مفهوم عسر و حرج در طلاق از ناحیه زوجه

رأی شعبه دیوان عالی کشور باسمه تعالی ف. خ.: اقای ا. م. ز. ن. با وکالت اقای س. ر. ن. ح. فرجامخوانده: خانم س. ع. فرجامخواسته: دادنامه شماره ۶۲۲۷ صادره از شعبه * تاریخ ابلاغ دادنامه به ف. خ.: ۱۴۰۱/۴/۱۵ ، تاریخ وصول دادخواست فرجامی: ۱۴۰۱/۵/۳ مرجع رسیدگی: شعبه * هییت شعبه اقایان: ح. ع. ( مستشار ) – س. د. م. ( عضو معاون ) خلاصه جریان پرونده: خواهان س. ع. با وکالت اقای ا. ا. دادخواستی با انضمام رونوشتهای نامه مرکز مشاوره و شناسنامه و اجراییه دادنامه استنادی و وکالتنامه وکیل و سند نکاحیه شماره *مورخ ۹۰/۸/۲۵ دفتر رسمی ازدواج شماره ۸ بطرفیت خوانده اقای ا. م. ز. ن. بخواسته طلاق به دلیل عسر و حرج شدید زوجه ناشی از بلاتکلیف رها شدن بمدت چهار سال بدون نفقه در محاکم خانواده *مطرح نموده است. و وکیل خ. د. ش. خواسته مرقوم داشته که مدت پنج سال است. خوانده زوجه را در حال بلاتکلیفی بدون نفقه رها کرده است. و علیرغم محکومیت به پرداخت نفقه در شعبه ۴۵ خانواده زوجه نتوانسته نفقه اش را وصول کند و ادامه زندگی با خوانده برای ایشان غیرممکن است. در مدت زندگی مشترک سو رفتار ضرب و جرح نسبت به زوجه داشته است. و شهود نیز دارد. فلذا به دلیل عسر و حرج صدور حکم طلاق م. ا.. پرونده جهت رسیدگی به شعبه چهارم دادگاه خانواده شهرستان *ارجاع شده است. و جلسه اول رسیدگی دادگاه مورخ ۱۳۹۹/۱۰/۱۳ در وقت مقرر با حضور خواهان و وکیل وی برگزار شده است. و خواهان و وکیلش اظهار نموده اند که خواسته بشرح دادخواست تقدیمی است. و دادگاه قرار ارجاع امر به دادرسی جهت اصلاح ذات البین زوجین صادر و اعلام نموده است. و داور زوجه اقای س. ج. ح. م. نظر به عدم امکان سازش زوجه با زوج دارد. و داور ز. ا. س. ع. ش. نیز نظر بر عدم امکان سازش زوجین دارد. و جلسه رسیدگی مجدد دادگاه مورخ ۱۴۰۰/۱/۳۱ در وقت مقرر با حضور خواهان و وکیل وی برگراز شده است. و وکیل زوجه گفته که زوج متاسفانه درگیر زندگی شخصی و ازدواج مجدد و اعتیاد خود م. ب.. و ادامه زندگی مشترک با این شرایط مشکلات عدیده و عسر و حرج برای زوجه ایجاد نموده است. و حضانت فرزند مشترک بنام ا. با زوج م. ب.. و زوجه کلیه حقوق مالی ناشی از زوجیت را در قبال طلاق بذل می نماید. دادگاه دستور استعلام سابقه ازدواج مجدد زوج را از اداره ثبت احوال و سابقه اجرایی پرونده نفقه را صادر نموده است. و اقایان س. ر. ن. ح. و م. و. وکالت خود را از جانب زوج طبق لایحه شماره *– ۱۴۰۰/۱/۳۱ اعلام نموده اند و دادگاه مذکور مورخ ۱۴۰۰/۳/۴ در وقت فوق العاده پرونده استنادی نفقه زوجه به کلاسه *اجرای احکام را ملاحظه که زوجه نفقه جاریه خود را و فرزند مشترک را به همراه تهیه مسکن و اثاث البیت مطالبه نموده است. و زوج به پرداخت نفقه جاریه زوجه از تاریخ ۱۳۹۴/۲/۲۹ ماهیانه دویست هزار تومان بدون تهیه مسکن چون فراهم بوده است. محکوم نموده است. و در دادگاه تجدیدنظر رای تایید و قطعی شده است. و در اجرای احکام با صدور اجراییه ماشین زوج توقیف شده است. و مزایده شده است. و خریدار ده درصد وجه را واریز نموده است. و وکیل م. ع. ب. ارسال لایحه ای اعلام داشته که ز. د. ت. ۹۵/۱۰/۲۹ با تقدیم لایحه ای از خواسته خود منصرف شده است. لیکن پس از ان زوجه در سال ۱۳۹۷ تقاضای صدور اجراییه و مزایده نموده است. و تا تاریخ توقیف ۹۹/۳/۲۷ نفقه زوجه پرداخت شده است. و بعد از ان مشخص نمی باشد. دادگاه دستور استعلام نسبت به نفقه زوجه بعد از ان تاریخ را از اجرای احکام صادر نموده است. و جلسه رسیدگی مجدد دادگاه مورخ ۱۴۰۰/۹/۲۲ در وقت مقرر با حضور طرفین و وکلای انان برگزار شده است. و وکیل زوجه مرقوم داشته مدت شش سال است. که زوجین به دلیل سو رفتار زوج ضرب و جرح و عدم انفاق بزوجه اختلاف دارند و امیدی به سازش وجود ندارد. و وکیل زوج ضمن اعلام مخالفت زوج با طلاق زوجه مرقوم نموده که زوجه پرونده نفقه را مسترد نموده است. و خودرو زوج را بابت نفقه اش توقیف کرده است. و حکم جلب صادر نشده است. و عسر و حرج و بند ۱ شرط ضمن عقد محقق نشده است. چون زوج مسکن و اثاث البیت تهیه نموده است. و نفقه زوجه را پرداخته است. و ازدواج مجدد هم نکرده است. در مورد ضرب و جرح نیز پرونده منجر به قرار منع تعقیب شده است. دادگاه دستور استعلام نتیجه پرونده اجرایی *را صادر نموده است. که نتیجه ان طبق برگ ۴۵ پرونده با انضمام رونوشت دادنامه شماره ۳۶۸ مورخ ۱۳۹۵/۳/۲۷ صادره از شعبه *شاندیز لف پرونده شده است. دادگاه با اخذ نظر قاضی مشاور مبنی بر عسر و حرج زوجه ب. ت. ب. مفارقت زوجین و تعدد پرونده های مطروحه انان و بذل تمامی حقوق مالی از جانب زوجه در وقت فوق العاده ختم رسیدگی را اعلام و با صدور دادنامه شماره ۱۵۳۹ مورخ ۱۴۰۱/۱/۸ بشرح برگ ۵۳ پرونده به لحاظ احراز عسر و حرج زوجه ب. ت. ب. نظریه داوران و نظر قاضی مشاور و تعدد پرونده های مطروحه فیمابین زوجین و مفارقت و اختلاف ۷ ساله زوجین و بذل کلیه حقوق مالی ناشی از زوجیت از جانب زوجه حکم بر اثبات عسر و حرج زوجه و اجازه مراجعه به دفتر رسمی طلاق جهت مطلقه نمودن به طلاق باین خلع با تفویض اختیار نمایندگی به دفتر صادر و اعلام نموده است. و با ابلاغ دادنامه مذکور به طرفین وکیل زوج از ان تجدیدنظرخواهی نموده است. و پرونده بابت رسیدگی به ان به شعبه *ارجاع شده است. و شعبه مذکور محترم در وقت فوق العاده ختم رسیدگی را اعلام و با صدور دادنامه شماره ۶۲۲۷ مورخ ۱۴۰۱/۴/۱۳ بشرح ۶۵ پرونده دادنامه تجدیدنظرخواسته را به لحاظ احراز عسر و حرج زوجه ب. ت. ب. مفارقت متمادی زوجین و عدم انفاق بزوجه بمدت پنج سال دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید نموده اند و با ابلاغ دادنامه مذکور به طرفین وکیل زوج از ان فرجام خواسته است. پرونده پس از وصول به دیوانعالی کشور بابت رسیدگی باین شعبه ارجاع گردید.لوایح زوجین هنگام شور قرائت می گردد. هییت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. د. م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده ، و نظریه کتبی اقای ی. ی. گ. دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر دادنامه فرجام خواسته ب. ت. ب. محتویات پرونده ، طرح پرونده های متعدد علیه یکدیگر توسط زوجین ، جدایی طولانی مدت انان و بذل کلیه حقوق مالی ناشی از زوجیت توسط زوجه به زوج در قبال صدور حکم طلاق و احراز عسر و حرج زوجه موافق قانون صادر و به استناد ماده ۳۷۰ قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی عقیده به تایید رای مورد اعتراض دارم. در خصوص دادنامه شماره ۶۲۲۷ – ۱۴۰۱/۴/۱۳ فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه نظر باینکه رای فرجام خواسته به لحاظ احراز عسر و حرج زوجه در نزد قضات محترم دادگاه های بدوی و تجدیدنظر ب. ت. ب. تعدد پرونده های مطروحه فیمابین زوجین و مفارقت متمادی جسمانی زوجین و عدم انفاق بزوجه در مدت پنج سال و وصول ان از طریق توقیف خودرو زوج بعد از گذشت پنج سال موبدا به نزاع دسته جمعی در خانواده زوجین و بذل کل حقوق مالی ناشی از زوجیت از جانب زوجه صحیحا و صایبا و منطبق با موازین شرعی و قانونی و مطابق اصول و قواعد دادرسی مدنی و محتویات پرونده صادر گردیده است. و اعتراض موجه مستدلی که موجب نقض ان شود. بعمل نیامده است. فلذا هیات شعبه ضمن رد فرجام خواهی زوج رای فرجام خواسته را مستندا به مواد ۳۷۰ و ۳۹۶ قانون ایین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی ابرام می نماید. شعبه * مستشار شعبه: س. ح. ع. ، عضو معاون: س. د. م. فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی