مصادیق عسر و حرج در دعوای طلاق

رأی خلاصه جریان پرونده در این پرونده خانم ل. ش. در مورخه ۹۷/۵/۱۳ با تقدیم دادخواست به خواسته طلاق به طرفیت اقای س. ع. م. ط. طرح دعوی نموده و اعلام کرده در مورخه ۷۸/۲/۱۲ با خوانده ازدواج کرده و ق. به ادامه زندگی نیست و ب. ت. ب. شروط ضمن عقد و عسر و حرج تقاضای طلاق دارم.شعبه ۲۶۵ دادگاه خانواده تهران در ۹۷/۵/۲۷ تشکیل جلسه داده است.خواهان حضور نیافته و وکیل خوانده با تقدیم لایحه تقاضای رد دعوی را نموده است. دادگاه به موجب دادنامه شماره ۷۶۰ مورخه ۹۷/۵/۲۷ به لحاظ عدم ارایه دلیل از ناحیه خواهان حکم بر بطلان دعوی ایشان صادر نموده است. خانم ل. ش. نسبت به دادنامه اعتراض نموده و اعلام کرده از سال ۹۴ از همسرم جدا زندگی می کنم و حدود ده پرونده داریم و دادنامه هایی را ارایه داده است.که عبارتند از ۱- دادنامه مورخه ۹۵/۶/۲۰ صادره از شعبه ۳۸ حقوقی *که به موجب ان دعوی اقای س. ع. م. به طرفیت زوجه مبنی بر مطالبه وجه محکوم بر بیحقی شده است. ۲- دادنامه صادره از شعبه ۲۶۵ خانواده تهران که زوج محکوم به پرداخت ۴۰۰ عدد سکه بابت مهریه گردیده است. ۳- دادنامه مورخه ۹۴/۱۱/۱۲ صادره از شعبه ۱۱۷۵ کیفری ۴ *که شکایت خانم ش. علیه همسرش دایر بر استفاده از اوراق جعلی منجر به برایت گردیده است. شعبه ۴۵ دادگاه تجدیدنظر دادنامه بدوی را با تلقی قرار نقض و پرونده را جهت رسیدگی به دادگاه بدوی اعاده داده است. با اعاده پرونده از تجدیدنظر دادگاه بدوی در مورخه ۹۷/۸/۱۹ تشکیل جلسه داده و ز. د. ج. حاضر و اعلام کرده نفقه و اجرت المثل را بابت طلاق می بخشم از سال ۹۴ زوج مرا از خانه بیرون کرده از زوج کراهت دارم. و قادر به ادامه زندگی نیستم. مطابق دادنامه مورخه ۹۴/۵/۲۸ صادره از شعبه ۲۶۵ خانواده تهران دعوی مطالبه نفقه زوجه رد گردیده است. ( ص ۵۶ ) مطابق دادنامه مورخه ۹۴/۴/۲۳ شعبه ۲۶۵ خانواده تهران حکم به الزام زوجه به تمکین صادر شده است.همچنین با صدور قرار ارجاع به داوری و تعیین داوران داور زوج بشرح برگ ۵۸ پرونده اعلام کرده موجبی برای طلاق زوجه نیست و طلاق به مصلحت فرزند مشترک نمی باشد. شعبه ۲۶۵ دادگاه خانواده تهران به موجب دادنامه شماره ۵۵۹ مورخه ۹۷/۹/۲۸ با عدم احراز عسر و حرج حکم بر بطلان دعوی زوجه صادر نموده است.خانم ل. ش. نسبت به دادنامه اعتراض نموده است. شعبه ۴۵ تجدیدنظر در مورخه ۹۸/۴/۱۰ تشکیل جلسه داده است.خانم ش. در جلسه حاضر و اظهار داشته ۴/۵ سال است.که جدا زندگی می کنیم. کارهای خلاف اخلاق دارد. بارها مرا مورد ضرب و شتم قرار داده است. وکیل ت. ن. خ. گفته ایشان ترک منزل کرده و اسباب و وسایل را برده حکم تمکین صادر شده و اجراییه نیز هست نفقه به دلیل نشوز تعلق نمی گیرد و کل مهریه شامل ۴۰۰ سکه را گرفته است.عسر و حرج معنی ندارد. دادگاه ختم دادرسی را اعلام و به موجب دادنامه شماره ۱۰۶۵ مورخه ۹۸/۴/۱۵ دادنامه بدوی را تایید نموده است. خانم ل. ش. از دادنامه فرجامخواهی نموده که متن لایحه تقدیمی ایشان و پاسخ وکیل ف. ا. ح. با فهم مهربانی در زمان شور قرایت می گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردیده پس از قرایت گزارش اقای س. م. ت. عضوممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره ۵۰۱۰۶۵-۹۸/۴/۱۵ فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد : رای شعبه فرجام خواهی خانم ل. ش. نسبت به دادنامه شماره ۰۰۰۵۰۱۰۶۵ مورخه ۹۸/۴/۱۵ صادره از شعبه ۴۵ دادگاه تجدیدنظر استان تهران که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی صادره از شعبه ۲۶۵ دادگاه خانواده تهران حکم بر بطلان دعوی مشارالیها از جهت درخواست صدور حکم طلاق به لحاظ عسر و حرج صادر گردیده وارد و موجه م. ب.. زیرا اولا ف. خ. مدعی است.همسرش بیش از چهار سال است.که جدا از ایشان با خانم … می نماید. و نسبت به این مطلب از زوج تحقیق نشده است. و دلایل زوجه در خصوص این ادعا مورد تحقیق قرار نگرفته است. ثانیا عکس هایی از زوج با خانم … و نسبت به این مطلب نیز تحقیق نشده است. ثالثا با ارایه گواهی بیمارستان مدعی ضرب و شتم از ناحیه همسرش م. ب.. لیکن در خصوص این ادعا و سایر موارد ضرورت تحقیق از طرفین در مواجهه حضوری وجود دارد. لذا دادگاه با استناد به بند ۵ ماده ۳۷۱ و بند الف ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی کیفری دادنامه فرجام خواسته را نقض و پرونده جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می گردد. با نقض دادنامه و اعاده پرونده شعبه ۴۵ دادگاه تجدیدنظر تهران در ۹۹/۳/۲۰ تشکیل جلسه داده است. وکیل ز. ا. ک. عکسی که تصویر ان وجود دارد. و اینکه مشروبات الکلی به حد زیاد که زوج به مصرف ان عادت داشته در تصاویر وجود دارد. و بیشتر از یکسال است.که زوج حتی با فرزند خود ملاقات نداشته است. و علیرغم صدور حکم تمکین نسبت به اجرای ان اقدام ننموده است. موکل بیش از ۵ سال است. تنها زندگی می کند و ادامه ان چیزی جز عسر و حرج نیست. گزارش مددکار اجتماعی نیز حکایت از این دارد. وکیل ز. ا. د. اظهارات وکیل واهی و تکراری است. تاکنون هیچ دلیلی ارایه نداده اند. و وجود یک عکس با شیشه مشروب دال بر مصرف ان نیست موکل هیچوقت همسرش را ضرب و جرح نکرده و رای برایت موکل صادر شده است. موکل رابطه نامشروع با کسی ندارد. و صرف یک عکس خانوادگی که خود ز. ن. د. ان میهمانی بوده نمی تواند دلیل رابطه نامشروع باشد. زوجه محکوم به تمکین شده است.و خود منزل را ترک نموده و لذا خود موجبات عسر و حرج را فراهم نموده است.و موکل خواهان بازگشت وی م. ب.. وکیل زوجه گفته: استعمال مشروبات الکلی بعد از زمان کار بوده و شبها نا متعادل نیمه شب به منزل می امده و تصاویر هم حکایت از این دارد. همچنین دادگاه از مددکار اجتماعی خواسته تحقیقات محلی انجام دهد که گزارش ایشان بشرح ص ۱۴۵ حکایت از این دارد. که مدیر ساختمان زوجین اظهار نموده در زمان سکونت زوجین گاهی صدای دعوای زوجین می امد زوج شب ها دیر می امد و شاهد بوده زوج مشروب مصرف می کند. با فرزند مشترک زوجین متولد ۱۳۸۲ صحبت شده حاضر به بیان مطلبی نبود. از محل کار زوج تحقیق شده اظهار شده مشروبات الکلی مصرف می کرده و دنبال تفریحات نا سالم بوده و بدهی مالی پیدا کرد و متواری شد. و چهار سال است.از وی اطلاعی ندارند. یکی از افراد گفته ایشان اغلب اوقاف خود را صرف تفریحات نا سالم با شرکت در بزم ها و بساط با حضور زنان غیر و صرف مشروبات الکلی می نمود. دیر هنگام به منزل می رفت و از چهار سال قبل متواری شده است. دادگاه با ختم دادرسی به موجب دادنامه شماره ۰۰۰۵۰۰۶۹۶ مورخه ۹۹/۳/۲۵ با رد اعتراض دادنامه بدوی را به لحاظ اینکه دلیل و مدارک مستندی از ناحیه زوجه ارایه نشده تایید نموده است.اقای م. ک. ز. به وکالت از ل. ش. از دادنامه فرجامخواهی نموده و اعلام نموده که متعاقب صدور حکم تمکین موکل اعلام نموده حاضر به تمکین م. ب.. لیکن زوج هیچگونه اقدامی در جهت تهیه مسکن و مقدمات اجرای تمکین انجام نداده است.که که متن لایحه تقدیمی ایشان در زمان شور قرایت می گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرایت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره۵۰۰۶۹۶ ۹۹/۳/۲۵ فرجامخواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه فرجامخواهی اقای م. ک. ز. به وکالت از خانم ل. ش. نسبت به دادنامه صادره از شعبه ۴۵ دادگاه تجدیدنظر استان تهران که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی حکم بر بطلان دعوی ف. خ. ب. لحاظ عسر و حرج صادر گردیده وارد و موجه م. ب.. زیرا اولا مطابق تحقیقات محلی مددکار اجتماعی دادگاه بشرح صفحه ۱۴۵ پرونده حداقل دو نفر از جمله مدیر ساختمان محل سکونت زوجین و یکی از همکاران زوج در محل کار صراحتا اعلام نموده اند زوج مشروبات الکلی مصرف می کرده و دنبال تفریحات ناسالم بوده و مدت چهار سال است.که به علت بدهی مالی از وی خبری نیست و دیر هنگام به منزل می امده و غیره ملاحظه می گردد. مطالب ذکر شده توسط شهود در تحقیقات محلی منطبق با ادعای زوجه بوده و قطعا می تواند چنین اقداماتی از ناحیه زوج موجبات عسر و حرج زوجه را فراهم نماید. ثانیا اینکه صراحتا اعلام شده به دلیل همین سوی رفتار بیش از چهار سال است.زوجین جدا زندگی می کنند. اگر چه زوج حکم به الزام تمکین اخذ نموده لیکن وکیل ز. ا. ک. موکل حاضر به تمکین بوده اما زوج مقدمات اجرای حکم تمکین شامل تهیه مسکن و غیره را فراهم ننموده است. ثالثا وجود پرونده های حقوقی و کیفری متعدد نیز حکایت از این دارد. که اختلافات زوجین عمیق بوده و جدایی طولانی جسمانی و عاطفی نیز حکایت از عدم صلح و سازش بین ایشان دارد. و داور زوجه نیز بشرح ص ۵۲ پرونده صراحتا نظر زوجه را بر عدم سازش و اعلام کراهت از زوج اعلام نموده است. لذا ب. ت. ب. مراتب ذکر شده مستندا به بند۲ ماده ۳۷۱ و بند ج ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه همعرض دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می نماید. با نقض دادنامه و ارجاع به شعبه همعرض ، شعبه ۷۶ دادگاه تجدیدنظر تهران در مورخه ۱۴۰۰/۲/۲۱ تشکیل جلسه داده است.زوجه گفته چهار سال است.که از همسرم جدا هستم. در مورد سوی رفتار وی شکایت نکردم. وکیل زوج گفته زوجه خودش ترک منزل نموده و حکم تمکین صادر شده و زوجه گفته حاضر به تمکین نیست وکیل زوجه هم لایحه داده است.و در لایحه تقدیمی به ۶ سال جدایی زوجین و اینکه زوج در مورد تمکین پرونده اجرایی تشکیل نداده و ۵ سال است.که از کشور خارج شده که پیامک های ارسالی وی برای فرزندش پیوست ارایه می گردد. و اینکه موکل کتبا در مورد رای تمکین به شرط فراهم شدن مسکن اعلام امادگی نموده و در مورد عسر و حرج به تحقیقات محلی از محل کار و سکونت زوج توسط مددکار اجتماعی استناد شده که سوی رفتار زوج از جهت مصرف مشروبات الکلی و دیر امدن به منزل و درگیری با زوجه و بعد شرکت در تفریحات ناسالم اشاره شده است. در متن پیامک ها زوج ( بشرح ص ۱۵ پیوست لایحه وکیل ) صراحتا اقرار نموده که در خارج از کشور است. دادگاه همعرض تجدیدنظر نیز به موجب دادنامه شماره ۰۰۰۱۹۱۴۳۴۳ – ۱۴۰۰/۲/۲۱ با عدم احراز سوی رفتار زوج دادنامه بدوی صادره از شعبه ۲۶۵ حقوقی تهران را که بموجب ان حکم بر بطلان دعوی ف. خ. صادر گردیده را تایید نموده است.خانم ل. ش. از دادنامه فرجامخواهی نموده به غیبت طولانی زوج و تحقیقات محلی انجام شده در مورد رفتار زوج اشاره و تقاضای نقض دادنامه را نموده که متن لایحه ایشان در زمان شور قرایت می گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید.پس از قرایت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره ۱۹۱۴۳۴۳ – ۱۴۰۰/۲/۲۱ فرجام خواسته مشاوره نموده و بشرح زیر رای صادر می نماید. رأی متن رأی فرجامخواهی خانم ل. ش. نسبت به دادنامه شماره ۱۹۱۴۳۴۳ مورخه ۱۴۰۰/۲/۲۱ صادره از شعبه ۷۶ دادگاه تجدیدنظر استان تهران که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی صادره از شعبه ۲۶۵ دادگاه حقوقی تهران حکم بر بطلان دعوی ف. خ. از جهت درخواست طلاق به لحاظ عسر و حرج صادر گردیده وارد و موجه م. ب.. زیرا اولا مطابق تحقیقات محلی مددکار اجتماعی بشرح ص ۱۴۵ پرونده از محل سکونت سابق زوجین و محل کار زوج حداقل دو نفر از جمله مدیر ساختمان محل سکونت زوجین و یکی از همکاران محل کار زوج صراحتا اعلام نموده اند زوج مشروبات الکلی مصرف می کرده و دنبال تفریحات ناسالم بوده و مدت چهار سال است.که به علت بدهی مالی از وی خبری نیست و دیر هنگام به منزل می امده و اظهاراتی مشابه ، لذا ملاحظه می گردد. مطالب ذکر شده توسط شهود در تحقیقات محلی منطبق با ادعای زوجه بوده و قطعا می تواند چنین اقداماتی از ناحیه زوج موجبات عسر و حرج زوجه را فراهم نماید. ثانیا اینکه اعلام شده به دلیل همین سوی رفتار بیش از چهار سال است.زوجین جدا زندگی می کنند ثالثا اگر چه زوج حکم به تمکین اخذ نموده لیکن ز. ا. ک. حاضر به تمکین بوده اما زوج مقدمات اجرای حکم تمکین شامل تهیه مسکن و غیره را فراهم ننموده است.و پاسخ اجرای احکام در مورد عدم تشکیل پرونده اجرایی در مورد تمکین در تایید ادعای زوجه است.مضافا به اینکه زوج در هیچیک از جلسات دادرسی دادگاه بدوی و محاکم تجدیدنظر شرکت نکرده است. رابعا وجود پرونده های حقوقی و کیفری متعدد نیز بین زوجین حکایت از این دارد. که اختلافات زوجین عمیق بوده و جدایی طولانی جسمانی و عاطفی ایشان نیز حکایت از عدم صلح و سازش دارد. و داور زوجه نیز صراحتا به همین مطلب و کراهت زوجه اشاره نموده است. خامسا اینکه زوج مطابق ادعای زوجه و پیامک ارسالی وی برای فرزند مشترک زوجین در خارج از کشور زندگی می کند و محل زندگی وی نیز نامشخص است.که خود حکایت از ترک زندگی مشترک بطور جدی دارد. لذا ب. ت. ب. مراتب ذکر شده قطعا زوجه در عسر و حرج است.و با لحاظ اینکه شعبه ۷۶ دادگاه تجدیدنظر استان تهران نیز همچون شعبه ۴۵ دادگاه مذکور رای اصراری بر بطلان دعوی زوجه صادر نموده لازم است.پرونده مطابق مفاد ماده ۴۰۸ قانون ایین دادرسی مدنی در هیات عمومی شعب حقوقی دیوانعالی کشور مطرح و مورد رسیدگی قرار گیرد. ج. ق. س. م. ت. رییس شعبه ۱۵دیوان عالی کشور مستشار شعبه دیوان عالی کشور فهرست خلاصه جریان پرونده متن رأی نقد رأی