لازمه استناد به شروط ضمن عقد در سند نکاح

رأی خلاصه جریان پرونده خانم س.پ. با وکالت آقای ی.پ. د. ب. ط. آقای م.پ. به خواسته صدور حکم طلاق به لحاظ تدلیس از طرف زوج تقدیم دادگستری ... نموده که در تاریخ 29/07/1391 به شعبه 23 دادگاه حقوقی (خانواده) ... ارجاع شده‌است. در دادخواست تقدیمی توضیح داده‌است: در تاریخ 06/06/1388 با خوانده عقد دائم منعقد نموده‌است و به طوری که در سند ازدواج درج شده‌است، زوج خود را کارمند دولت معرفی نمود و بدین ترتیب موجبات رضایت موکل را جهت انعقاد عقد ازدواج فراهم نموده‌است. معع الوصف کاشف به عمل آمده که نامبرده بی جهت و با اتخاذ سمت کذب دولتی موجب فریب موکل در امر ازدواج شده و حسب دادنامه کیفری پیوست محکوم شده‌است. لذا استدعای صدور حکم طلاق موکل به لحاظ تدلیس در ازدواج وی را دارد. تصویر دادنامه شماره 00638 مورخ 28/06/1390 شعبه 19 دادگاه تجدیدنظر استان ... پیوست دادخواست است که طی آن دادنامه شماره 500231-05/04/1390 شعبه 102 دادگاه عمومی جزائی ... مبنی بر محکومیت آقای م.پ. به اتهام فریب در نکاح به پرداخت بیست میلیون ریال جزای نقدی تأیید گردیده‌است. جلسه دادگاه در تاریخ 21/08/1391 تشکیل شده‌است. خواهان و وکیل وی حاضر بوده اند، ولی خوانده حاضر نشده و لایحه ای نیز تقدیم نداشته است. وکیل خ. ا. د. خوانده خود را به‌عنوان کارمند و جزء ابواب جمعی ... معرفی نموده و بدین ترتیب موجبات غرر موکل را در امر ازدواج فراهم آورده، با عنایت به دروغ بودن موقعیت شغلی وی که فردی بیکار م. ب. و به موجب دادنامه‌های شعب 102 دادگاه عمومی جزائی ... و 19 دادگاه تجدیدنظر محکوم شده‌است، به‌علت تخلف وی از شرط صفت و عدم اعمال تکالیف قانونی از جمله پرداخت نفقه تقاضای طلاق دارم. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر کرده‌است. داوران منتخب در نظریه مشترک اعلام داشته‌اند: چهار سال از عقد ازدواج گذشته، ولی حسب اظهار زوجه، هنوز نامزد هستند و زوج حاضر به شروع زندگی مشترک نیست و تنها یکبار به خانه ما آمده که آن دفعه هم پدرم را مورد ضرب و شتم قرار داده‌است. لذا ب. ت. ب. توضیحات فوق حصول سازش از نظر این واحد منتج به نتیجه نگردید. ضمناً زوج در جلسات داوری حاضر نشده‌است. زوجه به پزشکی قانونی معرفی شده و پاسخ واصله حاکی است پرده بکارت نامبرده از نوع حلقوی و بدون پارگی است و علائمی دال بر دخول در ناحیه مهبل مشهود نیست. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و بهموجب دادنامه شماره 00170 مورخ 18/02/1392 مستنداً به مواد 1119 و تبصره ماده 1133 قانون مدنی و مواد 24 و 33 و 32 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 گواهی عدم‌امکان‌سازش صادر نموده (حکم طلاق) و اضافه کرده خواهان مبلغی را از حق خویش بذل ننموده و نوع طلاق بائن م. ب. و زوجه برابر گواهی پزشکی قانونی غیرمدخوله م. ب.. این گواهی از تاریخ قطعیت به مدت شش ماه اعتبار دارد. این رأی غیابی بوده و آقای س.ق. به وکالت از آقا م.پ. از رأی مذکور واخواهی نموده‌است. وکیل مرقوم در دادخواست واخواهی اظهارداشته: موکل به هیچ عنوان خود را کارمند سپاه پاسداران معرفی نکرده‌است و دلایل و مدارک در جلسه رسیدگی تقدیم خواهد شد. شعبه 23 دادگاه عمومی حقوقی ... به شرح دادنامه شماره 00379 مورخ 30/03/1392 ضمن ردّ اعتراض واخواه، دادنامه مورد اعتراض را تأیید کرده‌است. وکیل ز. ن. ب. این رأی تجدیدنظرخواهی کرده‌است. نامبرده در دادخواست تقدیمی اظهارداشته: موکل در زمان ازدواج و حتی مدتی قبل و بعد از مورخه 01/04/1388 لغایت 30/09/1388 کارمند امور اداری شرکت ... بوده است و به همین لحاظ در عقدنامه شغل موکل، کارمند عنوان شده‌است و موکل هیچگونه تدلیسی انجام نداده‌است که مستحق فسخ نکاح از سوی دادگاه محترم بدوی باشد و در دادنامه ذکر شده که موکل خود را کارمند سپاه معرفی نموده، در حالیکه در عقدنامه فقط عنوان کارمند ذکر شده‌است. تصویر گواهی اشتغال زوج از 01/04/1388 لغایت 30/09/1388 ضمیمه دادخواست شده‌است. جلسه دادگاه تجدیدنظر (شعبه پنجم) در تاریخ 15/08/1392 تشکیل شده‌است. وکیل ت. ن. خ. اظهارداشته: «اگر موکل خود را سرهنگ یا سپاهی معرفی کرده بود، باید در عقدنامه ذکر می‌شد؛ در حالیکه در عقدنامه کارمند ذکر شده که در آن زمان نامبرده کارمند شرکت بوده است و بر فرض که ادعای زوجه درست باشد، مورد از موارد فسخ نکاح است نه طلاق و در مورد نفقه نیز موکل حاضر است در صورت اعطای مهلت دو هفته ای نفقه زوجه را پرداخت نماید؛ لذا تقاضای نقض رأی بدوی را دارد.» وکیل زوجه پاسخ داده: «زوج خود را کارمند دولت و از ارکان سپاه پاسداران معرفی کرده‌است، ولی بعداً کاشف به عمل آمده که فاقد شغل است و مدارک تسلیمی وی در ارتباط با شغل او جعلی بوده که دادگاه رأی به معدوم نمودن آن داده‌است. چون موکل با اتکاء به صفت خاص یعنی مستخدم دولت علی‌ الخصوص کارمند سپاه پاسداران بودنش با وی ازدواج کرده‌است، لذا عدول از شرط صفت توافقی، نابسامانی‌هایی برای زوجه بوجود آورد و پدرش در سن 50 سالگی بر اثر بیماری درگذشت و این مطلب بیش از اندازه باعث بیزاری زوجه از زوج شده‌است. از این گذشته زوج به تکلیف خود عمل ننموده و حتی کوچکترین هدیه‌ای به زوجه نداده‌است. تقاضای ابرام دادنامه بدوی را دارد.» ز. ا. د.: «اینجانب حاضرم با بذل کلیه حق و حقوق قانونی خود به زوج از وی طلاق بگیرم و نمی‌توانم با وی زندگی کنم و از وی کراهت دارم». ز. پ. د.: «زن خود را دوست دارم و حاضر نیستم وی را با وصف بذل کلیه حقوق قانونی طلاق دهم». شعبه 5 دادگاه تجدیدنظر استان ... حسب دادنامه شماره 00993 مورخ 16/08/1392 چنین رأی داده‌است: «... هرچند ت. ن. خ. محکوم به پراخت جزای نقدی د. ح. دولت گردیده است، ولی مورد از موارد طلاق نبوده و با شرایط خاص خود از موارد فسخ نکاح است و از طرفی ن. ب. ا. زوجه با بذل کلیه حق و حقوق قانونی خود به زوج، زوج حاضر به طلاق زوجه نگردید و موضوع پرداخت نفقه ب. ت. ب. منجز کردن خواسته از سوی وکیل محترم بدوی و زوجه مدنظر نبوده و خارج از بحث م. ب.. فلذا با وصف مذکور موجبی برای طلاق وجود ندارد. لهذا به استناد تبصره ناظر به بند (ه) ماده 348 و قسمت اول ماده 358 از قانون آئین دادرسی مدنی و عدم انطباق موضوع به مواد استنادی از قانون مدنی از باب تخلف از شرط ضمن عقد سند نکاحیه با نقض رأی صادره، حکم به رد دعوی وکیل محترم خواهان صادر و اعلام می‌نماید ...» این رأی در تاریخ 10/09/1392 به وکیل زوج ابلاغ شده‌است و در تاریخ 17/09/1392 نیز به وکیل زوجه به ابلاغ گردیده است. وکیل ز. د. ت. 01/10/1392 نسبت به این رأی فرجام‌خواهی نموده‌است. وکیل ف. خ. د. لایحه منضم به دادخواست، ضمن تکرار مطالب قبلی به عدم پرداخت نفقه و بیکاری زوج و تدلیس وی در نکاح اشاره نموده و خواستار نقض دادنامه فرجام‌خواسته م. ب.. فرجام‌خواهی مذکور به شعبه 19 دیوان‌عالی‌کشور ارجاع شده‌است. رأی شعبه دیوان عالی کشور وکیل ف. خ. ایراد و اعتراض مؤثری که نقض رأی فرجام‌خواسته را ایجاب نماید، ننموده‌است و از نظر تشریفات دادرسی نیز ایراد بر آن وارد نیست. صرف ادعای اشتغال غیرواقع بدون آنکه از شروط ازدواج باشد، مجوز درخواست طلاق نیست و از موارد مذکور در ماده 1128 قانون مدنی و شرائط منصوص در سند نکاحیه محسوب نمی‌باشد. استنباط دادگاه از دلائل و مدارک ارائه‌شده خالی از اشکال بوده، رأی فرجا‌م‌خواسته به شماره 9209974133500993 شعبه 5 دادگاه تجدیدنظر استان ... نتیجتاً تأیید ‌می‌گردد. مستشاران شعبه 19 دیوان عالی کشور حسین یاوری - مصطفی فاتحی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی لازمه استناد به شروط ضمن عقد در سند نکاح در تاریخ 29 مرداد 1393، دادنامه‌ای در رابطه با درخواست طلاق به دلیل تدلیس در ازدواج صادر گردید. خواهان ادعا کرده بود که زوج خ. ر. ب. عنوان کارمند دولت معرفی کرده و این امر منجر به فریب او در ازدواج شده است. بر اساس مستندات کیفری پیوست، زوج به جرم فریب در نکاح محکوم گردیده بود. پس از برگزاری جلسه دادگاه و عدم حضور خوانده، ب. ت. ب. نظریه داوران و گواهی پزشکی قانونی مبنی بر غیرمدخوله بودن زوجه، حکم به طلاق بائن صادر شد. خوانده به این رای اعتراض نمود و ادعا کرد که خود را کارمند سپاه معرفی نکرده و مدارک اشتغال خود را ارائه داد. دادگاه تجدیدنظر نیز با رد اعتراض خوانده، رای بدوی را تایید کرد و تصریح نمود که تدلیس از موارد فسخ نکاح به شمار می‌رود و نه طلاق. در نهایت، دیوان عالی کشور نیز با تایید رای تجدیدنظر، اعلام کرد که ادعای اشتغال غیرواقع به عنوان مجوز درخواست طلاق قابل قبول نمی‌باشد و رای فرجام‌خواسته را تایید نمود. این تصمیم بر اساس ماده 1128 قانون مدنی و شرایط مندرج در سند نکاحیه اتخاذ شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/05/29 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: صرف ادعای اشتغال غیر واقع از جانب زوج، بدون آنکه به عنوان شرط ضمن عقد ذکر شود، مجوز درخواست طلاق از سوی زوجه نیست. رای خلاصه جریان پرونده خانم س.پ. با وکالت آقای ی.پ. د. ب. ط. آقای م.پ. به خواسته صدور حکم طلاق به لحاظ تدلیس از طرف زوج تقدیم دادگستری... نموده که در تاریخ 1391/07/29 به شعبه --- دادگاه حقوقی (خانواده)... ارجاع شده‌است. در دادخواست تقدیمی توضیح داده‌است: در تاریخ 1388/06/06 با خوانده عقد دائم منعقد نموده‌است و به طوری که در سند ازدواج درج شده‌است، زوج خود را کارمند دولت معرفی نمود و بدین ترتیب موجبات رضایت موکل را جهت انعقاد عقد ازدواج فراهم نموده‌است. معع الوصف کاشف به عمل آمده که نام‌برده بی جهت و با اتخاذ سمت کذب دولتی موجب فریب موکل در امر ازدواج شده و حسب دادنامه کیفری پیوست محکوم شده‌است. لذا استدعای صدور حکم طلاق موکل به لحاظ تدلیس در ازدواج وی را دارد. تصویر دادنامه شماره --- مورخ 1390/06/28 شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان... پیوست دادخواست است که طی آن دادنامه شماره --- - 1390/04/05 شعبه --- دادگاه عمومی جزایی... مبنی بر محکومیت آقای م.پ. به اتهام فریب در نکاح به پرداخت بیست میلیون ریال جزای نقدی تایید گردیده‌است. جلسه دادگاه در تاریخ 1391/08/21 تشکیل شده‌است. خواهان و وکیل وی حاضر بوده اند، ولی خوانده حاضر نشده و لایحه ای نیز تقدیم نداشته است. وکیل خ. ا. د. خوانده خود را به‌عنوان کارمند و جزء ابواب جمعی... معرفی نموده و بدین ترتیب موجبات غرر موکل را در امر ازدواج فراهم آورده، با عنایت به دروغ بودن موقعیت شغلی وی که فردی بیکار م. ب. و به موجب دادنامه‌های شعب 102 دادگاه عمومی جزایی... و 19 دادگاه تجدیدنظر محکوم شده‌است، به‌علت تخلف وی از شرط صفت و عدم اعمال تکالیف قانونی از جمله پرداخت نفقه تقاضای طلاق دارم. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر کرده‌است. داوران منتخب در نظریه مشترک اعلام داشته‌اند: چهار سال از عقد ازدواج گذشته، ولی حسب اظهار زوجه، هنوز نامزد هستند و زوج حاضر به شروع زندگی مشترک نیست و تنها یک‌بار به خانه ما آمده که آن دفعه هم پدرم را مورد ضرب و شتم قرار داده‌است. لذا ب. ت. ب. توضیحات فوق حصول سازش از نظر این واحد منتج به نتیجه نگردید. ضمنا زوج در جلسات داوری حاضر نشده‌است. زوجه به پزشکی قانونی معرفی شده و پاسخ واصله حاکی‌ است پرده بکارت نام‌برده از نوع حلقوی و بدون پارگی است و علائمی دال بر دخول در ناحیه مهبل مشهود نیست. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به‌موجب دادنامه شماره --- مورخ 1392/02/18 مستندا به مواد 1119 و تبصره ماده 1133 قانون مدنی و مواد 24 و 33 و 32 قانون حمایت خانواده مصوب 1391 گواهی عدم‌امکان‌سازش صادر نموده (حکم طلاق) و اضافه کرده خواهان مبلغی را از حق خویش بذل ننموده و نوع طلاق بائن م. ب. و زوجه برابر گواهی پزشکی قانونی غیرمدخوله م. ب.. این گواهی از تاریخ قطعیت به مدت شش ماه اعتبار دارد. این رای غیابی بوده و آقای س.ق. به وکالت از آقا م.پ. از رای مذکور واخواهی نموده‌است. وکیل مرقوم در دادخواست واخواهی اظهارداشته: موکل به هیچ عنوان خود را کارمند سپاه پاسداران معرفی نکرده‌است و دلایل و مدارک در جلسه رسیدگی تقدیم خواهد شد. شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی... به شرح دادنامه شماره --- مورخ 1392/03/30 ضمن ردّ اعتراض واخواه، دادنامه مورد اعتراض را تایید کرده‌است. وکیل ز. ن. ب. این رای تجدیدنظرخواهی کرده‌است. نام‌برده در دادخواست تقدیمی اظهارداشته: موکل در زمان ازدواج و حتی مدتی قبل و بعد از مورخه 1388/04/01 لغایت 1388/09/30 کارمند امور اداری شرکت... بوده است و به همین لحاظ در عقدنامه شغل موکل، کارمند عنوان شده‌است و موکل هیچگونه تدلیسی انجام نداده‌است که مستحق فسخ نکاح از سوی دادگاه محترم بدوی باشد و در دادنامه ذکر شده که موکل خود را کارمند سپاه معرفی نموده، در حالی که در عقدنامه فقط عنوان کارمند ذکر شده‌است. تصویر گواهی اشتغال زوج از 1388/04/01 لغایت 1388/09/30 ضمیمه دادخواست شده‌است. جلسه دادگاه تجدیدنظر (شعبه پنجم) در تاریخ 1392/08/15 تشکیل شده‌است. وکیل ت. ن. خ. اظهارداشته: «اگر موکل خود را سرهنگ یا سپاهی معرفی کرده بود، باید در عقدنامه ذکر می‌شد؛ در حالی‌که در عقدنامه کارمند ذکر شده که در آن زمان نام‌برده کارمند شرکت بوده است و بر فرض که ادعای زوجه درست باشد، مورد از موارد فسخ نکاح است نه طلاق و در مورد نفقه نیز موکل حاضر است در صورت اعطای مهلت دو هفته ای نفقه زوجه را پرداخت نماید؛ لذا تقاضای نقض رای بدوی را دارد.» وکیل زوجه پاسخ داده: «زوج خود را کارمند دولت و از ارکان سپاه پاسداران معرفی کرده‌است، ولی بعدا کاشف به عمل آمده که فاقد شغل است و مدارک تسلیمی وی در ارتباط با شغل او جعلی بوده که دادگاه رای به معدوم نمودن آن داده‌است. چون موکل با اتکاء به صفت خاص یعنی مستخدم دولت علی‌ الخصوص کارمند سپاه پاسداران بودنش با وی ازدواج کرده‌است، لذا عدول از شرط صفت توافقی، نابسامانی‌هایی برای زوجه بوجود آورد و پدرش در سن 50 سالگی بر اثر بیماری درگذشت و این مطلب بیش از اندازه باعث بیزاری زوجه از زوج شده‌است. از این گذشته زوج به تکلیف خود عمل ننموده و حتی کوچکترین هدیه‌ای به زوجه نداده‌است. تقاضای ابرام دادنامه بدوی را دارد.» ز. ا. د.: «اینجانب حاضرم با بذل کلیه حق و حقوق قانونی خود به زوج از وی طلاق بگیرم و نمی‌توانم با وی زندگی کنم و از وی کراهت دارم». ز. پ. د.: «زن خود را دوست دارم و حاضر نیستم وی را با وصف بذل کلیه حقوق قانونی طلاق دهم». شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان... حسب دادنامه شماره --- مورخ 1392/08/16 چنین رای داده‌است: «... هرچند ت. ن. خ. محکوم به پراخت جزای نقدی د. ح. دولت گردیده است، ولی مورد از موارد طلاق نبوده و با شرایط خاص خود از موارد فسخ نکاح است و از طرفی ن. ب. ا. زوجه با بذل کلیه حق و حقوق قانونی خود به زوج، زوج حاضر به طلاق زوجه نگردید و موضوع پرداخت نفقه ب. ت. ب. منجز کردن خواسته از سوی وکیل محترم بدوی و زوجه مدنظر نبوده و خارج از بحث م. ب.. فلذا با وصف مذکور موجبی برای طلاق وجود ندارد. لهذا به استناد تبصره ناظر به بند (ه) ماده 348 و قسمت اول ماده 358 از قانون آیین دادرسی مدنی و عدم انطباق موضوع به مواد استنادی از قانون مدنی از باب تخلف از شرط ضمن عقد سند نکاحیه با نقض رای صادره، حکم به رد دعوی وکیل محترم خواهان صادر و اعلام می‌نماید...» این رای در تاریخ 1392/09/10 به وکیل زوج ابلاغ شده‌است و در تاریخ 1392/09/17 نیز به وکیل زوجه به ابلاغ گردیده است. وکیل ز. د. ت. 1392/10/01 نسبت به این رای فرجام‌خواهی نموده‌است. وکیل ف. خ. د. لایحه منضم به دادخواست، ضمن تکرار مطالب قبلی به عدم پرداخت نفقه و بیکاری زوج و تدلیس وی در نکاح اشاره نموده و خواستار نقض دادنامه فرجام‌خواسته م. ب.. فرجام‌خواهی مذکور به شعبه --- دیوان‌عالی‌کشور ارجاع شده‌است. رای شعبه دیوان عالی کشور وکیل ف. خ. ایراد و اعتراض موثری که نقض رای فرجام‌خواسته را ایجاب نماید، ننموده‌است و از نظر تشریفات دادرسی نیز ایراد بر آن وارد نیست. صرف ادعای اشتغال غیرواقع بدون آنکه از شروط ازدواج باشد، مجوز درخواست طلاق نیست و از موارد مذکور در ماده 1128 قانون مدنی و شرایط منصوص در سند نکاحیه محسوب نمی‌باشد. استنباط دادگاه از دلائل و مدارک ارائه‌شده خالی از اشکال بوده، رای فرجا‌م‌خواسته به شماره 9209974133500993 شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان... نتیجتا تایید ‌می‌گردد. مستشاران شعبه --- دیوان عالی کشور