عنصر مادی کلاهبرداری

عنصر مادی کلاهبرداری خ. م.: در تاریخ 5 آبان 1394، دادگاه بدوی به بررسی اتهام کلاهبرداری پرداخت. شاکی مبلغ 302,000,000 ریال را بابت خرید خودرو به حساب متهم واریز کرده بود، در حالی که متهم ادعای نمایندگی از یک شرکت خودروسازی را داشت، اما فاقد مجوز ثبت‌نام خودرو بود. دادگاه با استناد به ماده 1 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری، متهم را به دو سال حبس تعزیری، رد اصل مال و پرداخت جزای نقدی محکوم کرد. این حکم به صورت غیابی صادر و قابل واخواهی و تجدیدنظر بود. در مرحله واخواهی، دادگاه به رد اعتراض متهم پرداخته و حکم اولیه را تایید کرد. در نهایت، در دادگاه تجدیدنظر، ب. ت. ب. عدم تحقق ارکان جرم کلاهبرداری و تصور اشتباه شاکی در واریز وجه، حکم بدوی نقض و متهم تبرئه شد. این حکم قطعی است. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/08/05 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: تحقق بزه کلاهبرداری منوط به انجام فعل مثبت مادی است و هرگونه رفتار متقلبانه در قالب ترک فعل نظیر سکوت و عدم بیان واقعیت،گرچه علت قطعی انعقاد یک معامله باشد،تشکیل دهنده عنصر مادی بزه کلاهبرداری نیست. رای دادگاه بدوی در خصوص اتهام م.س. دایربر کلاهبرداری، دادگاه با ملاحظه اوراق و محتویات پرونده، کیفرخواست صادره به شماره 9301240 مورخه 1393/09/20 دادستان محترم دادسرای عمومی و انقلاب حوزه قضایی ق.، شکایت شاکی ع.ح.م. که با مانورهای متقلبانه وعده های واهی به مبلغ 302/000/000 ریال بابت فروش خودرو به حساب ایشان واریز کردم و پدر ایشان دارای نمایندگی ایران خودرو بودند در حالی که مدت یک سال بوده که سهم نمایندگی خ. ر. ب. ح. الف. واگذار کرده بودند و قول دادند مدت 35 روز یا حداکثر 2 ماه دیگر خودرو را به بنده تحویل دهند. بعد از 2 ماه وقتی سراغ خودرو را گرفتم متوجه شدم که اصلا خودرویی ثبت نام نکرده است و... به من گفت از سهمیه نمایندگی برایش خودرو ثبت نام کنم لزومی ندارد شما حضوری بیایید مدارک را فکس کنید. ب. ت. ب. اینکه ایشان بدون اینکه نمایندگی ایران خودرو داشته باشند بنده را به امور واهی فریب داده و از بنده کلاهبرداری نموده است و نامبرده مجوز ثبت نام خودرو از ایران خودرو نداشته و پول به حساب شخصی خود ریخته و به حساب ایران خودرو واریز ننموده است و... و ب. ت. ب. رونوشت واریزی شاکی و اظهارات گواهان در دادگاه و دفاعیات بلاوجه و غیر موثر متهم در دادسرا که ایشان مبلغ فوق را به من داده است جهت رفع مشکل قرار بود به جای آن ماشین بدهم و من قرض گرفتم و... و عدم حضور متهم علیرغم ابلاغ قانونی و سایر قرائن و امارات موجود در پرونده دادگاه بزه انتسابی به متهم را محرز و مسلم دانسته است. بنابراین مستندا به ماده 1 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء و اختلاس و کلاهبرداری حکم بمحکومیت متهم بتحمل دو سال حبس تعزیری و رد اصل مال (مبلغ 30/200/000 تومان) و بپرداخت 30/200/000 تومان جزای نقدی د. ح. دولت صادر و اعلام می دارد. رای صادره غیابی و ظرف 10 روز پس از ابلاغ قابل واخواهی در این دادگاه و سپس ظرف 20 روز قابل تجدید نظر خواهی در محاکم تجدیدنظر استان م. ب.. رئیس شعبه --- دادگاه عمومی جزایی شهرستان قرچک - محمدنژاد رای دادگاه بدوی رای دادگاه در خصوص واخواهی آقای ….ق. به وکالت از م.س. از دادنامه صادره به شماره 931323/102 در پرونده کلاسه...، دادگاه با ملاحظه اوراق و محتویات پرونده و ب. ت. ب. اینکه واخواه ایراد و اعتراض موثری که موجبات نقض دادنامه صادره را بنماید ارائه ننموده است و دادنامه صادره وفق مقررات شرعی و قانونی صادر گردیده است. لذا دادگاه مستندا به مواد 217 و 218 قانون آیین دادرسی کیفری حکم به رد واخواهی صادر و دادنامه صادره را تایید می‌نماید. رای صادره حضوری و ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل تجدید نظر خواهی در محاکم تجدید نظر استان م. ب.. رئیس شعبه --- دادگاه عمومی جزایی شهرستان قرچک - محمدنژاد رای دادگاه تجدیدنظر استان بر دادنامه تجدیدنظرخواسته شماره --- مورخ 1393/12/27 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی جزایی شهرستان ق. موضوع واخواهی از دادنامه غیابی شماره 9309972923201323 مورخ 1393/12/07 صادره از همان دادگاه که طی آن متهم آقای م.س. به اتهام کلاهبرداری به مبلغ 302/000/000 ریال از آقای ع.ح.م. به تحمل دو سال حبس تعزیری و پرداخت جزای نقدی به مبلغ 302/000/000 ریال د. ح. دولت و رد مبلغ 302/000/000 ریال د. ح. شاکی محکوم گردیده، ایراد وارد است. چه آنکه اقداماتی که متهم ت. ن. خ. آقای م.س. به استناد آن به کلاهبرداری محکوم گردیده با التفات به ادعای ت. ن. خ. آقای ع.ح.م. بخلاصه چنین است که با متهم آقای م.س. که از دوستانه قدیمی اوست جهت خرید خودرو رانا تماس تلفنی گرفته است. وی با تصور به اینکه پدر ایشان همچنان نمایندگی ایران خودرو دارد بابت خرید خودرو رانا مبلغ 302/000/000 ریال به حساب متهم واریز کرده است. امّا متهم علی‌رغم تعهد به تحویل خودرو در مدت چهل و پنج روز تا حداکثر دو ماه توسط نمایندگی و به صورت کارتکسی، اقدامی در راستای تحویل خودرو معمول نداشته و از استرداد وجوه واریزی خودداری و امتناع نموده است. این در حالی است که ماده یک قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری مصوب 1367 که رکن قانونی بزه کلاهبرداری را تشکیل می‌دهد با بکارگیری جملاتی از قبیل «از راه حیله و تقلب فریب دهد»، «امیدوار نماید» و «بترساند» متذکر گردیده تحقق جرم معنونه منوط به وقوع فعل مثبت مادی است. بنابراین، برای وقوع این جرم رفتار فاعل باید به گونه‌ای باشد که به امر استفاده از وسایل متقلبانه ظاهری حقیقی و واقعی و صورتی مادی و ملموس دهد و بدین ترتیب رفتارهای متقلبانه‌ای که دارای جنبه منفی هستند همانند سکوت و خاموشی و حتی دروغ گفتن منجر به وقوع این جرم نمی‌گردد. مضاف بر اینکه وعده‌های دروغین و مبالغه آمیز نیز ولو تکراری و کتبی بوده و یا حتی علت قطعی انعقاد یک معامله باشد چیز جز دروغ محض نیستند و نمی‌توان موجب تحقق بزه کلاهبرداری تلقی شود. علاوه‌بر اینکه ت. ن. خ. به تصور اینکه پدر متهم ت. ن. خ. همچنان نمایندگی ایران خودرو دارد مبلغ 302/000/000 ریال را به حساب متهم وایز کرده که این امر بیانگر تصور اشتباه ت. ن. خ. بوده است، نه اینکه ناشی از توسل به وسایل متقلبانه از ناحیه متهم ت. ن. خ. باشد. بنابه مراتب فوق قطع نظر از استرداد وجوه موضوع پرونده کار د. ح. تجدیدنظرخوانده، رفتار متهم ت. ن. خ. در عدم تحویل خودرو به ت. ن. خ. با وصف واریز وجوه به حساب وی ملازمه‌ای با تحقق بزه کلاهبرداری ندارد و کفایت بر اثبات و احراز وقوع جرم معنونه نمی‌نماید و در نظر دادگاه با ارکان آن منطبق نبوده و وقوع جرم انتسابی از ناحیه متهم متصور نیست. لذا دادگاه با استناد به بند «پ» ماده 455 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات بعدی ضمن نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته، متهم ت. ن. خ. آقای م. س. را با رعایت اصل 37 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران از اتهام انتسابی تبرئه می‌نماید. رای دادگاه قطعی است. شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران - رئیس و مستشار اسدالله مسعودی مقام - خیرالله غفوری گوراب