مصداق شرط بنایی در عقد نکاح

رأی خلاصه جریان پرونده خانم م. ر.ک. فرزند ح. 20 ساله دانشجو با وکالت آقایان …. الف. و م. م. د. ب. ط. همسرش آقای ن. ب. فرزند پ. 35 ساله شغل آزاد بخواسته صدور حکم بر فسخ نکاح به لحاظ تخلف از شرط صفت مقصود و با احتساب کلیه خسارات قانونی تقدیم داشته و توضیحاً اعلام نموده موکله در تاریخ 1392/7/16 به عقد رسمی و شرعی خوانده محترم درآمده است خوانده هنگام خواستگاری در حضور آشنایان و خانواده موکله خود را متولد 1365 و دارای مدرک لیسانس معرفی که بر این اساس موکله راضی به ازدواج با خوانده گردیده و در صورتجلسه شرائط پیوند از دواج نیز تاریخ تولد 1365 قید و آشنایان طرفین آن را گواهی نموده اند و حتی در ثبت واقعه نکاح نیز خوانده تحصیلات خود را لیسانس بیان نموده که در سند ازدواج ثبت گردیده است حال موکله بعد از ازاله بکارت توسط زوج متوجه شده که همسرش متولد 1358/6/28 بوده و تحصیلات او لیسانس نمی باشد و لذا به لحاظ فقدان وصف مقصود استناداً به ماده 1128 ق . م تقاضای صدور حکم بر فسخ نکاح به جهت تخلف از شرط صفت مقصود با احتساب کلیه خسارات قانونی را تقاضا دارد ( صفحه 10 ) و آقای …. ل.ر. به وکالت از خوانده ( ن. ب. ) با تقدیم لایحه ای ضمن تکذیب ادعای خواهان و اینکه ثبت نکاح در دفترخانه با ارائه شناسنامه انجام شده و خواهان از همان ابتدا در جریان تاریخ تولد موکل قرار داشته است و ... ( صفحه 17 ) و اجمالاً پرونده در وقت مقرر با حضور خواهان و خوانده و وکلای آنان در جلسه دادگاه مطرح رسیدگی قرار گرفته و در پایان دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به شرح دادنامه شماره 302826 مورخ 93/12/7 رأی صادر نموده و با استدلالی که معمول داشته دعوی خ. ر. و. ندانسته و در اجرای مفهوم ماده 1257 ق . م حکم به رد دعوی وی صادر کرده است ( صفحه 24 ) از رأی صادره وکلای خواهان تجدیدنظرخواهی کرده اند و از باب فریب و تدلیس انجام شده و قاعده لاضرر تقاضای نقض دادنامه صادره را نموده اند ( صفحه 30 ) و پس از تبادل لوایح از سوی وکیل خوانده ( صفحه 39 ) پرونده در وقت مقرر با حضور زوجین و وکلای ز. د. ج. دادگاه تجدیدنظر مطرح رسیدگی قرار گرفته و از ناحیه زوج و وکیلش لایحه ای واصل و ثبت و پیوست شده است دادگاه پس از تحقیق از گواهان و ملاحظه لایحه وکیل ف. خ. که ضمیمه م. ب. ( صفحه 75 تا 70 ) و با اعلام ختم رسیدگی به شرح دادنامه صدرالاشعار رأی صادر گردیده و اجمالاً پس از منعکس نمودن خلاصه جریان پرونده و توضیحاتی که زوج ( خوانده ) داده ن. ب. ا. سن و مدارک تحصیلی به شدت مورد توجه خانم ها … دارد و قطعاً در صورت اطلاع از سن بالا و نداشتن مدرک تحصیلی لیسانس حاضر به ازدواج نمی شده و در مورد فوریت اعمال خیار فسخ با عنایت به اینکه زوجه مدعی است مدتی پس از مراسم عروسی ( 93/7/25 ) از سن و مدرک تحصیلی واقعی زوج مطلع شده و در تاریخ 93/9/1 اقدام به تقدیم دادخواست نموده است مطابق ماده 1131 ق . م علم به فسخ و فوریت آن برای ذینفع ضروری است بنابه مراتب فوق دادگاه تجدیدنظرخواهی زوجه را وارد دانسته مستنداً به مواد 1128 و 1130 ق . م و بند ه ماده 348 و ماده 358 ق . آ . د . م رأی تجدیدنظرخواسته را نقض نموده و حکم به فسخ عقد نکاح فیمابین زوجین یاد شده صادر و اعلام نموده است رأی صادره را ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در دیوان عالی کشور دانسته است ( صفحه 77 ) خوانده برگ استشهادیه ای با سه امضاء تقدیم و پیوست نموده که حاکی است با همسرش ( خواهان ) قبل ازدواج حدود 7 ماه رفت و آمد داشته و از میزان تحصیلات و سن او مطلع بوده است ( صفحه 69 ) و در تاریخ 94/6/5 زوج یاد شده از دادنامه فوق الاشاره فرجامخواهی نموده ( صفحه 79 ) و پس از تبادل لوایح از سوی وکیل زوجه ( صفحه 86 ) پرونده یک بار به دیوانعالی کشور و این شعبه ارسال و ارجاع گردیده و شعبه با ایراد نقص تحقیقاتی پرونده را در اجرای بند 2 از شق ب ماده 469 ق . ا . د . ک به همان دادگاه صادرکننده رأی منقوض اعاده و ارجاع نموده ( صفحه 87 ) و دادگاه مرجوع الیه پس از رفع نواقص مبادرت به اصدار رأی کرده و به شرح دادنامه صدرالاشاره و استدلالی که معمول داشته و با اشاره به محتویات پرونده محاکماتی اولیه و اظهارات ضد و نقیض زوج و اینکه ت. ن. خ. علم و اطلاع به هویت فسخ نداشته تجدیدنظرخواهی زوجه خانم ر.ک. را موجه تشخیص و به استناد مواد 348 و 350 ق . آ . د . م و مواد 1128 و 1131 ق . م ضمن نقض رأی تجدیدنظرخواسته حکم به فسخ نکاح بین خانم ر.ک. و آقای ن. ب. صادر و اعلام نموده است . ( صفحه 100 ) از دادنامه اخیرالاشاره آقای ن. ب. با وکالت آقای …. ل.ر. فرجامخواهی کرده که پس از تبادل لوایح از سوی وکلای خانم م. ر.ک. پرونده به دیوانعالی کشور ارسال و جهت بررسی و رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است . هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای م. رضا بروجردی عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی میدهد: رأی متن رأی ب. ت. ب. محتویات پرونده و مفاد لوایح تقدیمی و صورتجلسات تنظیم شده ادعای عدم اطلاع زوجه از تاریخ تولد زوج و مقدار سن وی با وجود روابط آنها حدود هفت ماه قبل از عقد قابل توجه و استماع نمی باشد اما عدم اطلاع از مدرک تحصیلی و اعتماد کردن در این خصوص به اظهار زوج امکان پذیر بوده و ثبت کلمه لیسانس در سند نکاحیه نیز مشعر بر این است که عقد مبنیاً بر آن جاری شده است و عدم اطلاع از فوریت خیار نیز بعید به نظر نمی رسد نتیجتاً احراز دادگاه محترم در خصوص تخلف وصف مدرک تحصیلی فاقد ایراد شرعی و قانونی است مستنداً به شق الف ماده 469 ق . آ . د . ک مصوب 1392 دادنامه فرجامخواسته ابرام و پرونده به دادگاه صادرکننده رأی اعاده می گردد. شعبه 43 دیوان عالی کشور - رئیس و مستشار مالک اژدر شریفی - محمد رضا بروجردی فهرست خلاصه جریان پرونده متن رأی نقد رأی مصداق شرط بنایی در عقد نکاح در تاریخ 1 اردیبهشت 1395، دادنامه‌ای صادر شد که موضوع آن درخواست فسخ نکاح به دلیل تخلف از شرط صفت مقصود بود. درخواست‌کننده ادعا کرد که طرف مقابل در زمان خواستگاری خود را متولد سال 1365 و دارای مدرک لیسانس معرفی کرده است، در حالی که پس از ازدواج متوجه شده که تاریخ تولد واقعی او 1358 و مدرک تحصیلی‌اش لیسانس نیست. بر این اساس، درخواست‌کننده به استناد ماده 1128 قانون مدنی، درخواست فسخ نکاح و جبران خسارات قانونی را مطرح کرد. طرف مقابل در دفاع از خود، ادعا کرد که درخواست‌کننده از سن و تحصیلات او مطلع بوده و ثبت نکاح بر اساس شناسنامه انجام شده است. دادگاه بدوی، دعوی درخواست‌کننده را رد کرد. درخواست‌کننده به رای صادره تجدیدنظرخواهی کرد و دادگاه تجدیدنظر، با استناد به مواد 1128 و 1131 قانون مدنی و بند ه ماده 348 و ماده 358 آیین دادرسی مدنی، رای بدوی را نقض و حکم به فسخ نکاح صادر کرد. طرف مقابل به دیوان عالی کشور فرجامخواهی کرد، اما دیوان با تایید تخلف در مدرک تحصیلی و ابرام رای تجدیدنظر، پرونده را به دادگاه صادرکننده رای اعاده کرد. دیوان عالی کشور، با استناد به شق الف ماده 469 آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، دادنامه فرجام‌خواسته را تایید نمود. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/02/01 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: ثبت کلمه لیسانس برای یکی از زوجین در سند نکاحیه، مشعر بر آن است که داشتن مدرک تحصیلی مذکور از شروط بنایی عقد نکاح بوده است و در صورت احراز خلاف آن، حق فسخ ناشی از خیار تخلف وصف به وجود می آید. رای خلاصه جریان پرونده شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1395/02/01 خانم م. ر.ک. فرزند ح. 20 ساله دانشجو با وکالت آقایان … و م. م. د. ب. ط. همسرش آقای ن. بشر دوست فرزند پ. 35 ساله شغل آزاد به خواسته صدور حکم بر فسخ نکاح به لحاظ تخلف از شرط صفت مقصود و با احتساب کلیه خسارات قانونی تقدیم داشته و توضیحا اعلام نموده موکله در تاریخ 1392/07/16 به عقد رسمی و شرعی خوانده محترم درآمده است خوانده هنگام خواستگاری در حضور آشنایان و خانواده موکله خود را متولد 1365 و دارای مدرک لیسانس معرفی که بر این اساس موکله راضی به ازدواج با خوانده گردیده و در صورتجلسه شرایط پیوند از دواج نیز تاریخ تولد 1365 قید و آشنایان طرفین آن را گواهی نموده‌اند و حتی در ثبت واقعه نکاح نیز خوانده تحصیلات خود را لیسانس بیان نموده که در سند ازدواج ثبت گردیده است حال موکله بعد از ازاله بکارت توسط زوج متوجه شده که همسرش متولد 1358/06/28 بوده و تحصیلات او لیسانس نمی‌باشد و لذا به لحاظ فقدان وصف مقصود استنادا به ماده 1128 ق. م تقاضای صدور حکم بر فسخ نکاح به جهت تخلف از شرط صفت مقصود با احتساب کلیه خسارات قانونی را تقاضا دارد (صفحه 10 ) و آقای …. ل.ر. به وکالت از خوانده (ن. ب.) با تقدیم لایحه ای ضمن تکذیب ادعای خواهان و اینکه ثبت نکاح در دفترخانه با ارائه شناسنامه انجام شده و خواهان از همان ابتدا در جریان تاریخ تولد موکل قرار داشته است و... (صفحه 17 ) و اجمالا پرونده در وقت مقرر با حضور خواهان و خوانده و وکلای آنان در جلسه دادگاه مطرح رسیدگی قرار گرفته و در پایان دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به شرح دادنامه شماره --- مورخ 93/12/7 رای صادر نموده و با استدلالی که معمول داشته دعوی خ. ر. و. ندانسته و در اجرای مفهوم ماده 1257 ق. م حکم به رد دعوی وی صادر کرده است (صفحه 24 ) از رای صادره وکلای خواهان تجدیدنظرخواهی کرده اند و از باب فریب و تدلیس انجام شده و قاعده لاضرر تقاضای نقض دادنامه صادره را نموده‌اند (صفحه 30 ) و پس از تبادل لوایح از سوی وکیل خوانده (صفحه 39 ) پرونده در وقت مقرر با حضور زوجین و وکلای ز. د. ج. دادگاه تجدیدنظر مطرح رسیدگی قرار گرفته و از ناحیه زوج و وکیلش لایحه ای واصل و ثبت و پیوست شده است دادگاه پس از تحقیق از گواهان و ملاحظه لایحه وکیل ف. خ. که ضمیمه م. ب. (صفحه 75 تا 70 ) و با اعلام ختم رسیدگی به شرح دادنامه صدرالاشعار رای صادر گردیده و اجمالا پس از منعکس نمودن خلاصه جریان پرونده و توضیحاتی که زوج (خوانده) داده ن. ب. ا. سن و مدارک تحصیلی به شدت مورد توجه خانم ها … دارد و قطعا در صورت اطلاع از سن بالا و نداشتن مدرک تحصیلی لیسانس حاضر به ازدواج نمی شده و در مورد فوریت اعمال خیار فسخ با عنایت به اینکه زوجه مدعی است مدتی پس از مراسم عروسی ( 93/7/25 ) از سن و مدرک تحصیلی واقعی زوج مطلع شده و در تاریخ 93/9/1 اقدام به تقدیم دادخواست نموده است مطابق ماده 1131 ق. م علم به فسخ و فوریت آن برای ذینفع ضروری است بنابه مراتب فوق دادگاه تجدیدنظرخواهی زوجه را وارد دانسته مستندا به مواد 1128 و 1130 ق. م و بند ه ماده 348 و ماده 358 ق. آ. د. م رای تجدیدنظرخواسته را نقض نموده و حکم به فسخ عقد نکاح فیمابین زوجین یاد شده صادر و اعلام نموده است رای صادره را ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در دیوان عالی کشور دانسته است (صفحه 77 ) خوانده برگ استشهادیه ای با سه امضا تقدیم و پیوست نموده که حاکی است با همسرش (خواهان) قبل ازدواج حدود 7 ماه رفت و آمد داشته و از میزان تحصیلات و سن او مطلع بوده است (صفحه 69 ) و در تاریخ 94/6/5 زوج یاد شده از دادنامه فوق الاشاره فرجامخواهی نموده (صفحه 79 ) و پس از تبادل لوایح از سوی وکیل زوجه (صفحه 86 ) پرونده یک بار به دیوانعالی کشور و این شعبه ارسال و ارجاع گردیده و شعبه با ایراد نقص تحقیقاتی پرونده را در اجرای بند 2 از شق ب ماده 469 ق. ا. د. ک به همان دادگاه صادرکننده رای منقوض اعاده و ارجاع نموده (صفحه 87 ) و دادگاه مرجوع الیه پس از رفع نواقص مبادرت به اصدار رای کرده و به شرح دادنامه صدرالاشاره و استدلالی که معمول داشته و با اشاره به محتویات پرونده محاکماتی اولیه و اظهارات ضد و نقیض زوج و اینکه ت. ن. خ. علم و اطلاع به هویت فسخ نداشته تجدیدنظرخواهی زوجه خانم ر.ک. را موجه تشخیص و به استناد مواد 348 و 350 ق. آ. د. م و مواد 1128 و 1131 ق. م ضمن نقض رای تجدیدنظرخواسته حکم به فسخ نکاح بین خانم ر.ک. و آقای ن. ب. صادر و اعلام نموده است. (صفحه 100 ) از دادنامه اخیرالاشاره آقای ن. ب. با وکالت آقای …. ل.ر. فرجامخواهی کرده که پس از تبادل لوایح از سوی وکلای خانم م. ر.ک. پرونده به دیوانعالی کشور ارسال و جهت بررسی و رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای م. رضا بروجردی عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد: رای شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده و مفاد لوایح تقدیمی و صورتجلسات تنظیم شده ادعای عدم اطلاع زوجه از تاریخ تولد زوج و مقدار سن وی با وجود روابط آنها حدود هفت ماه قبل از عقد قابل توجه و استماع نمی‌باشد اما عدم اطلاع از مدرک تحصیلی و اعتماد کردن در این خصوص به اظهار زوج امکان پذیر بوده و ثبت کلمه لیسانس در سند نکاحیه نیز مشعر بر این است که عقد مبنیا بر آن جاری شده است و عدم اطلاع از فوریت خیار نیز بعید به نظر نمی رسد نتیجتا احراز دادگاه محترم در خصوص تخلف وصف مدرک تحصیلی فاقد ایراد شرعی و قانونی است مستندا به شق الف ماده 469 ق. آ. د. ک مصوب 1392 دادنامه فرجامخواسته ابرام و پرونده به دادگاه صادرکننده رای اعاده می‌گردد. شعبه --- دیوان عالی کشور - رئیس و مستشار