مطالبه همزمان اجرت‌المثل و شرط تنصیف

رأی خلاصه جریان پرونده به تاریخ 14/12/91 آقای ع.ی. با وکالت آقای پ.ر. به طرفیت خانم ….ح. دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش منجر به طلاق تقدیم دادگاه های حقوقی نموده و در متن دادخواست توضیح داده فی مابین موکل و خوانده در تاریخ 21/5/1365 عقد نکاح دائم منعقدشده که مهریه زوجه 65 سکه بهار آزادی بوده که وی در پرونده شماره بایگانی 911401 شعبه نهم دادگاه عمومی مطالبه کرده و وقت رسیدگی 19/12/92 تعیین شده دارای یک فرزند مشترک دختر متولد سال 1367 بوده که از سن حضانت خارج شده به دلیل وقوع اختلاف امکان زندگی مشترک نمی باشد. دادگاه وقت رسیدگی معین طرفین دعوت شدند. خانم ن.م. به وکالت از خوانده وارد دعوی گردیده است. در وقت رسیدگی طرفین وکیل خوانده حاضر شدند خ. ا. د. خواسته ب. ش. د. م. ب. وکیل خ. ا. د. موکله رغبتی به طلاق ندارد و کلیه حقوق مالی خود را مطالبه دارد و وکیل خ. ا. د. موکل یک باب خانه پدری موروثی دارد که توسط زوجه توقیف گردیده است. زوجین دارای قرارداد مالی هستند دادگاه موضوع را به داوری ارجاع نموده است داور زوجه تفصیلاً راجع به امور مالی و غیرمالی 1- جهیزیه لیست اموال زوجه را معرفی کردند 2- نفقه ایام عده که زوجه مطالبه دارد 3- مهریه مطالبه نموده 4- فرزند مشترک بنام الف. که به مایل خود نزد مادر خویش زندگی می کند 5- نحله را مطالبه دارد 6- اجرت المثل با ارجاع امر به کارشناسی تقاضای تعیین آن را می نماید اظهارنظر کرده است. کارشناس اجرت المثل زوجه را از تاریخ 21/5/1365 الی 31/6/92 مبلغ 000/500/357 ریال برآورد کرده است. داوران نظریه خویش را مبنی بر عدم امکان سازش ارائه دادند. دادگاه طبق دادنامه شماره 00601600 مورخ 25/8/92 به جهت عدم امکان سازش گواهی عدم امکان سازش جهت طلاق را با شرایط ذیل صادر نموده مهریه جداگانه حکم صادرشده و مبلغ سیصد و پنجاه وهفت میلیون و هفت صد هزار ریال بابت اجرت المثل ایام زوجیت و پرداخت ده میلیون ریال نفقه ایام عده پرداخت شود. جهیزیه عیناً به زوجه مسترد و فرزند مشترک از حضانت خارج است. احراز شرایط صحت طلاق به عهده مجری آن است. نوع طلاق رجعی است و عده آن سه طهر است اعتبار گواهی سه ماه از تاریخ ابلاغ و قطعیت بوده است. از رأی صادره توسط آقای ع.ی. تجدیدنظرخواهی شده که به شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان ارجاع گردیده است. شعبه مرجوعٌ الیه برابر دادنامه شماره 001133 مورخ 30/10/92 با ردّ اعتراض به عمل آمده دادنامه مورد اعتراض را عیناً تأیید نموده است. آقای ع.ی. از دادنامه شماره 0001133 مورخ 30/10/92 صادره از شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان فرجام خواهی نموده است که عمده اعتراض وی تعیین اجرت المثل علی رغم قرارداد مالی در عقدنامه نکاح است پس از تبادل لوایح که هنگام شور قرائت می شود پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع گردیده است. هیئت شعبه پس از ملاحظه گزارش عضو ممیز به شرح آتی مبادرت به صدور رأی می نماید: رأی شعبه دیوان عالی کشور در خصوص فرجام خواهی آقای ع.ی. نسبت به دادنامه شماره 0001133 مورخ 30/10/92 صادرشده از شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان ن. ب. ا. تنصیف دارایی بر اساس قرارداد و شروط ضمن عقد نکاح م. ب. درحالی که اجرت المثل ایام زندگی بر اساس تکلیف قانون گذار و خارج از قرارداد بوده است و چون این دو از مبانی حقوقی و شرعی مختلف نشأت می گیرند هیچ منافاتی با یکدیگر ندارند و از طرفی تعیین اجرت المثل برای زوجه درحالی که در توافقات طرفین اثباتاً و نفیاً هیچ تصمیمی راجع به آن اتخاذ نگردیده بلااشکال و جزء حقوق مسلم زوجه م. ب. علی هذا فرجام خواهی به عمل آمده منطبق با هیچ یک از شقوق ماده 371 قانون آیین دادرسی نمی باشد مستنداً به ماده 370 قانون فوق الذکر با ردّ فرجام خواهی به عمل آمده دادنامه فرجام خواسته ابرام می گردد. رئیس شعبه 10 دیوان عالی کشور ـ عضو معاون عبداله پور ـ صدقی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی مطالبه همزمان اجرت المثل و شرط تنصیف در تاریخ 14 اسفند 1391، درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش منجر به طلاق به دادگاه ارائه شد. در این درخواست، به وجود عقد نکاح دائم و یک فرزند مشترک اشاره گردید و عدم امکان ادامه زندگی مشترک به دلیل اختلافات مطرح شد. در جریان رسیدگی، وکیل طرف مقابل اعلام کرد که موکلش تمایلی به طلاق ندارد و خواهان تمامی حقوق مالی خود، از جمله مهریه و نفقه، را مطالبه می‌کند. دادگاه موضوع را به داوری ارجاع داد و داور پس از بررسی امور مالی و غیرمالی، نظریه‌ای مبنی بر عدم امکان سازش ارائه نمود. در تاریخ 25 آبان 1392، دادگاه گواهی عدم امکان سازش را صادر و به پرداخت اجرت المثل، نفقه و مهریه حکم داد. خواهان به این رای اعتراض کرد که در دادگاه تجدیدنظر نیز تایید شد. فرجام‌خواهی خواهان به دیوان عالی کشور ارجاع گردید و در آنجا نیز با رد فرجام‌خواهی، رای دادگاه تجدیدنظر تایید شد. دیوان عالی کشور با استناد به مواد 370 و 371 قانون آیین دادرسی، تعیین اجرت المثل را به عنوان حق مسلم زوجه و خارج از قراردادها دانسته و فرجام‌خواهی را رد کرده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/04/29 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: دادگاه می‌تواند همزمان به پرداخت اجرت المثل و شرط تنصیف دارایی حکم دهد و صدور حکم به یکی مانع دیگری نمی شود. رای خلاصه جریان پرونده به تاریخ 14/12/91 آقای ع.ی. با وکالت آقای پ.ر. به طرفیت خانم ….ح. دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش منجر به طلاق تقدیم دادگاه‌های حقوقی نموده و در متن دادخواست توضیح داده فی مابین موکل و خوانده در تاریخ 1365/05/21 عقد نکاح دائم منعقدشده که مهریه زوجه 65 سکه بهار آزادی بوده که وی در پرونده شماره بایگانی --- شعبه نهم دادگاه عمومی مطالبه کرده و وقت رسیدگی 19/12/92 تعیین شده دارای یک فرزند مشترک دختر متولد سال 1367 بوده که از سن حضانت خارج شده به دلیل وقوع اختلاف امکان زندگی مشترک نمی‌باشد. دادگاه وقت رسیدگی معین طرفین دعوت شدند. خانم ن.م. به وکالت از خوانده وارد دعوی گردیده است. در وقت رسیدگی طرفین وکیل خوانده حاضر شدند خ. ا. د. خواسته ب. ش. د. م. ب. وکیل خ. ا. د. موکله رغبتی به طلاق ندارد و کلیه حقوق مالی خود را مطالبه دارد و وکیل خ. ا. د. موکل یک باب خانه پدری موروثی دارد که توسط زوجه توقیف گردیده است. زوجین دارای قرارداد مالی هستند دادگاه موضوع را به داوری ارجاع نموده است داور زوجه تفصیلا راجع به امور مالی و غیرمالی 1 - جهیزیه لیست اموال زوجه را معرفی کردند 2 - نفقه ایام عده که زوجه مطالبه دارد 3 - مهریه مطالبه نموده 4 - فرزند مشترک به نام الف. که به مایل خود نزد مادر خویش زندگی می کند 5 - نحله را مطالبه دارد 6 - اجرت المثل با ارجاع امر به کارشناسی تقاضای تعیین آن را می‌نماید اظهارنظر کرده است. کارشناس اجرت المثل زوجه را از تاریخ 1365/05/21 الی 31/6/92 مبلغ 357/500/000 ریال برآورد کرده است. داوران نظریه خویش را مبنی بر عدم امکان سازش ارائه دادند. دادگاه طبق دادنامه شماره --- مورخ 25/8/92 به جهت عدم امکان سازش گواهی عدم امکان سازش جهت طلاق را با شرایط ذیل صادر نموده مهریه جداگانه حکم صادرشده و مبلغ سیصد و پنجاه وهفت میلیون و هفت صد هزار ریال بابت اجرت المثل ایام زوجیت و پرداخت ده میلیون ریال نفقه ایام عده پرداخت شود. جهیزیه عینا به زوجه مسترد و فرزند مشترک از حضانت خارج است. احراز شرایط صحت طلاق به عهده مجری آن است. نوع طلاق رجعی است و عده آن سه طهر است اعتبار گواهی سه ماه از تاریخ ابلاغ و قطعیت بوده است. از رای صادره توسط آقای ع.ی. تجدیدنظرخواهی شده که به شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان ارجاع گردیده است. شعبه مرجوعٌ الیه برابر دادنامه شماره --- مورخ 30/10/92 با ردّ اعتراض به عمل آمده دادنامه مورد اعتراض را عینا تایید نموده است. آقای ع.ی. از دادنامه شماره --- مورخ 30/10/92 صادره از شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان فرجام خواهی نموده است که عمده اعتراض وی تعیین اجرت المثل علی رغم قرارداد مالی در عقدنامه نکاح است پس از تبادل لوایح که هنگام شور قرائت می‌شود پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع گردیده است. هیات شعبه پس از ملاحظه گزارش عضو ممیز به شرح آتی مبادرت به صدور رای می‌نماید: رای شعبه دیوان عالی کشور در خصوص فرجام خواهی آقای ع.ی. نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 30/10/92 صادرشده از شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان ن. ب. ا. تنصیف دارایی بر اساس قرارداد و شروط ضمن عقد نکاح م. ب. درحالی که اجرت المثل ایام زندگی بر اساس تکلیف قانون گذار و خارج از قرارداد بوده است و چون این دو از مبانی حقوقی و شرعی مختلف نشات می گیرند هیچ منافاتی با یکدیگر ندارند و از طرفی تعیین اجرت المثل برای زوجه درحالی که در توافقات طرفین اثباتا و نفیا هیچ تصمیمی راجع به آن اتخاذ نگردیده بلااشکال و جزء حقوق مسلم زوجه م. ب. علی هذا فرجام خواهی به عمل آمده منطبق با هیچ یک از شقوق ماده 371 قانون آیین دادرسی نمی‌باشد مستندا به ماده 370 قانون فوق الذکر با ردّ فرجام خواهی به عمل آمده دادنامه فرجام خواسته ابرام می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - عضو معاون در تاریخ 5 مهر 1393، دیوان عالی کشور رایی در خصوص صدور گواهی عدم امکان سازش صادر کرد. درخواست طلاق به دلیل عدم تفاهم اخلاقی و جدایی مطرح گردید و همچنین خواسته‌هایی از جمله تعیین نفقه و اجرت المثل ارائه شد. طرف مقابل به عدم تمایل به طلاق و عدم پرداخت نفقه معوقه و جاری اعتراض کرد و ادعا نمود که طرف مقابل و فرزند مشترک را رها کرده است. دادگاه بدوی با صدور گواهی عدم امکان سازش، طرف مقابل را به پرداخت مبلغی بابت اجرت المثل و همچنین نصف دارایی محکوم کرد و حضانت فرزند را به مادر واگذار نمود. در مرحله تجدیدنظر، اعتراضات طرفین مورد بررسی قرار گرفت و نفقه معوقه از تاریخ مشخصی تا زمان اجرای صیغه طلاق و نفقه ایام عده تعیین شد. دیوان عالی کشور ب. ت. ب. نواقص موجود در پرونده، از جمله عدم تعیین تاریخ صحیح نفقه معوقه و نیاز به بررسی اموال، رای بدوی را نقض و پرونده را برای رسیدگی مجدد به دادگاه ارجاع داد. بر اساس تبصره 3 ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق، اجرای صیغه طلاق به پرداخت حقوق شرعی و قانونی طرف مقابل مشروط است. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/07/05 پیام: 1 - در صورتی که زن مستحق شرط تنصیف اموال تشخیص داده شود دیگر موجبی برای تعیین اجرت المثل ایام زوجیت وجود ندارد مگر اینکه زوجه مستقلا با تقدیم دادخواست، تقاضای اجرت المثل نماید 2 - در گواهی عدم امکان سازش باید درباره مهریه ای که هنوز حکمِ مستقلِ قبلی صادره درباره آن اجرا نشده است تعیین تکلیف گردد. یکم- برابر مندرجات پرونده بدوی به کلاسه --- یا 195 - / 92 شعبه بیستم دادگاه عمومی خانواده قم 1 - در تاریخ 1391/12/21 خانم ها م.ع. و ف.ه. دارای پروانه وکالت (بدون قید پایه پروانه) از مرکز امور مشاوران حقوقی و وکلاء قوه قضائیه به وکالت از آقای ….الف. با ارائه دادخواست به طرفیت خانم م.ع. به خواسته صدورگواهی عدم امکان سازش (طلاق) با پیوست کردن وکالتنامه شان و تصاویر مصدق از شناسنامه وکارت ملی موکلشان و از سند ازدواج طرفین به شماره ترتیب 12648 تاریخ وقوع و ثبت عقد 1386/08/16 تنظیمی در دفتر رسمی ثبت ازدواج شماره 11 حوزه ثبت قم با اعلام اینکه طرفین یک فرزند مشترک 3 ساله دارند موکلشان به دلیل عدم تفاهم اخلاقی قادر به ادامه زندگی مشترک با خوانده نبوده درخواست رسیدگی و صدور حکم به خواسته مزبور را دارد. 2 - پرونده امر بدوا به شورای حل اختلاف ارسال و در شعبه --- تحت کلاسه --- در وقت مقرر 1392/01/22 فقط خانم … و دعوی و خواسته را تکرار کرد ولی خوانده حاضر نشد و لایحه از او پیوست نشد و با تکرار جلسه در وقت مقرر بعدی 1392/02/12 به ترتیب مذکور فقط خانم … و دعوی وخواسته را تکرار کرد ولی خوانده حاضر نشد به علت عدم توفیق شورا در ایجاد سازش بین طرفین پرونده به دادگاه مذکور اعاده شد. 3 - در وقت مقرر رسیدگی 1392/02/24 خانم م.ع. به عنوان وکیل خواهان دعوی و خواسته را تکرار کرد او افزود: طرفین جدای از یکدیگر زندگی می کنند دختر مشترک 3 ساله نزد مادرش زندگی می‌نماید مهریه مندرج در عقدنامه قبلا به خوانده پرداخت شد اخطاریه ابلاغ شده به خوانده اعاده نشد نتیجه ابلاغ به او مبهم بوده و لایحه از او پیوست نیست دستور تعیین وقت احتیاطی داده شد... 4 - خانم ….ک. وکیل پ. ی. د. به وکالت از خوانده (زوجه) وکالت‌نامه ارائه نمود. 5 - در وقت مقرر رسیدگی 1392/03/11 خانم م.ع. به وکالت از خواهان (زوج) بار دیگر دعوی و خواسته را تکرار کرد خانم … اظهارکرد: زوجه حاضر به طلاق نیست زوج تاکنون سه بار دادخواست طلاق داده و هر بار به نوعی موکله او را اذیت کرده حتی یکبار با چاقو یک ضربه به سینه موکله زده اما موکله رضایت داده و الان نیز مدت 6 ماه منزل مشترک را ترک کرده و رفته است و صاحبخانه از ایشان شکایت کرد زوج فردی بی مسئولیت و بی تفاوت م. ب. مهریه زوجه برابر صفحه ملاحظات قباله نکاحیه مبلغ 25 میلیون تومان است که بایستی به نرخ روز احتساب شود اجرت المثل یا حق الزحمه 7 سال زندگی مشترک باید به زوجه پرداخت شود نسبت به نفقه همسر و فرزند مشترک رای صادر گردد. 6 - قرار ارجاع امر به داوری صادر شد به آقای ع.س. که به عنوان داور زوج معرفی و آقای د.ک. به عنوان داور زوجه انتخاب شده بودند مقررات داوری تفهیم و ابلاغ شد داور زوج قادر به ایجاد سازش بین طرفین نشد زوج اظهارکرد: حضانت طفل مشترک تا 7 سالگی با مادرش باشد حقوق همسرش را به اقساط می پردازد... زوجه 2 ماه زندگی مشترک را بدون عذر موجه ذکر کرده است (صفحات 1 لغایت 26 ) 7 - به موجب تصویر مصدق اقرارنامه رسمی شماره 9315 - 1391/07/18 تنظیمی در دفتر اسناد رسمی 64 حوزه ثبتی قم زوج اقرار کرد که مهریه زوجه 250 میلیون ریال بوده که سهوا مبلغ شصت میلیون ریال ذکر شده... و تصویر مصدق از صفحه ملاحظات سند ازدواج که عین مفاد سندرسمی مذکور درج شده ضمیمه پرونده گردیده خانم … (زوجه) تصاویر موصوف را به ضمیمه لایحه ابراز کرد و تقاضای محکومیت خواهان به پرداخت مهریه به مبلغ مذکور را نمود او افزود: زوج مدت یک سال زوجه و فرزند مشترک را رها کرده بایستی نفقه ایام مذکور را تا زمان اجرای صیغه طلاق به موکله او بپردازد موکله مخالف طلاق است زوجه علاوه بر خانه داری به قالی بافی و خیاطی نیز در طول زندگی مشترک مشغول بوده تقاضای اجرت المثل را با جلب نظریه کارشناسی دارد زوج پس از ازدواج با موکله او یک دستگاه پژو 405 و یک باب منزل مسکونی خریداری کرده تقاضای اعمال شرط تنصیف اموال را می‌نماید. 8 - در وقت مقرر رسیدگی 1392/06/09 خانم … کرد: نیمی از ایام با قهر و متارکه زوجه سپری شده و زوجه درخانه نبوده تا بخواهد کاری انجام دهد و در ایامی که زندگی مشترک داشتند برای هیچ کار یاخدمتی به زوجه دستورداده نمی شد خانم … اظهارات قبلی را تکرارکرد و مدعی ترک زندگی مشترک توسط زوج به مدت 8 ماه و انجام کارهایی نظیر قالی بافی توسط زوجه علاوه بر انجام کارهای منزل برای امرار معاش شد و تقاضای اجرت المثل و 8 ماه نفقه زوجه و فرزند مشترک و اجرای شرط تنصیف دارائی و پرداخت مهریه زوجه به نرخ روز را نمود... (صفحات 27 لغایت 37 ) 9 - به نیروی انتظامی دستور تحقیق در مورد زندگی طرفین و تعین فرد ناسازگار و... داده شد گزارش واصله از مامور انتظامی ذیربط حاکی از مراجعه به نشانی ذیربط و تحقیق از یک زن و شوهر و اعلام آنان به ناسازگاری از طرف آقای ….ی. بوده زیرا یکماه یکماه به منزل مراجعه نمی نمود و مخارج منزل توسط خانواده همسر زوجه تامین می گردید وزوجه انسانی آرام و جدا از هرگونه ناسازگاری بوده و هر دو طرف زوج را مقصر دانستند پیوست م. ب. (صفحات 38 لغایت 40 ) 10 - در وقت فوق العاده 1392/09/26 خانم م.ع. تقاضای رسیدگی کرد (صفحه 45 ) وخانم ….ک. با ارائه لایحه ای لیست اموال زوج شامل یک دستگاه منزل و مغازه در رزن همدان و یک دستگاه اتوبوس سواری بین تهران را اعلام و افزود نفقه زوجه و فرزند مشترک که مدت یک سال بدون نفقه رها شدند با زوج است زوج به جرم ترک انفاق محکومیت کیفری یافته است دادخواست تمیکن ندارد در مورد مهریه زوجه در شعبه --- رای صادر شد موکله در 8 سال برای گذران زندگی ناچار به خیاطی علاوه بر کار منزل و بچه داری بوده تقاضای اجرت المثل دارد (صفحه 46 ) تصویری از رای کیفری مبنی بر محکومیت زوج به کیفرحبس به میزان مقید و به پرداخت دیه د. ح. زوجه که غیرقطعی است ضمیمه م. ب. (صفحه 47 ) برابر دادنامه شماره --- - / 92 1392/09/30 با شرح دعوی و خواسته و جریان دادرسی و درج خلاصه اظهارات طرفین و عدم توفیق شورای حل اختلاف و دادگاه و داوران در ایجاد سازش بین طرفین با صدور گواهی عدم امکان سازش برای طلاق رجعی با احراز شرایط صحت توسط مجری صیغه طلاق به استناد مقررات قانونی مندرج زوج موظف به پرداخت ده میلیون تومان بابت اجرت المثل و هفت میلیون تومان بابت نصف دارائی د. ح. زوجه شد در مورد مهریه جداگانه اقدام شده است حضانت طفل با مادر طفل و نفقه مقرر او با پدر و برای پدر حق ملاقات تعیین و رای صادره قابل تجدیدنظرخواهی اعلام شد (صفحات 50 لغایت 52 ) دوّم وسوّم = اعتراض زوج به تعیین اجرت المثل و تنصیف اموال به مبالغ مرقوم و اعتراض زوجه به عدم تعیین نفقه معوقه او و فرزند مشترک و نفقه جاری و نفقه ایام عده طلاق که از تاریخ 1391/06/01 تقاضای تعیین نفقه کرد و نیز اعتراض به قلت مبلغ تنصیف دارائی علت اختلاف را ازدواج مجدد زوج و تحت فشار قرارداشتن زوج از ناحیه عیال دوّم برای مطلقه کردن وی و تقاضای بررسی مسائل نمود پرونده ها به کلاسه های 930109 و 930110 در شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان قم ثبت شد ودر وقت مقرر رسیدگی 1393/02/28 زوج با وجود ابلاغ حاضر نشد لایحه ای از او پیوست نیست خانم ….ک. به وکالت از زوجه وکالت‌نامه ارائه کرد و زوجه با شرح ازدواج و شروع زندگی مشترک افزود: زوج از شهریور 1391 زندگی مشترک را ترک کرد و رفته و او و بچه را رها کرد هزینه زندگی او و بچه به عهده پدر او است او حاضر به طلاق نیست اگر زوج اصرار به طلاق دارد باید حقوق او را بدهد در مورد مهریه حکم گرفته است بابت نفقه معوقه خود و فرزند اقدام نکرد از شهریور 1391 به او و بچه نفقه نداده است تقاضای تعین نفقه گذشته خود تا زمان اجرای صیغه طلاق و نفقه فرزند و نفقه ایام عده را دارد مبلغ مقرر در مورد تنصیف ناچیز است شوهرش راننده اتوبوس است بعد از ازدواج دو باب خانه در مردآباد کرج خرید در شهرستان رزن منزل و مغازه دارد اتوبوس مال خودش است اما مدارکی در اختیار او نیست وخانم وکیل او نیز اظهاراتی مشابه او نمود. با اعلام ختم رسیدگی برابر دادنامه شماره --- - / 93 - 1393/02/29 با شرح اعتراضات زوجین موصوف ضمن موجّه دانستن اعتراض زوجه به عدم تعیین نفقه در رای بدوی، یا رای بر بی حقی او در تعلق نفقه معوقه و نفقه ایام عده به علت عدم ارائه دلیل بر عدم تمکین زوجه به استناد مقررات قانونی مندرج زوج مکلف به پرداخت نفقه از 1392/06/01 لغایت اجرای صغیه طلاق ماهیانه 2/000/000 ریال وجه نقد تا زمان اجرای صیغه طلاق و همین مبلغ به مدت سه ماه به عنوان نفقه ایام عده به زوجه شد زوج حق رجوع دارد نفقه بچه بدون احتساب حق یارانه بچه ماهیانه هفتاد هزار تومان تعیین می‌شود که زوجه مکلف به ارائه گواهی عدم بارداری در زمان اجرای صیغه طلاق است با ردّ اعتراض در سایر موارد رای معترض عنه با اصلاح مذکور تایید و قابل فرجام خواهی اعلام شد (صفحات 1 تا 5 پرونده تجدیدنظری پیوست پرونده بدوی و 1 لغایت 19 پرونده تجدیدنظری) چهارم= رای تجدیدنظری مذکور در تاریخ 1393/03/08 به زوج موصوف به شرح ذیل صفحه 20 پرونده تجدیدنظری ابلاغ و فرجام خواهی‌اش در تاریخ 1393/03/29 ثبت و مراتب به خانم م.ع. ابلاغ و لایحه ای از او پیوست پرونده نمی‌باشد پرونده به دیوان‌عالی کشور ارسال و به کلاسه بالا ثبت و به شعبه اول دیوان‌عالی کشور ارجاع شده است. توجها به جمیع اوراق پرونده وگزارش عضو ممیز در مورد دعوی آقای ….الف. به طرفیت خانم م.ع. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش که مطابق رای بدوی به شماره مرقوم در گزارش عضو ممیز گواهی عدم امکان سازش برای طلاق رجعی با الزام زوج به پرداخت مبلغ ده میلیون تومان بابت اجرت المثل یا زحمات زوجه در زندگی مشترک و مبلغ هفت میلیون تومان بابت نصف دارائی و نیز ماهیانه هفتاد هزار تومان نفقه طفل مشترک به شرح مرقوم صادرشد و پس از اعتراض زوجین موصوف ضمن الزام زوج به پرداخت نفقه معوقه از 1392/06/01 لغایت اجرای صیغه طلاق و نیز به مدت سه ماه بابت نفقه ایام عده طلاق ماهیانه دو میلیون ریال بدون احتساب حق یارانه بچه به شرح مقید با اصلاح رای معترض‌عنه و ردّ اعتراض آنان در سایر موارد رای معترض‌عنه تایید شده است اولا- اگرچه زوجه در پرونده علی‌حده در مورد مهریه اقدام کرده است اما پرونده موردنظر مطالبه و ملاحظه و خلاصه گزارش از آن تنظیم نشده است و معلوم نیست آیا رای صادره قطعیت یافته و منتهی به صدور اجراییه و اجرای رای صادره گردیده است یا خیر؟ ثانیا- زوجه به شرح اوراق پرونده شخصا یا توسط خانم … کرد مدت 6 ماه (رجوع به صفحه 22 ) و یا بارها او و فرزند مشترک توسط زوج رها شده و نفقه ای به آنان پرداخت نگردید (صفحه 36 ) و برابر گزارش مامور انتظامی ذی‌ربط حسب اظهارات دو نفر گواه زوج یک‌ماه یک‌ماه به منزل مراجعه نمی کرد و مخارج منزل توسط خانواده همسر (زوجه) تامین می گردید (صفحه 39 ) و یا زوجه علاوه بر کارهای منزل کارهایی نظیر قالی بافی می نمود و در تاریخ 1392/06/09 خانم … کرد زوج مدت 8 ماه منزل مشترک را ترک و در طی این مدت نفقه ای به زوجه و فرزندشان نداده (صفحات 36 و 7 ) و در نظریه مشترک داوران زوجه اعلام کرد زوج مدت یک سال او و فرزند را بدون خرجی رهاکرده (صفحه 42 ) و یا خانم ….ک. به وکالت از مشارالیها برابر لایحه ابرازی (پیوست صفحه 46 ) اعلام کرد زوج علاوه بر محکومیت کیفری به جرم ترک انفاق، مدت یک‌سال زوجه و فرزند مشترک را بدون خرجی رها کرده است و زوجه به شرح لایحه پیوست دادخواست تجدیدنظرخواهی (صفحه 3 ) صراحتا اعلام کرد از مورخه 1391/06/01 تقاضای تعیین نفقه معوقه و جاریه دارد و مشابه این اظهارات را در جلسه مقرر رسیدگی 1393/02/28 بیان کرد (صفحه 14 ) اما به اشتباه در رای تجدیدنظری شروع نفقه معوقه از 1392/06/01 به جای 1391/06/01 تعیین شده بنا به مراتب این قسمت از رای تجدیدنظری مبتنی بر اشتباه است به علاوه به لحاظ اینکه مطابق تبصره 3 ذیل ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق مصوب 1372/08/28 مجمع تشخیص مصلحت نظام اجرا و ثبت صیغه طلاق منوط به پرداخت حقوق شرعی و قانونی زوجه ازجمله مهریه و نفقه... م. ب. لذا حتی در صورت صدور حکم علی‌حده در مورد مهریه در صورت عدم تادیه آن و در صورت عدم تقسیط مهریه می‌بایست دادگاه رسیدگی کننده اعم از بدوی یا تجدیدنظر در مورد پرداخت مهریه صراحتا اتخاذ تصمیم می نمود به علاوه در مورد تاریخ شروع نفقه معوقه 1391/06/01 در صورت لزوم از زوج اخذ توضیح به عمل بیآید و در صورت عدم لزوم توضیح از مشارالیه تاریخ شروع نفقه معوقه از 1391/06/01 تعیین می گردید. ثالثا- برابر مقررات تبصره 6 ماده واحده مرقوم در صورت وجود شرط مالی بین طرفین می‌بایست وفق شرط مرقوم (که به استناد ماده 1119 و ماده 10 قانون مدنی و شرط الف سند نکاحیه که مورد قبول زوجین قرارگرفته و امضاءشده) زوجه تا نصف دارائی یا معادل آن را به نظر دادگاه به زوجه بپردازد که ب. ت. ب. معرفی اموال زوج توسط زوجه یا خانم وکیل او اقتضاءداشت موضوع به دایره مددکاری دادگستری یا بهزیستی یا مرجع انتظامی ارجاع و در خصوص اموال مورد نظر بالاخص داشتن اتوبوس (و نیز ازدواج مجدد زوج و...) تحقیقات لازم معمول و سپس در این خصوص اتخاذ تصمیم می شد متذکر می‌گردد شرط مذکور تا نصف اموال است نه نصف اموال که تشخیص میزان آن با دادگاه محترم رسیدگی کننده است و در صورتی که زن مستحق تا تنصیف اموال تشخیص گردد دیگر موجبی برای تعیین اجرت المثل وفق مقررات بند الف ذیل تبصره 6 ماده واحده مرقوم نمی‌باشد و روال محاکم نیز به همین ترتیب است مگر اینکه زوجه مستقلا وفق مقررات تبصره ذیل ماده 336 قانون مدنی با تقدیم دادخواست (حتی بدون مطرح بودن پرونده طلاق) تقاضای اجرت المثل نماید. (کمااینکه در رای اصراری ردیف 1/93 حقوقی- 1393/05/28 هئیت عمومی دیوان عالی کشور به اکثریت تعیین اجرت المثل و نحله به نحو تجمیع فاقد وجاهت قانونی اعلام شد) بنا به مراتب با ناقص دانستن فرجام خواهی و نواقص مذکور با نقض دادنامه فرجام خواسته به استناد مقررات بندهای 2 و 3 و 5 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی مستندا به بند الف ماده 401 قانون مرقوم رسیدگی مجدد و رفع نواقص مذکور الف- در مورد تاریخ نفقه معوقه از 1391/06/01 به جای 1392/06/01 و ب- بررسی اموال زوج به شرح مارالذکر و سپس تعیین مبلغ مورد نظر تا تنصیف و الّا در صورت عدم امکان تعیین تا تنصیف فقط تعیین اجرت المثل نه تجمیع تا تنصیف و اجرت المثل ج- پرداخت مهریه وفق بند اول این رای و صدور رای مقتضی به همان دادگاه محترم صادرکننده رای منقوض ارجاع می‌گردد. مستشاران شعبه --- دیوان‌عالی کشور در تاریخ 5 خرداد 1392، درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش و اجرای طلاق به دلیل سوءرفتار همسر به دادگاه ارائه شد. در مراحل دادرسی، همسر حضور نداشت و درخواست‌کننده اعلام کرد که تمامی حقوق همسر را پرداخت خواهد کرد. داوری انجام شد و نظر داور مبنی بر عدم سازش اعلام گردید. همسر در لایحه‌ای خواستار دریافت حقوق قانونی خود، از جمله مهریه و نفقه، شد. دادگاه پس از ارزیابی اموال و استماع اظهارات طرفین، اقدام به صدور گواهی عدم امکان سازش و اجازه طلاق با شرط پرداخت حقوق همسر نمود. همسر به این حکم اعتراض کرد و دادگاه تجدیدنظر با تایید حکم اولیه، اصلاحاتی را انجام داد. پس از آن، همسر به دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی کرد و اعتراضات وی عمدتاً به حقوق مالی مربوط می‌شد. دیوان عالی کشور ضمن تایید اصل طلاق، به نقص تحقیقات در خصوص حقوق مالی همسر اشاره کرده و دستور داد پرونده برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رای ناقص ارجاع شود. دیوان عالی کشور با استناد به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی، حکم به نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته و ارجاع مجدد پرونده به دادگاه صادرکننده دادنامه صادر نمود. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/07/08 پیام: اعمال شرط تنصیف دارایی زوج، مانع استحقاق ز. ن. ب. اجرت المثل ایام زندگی مشترک نخواهد بود. در تاریخ 5/6/92 آقای …. س. به طرفیت همسرش خانم ع.ب. دادخواستی به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به لحاظ سوءرفتار زوجه تقدیم نموده که در شعبه نهم دادگاه خانواده قزوین ثبت و مورد رسیدگی قرار می‌گیرد در جلسه اول دادرسی به تاریخ 30/7/92 خوانده حضور نیافته و لایحه ای تقدیم نکرده است خ. ح. ی. و اظهار داشت خواسته ب. ش. د. تقدیمی است. کلیه حقوق خوانده را می پردازم و طلاقش می دهم فرزندان مشترک به اسامی م. و س. کبیر هستند و اموال به دست آمده بعد از عروسی یک خانه م. ب. تابع تصمیم دادگاه هستم. سپس دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر و از خوانده جهت ادای توضیح در خصوص خواسته خواهان و مهریه و نفقه و اموال محصله زوج دعوت به عمل آورده است. زوج داور خود را معرفی نموده و داور زوج هم نظریه کتبی خود دال بر عدم سازش طرفین را تقدیم نموده است. ز. ط. ل. ثبت شده به شماره 1616 - 92 مورخ 14/8/92 دفاعا اعلام نموده که موافق طلاق نبوده و در صورت صدور حکم طلاق خواستار مطالبه حقوق قانونی خود م. ب.. همسرش در طی زندگی مشترک یک باب منزل مسکونی دو طبقه واقع در خیابان... کوچه... پلاک... و نیز اموالی از قبیل یخچال فریزر، تلویزیون، فرش و ماشین لباسشویی با فروش اموال وی خریداری نموده است و از موجودی حساب بانکی وی بی اطلاع م. ب. و به علاوه از تاریخ 24/6/92 منزل را ترک نموده و نفقه ای پرداخت نمی کند. احقاق حقوق شرعی و قانونی خود را خواستارم. داور منتخب زوجه هم نظریه کتبی خود را ارائه و طی آن اعلام نموده که برای آخرین بار یک فرصتی به زوجین داده شود تا شاید از پاشیده شدن زندگی این خانواده جلوگیری به عمل آید. سپس دادگاه جهت ارزیابی اموال زوج موضوع را به کارشناس ارجاع نموده و کارشناس منتخب دادگاه به شرح نظریه کتبی تقدیمی در برگ 35 پرونده پس از بازدید از پلاک ملکی خواهان که به صورت یک باب خانه مسکونی با قدمت 40 ساله بوده ارزش این ملک با احتساب امتیاز آب و برق و گاز جمعا به مبلغ سی و دو میلیون تومان تعیین و اعلام نموده است نظریه کارشناس به طرفین ابلاغ قانونی شده و اعتراضی نسبت به آن در پرونده مشهود نیست. دادگاه به شرح صورت مجلس مورخ 26/9/92 اظهارات زوجین را استماع و در صورت مجلس منعکس نموده و زوجین اعلام داشتند که به نظریه کارشناس اعتراضی نداریم و طبق همان نظریه حکم صادر شود. سپس به دستور دادگاه زوجه جهت آزمایش بارداری به پزشکی قانونی قزوین معرفی شد و پاسخ واصله حاکی از منفی بودن آزمایش بارداری از زوجه م. ب. سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- - 28/9/92 با اعلام اینکه نصایح دادگاه و مساعی داوران در اصلاح ذات البین موثر واقع نگردیده و زوج اصرار به جدایی و طلاق دارد و اینکه خواسته خواهان با حدیث نبوی الطلاق بید من اخذ بالساق انطباق دارد لذا خواسته خ. ر. و. تشخیص و به استناد حدیث نبوی مرقوم و مواد 1133 و 1143 و 1148 و 1174 قانون مدنی و بند الف عقدنامه فی مابین ضمن صدور گواهی عدم امکان سازش به زوج خواهان اجازه داده پس از پرداخت حقوق زوجه شامل مهریه طبق عقدنامه و نفقه تا پایان عده که در منزل خواهان استفاده خواهد کرد و مبلغ شانزده میلیون تومان بابت اموال محصله با مراجعه به دفترخانه طلاق واقعه طلاق از نوع رجعی را ثبت و خوانده را مطلقه نماید. فرزندان مشترک کبیر هستند خود تصمیم می گیرند پس از ابلاغ رای صادره زوجین هر یک با تقدیم دادخواست نسبت به آن تجدیدنظرخواهی نموده‌اند که پس از طی تشریفات قانونی شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان قزوین به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره --- - 93 مورخ 11/1/93 اعتراض تجدیدنظرخواهان را غیرموجه و دادنامه تجدیدنظرخواسته را از حیث رعایت تشریفات و اصول دادرسی فاقد ایراد و اشکال قانونی تشخیص و ضمن رد اعتراض تجدیدنظرخواهان با قید به اینکه زوج پس از ابلاغ رای قطعی ظرف سه ماه مجاز به مطلقه نمودن همسرش م. ب. و به علاوه مکلف به استرداد جهیزیه طبق لیست و سیاهه د. ح. زوجه م. ب. دادنامه تجدیدنظرخواسته را اصلاح و نتیجتا تایید نموده است. دادنامه اخیرالذکر در تاریخ 3/2/93 به ز. ا. ش. و نامبرده در تاریخ 24/2/93 با تقدیم دادخواست و لایحه فرجامی نسبت به آن فرجام خواهی نموده و اساس اعتراض وی راجع به مهریه و اجرت المثل و نفقات معوقه و ایام عده م. ب. که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوان‌عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. لوایح طرفین به هنگام شور قرائت می‌گردد. خانم ع.ب. نسبت به دادنامه شماره --- - 93 مورخ 11/1/93 شعبه چهارم دادگاه تجدیدنظر استان قزوین که در جهت اصلاح و تایید دادنامه بدوی متضمن گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق به خواسته زوج فرجام خوانده انشاء گردیده فرجام خواهی نموده و عمده اعتراضات نامبرده راجع به حقوق مالی ایشان م. ب. که ب. ت. ب. محتویات پرونده اگرچه از طرف ف. خ. نسبت به اصل طلاق هیچ اعتراضی به عمل نیامده و دادنامه فرجام خواسته در قسمت مربوط به اصل طلاق صائب و موجه و فاقد ایراد و اشکال قانونی م. ب. ولی در قسمت مربوط به حقوق مالی ف. خ. دادنامه فرجام خواسته به جهات ذیل واجد ایراد قانونی م. ب. اولا: مهریه ما فی القباله زوجه حسب مندرجات سند نکاحیه پیوست پرونده وجه رایج بوده که بایستی مطابق قانون الحاق یک تبصره به ماده 1082 قانون مدنی مصوب سال 76 و آیین‌نامه اجرایی آن مصوب سال 77 به نرخ روز محاسبه و از طرف زوج قبل از اجرا و ثبت طلاق به زوجه پرداخت گردد که در آراء بدوی و فرجام خواسته اعمال مقررات مذکور جهت محاسبه مهریه استحقاقی زوجه مورد لحاظ قرار نگرفته است ثانیا: با تصویب قانون حمایت خانواده مصوب سال 1392 تبصره 6 ماده واحده قانون اصلاح مقررات مربوط به طلاق منسوخ و ملغی الاثر بوده و حسب مفاد ماده 29 قانون حمایت خانواده اعمال شرط تنصیف دارایی زوج، مانع استحقاق ز. ن. ب. اجرت المثل ایام زندگی مشترک نخواهد بود و با وصف اینکه زوجه در مراحل دادرسی اجرت المثل ایام زندگی مشترک خود را مطالبه داشته مع‌هذا در آراء بدوی و فرجام خواسته در خصوص مورد هیچ تصمیمی اتخاذ نشده و ضرورت قانونی داشته که مرجع محترم تجدیدنظر در اجرای ماده 29 قانون حمایت خانواده نسبت به اجرت المثل ایام زندگی مشترک که از طرف زوجه مورد مطالبه قرار گرفته نفیا یا اثباتا اتخاذ تصمیم نماید. ثالثا: ز. ف. خ. در مرحله بد و. ب. ش. لایحه تقدیمی (برگ 21 پرونده) اعلام نموده که زوج از تاریخ 24/692 کلا منزل را ترک نموده و هیچ گونه خرجی نمی دهد و متفاوت بودن آدرس محل اقامت زوجین در دادخواست تجدیدنظر تقدیمی از طرف زوج موید ترک زندگی مشترک از سوی زوج و درستی مراتب ادعایی زوجه در خصوص مورد م. ب. و به این ترتیب چون زوج زندگی مشترک را بعد از تقدیم دادخواست طلاق ترک نموده و زوجه هم در مراحل دادرسی نفقه معوقه و جاریه خود را مطالبه داشته لذا ضرورت قانونی داشته که دادگاه محترم در اجرای ماده 29 قانون حمایت خانواده در خصوص نفقه معوقه و نفقه جاریه زوجه تا تاریخ اجرای صیغه طلاق اتخاذ تصمیم و در صورت احراز استحقاق زوجه میزان آن را تعیین و مورد لحوق حکم قرار دهد. رابعا: علی‌رغم اینکه در دادنامه بدوی زوج ف. خ. ب. پرداخت نفقه ایام عده زوجه مکلف گردیده مع‌هذا میزان نفقه استحقاقی زوجه تعیین نشده است و ضرورت قانونی داشته که مرجع محترم تجدیدنظر میزان نفقه ایام عده استحقاقی زوجه را تعیین و مورد لحوق حکم قرار دهد. بنابراین دادنامه فرجام خواسته که بدون توجه به مراتب مرقوم در فوق انشاء گردیده به علت نقص تحقیقات و رسیدگی قابلیت ابرام را نداشته مستندا به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض دادنامه فرجام خواسته رسیدگی مجدد به همان دادگاه محترم صادر کننده رای منقوص ارجاع می‌گردد تا پس از تکمیل تحقیقات و رسیدگی در موارد مرقوم در فوق نسبت به صدور رای مقتضی اقدام نماید. ‌رئیس شعبه --- دیوان‌عالی کشور - مستشار - عضو معاون عباسیان - ناصح - کریمپور نطنزی