نحوه اعراض از حق فسخ نکاح

رأی خلاصه جریان پرونده آقای ر. ف. بوکالت از خانم س. ف. فرزند ح. در تاریخ 93/12/24 د. ب. ط. آقای س. م. فرزند سید ح. تقدیم که به شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی تکاب ارجاع و به موجب متن دادخواست مزبور چنین توضیح داده است که نامبرده در مورخه 92/9/1 با خوانده عقد نکاح دائم منعقد نموده است که مدتی است ب. ت. ب. رفتارها و اظهارات خوانده متوجه ابتلای ایشان به بیماری های جب و عنن شده است که مسلماً این بیماری ، شروع زندگی مشترک را غیر ممکن می سازد فلذا ن. ب. ا. به صراحت ماده 1122 قانون مدنی که عنن را از موارد فسخ اعلام نموده با عنایت به اولویت عرفی جب که روایات، فسخ در مورد آن را نسبت به فسخ به سبب خصی بودن و عفن از اولویت بیشتری می داند ، و به نحو اولی فسخ نکاح قبل از ازدواج دراین حالات بین فقها شریک امر مسلم است و همچنین ب. ت. ب. قاعده لاضرر امکان شروع زندگی مشترک برای موکله غیرممکن می سازد ضمن تقاضای ارجاع خوانده به پزشکی قانونی ، رسیدگی و صدور حکم به فسخ نکاح منعقده ما بین موکله و خوانده و اعلام آن م. ا. ضمیمه دادخواست تقدیمی علاوه بر برگ وکالتنامه وکیل کپی مصدق رونوشت سند ازدواج دفتر رسمی ثبت و ازدواج و طلاق شماره 3 تکاب م. ب. ، دستور تعیین وقت رسیدگی و دعوت طرفین و ارسال نسخه ثانی دادخواست داده شده در تاریخ 94/2/13 تشکیل گردیده لایحه خواهان ضمیمه شده است وکیل خ. د. ج. حاضر گردیده لکن خوانده حاضر نشده اظهارات وکیل خ. ب. ش. صورتجلسه تنظیمی منعکس گردیده است دادگاه دستور معرفی خوانده به پزشکی قانونی صادر نموده ، لایحه خوانده در تاریخ 94/2/31 تقدیم که ثبت و پیوست شده است و اعلام نموده همسرم قبلاً در پرونده دیگری به بهانه صرع دادخواست فسخ نکاح داده بود که به پزشکی قانونی معرفی و متحمل هزینه شده ام ، لیکن دادنامه های قبلی مبنی بر حکم به رد اعتراض فسخ نکاح به دلیل ابتلا زوج به بیماری صرع صادره از شعبه اول دادگاه حقوقی تکاب که به تایید دادگاه تجدید نظر استان رسیده درپرونده مضبوط شده است ( ضمیمه لایحه تقدیم خواهان) زوجین جهت اخذ نامه معرفی به پزشکی قانونی مراجعه و زوج طی نامه ای به پزشکی قانونی معرفی گردیده است پاسخ پزشکی قانونی شهرستان ارومیه مبنی بر اینکه نعوظ آلت تناسلی نامبرده برای اعمال زناشویی کافی نمی باشد ارائه شده است و در ادامه آن قید شده حاضر به بررسی های تکمیلی تر در خصوص مشخص شدن علت و برنامه درمانی احتما لی آن نشد جلسه مورخ 94/6/2 دادگاه خوانده در دادگاه حاضر و ا ظهار نموده من و خ. د. ت. 92/9/1 عقد نموده و نامزد هستیم از آن موقع تاکنون هیچ وقت با وی خلوت ننموده ام و هرگز با وی رابطه زناشویی نداشته ام و من نظریه پزشکی قانونی را قبول ندارم و طرف من نفوذ کرده مجدداً دادگاه وی را به پزشکی قانونی استان جهت معرفی به کمیسیون پزشکی معرفی نموده است و لی با عدم مراجعه ضمن اعاده پاکت حاوی معرفی نامه مذکور و ضبط در پرونده طی لایحه عدم مراجعه خ. ر. ب. پزشکی قانونی استان اعلام نموده است و مجدداً کپی دادنامه های قبلی را ارائه و ضمیمه نموده است دادگاه ختم رسیدگی را علام و در مورخ 94/8/5 مبادرت به صدور به شرح دادنامه شماره 94/00515 نموده است که طی آن چنین مقرر گردید.((... ن. ب. ا. حسب ماده 1131 قانون مدنی شرط تحقق فسخ ، اعمال حق مذکور به صورت فوری است و در صورت عدم اقدام فوری خیار ساقط می شود لذا ب. ت. ب. اینکه اظهارات وکیل خواهان حاکی از اطلاع موکلش از بیماری خوانده لکن در این خصوص اقدامی ننموده و اقدام به تقدیم دادخواست مبنی بر فسخ نکاح براساس ادعای ابتلاء خوانده به بیماری صرع نموده اند که بر طبق رای مورخ 93/6/25 رد شده است و بعد از فاصله طولانی در تاریخ 1393/12/24 دعوای پرونده حاضر را اقامه نموده اند لذا با فرض صحت ادعای خواهان به جهت عدم رعایت شرایط ماده مذکور خواسته قابل پذیرش نبوده مستنداً به ماده فوق حکم بر بطلان دعوی صادر و اعلام می گردد ...))از این رای در مهلت 20 روزه برای تجدید نظر خواهی اعتراضی بعمل نیامده و پس از انقضاء رای مذکور در فرجه بیست روز بعدی ( 40 روز) اعتراض و تقاضای فرجام خواهی شده است ابتدا پرونده به اشتباه به دادگاه تجدید نظر ارسال و به شعبه 5 دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان غربی ارجاع که شعبه مذکور طی شرحی پرونده را اعاده و به دیوان ارسال و به این شعبه ارجاع شده است مفاد لایحه فرجام خواهی وکیل ف. خ. و پاسخ د فاعیه ف. خ. ب. همراه گزارش فوق در هنگام شور قرائت می گردد . هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای م. دیو سالار دادیار دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر نقض دادنامه شماره 94/00515 تجدید نظر خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد : رأی شعبه دیوان عالی کشور نظر به گواهی پزشکی قانونی شهرستان ارومیه که به موجب آن وجود بیماری عدم کفایت نعوظ برای اعمال زناشوئی گواهی شده است و حسب اعلام زوج برای بررسی های تکمیلی و هم چنین مراجعه به کمیسیون پزشکی قانونی و تعیین علت و برنامه درمان احتمالی علیرغم معرفی وی توسط دادگاه حاضر نگردیده و حسب اظهار و. د. ج. مورخ 94/6/2تاکنون هیچ وقت با زوجه خلوت ننموده و هرگز با وی رابطه زناشویی نداشته است تا علم و اطلاع زوجه از وجود بیماری و داشتن حق فسخ و فوریت آن ثابت شود و دلیلی نیز بر سلامت و نیز علم و اطلاع زوجه از وجودبیماری و علم و اطلاع زوج از داشتن حق مذکور و لزوم فوریت در اعمال آن ارائه و اقامه نگردیده است . با عنایت به اینکه براساس محتویات پرونده از جمله گواهی مذکور وجود بیماری عدم توانایی جنسی ظاهراً ثابت است و دلیلی بر ساقط شدن آن ارائه نشده و توجهاً به اینکه مطابق ماده 1131 قانون مدنی خیار فسخ در صورتی ساقط می شود که صاحب حق علم به حق فسخ و فوریت آن داشته باشد هر چند مدتی از زمان عقد و طرح دعوای قبلی گذشته ولی چون دلیلی بر داشتن علم و اطلاع زوجه به حق فسخ بابت بیماری غبن و نیز فوریت آن ارائه نگردیده ، لازم است دادگاه در این خصوص تحقیق لازم را از طرفین انجام و در صورتیکه زوج حاضر به مراجعه به کمیسیون پزشکی قانونی جهت اعلام امکان درمان و یا صحت و سلامت خود نگردید ، دادگاه براساس محتویات پرونده اظهار نظر نماید لذا باستناد بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض رای معترض عنه پرونده جهت ادامه رسیدگی و انجام تحقیقات تکمیلی به دادگاه صادر کننده رای ارجاع می گردد. شعبه شانزدهم دیوان عالی کشور - رئیس و مستشار و عضو معاون عبدالعلی ناصح- عباسعلی علیزاده - سعید عالم فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی نحوه اعراض از حق فسخ نکاح در تاریخ 17 اردیبهشت 1401، دادنامه‌ای در خصوص موضوع فسخ نکاح صادر گردید. خواهان ادعا نمود که خوانده در زمان ازدواج خود را دوشیزه معرفی کرده است، در حالی که پس از آن متوجه شده که وی در زوجیت شخص دیگری بوده است. دادگاه در نخستین جلسه رسیدگی، ب. ت. ب. دفاعیات خوانده و مستندات ارائه‌شده، ادعای خواهان را غیرموجه تشخیص داد. بر اساس ماده 440 قانون مدنی، دادگاه اعلام کرد که خواهان بیش از دو ماه پس از اطلاع از عدم بکارت زوجه، اقدام به طرح دعوی کرده است و این تاخیر با فوریت اعمال خیار تدلیس تناقض دارد. همچنین، خ. د. ت. 11 مهر 1400 درخواست بازگشت به زندگی مشترک را به خوانده ارائه نموده که نشان‌دهنده اعراض از حق فسخ است. بنابراین، دادگاه با استناد به مواد 440 قانون مدنی و 197 قانون آیین دادرسی مدنی، حکم به بطلان دعوی صادر کرد. این رای در مرحله تجدید نظر نیز تایید گردید و در نهایت با فرجام‌خواهی، شعبه مذکور با تایید رای اولیه، اعلام نمود که دلایل فرجام‌خواهی مستند به دلیل نبوده و رای دادگاه مطابق با قوانین و مستندات موجود صادر شده است. رای نهایی مطابق با مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی تایید گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1401/02/17 پیام: در صورتی که زوج پس از آگاهی از موضوع فسخ، با اظهارنامه ای از زوجه درخواست نماید به زندگی مشترک بر گردد، این اقدام به منزله اعراض از حق فسخ و تمایل بر ادامه زندگی مشترک با وضع موجود است. رای خلاصه جریان پرونده وکیل خ. ب. ط. خوانده ف. ا. به خواسته فسخ نکاح طرح و شرح داده است.که در تاریخ 1400/02/30 با خوانده ازدواج نموده است.که در زمان ازدواج خود را دوشیزه معرفی نموده است.اما متوجه شده که در زوجیت شخص دیگری بوده است.شعبه *که عهده دار رسیدگی شده است.پس از انضمام در وقت مقرر تشکیل جلسه داده است.و طرفین مطالبی را بیان نموده‌اند ص 18 و با اعلام نظر قاضی مشاور 24 دادگاه طی دادنامه شماره --- - 1400 مورخ 1400/09/29 درباره دعو ی اقای ح. ر. ل. ف. ج. به وکالت از اقا ی ا. ف. پ. فرزند ر. به طرفیت خانم ف. ا. س. فرزند ع. با وکالت اقای ش. ح. ا. به خواسته ی صدور حکم مبنی بر فسخ نکاح به سبب تدلیس ب. ت. ب. دفاعیات وکیل خوانده و و دلایل ابرازی وی ومفاد اظهارات وکیل خواهان وارد نیست زیرا 1 - اعمال خیار تدلیس طبق ماده 440 قانون مدنی فوریت دارد. ودر این مورد حسب اعلام وکیل خواهان موکلش 2 تا 3 ماه پس از عقد متوجه عدم بکارت زوجه شده است.و تاریخ عقد 1400/02/30 بوده با این حال وی در تاریخ 1400/07/26 اقدام به طرح این دعوی کرده است. بنابراین از زمان اطلاع تا زمان اقدام بیش از دوماه سپری شده است.که این اقدام با فوریت اعمال فسخ منافات دارد. 2 - علی رغم اطلاع خواهان از این موضوع وی در تاریخ 1400/07/11 طی اظهارنامه ای از خوانده درخواست کرد به زندگی مشترک بر گردد. که این اقدام به منزله اعراض از حق فسخ وتمایل بر ادامه زندگی مشترک با وضع موجود است.وحق فسخ قابل بازیافت نیست بنا براین موجبی برای پذیرش دعوی خواهان وجود ندارد. لذا دادگاه با التفات به نظر قاضی محترم مشاور وبه استناد مواد 440 از قانون مدنی 197 از قانون آیین دادرسی مدنی و 1 و 4 از قانون حمایت خانواده مصوب سال 91 حکم بر بطلان دعوی خواهان صادر می کند این رای حضوری و طی مهلت بیست روز در محاکم تجدید نظر *قابل اعتراض است. پس از تجدید نظر خواهی زوج شعبه *طی دادنامه مشاره *مورح 1400/11/27 ان را تایید نموده است.و با فرجام خواهی پرونده به این شعبه ارجاع و عمدتا مخالفت رای با موازین شرع و قانون از جمله جهات نقض بیان شده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید.پس از قرائت گزارش اقای م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: در رسیدگی و انشای رای اصول و تشریفات دادرسی و قواعد امره حاکم مراعات شده است.و از این حیث اعتراض ف. خ. ان را بی اعتبار نساخته است.و جهات اعلامی از جمله مغایرت رای با موازین شرع و قانون متکی به دلیل نبوده و کفایت انطباق با شقوق ماده 371 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی و در نتیجه نقض دادنامه فرجام خواسته را ننموده و رای دادگاه که وفق و ادله موجود در پرونده با رعایت قانون اصدار یافته است.به استناد مواد 370 و 396 قانون مذکور ابرام می نمایند. رییس: ع. م. مستشار: دکتر ف. ا.