مصادیق عذر موجه

رأی خلاصه جریان پرونده خلاصه جریان پرونده: براساس گزارش گروهان مرزی قطور اقایان ۱ ع. ا. ف. ۲ ج. ص. دربازی ساعت ۶ صبح مورخ ۹۸/۵/۱۵ به ان مرجع مراجعه و اظهار داشته اند که افرادی به هویت ۱ ح. ا. فرزند د. ع. ۲ ب. ا. فرزند ع. ۳ ی. ا. فرزند ع. ۴ س. د. ۵ ع. ا. ز. با یکدیگر منازعه نموده و در اثر اصابت چاقو به س. د. و خونریزی زیاد از وی ، نامبرده فوت کرده و ع. ا. ز. توسط امبولانس به *منتقل شده و مظنون به قتل با یکدستگاه خودروی سمند قصد فرار به *تغییر مسیر داده است. اولیای دم مقتول باسامی م. د. فرزند ش. ا. و خانم م. د. فرزند ج. ص. وا. مقتول و خانم ر. ش. فرزند ک. همسر وی در تاریخ ۱۳۹۸/۵/۱۶ به مرجع انتظامی مراجعه کرده و علیه اقای ح. ا. به لحاظ قتل عمدی مرحوم س. د. شکایت کرده اند. ( در برگ ۳۳ پرونده ) . به دلالت نظریه پزشکی قانونی شهرستان *علت فوت مرحوم س. د. بریدگی بطن راست قلب و خونریزی داخلی بر اثر اصابت جسم برنده نوک تیز اعلام شده است. ( برگ ۳۵۶ پرونده ) از اقایان ۱ ب. ا. ۲ ب. ا. ۳ ع. ا. ۴ ی. ا. از سوی مرجع انتظامی تحقیق شده و اظهارات انها در برگ های ۶۰۸۵ منعکس شده است.اقایان ی. ا. و ب. ا. نحوه منازعه فی مابین ح. ( ح. ) ا. و مقتول و ع. ا. ز. را تشریح کرده و اظهار داشته اند که قتل عمدی مرحوم س. د. بوسیله چاقو و توسط ح. ( ح. ) ا. صورت گرفته است. بازپرس شعبه *از اقایان ی. ا. و ع. ا. ز. درباره کیفیت و چگونگی منازعه و قتل عمدی مرحوم س. د. از سوی اقای ح. ا. معروف به ح. تحقیق نموده است. ( برگ های ۸۷۹۰ پرونده ) متهم اقای ح. ا. در تاریخ ۹۸/۵/۱۷ دستگیر شده و از سوی مرجع انتظامی از او درباره اتهام ارتکاب قتل عمدی مرحوم س. د. تحقیق شده و ایشان اتهام مزبور را نپذیرفته و ادعا کرده که بین وی و اقای ع. ا. ز. منازعه واقع شده و چاقو در دست نداشته بلکه اقای ع. ا. ز. چاقو در دست داشته است.و از چگونگی مجروح شدن مرحوم س. د. اطلاع ندارد. و اظهارات اقایان ی. ا. و ب. ا. را راجع به اینکه مرحوم س. د. از سوی وی مجروح شده ، رد کرده و نپذیرفته است. ( برگ ۱۱۱ پرونده ) . متهم موصوف نزد بازپرس نیز اتهامات ارتکاب قتل عمدی و ایراد جرح عمدی با چاقو نسبت به اقای ع. ا. ز. را رد کرده است. ( برگ های ۱۱۹۱۲۲ پرونده ) . اقایان ح. د. فرزند ش. ا. و ا. س. معروف به ع. نزد مرجع انتظامی ( دایره اگاهی ) اظهار داشته اند ، بین اقایان ع. ا. ز. و س. د. با اقای ح. ا. منازعه صورت گرفته و اقای ح. ا. با چاقو مرحوم س. د. را مورد جرح قرار داده و او را به قتل رسانده است. ( برگ های ۱۳۹ الی ۱۴۸ پرونده ) . بازپرس صادر کننده قرار جلب به دادرسی نیز از گواهان و مطلعین و اقای ع. ا. ز. به عنوان شاکی تحقیق نموده و اقای ع. ا. ز. اظهار داشته که در ان لحظه ابتدا ح. ا. با من درگیر شد و مرا با چاقو زد ولی لحظه اصابت ضربه با چاقو توسط ح. ا. ز. به مرحوم س. د. را ندیدم و س. د. در ان لحظه با صدای بلند گفت که ح. ا. مرا با چاقو زد و اقای م. ع. ز. بیان کرده ، دیدم که س. د. زمین افتاده است.و ا. س. و ف. ع. ز. ، ی. ا. ، ب. ا. و ن. دودمانی دور س. جمع شده اند و از س. د. خون می امد از انها پرسیدم که چه اتفاقی افتاده ، جواب دادند ح. ( ح. ) ا. س. را با چاقو زده و فرار کرده ولی بنده لحظه اصابت چاقو را به چشم خود ندیدم … . بازپرس مزبور به منظور معاینه و بازسازی صحنه وقوع قتل عمدی به تپه های اطراف *با همراهی عوامل پلیس اگاهی *مراجعه کرده و گواهان و اولیایدم مرحوم س. د. و شاکی اقای ع. ا. ز. و متهم اقای ح. ا. نیز در زمان معاینه و بازسازی صحنه قتل حضور داشته اند. ( برگ های ۴۱۳۴۱۵ پرونده ) . مقام قضایی فوق الاشاره در تاریخ ۹۸/۷/۳۰ اتهامات مباشرت در قتل عمدی مرحوم س. د. و مباشرت در ایراد ضرب و جرح عمدی نسبت به اقای ع. ا. ز. با چاقو را ب. ت. ب. شکایت اولیای دم ، گزارش و تحقیقات پلیس اگاهی *و نتیجه کالبد شکافی پزشکی قانونی از جسد مرحوم س. د. و تسهیل عبور و تردد اتباع بیگانه مجددا به متهم موصوف تفهیم کرده و متهم در مقام اخرین دفاع اظهار داشته: بنده فقط اتهام تسهیل در عبور و تردد اتباع بیگانه را قبول دارم. و اشتباه کرده ام ولی اتهام قتل و ضرب و جرح با چاقو را قبول ندارم. و چنین کاری نکرده ام و انها زودتر از بنده در انجا تپه ها بوده اند و بنده اتهام را قبول ندارم. و جز این حرفی ندارم. البته بنده اصل درگیری با ع. ا. ز. و س. د. را قبول دارم. ولی انها را با چاقو نزده ام و به قتل نرسانده ام . ( برگ های ۳۴۴۳۴۵ ) . بازپرس فوق پس از اعلام ختم دادرسی ، درخصوص شکایت اولیای دم مرحوم س. د. و شکایت اقای ع. ا. ز. علیه اقای ح. ا. ( معروف به ح. ) فرزند ا. با وکالت تسخیری اقای ح. ا. ر. وکیل دادگستری دایر بر ۱ مباشرت در قتل عمدی مرحوم س. د. ۲ مباشرت در تسهیل در عبور و تردد اتباع بیگانه از مرز *۳ ایراد ضرب و جرح عمدی با چاقو ب. ت. ب. محتویات پرونده از جمله شکایت اولیای دم مقتول ، شکایت شاکی دیگر پرونده ، تحقیقات پلیس اگاهی شهرستان *و مودای گواهی گواهان تعرفه شده از سوی اولیایدم ، صورتجلسات مواجهه حضوری بین شهود و متهم به قتل عمدی ، فرار متهم از صحنه قتل و معرفی خود بعد از ۴۸ ساعت به پلیس اگاهی ، نظریه پزشکی قانونی *و مرکز استان *، صورتجلسه بازسازی صحنه قتل مستندا به مواد ۱۶۰٫۱۶۲٫۲۱۱ و بند ب ماده ۲۹۰ و مواد ۳۸۱٫۴۱۹٫۷۰۹ و ۴۴۹ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ و تبصره ماده ۶۱۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵ و بند ۵ ماده یک قانون مجازات عبوردهندگان اشخاص غیرمجاز از مرز مصوب ۱۳۶۷ قرار جلب به دادرسی متهم نامبرده را صادر کرده و دادستان عمومی و انقلاب *با ان موافقت نموده و طبق کیفرخواست صادر شده از دادگاه کیفری یک استان مذکور در بالا تقاضای رسیدگی و صدور حکم علیه متهم یادشده را نموده است. لازم به ذکر است.در کیفرخواست به دلایل ارتکاب بزه های ارتکابی از سوی متهم اقای ح. ا. و مواد قانونی که در قرار جلب به دادرسی مورد استناد قرار گرفته ، استدلال و استناد شده است. همچنین بازپرس درخصوص اتهام متهمان اقایان ع. ا. و ی. ا. فرزند ا. عبدالرحمن مبنی بر مشارکت در تسهیل در تردد و عبور اتباع بیگانه از مرزهای کشور قرار جلب به دادرسی صادر کرده و دادستان فوق با ان موافقت کرده و براساس کیفرخواست جداگانه از دادگاه کیفری یک درخواست رسیدگی و صدور حکم علیه انان را کرده و دادگاه کیفری یک مستقر در *در این خصوص قرار عدم صلاحیت به اعتبار صلاحیت دادگاه کیفری دو *صادر نموده است. ( برگ های ۴۳۳ الی ۴۴۳ جلد دوم پرونده ) . پرونده برای رسیدگی به اتهامات متهم اقای ح. ا. به شعبه *ارجاع شده و این دادگاه پس از اجرای مقررات مواد ۳۸۷ و ۳۸۹ قانون ایین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و تنظیم گزارش از پرونده ( برگ های ۴۶۳ الی ۴۷۴ پرونده ) مقرر داشته تا وقت رسیدگی تعیین و طرفین و وکلای انان و نماینده دادستان *جهت رسیدگی دعوت شوند. جلسه دادرسی در تاریخ ۱۳۹۸/۱۰/۲۵ در وقت مقرر تشکیل شده و دادگاه پس از استماع اظهارات حاضران در جلسه دادرسی ( وکیل احد از اولیایدم ، نماینده دادستان *، اقای ع. ص. ز. وکیل دادگستری به عنوان وکیل انتخابی متهم اقای ح. ا. و متهم اخیر ) و انعکاس اظهارات مزبور در پرونده ، به دلیل اینکه وکیل متهم در لایحه تقدیمی اعلام کرده ، موکل او سابقه بیماری روانی داشته و به دلیل ابتلای به این بیماری از خدمت سربازی معاف شده و در خواست معرفی موکل خ. ر. ب. پزشکی قانونی نموده ، دادگاه پس از اعلام ختم جلسه دادرسی فوق ، مقرر نموده تا متهم به پزشکی قانونی *اعزام شده و این مرجع با هدف اظهارنظر تخصصی ، متهم را به *( این نظریه ضمیمه پرونده نیست ) اعلام کرده: … بررسی تکمیلی انجام شد. فعلا بیماری بارز و برجسته روانپزشکی ندارد. ولی بهره هوشی نامبرده در حد مرزی است.و به تنهایی توانایی اداره امور مهم مالی و امور مهم شخصی زندگی خود را ندارد. و این حالت جزی موارد جنون محسوب نمی گردد. … ( برگ ۵۰۷ پرونده ) . جلسه بعدی دادرسی در تاریخ ۱۳۹۸/۲/۱۲ با حضور هیات حاکمه دادگاه ، نماینده دادستان *، اولیای دم مقتول و وکیل انان ، متهم و وکیل تعیینی وی و شاکی اقای ع. ا. ز. تشکیل شده است. دادگاه ابتدایا مفاد مواد ۱۹۳ و ۱۹۴ قانون ایین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ را به متهم و مفاد ماده ۳۵۴ قانون مذکور را به طرفین و وکلای انها در جلسه مزبور یاداور شده و به دلیل اینکه در جلسه قبلی به متهم اقای ح. ا. ز. اتهام مباشرت در قتل مرحوم س. د. تفهیم شده و ایشان و وکیل او در این خصوص مطالبی به عنوان دفاع ایراد کرده بودند لذا دادگاه در جلسه بعدی پس از استماع اظهارات نماینده دادستان ، اتهام ارتکاب بزه قتل عمدی مرحوم س. دربازی و ایراد ضرب و جرح عمدی با چاقو نسبت به اقای ع. ا. ز. را مجددا به متهم فوق و وکیل وی تفهیم کرده ، و وکیل متهم چنین ، بیان کرده: … متهم پرونده از بدو تحقیقات اعم از دایره اگاهی و بازپرسی و دادگاه کیفری یک ، اتهام قتل عمدی را انکار نموده است.و با وجود اینکه در مرحله تحقیقات اگاهی از شگردهای پلیسی استفاده می شود. که توام با ازار و اذیت م. ب.. هیچگونه اقراری دایر بر ارتکاب قتل عمدی مرحوم س. د. وجود ندارد. هیچ کدام از گواهان بالعین ، اصابت چاقو به مرحوم س. د. ندیدند که در صفحات ۱۷۸٫۱۷۷٫۱۷۶٫۱۹۱٫۳۹۷٫۳۹۸٫۱۷۹ و ۱۸۰ پرونده ، شهادت شهود بیان گردیده است.که گواهان شهادت دادند لحظه اصابت چاقو را ندیدند بلکه از ج. ص. دربازی شنیدند و بعضی از شهود نیز اعلام کردند. وقتی بالای سر مرحوم س. د. رسیدند مرحوم س. گفت ح. مرا زده است. یعنی از زبان متوفی شنیدند که صحت این ادعا نیز ثابت نشده است.… اقای ع. ا. ز. درخصوص شکایت *ش علیه متهم اقای ح. ا. چنین بیان کرده: ساعت ۲ شب بود که من و مرحوم س. در حال انتقال اتباع بیگانه ( افغانی ) به مرز بودیم که در راه ح. ا. را دیدیم که او هم تعدادی افغانی داشت و به سمت مرز می برد و خواستیم از انها رد شویم که ح. نگذاشت و با هم درگیر شدیم من و ح. و ب. با هم دعوی کردیم و ح. کاپشن سیاه به تن داشت که من از دست ح. گرفتم که ح. با چاقو به سینه ام زد ولی چون هوا تاریک بود من چاقو را ندیدم و من تنم گرم بود و نفهمیدم که در این حین س. امد و ح. گفت که من با ع. دعوا می کنم به تو چه که با س. هم درگیر شد و من دیدم که س. را زد ولی چون هوا تاریک بود ندیدم که با چاقو بزند که من به طرف س. رفتم و س. گفت که مرا ح. کشت و با چاقو مرا زد … . وکیل اقای ع. ا. ز. بنام اقای ا. ش. چنین اظهار داشته: درخصوص اظهارات فوق الذکر باید عرض کنم که در کلیه مراحل تحقیقات اظهارات موکل همان بوده که در جلسه دادگاه مطرح شده است.لذا ن. ب. ا. موکل سواد انچنانی نداشته طبیعی است.اوضاع را همان طور که بوده نتوانسته مطرح نماید. … متهم به عنوان اخرین دفاع راجع به اتهام مباشرت در تسهیل عبور اتباع بیگانه از مرزهای کشور اظهار داشته: … افغانی ها مربوط به بدری بودند و من فقط یک اسب داشتم که به افغانی ها اجاره می دادم و در عبور اتباع به بدری کمک می کردم . سپس دادگاه ختم رسیدگی را اعلام کرده و طبق دادنامه شماره *با عنایت به جمیع دلایل و محتویات پرونده از جمله اظهارات شهود و مطلعین حاضر در صحنه نزاع و فرار متهم از صحنه نزاع و عدم دفاع موثر درخصوص علت فرار از صحنه و اقرار صریح متهم به وقوع نزاع فی مابین مشارالیه و اقای ع. ا. ز. و محتویات صورتجلسه بازسازی صحنه نزاع و قتل و مدافعات متهم مزبور و وکلا نامبرده و سایر قرائن و امارات موجود در پرونده و تقاضای قصاص از سوی اولیایدم مقتول و وکیل انان ، متهم را به استناد بند ب ماده ۲۹۱٫۳۸۱٫۱۶۲٫۴۱۹٫۲۱۱ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ به قصاص نفس محکوم کرده و با تذکر اینکه حکم قصاص موصوف بعد از استیذان در داخل زندان اجرا خواهد شد و از بابت جراحات وارده به اقای ع. ا. به استناد تبصره ۶۱۴ به تحمل یکسال حبس تعزیری با احتساب ایام بازداشت قبلی و مستندا به ماده ۷۱۱ همان قانون به پرداخت یک سوم دیه کامل بابت دیه بریدگی بخیه شده در قسمت فوقانی سمت راست قدام سینه که در ادامه وارد حفره قفسه سینه شده ( جایفه ) و دو در صد دیه کامل بابت ارش تعبیه لوله سینه ای موقت سمت راست قفسه سینه د. ح. مصدوم محکوم و همچنین متهم نامبرده را به دلیل مباشرت در عبور دادن اتباع بیگانه باستناد بند ه ماده یک قانون مجازات عبور دهندگان اشخاص غیرمجاز از مرزهای کشور مصوب ۱۳۶۷/۷/۱۴ با رعایت ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ به تحمل ۳ سال حبس تعزیری محکوم کرده است. حکم فوق به اقای ا. ش. وکیل اولیای دم و اقای ع. ا. ز. و اقای ع. ص. ز. وکیل م. ع. اقای ح. ا. ، دادسرای عمومی و انقلاب *ابلاغ شده و وکیل م. ع. د. مهلت مقرر قانونی از حکم محکومیت موکل *ش فرجام خواهی کرده و پس از ثبت و پیوست ان به پرونده ، پرونده برای رسیدگی به درخواست متضمن فرجام به دیوان عالی کشور ارسال شده و پس از ثبت در دبیرخانه دیوان عالی کشور به این شعبه ارجاع شده است. لازم بذکر است.دادگاه مطابق رای شماره /۹ ۱۳۹۹/۲/۱۱ مبادرت به صدور دادنامه اصلاحی از حیث اصلاح اسامی مندرج در گردشکار و دادنامه و ماده استنادی ( ماده ۲۹۱ به ۲۹۰ ) نموده است. ( برگ ۵۴۹ پرونده ) . ضمنا بازپرس صادرکننده قرار جلب به دادرسی وفق مقررات مواد ۲۰۳ و ۲۸۶ قانون ایین دادرسی کیفری ( مصوب ۱۳۹۲ ) دستور تشکیل پرونده شخصیت برای م. ع. را صادر کرده و این پرونده بنام م. ع. فوق تشکیل و ضمیمه پرونده محاکماتی شده است. ( برگ های ۳۶۱ الی ۳۸۵ پرونده ) . همچنین ان مقام قضایی در تاریخ ۱۳۹۸/۵/۱۸ درباره م. ع. مزبور قرار تامین از نوع بازداشت موقت صادر کرده و این قرار به تایید معاون دادستان عمومی و انقلاب *رسیده و قرار مزبور وفق مقررات ماده ۲۴۲ همان قانون هر دو ماه ابقا شده است. ( برگ ۱۲۲ پرونده جلد اول ) . ضمنا اقای م. ع. وکیل دادگستری با تقدیم لایحه ای به انضمام قرار داد وکالت از م. ع. مزبور د. ا. م. اعلام وکالت نموده است. لایحه تقدیمی هنگام شور خوانده می شود. عضوممیز ح. ق. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی اقای غ. ا. دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر ابرام حکم فرجام خواسته از حیث محکومیت م. ع. ب. قصاص نفس و پرداخت دیه و مجازات های حبس تعزیری بابت ارتکاب بزه های ایراد جرح عمدی با چاقو و تسهیل عبور اتباع بیگانه از مرز در خصوص فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور رای شعبه درخصوص فرجام خواهی اقای ع. ص. ز. وکیل م. ع. اقای ح. ا. ( معروف به ح. ) نسبت به دادنامه فرجام خواسته: الف در قسمت قصاص نفس به لحاظ ارتکاب بزه قتل عمدی مرحوم س. د. و پرداخت دیه د. ح. شاکی اقای ع. ا. ز. به لحاظ ایراد جرح عمدی با چاقو وارد نیست ، زیرا حکم فرجام خواسته از این حیث ب. ت. ب. شکایت اولیای دم ( والدین ) مقتول موصوف و مطالبه قصاص از سوی انان و اظهارات مطلعین و اقرار م. ع. ب. درگیری با مرحوم س. د. و شاکی اقای ع. ا. ز. ، نظریات پزشکی قانونی و صورتمجلس بازسازی صحنه وقوع قتل عمدی و سایر قرائن و امارات موجود در پرونده که موجب حصول علم برای اعضای هیات دادگاه صادر کننده دادنامه فرجام خواسته شده ، مستندا به مواد قانونی با رعایت تشریفات ایین دادرسی کیفری صادر شده و ف. خ. دلیل و مدرکی که اساس و بنیان این بخش از حکم فرجام خواسته را متزلزل نماید. ارائه نداده است.لذا با اختیار حاصل از بند الف ماده ۴۶۹ قانون ایین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ ضمن رد فرجام خواهی ف. خواه حکم ف. خواسته را ابرام می نماید. ب – در قسمت محکومیت م. ع. فوق به شرح مذکور در رای فرجام خواسته به دلیل ایراد جرح عمدی با چاقو و تسهیل عبور اتباع بیگانه از مرز کشور وارد و موجه نیست زیرا رای فرجام خواسته از حیث احراز بزهکاری مطابق مقررات قانونی صادر شده و ف. خ. دلیل و مدرکی که اساس ان را متزلزل نماید. ارائه نداده است.لکن چون بعد از صدور رای معترض عنه ماده ۱۳۴ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ اصلاح شده ( ماده ۱۲ قانون کاهش مجازات های حبس تعزیری مصوب سال ۱۳۹۹ ) و براساس بند ب این ماده چنانچه در مورد جرایم مختلف ، هرگاه جرایم ارتکابی بیش از سه جرم نباشد. حداقل مجازات هریک از ان جرایم بیشتر از میانگین حداقل و حداکثر مجازات مقرر قانونی است.و به این جهت چون مساعدتر به حال مرتکب بزه م. ب.. و به حکم ماده ۱۰ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲ نسبت به جرایم سابق بر وضع ان تا صدور حکم قطعی موثر است.بنابراین و مستندا به شق ۴ از بند ب ماده ۴۶۹ قانون ایین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲ و مویدا به رای وحدت رویه شماره *هیات عمومی دیوان عالی کشور ، این قسمت از رای موصوف صرفا از حیث مجازات نقض و پرونده به شعبه همعرض ارجاع می شود. تا ضمن رسیدگی مجدد ، طبق بند ب ماده ۱۳۴ اصلاحی قانون مرقوم ( درخصوص اتهامات اقای ح. ا. مبنی بر ایراد جرح عمدی با چاقو و تسهیل در عبور اتباع بیگانه از مرز ) مجازات تعزیری تعیین نماید. شعبه *رییس: ج. ا. مستشار: ح. ق. فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی