاده بموضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره 103 ـ 95 مورخ 1395/2/8 با استدلال اینکه در وکالتنامه استنادی خواهان بدوی (ت. ن. خ.) در متن آن بوجه لازمی حق عزل وکیل از موکل سلب و ساقط نگردیده و صرفاً قید شده حق عزل وکیل ندارد که این خلاف بند 1 ماده 678 و قسمت صدر ماده 679 قانون مدنی است و لذا فاقد اعتبار است و حق موکل برای عزل وکیل را ساقط نمی کند لذا اعتراض ت. ن. خ. را غیر موجه و دادنامه تجدیدنظرخواسته را منطبق بر موازین قانونی تشخیص و ضمن رد اعتراض مطروح دادنامه معترض عنه را تأیید نموده است. دادنامه اخیر در تاریخ 95/3/3 به وکیل ز. ا. ش. و زوجه شخصاً در تاریخ 95/3/22 با تقدیم دادخواست نسبت به آن فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. دادخواست فرجامی و لایحه جوابیه به هنگام شور قرائت می گردد.هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد. رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی خانم ف. م. نسبت به دادنامه شماره 103 ـ 95 مورخ 1395/2/8 شعبه دهم دادگاه تجدیدنظر استان همدان که در جهت تأیید دادنامه بدوی متضمن حکم بر بطلان دعوی ف. خ. بخواسته صدور حکم طلاق (اذن اعمال وکالت در طلاق) انشاء گردیده ب. ت. ب. جامع اوراق پرونده وارد و موجه نیست زیرا عقد وکالت از عقود جائزه بوده و طبق ماده 679 قانون مدنی موکل می تواند هر وقت که بخواهد وکیل را عزل نماید و قابل عزل بودن وکیل نیز « حکم »; بوده نه حق و بهمین جهت قابل سلب و اسقاط از موکل نیست مگر اینکه طبق قسمت اخیر ماده مذکور وکالت وکیل یا عدم عزل در ضمن عقد لازمی شرط شده باشد که در اینصورت مادامی که عقد لازم بقوت و اعتبار خود باقی بوده شرط مقرر در آن مبنی بر وکالت وکیل یا عدم عزل هم بقوت و اعتبار خود باقی بوده و در نتیجه موکل حق عزل وکیل را نخواهد داشت در مانحن فیه همانطوریکه در دادنامه فرجام خواسته استدلال شده در متن وکالتنامه استنادی که بموجب آن از سوی زوج (فرجام خوانده) به زوجه (ف. خ.) اعطاء وکالت شده تا خود را مطلقه نماید، حق عزل وکیل به وجه لازمی از فرجام خوانده بعنوان موکل سلب و ساقط نشده و صرف قید اینکه حق عزل وکیل ندارد چون اشتراط در عقد لازمی نبوده این عبارت خلاف بند 1 ماده 678 و صدر ماده 679 قانون مدنی محسوب و هیچ اثر حقوقی و قانونی بر آن مترتب نبوده و مآلاً موجب اسقاط حق موکل برای عزل وکیل نخواهد بود و ازآنجائیکه زوج فرجام خوانده طی اظهارنامه مورخ 94/4/7 که در تاریخ 94/4/23 به ز. ف. خ. ابلاغ واقعی و تحویل گردیده بالصراحه نامبرده را از وکالت خود عزل نموده است بنابراین وکالت ز. ف. خ. باعتبار عزل او از سوی فرجام خوانده (موکل) قانوناً مرتفع بوده و استحقاق استفاده از آن را جهت مطلقه نمودن خود ندارد از این رو دادنامه فرجام خواسته با عنایت به مجموع اوراق و محتویات پرونده و مستندات پیوست آن و اظهارات و مدافعات وکلای طرفین و استدلال منعکس در آن موجهاً و منطبق بر موازین قانونی اصدار یافته و ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر دادنامه مرقوم مترتب نبوده و اعتراضات ف. خ. د. حدی نیست که خدشه ای بر دادنامه فرجام خواسته وارد و موجبات نقض آن را فراهم سازد فلذا ضمن رد فرجام خواهی ف. خ. مستنداً به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام می گردد. رئیس شعبه هشتم دیوان عالی کشور: حسن عباسیان مستشار: مسعود کریمپور نطنزی عضو معاون: جعفر پوربدخشان فهرست شعبه دیوان عالی کشور شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی عزل وکیل دارای وکالتنامه بلاعزل رسمی در تاریخ 26 فروردین 1394، زنی به دلیل احراز شرایط قانونی برای درخواست طلاق، اقدام به طرح دعوی کرد و ادعا نمود که بر اساس وکالتنامه‌ای که از شوهر خود دریافت کرده، حق طلاق را داراست. در پاسخ، شوهر با ارسال اظهارنامه‌ای اعلام کرد که همسرش را از وکالت عزل کرده است و این اقدام به دلیل ماهیت جایز عقد وکالت، قانونی م. ب.. دادگاه بدوی با استناد به مواد 656، 678 و 679 قانون مدنی، دعوی زن را به دلیل عزل وکیل رد کرد. زن نسبت به این حکم تجدیدنظرخواهی نمود، اما دادگاه تجدیدنظر نیز با تاکید بر عدم سلب حق عزل از شوهر، حکم بدوی را تایید کرد. پس از آن، زن اقدام به فرجام‌خواهی کرد، اما دیوان عالی کشور با استناد به مواد قانونی مذکور، فرجام‌خواهی را وارد ندانسته و ضمن تایید دادنامه تجدیدنظر، حکم به رد آن صادر کرد. در نهایت، دادنامه دیوان عالی کشور به دلیل انطباق با موازین قانونی و عدم وجود اشکال موثر، تایید گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/05/20 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: عقد وکالت عقدیست جایز و قابل عزل بودن وکیل در آن حکم است نه حق و قابل اسقاط نیست؛ مگر اینکه وکالت وکیل یا عدم عزل در ضمن عقد لازمی شرط شده باشد. بنابرین صرف اینکه در وکالتنامه رسمی قید شود موکل حق عزل وکیل ندارد، فاقد اثر حقوقی و قانونی است و موجب اسقاط حق موکل برای عزل وکیل نیست. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه هشتم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/05/20 - 13 : 53 قاضی: مسعود کریم پورنطنزی قاضی: جعفر پوربدخشان قاضی: حسن عباسیان خلاصه جریان پرونده در تاریخ 94/1/26 خانم ف. م. به طرفیت همسرش آقای …. ه.و. دادخواستی به خواسته صدور حکم طلاق به لحاظ احراز شرایط اعمال وکالت در طلاق تقدیم و در متن دادخواست توضیح داده که به موجب سند نکاحیه پیوست در تاریخ 93/1/21 با صداق یکصد و ده عدد سکه تمام بهار آزادی به عقد دائم خوانده درآمده ام که هنوز ازدواج و عروسی نکرده و در دوران عقد بسر می برم به موجب وکالتنامه رسمی تنظیمی در دفترخانه شماره 58 کبودرآهنگ خوانده اقدام به اعطاء وکالت بلاعزل جهت تقدیم دادخواست طلاق به منظور مطلقه نمودن خویش و صدور حکم طلاق به اینجانب نموده است حال اینجانب با استفاده از اختیارات خویش تقاضای رسیدگی و صدور حکم به طلاق را دارم. ضمنا مهریه و نفقه خویش را به موجب دعاوی جداگانه مطالبه نموده ام خواهان به ضمیمه دادخواست رونوشت سند ازدواج و تصویر وکالتنامه شماره 9919 مورخ 93/9/3 دفتر اسناد رسمی شماره 58 کبودرآهنگ را تقدیم نموده است. دادخواست مطروح در شعبه اول دادگاه حقوقی شهرستان کبودرآهنگ ثبت و مورد رسیدگی قرار می‌گیرد خانم … وکیل پ. ی. د. ب. ت. و. از جانب زوج خوانده اعلام وکالت می‌نماید و هم چنین خانم … وکیل پ. ی. د. ب. ت. و. از طرف زوجه خواهان اعلام وکالت نموده و در جلسه اول دادرسی به تاریخ 94/4/23 که با حضور زوجین و وکلای آنان تشکیل گردیده وکیل خواهان همان مطالب دادخواست را بیان نموده و وکیل خوانده در قسمتی از اظهارات خود بیان داشته در خصوص وکالت در طلاق زوجه ب. ت. ب. اینکه نفس عقد وکالت جایز م. ب. و قابل عزل از طرف موکل اینجانب بوده است موکل بنده زوجه را از وکالت در طلاق عزل نموده‌اند ضمنا کلیه مراجع تقلید نظر بر این دارند که در صورتی که عقد لازمی در دفترخانه جاری نشود تا عقد وکالت را لازم گرداند هر چند در سند رسمی وکالت بلاعزل قید شده باشد نفس عقد وکالت را از جایز بودن خارج نمی کند و عقد همچنان جایز است و زوج حق عزل وکیل خود (زوجه) را دارد چرا که موکل اینجانب به صراحت منکر وجود هیچگونه عقد لازم دیگری در دفترخانه شده و خواهان نیز صراحتا در دادگاه از این موضوع اظهار بی اطلاعی نمودند لذا ب. ت. ب. بقای جایز بودن وکالت اعطائی از جانب موکل و عزل ایشان به موجب اظهارنامه ارائه گردیده و عدم وجود هیچگونه حقی برای ز. ن. ب. این مورد تقاضای رد دعوی خواهان را دارم وکیل خ. ا. د. موکل دختری روستائی و تقریبا بی سواد م. ب. که هنگام حضور در دفتر اسناد رسمی به قصد و اراده اعطای وکالت بلاعزل به اتفاق خوانده در دفترخانه حاضر شده است و همه کارها از سوی دفترخانه انجام شده و ایشان و خوانده ذیل اوراق را امضا و اظهارات سردفتر را کلا قبول نموده‌اند و هم چنین در خصوص ادعای وکیل خوانده باستحضار می رساند وکالت اعطایی به موکل جهت مطلقه نمودن خود مطابق قانون جدید حمایت خانواده ماده 36 م. ب. که در آنجا قانونگذار اظهار داشته است که زوجه می‌بایست در اجرای صیغه طلاق وکالت بلاعزل داشته باشد لذا با این وصف وکالت بلاعزل مورد حکم طبق قانون صحیح م. ب. و عقد لازمی م. ب. که قابل عزل وکیل از سوی موکل نمی‌باشد وکیل خ. د. پ. به اظهارات وکیل خواهان مطالبی بیان نموده که در صورتمجلس منعکس گردید. تصویر اظهارنامه مورخ 94/4/7 در برگ 30 پرونده حاکیست که آقای …. ه.و. به موجب این اظهارنامه خطاب به خانم ف. م. و پیرو وکالت اعطائی به جهت جایز بودن عقد وکالت نامبرده از وکالت خود عزل نموده است و این اظهارنامه در تاریخ 94/4/23 به خانم ف. م. تحویل و ابلاغ گردید. سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- مورخ 94/7/9 پس از ذکر خواسته خواهان و خلاصه اظهارات وکلای طرفین با اعلام اینکه حسب وکالتنامه استنادی به شماره 9919 دفتر اسناد رسمی 58 کبودرآهنگ، خواهان، وکیل از ناحیه خوانده در مطلقه نمودن خود بوده است لیکن خوانده حسب اظهارنامه مورخ 94/4/7 ب. ت. ب. جایز بودن عقد وکالت، موکل را عزل نموده است (عضو ممیز: وکیل را عزل نموده است صحیح م. ب.) بنابراین ایشان اختیار و استحقاق مطلقه نمودن خود را ندارد مستندا به مواد 656 و 678 و 679 قانون مدنی حکم بر بطان دعوی خواهان صادر نموده است. پس از ابلاغ رای صادره وکیل زوجه خ. ن. ب. آن تجدیدنظرخواهی نموده و در لایحه تجدیدنظر توضیح داده که وکالت اعطایی از سوی ت. ن. خ. به موکله ام بلاعزل بوده و به همین دلیل ت. ن. خ. حق عزل وکیل (موکله ام) را نداشته است و ارسال اظهارنامه مبنی بر عزل وکیل دارای اثر قانونی نمی‌باشد. پرونده پس از طی تشریفات قانونی و وصول بمرجع تجدیدنظر استان همدان و ثبت در شعبه دهم دادگاه تجدیدنظر، شعبه مرجوع الیه در وقت فوق العاده به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره --- - 95 مورخ 1395/02/08 با استدلال اینکه در وکالتنامه استنادی خواهان بدوی (ت. ن. خ.) در متن آن بوجه لازمی حق عزل وکیل از موکل سلب و ساقط نگردیده و صرفا قید شده حق عزل وکیل ندارد که این خلاف بند 1 ماده 678 و قسمت صدر ماده 679 قانون مدنی است و لذا فاقد اعتبار است و حق موکل برای عزل وکیل را ساقط نمی کند لذا اعتراض ت. ن. خ. را غیر موجه و دادنامه تجدیدنظرخواسته را منطبق بر موازین قانونی تشخیص و ضمن رد اعتراض مطروح دادنامه معترض عنه را تایید نموده است. دادنامه اخیر در تاریخ 95/3/3 به وکیل ز. ا. ش. و زوجه شخصا در تاریخ 95/3/22 با تقدیم دادخواست نسبت به آن فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. دادخواست فرجامی و لایحه جوابیه به هنگام شور قرائت می‌گردد.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد. فرجام خواهی خانم ف. م. نسبت به دادنامه شماره --- - 95 مورخ 1395/02/08 شعبه دهم دادگاه تجدیدنظر استان همدان که در جهت تایید دادنامه بدوی متضمن حکم بر بطلان دعوی ف. خ. ب. خواسته صدور حکم طلاق (اذن اعمال وکالت در طلاق) انشاء گردیده ب. ت. ب. جامع اوراق پرونده وارد و موجه نیست زیرا عقد وکالت از عقود جائزه بوده و طبق ماده 679 قانون مدنی موکل می‌تواند هر وقت که بخواهد وکیل را عزل نماید و قابل عزل بودن وکیل نیز « حکم »; بوده نه حق و بهمین جهت قابل سلب و اسقاط از موکل نیست مگر اینکه طبق قسمت اخیر ماده مذکور وکالت وکیل یا عدم عزل در ضمن عقد لازمی شرط شده باشد که در این صورت مادامی که عقد لازم بقوت و اعتبار خود باقی بوده شرط مقرر در آن مبنی بر وکالت وکیل یا عدم عزل هم بقوت و اعتبار خود باقی بوده و در نتیجه موکل حق عزل وکیل را نخواهد داشت در مانحن فیه همانطوریکه در دادنامه فرجام خواسته استدلال شده در متن وکالتنامه استنادی که به موجب آن از سوی زوج (فرجام خوانده) به زوجه (ف. خ.) اعطاء وکالت شده تا خود را مطلقه نماید، حق عزل وکیل به وجه لازمی از ف. خ. ب. عنوان موکل سلب و ساقط نشده و صرف قید اینکه حق عزل وکیل ندارد چون اشتراط در عقد لازمی نبوده این عبارت خلاف بند 1 ماده 678 و صدر ماده 679 قانون مدنی محسوب و هیچ اثر حقوقی و قانونی بر آن مترتب نبوده و مآلا موجب اسقاط حق موکل برای عزل وکیل نخواهد بود و ازآنجایی که زوج فرجام خوانده طی اظهارنامه مورخ 94/4/7 که در تاریخ 94/4/23 به ز. ف. خ. ابلاغ واقعی و تحویل گردیده بالصراحه نامبرده را از وکالت خود عزل نموده است بنابراین وکالت ز. ف. خ. باعتبار عزل او از سوی فرجام خوانده (موکل) قانونا مرتفع بوده و استحقاق استفاده از آن را جهت مطلقه نمودن خود ندارد از این رو دادنامه فرجام خواسته با عنایت به مجموع اوراق و محتویات پرونده و مستندات پیوست آن و اظهارات و مدافعات وکلای طرفین و استدلال منعکس در آن موجها و منطبق بر موازین قانونی اصدار یافته و ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر دادنامه مرقوم مترتب نبوده و اعتراضات ف. خ. د. حدی نیست که خدشه ای بر دادنامه فرجام خواسته وارد و موجبات نقض آن را فراهم سازد فلذا ضمن رد فرجام خواهی ف. خ. مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته ابرام می‌گردد.