نحوه تصمیم دادگاه در دعوی ابطال شناسنامه

رأی دادگاه بدوی در خصوص دعوی ع.م. به ولایت از فرزندش الف. به طرفیت اداره محترم ثبت احوال شهرستان آمل به خواسته ابطال شناسنامه شماره 5ـ 053575ـ 213 متولد 1376 صادره از آمل به علّت عدم تعلق شناسنامه مذکور به مشارٌالیه و صدور شناسنامه جدید به تاریخ تولد 18/10/1378 با حفظ سایر مشخصات بدین شرح اظهار داشته پسری بنام الف. داشتم که در تاریخ 22/4/1376 متولدشده و مدتی بعد درگذشت و پسر دیگری در تاریخ 18/10/1378 متولد شد و به لحاظ علاقه شدید به فرزند تازه فوت شده و در اثر بی سوادی و بی توجهی و سهل انگاری شناسنامه فرزند متوفی را که باطل نکرده و آن را برای پسرم که دو سال اختلاف سن داشت صرفاً جهت احراز هویت اختصاص داده ام که این مسئله مشکلاتی برای فرزندم ایجاد کرده و به استناد گواهی گواهان و در صورت لزوم جلب نظر کارشناس تقاضای رسیدگی و صدور حکم به شرح خواسته م. ا.. نماینده ثبت احوال آمل نمایندگی طی نامه شماره 2438/101/32 مورخ 4/3/1392 به اداره ثبت احوال جنوب تهران اعطاء ولی نماینده ثبت احوال علی رغم استحضار از جلسه دادرسی حاضر نشده و هیچ گونه دفاع و ایرادی به عمل نیاورده است. خواهان در جهت اثبات ادعای خویش به شهادت شهود و عنداللزوم با جلب نظر کارشناسی استناد جسته، دادگاه با مداقه در محتویات پرونده در جهت رسیدگی به ادله خواهان قرار استماع شهادت شهود صادر و از گواهان خواهان تحقیق و مندرجات استشهادیه و مؤدی گواهی مسجلین ورقه مزبور در محضر دادگاه مفاداً و مدلواً و متحداً بر صحت ادعا و تولد خواهان در سال 1378 دلالت وحجیت دارد. علی هذا ب. ت. ب. اینکه شناسنامه های غیرموالید هم به اعتبار صدور آن ها از جانب مراجع صلاحیت دار قانونی ازجمله اسناد رسمی محسوب می شوند و هر سندی اعم از رسمی و غیررسمی در صورت اثبات خلاف آن درخور فسخ و ابطال است، شهادت شهود دلالت بر عدم تعلق شناسنامه مورد ترافع را به خواهان و بالمآل بطلان آن را مدلل می دارد. زیرا اولاً: خ. م. ا. شناسنامه مزبور متعلق به فرزند ذکور زنده وی نمی باشد بلکه به فرزند ذکور متوفایش تعلق دارد و هیچ انکار و تردیدی در مقابل سند رسمی به عمل نیاورده است. و گواهی گواهان نیز به هیچ عنوان معارض با مندرجات سند سجلی مزبور نیست، بلکه درخواست ابطال سند سجلی از این حیث به عمل آمده که مربوط به فردی است که مرده است و لزوماً اسناد سجلی متوفیان می بایست بر طبق مواد 24 و25 قانون ثبت احوال باطل می گردید که این امر صورت نپذیرفته است. ثانیاً: بر طبق بند «ج»; ماده 230 قانون آیین دادرسی مدنی و مواد 15 و24 قانون ثبت احوال ولادت طفل و واقعه فوت با شهادت دو نفر گواه (دو مرد یا یک مرد و دو زن) قابل اثبات است. و حسب مؤدای گواهی گواهان اشخاص مندرج در مواد 16 و26 قانون ثبت احوال به وظایف قانونی خود عمل ننمودند. و ب. ت. ب. منطوق ماده 241 قانون آیین دادرسی مدنی درجه ارزش و تأثیر گواهی به نظر دادگاه بوده و نظر به صحت صدق و وحدت معنوی و خصوصیات گواهان ازنظر دادگاه گواهی آن ها معتبر م. ب.. و اینکه شهادت شهود با سن اعلامی مغایرتی با اوضاع واحوال ظاهری خواهان ندارد و در کمال وضوح بر همین معنی حکایت دارد. و شهادت شهود از ایراد و جرح نیز مصون مانده است. ثالثاً: صرف استفاده از شناسنامه به منزله تعلق آن به خواهان نمی باشد. چون که سند سجلی بر طبق قانون از سوی والدین یا دیگر اشخاص مندرج در ماده 16 قانون ثبت احوال اخذ می گردد. و سند سجلی خواهان که مطابق ماده 42 و تبصره1 ماده 36 قانون ثبت احوال تعویض و ملصق به عکس خواهان شده قبل از سن رشد و خارج از اراده و اختیار مشارٌالیه بوده است. و نامبرده قبل از رسیدن به سن بلوغ و رشد به لحاظ فقدان اهلیت قانونی مستنداً به ماده 1207 قانون مدنی ممنوع از تصرف در حقوق مالی خود بوده است. رابعاً: استفاده از شناسنامه دیگری بر طبق ماده2 قانون جلوگیری از تخلف اسناد سجلی مصوب1370 جرم محسوب می گردد که خواهان بعد از رشد و اطلاع از عدم تعلق سند سجلی به خود با تقدیم دادخواست به وظایف قانونی خود عمل نموده است. علی هذا به نظر دادگاه دعوی خواهان را ثابت تشخیص و مستنداً به ماده4 قانون ثبت احوال و مواد مرقوم حکم بر الزام خوانده به ابطال سند سجلی مارالذکر و صدور شناسنامه جدید با تاریخ تولد جدید 18/10/1378 با حفظ سایر مشخصات سجلی بنام خواهان صادر و اعلام می دارد. و اداره ثبت احوال بعد از قطعیت آن مکلف به اجرای آن م. ب.. رأی صادره حضوری و ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم محترم تجدیدنظر استان تهران م. ب.. رئیس شعبه 185 دادگاه عمومی حقوقی تهران ـ نیک بخش رأی دادگاه تجدیدنظر استان تجدیدنظرخواهی مطروحه از ناحیه ت. ن. خ. اداره ثبت احوال با نمایندگی آقای ع.ن. به طرفیت ت. ن. خ. آقای ….م. با ولایت آقای ع.م. و نسبت به دادنامه تجدیدنظر خواسته به شماره 0227 مورخ 13/3/92 شعبه 185 محترم دادگاه عمومی حقوقی تهران که به صدور حکم بر الزام ت. ن. خ. ( خوانده بدوی ) به ابطال سند سجلی شماره 5ـ 053575ـ 213 با تاریخ تولد 22/4/1376 و صدور شناسنامه جدید به نام خواهان با تاریخ تولد 18/10/1378 و با حفظ سایر مشخصات سجلی مارالبیان اشعار داشته، مآلاً وارد و موجه بوده و دادنامه در وضعیت اصداری قابلیت و استعداد تأیید و استواری را نداشته و به علّت مباینت با موازین و مقررات قانونی و محتویات و مستندات پرونده، مستلزم نقض م. ب. زیرا : اولاً : در دادخواست حاوی دعوی بدوی هویت فردی به نام « امید یا الف.»; م.15 ساله به عنوان خواهان درج و در دنباله آن قیدشده « به ولایت از فرزندم الف.م.»; و به ترتیب یادشده، هویت خواهان درج لیکن هیچ گونه مشخصه ای از ولی قهری خواهان صغیر، ابراز و اعلام نشده و ضمن عاری بودن هرگونه مشخصه ای در ستون مربوط به تعرفه خواهان نیز در ستون مربوطه به تعرفه نماینده قانونی نیز هیچ گونه هویتی از ولی قهری محجور یادشده قید و درج نشده، بنابراین دعوی مرقوم از ابتدا دارای نارسایی و منقصت شکلی بوده که باعث فقدان موقعیت قانونی و غیرقابل استماع گردیدن موضوع آن شده. ثانیاً مرجع محترم و فهیم رسیدگی نخستین در بخش نخست دادنامه تجدیدنظر خواسته و محکوم به مقرره ابتدائاً حکم بر الزام خوانده بدوی به ابطال سند سجلی متعلق به خواهان یادشده نموده و این در حالی است که مطابق موازین و مقررات قانونی فقط و صرفاً مرجع قضائی امکان و اختیار صدور حکم بر ابطال سند رسمی و ما در مانحن فیه سند رسمی سجلی را داشته و ملزم نمودن خوانده دعوی و الزام آن مرجع به ابطال سند رسمی سجلی، مطابق با هیچ یک از مقررات و موازین قانونی نبوده و مادام که سند سجلی مرقوم به طریق قانونی ابطال نشده باشد نیز صدور سند سجلی جدید و با برخی اصلاحات مربوطه امکان پذیر نمی باشد بناء علی هذا و با عنایت به مراتب معنونه مارالذکر، دادگاه با قبول و پذیرش تجدیدنظرخواهی مطروحه مستنداً به ماده 358 قانون آیین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی و رعایت ماده 356 ناظر به مواد 2، 3 و بندهای 3، 7 و 8 ذیل ماده 84 و ماده 89 قانون پیش گفته و ماده 1303 قانون مدنی و ماده 8 اصلاحی قانون ثبت احوال، ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته، درنتیجه قرار ردّ ( عدم استماع ) دعوی خواهان بدوی را صادر و اعلام می دارد . مستشاران شعبه 25 دادگاه تجدیدنظر استان تهران طاهری ـ موحدی فهرست دادگاه بدوی دادگاه تجدیدنظر استان نقد رأی نحوه تصمیم دادگاه در دعوی ابطال شناسنامه در تاریخ 18 آذر 1392، دادگاه عمومی حقوقی تهران به دعوی مطرح‌شده علیه اداره ثبت احوال شهرستان آمل رسیدگی کرد. موضوع دعوی ابطال شناسنامه‌ای مربوط به فردی متولد 1376 و صدور شناسنامه جدید با تاریخ تولد 18 دی 1378 بود. خواهان ادعا کرد که شناسنامه مذکور به فرزند متوفی‌اش تعلق دارد و به دلیل بی‌سوادی و سهل‌انگاری، آن را برای فرزند زنده‌اش به کار برده است. نماینده اداره ثبت احوال در جلسه دادرسی حاضر نشد و دفاعی ارائه نداد. دادگاه با استناد به شهادت شهود و مواد قانونی مرتبط، دعوی خواهان را تایید و حکم به ابطال شناسنامه و صدور شناسنامه جدید صادر کرد. این حکم به تجدیدنظرخواهی اداره ثبت احوال منجر شد. دادگاه تجدیدنظر با اشاره به نواقص شکلی در دادخواست اولیه و عدم صلاحیت مرجع قضایی برای الزام به ابطال سند رسمی، دادنامه بدوی را نقض و دعوی خواهان را رد کرد. رای تجدیدنظر بر اساس مواد 356 و 358 قانون آیین دادرسی مدنی صادر گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1392/09/18 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: صدور حکم بر الزام اداره ثبت احوال به ابطال سند سجلی صحیح نیست، بلکه مرجع قضایی در صورت احراز باید خود حکم به ابطال اسناد رسمی ازجمله سند سجلی و شناسنامه صادر کند. در خصوص دعوی ع.م. به ولایت از فرزندش الف. به طرفیت اداره محترم ثبت احوال شهرستان آمل به خواسته ابطال شناسنامه شماره 5 - 053575 - 213 متولد 1376 صادره از آمل به علّت عدم تعلق شناسنامه مذکور به مشارٌالیه و صدور شناسنامه جدید به تاریخ تولد 1378/10/18 با حفظ سایر مشخصات بدین شرح اظهار داشته پسری به نام الف. داشتم که در تاریخ 1376/04/22 متولدشده و مدتی بعد درگذشت و پسر دیگری در تاریخ 1378/10/18 متولد شد و به لحاظ علاقه شدید به فرزند تازه فوت شده و در اثر بی سوادی و بی توجهی و سهل انگاری شناسنامه فرزند متوفی را که باطل نکرده و آن را برای پسرم که دو سال اختلاف سن داشت صرفا جهت احراز هویت اختصاص داده ام که این مسئله مشکلاتی برای فرزندم ایجاد کرده و به استناد گواهی گواهان و در صورت لزوم جلب نظر کارشناس تقاضای رسیدگی و صدور حکم به شرح خواسته م. ا.. نماینده ثبت احوال آمل نمایندگی طی نامه شماره 2438/101/32 مورخ 1392/03/04 به اداره ثبت احوال جنوب تهران اعطاء ولی نماینده ثبت احوال علی رغم استحضار از جلسه دادرسی حاضر نشده و هیچ گونه دفاع و ایرادی به عمل نیاورده است. خواهان در جهت اثبات ادعای خویش به شهادت شهود و عنداللزوم با جلب نظر کارشناسی استناد جسته، دادگاه با مداقه در محتویات پرونده در جهت رسیدگی به ادله خواهان قرار استماع شهادت شهود صادر و از گواهان خواهان تحقیق و مندرجات استشهادیه و مودی گواهی مسجلین ورقه مزبور در محضر دادگاه مفادا و مدلوا و متحدا بر صحت ادعا و تولد خواهان در سال 1378 دلالت وحجیت دارد. علی هذا ب. ت. ب. اینکه شناسنامه های غیرموالید هم به اعتبار صدور آن ها از جانب مراجع صلاحیت دار قانونی ازجمله اسناد رسمی محسوب می‌شوند و هر سندی اعم از رسمی و غیررسمی در صورت اثبات خلاف آن درخور فسخ و ابطال است، شهادت شهود دلالت بر عدم تعلق شناسنامه مورد ترافع را به خواهان و بالمآل بطلان آن را مدلل می دارد. زیرا اولا: خ. م. ا. شناسنامه مزبور متعلق به فرزند ذکور زنده وی نمی‌باشد بلکه به فرزند ذکور متوفایش تعلق دارد و هیچ انکار و تردیدی در مقابل سند رسمی به عمل نیاورده است. و گواهی گواهان نیز به هیچ عنوان معارض با مندرجات سند سجلی مزبور نیست، بلکه درخواست ابطال سند سجلی از این حیث به عمل آمده که مربوط به فردی است که مرده است و لزوما اسناد سجلی متوفیان می‌بایست بر طبق مواد 24 و 25 قانون ثبت احوال باطل می گردید که این امر صورت نپذیرفته است. ثانیا: بر طبق بند «ج»; ماده 230 قانون آیین دادرسی مدنی و مواد 15 و 24 قانون ثبت احوال ولادت طفل و واقعه فوت با شهادت دو نفر گواه (دو مرد یا یک مرد و دو زن) قابل اثبات است. و حسب مودای گواهی گواهان اشخاص مندرج در مواد 16 و 26 قانون ثبت احوال به وظایف قانونی خود عمل ننمودند. و ب. ت. ب. منطوق ماده 241 قانون آیین دادرسی مدنی درجه ارزش و تاثیر گواهی به نظر دادگاه بوده و نظر به صحت صدق و وحدت معنوی و خصوصیات گواهان ازنظر دادگاه گواهی آن ها معتبر م. ب.. و اینکه شهادت شهود با سن اعلامی مغایرتی با اوضاع واحوال ظاهری خواهان ندارد و در کمال وضوح بر همین معنی حکایت دارد. و شهادت شهود از ایراد و جرح نیز مصون مانده است. ثالثا: صرف استفاده از شناسنامه به منزله تعلق آن به خواهان نمی‌باشد. چون که سند سجلی بر طبق قانون از سوی والدین یا دیگر اشخاص مندرج در ماده 16 قانون ثبت احوال اخذ می‌گردد. و سند سجلی خواهان که مطابق ماده 42 و تبصره 1 ماده 36 قانون ثبت احوال تعویض و ملصق به عکس خواهان شده قبل از سن رشد و خارج از اراده و اختیار مشارٌالیه بوده است. و نامبرده قبل از رسیدن به سن بلوغ و رشد به لحاظ فقدان اهلیت قانونی مستندا به ماده 1207 قانون مدنی ممنوع از تصرف در حقوق مالی خود بوده است. رابعا: استفاده از شناسنامه دیگری بر طبق ماده 2 قانون جلوگیری از تخلف اسناد سجلی مصوب 1370 جرم محسوب می‌گردد که خواهان بعد از رشد و اطلاع از عدم تعلق سند سجلی به خود با تقدیم دادخواست به وظایف قانونی خود عمل نموده است. علی هذا به نظر دادگاه دعوی خواهان را ثابت تشخیص و مستندا به ماده 4 قانون ثبت احوال و مواد مرقوم حکم بر الزام خوانده به ابطال سند سجلی مارالذکر و صدور شناسنامه جدید با تاریخ تولد جدید 1378/10/18 با حفظ سایر مشخصات سجلی به نام خواهان صادر و اعلام می دارد. و اداره ثبت احوال بعد از قطعیت آن مکلف به اجرای آن م. ب.. رای صادره حضوری و ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم محترم تجدیدنظر استان تهران م. ب.. رئیس شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران - نیک بخش رای دادگاه تجدیدنظر استان تجدیدنظرخواهی مطروحه از ناحیه ت. ن. خ. اداره ثبت احوال با نمایندگی آقای ع.ن. به طرفیت ت. ن. خ. آقای ….م. با ولایت آقای ع.م. و نسبت به دادنامه تجدیدنظر خواسته به شماره 0227 مورخ 13/3/92 شعبه --- محترم دادگاه عمومی حقوقی تهران که به صدور حکم بر الزام ت. ن. خ. (خوانده بدوی) به ابطال سند سجلی شماره 5 - 053575 - 213 با تاریخ تولد 1376/04/22 و صدور شناسنامه جدید به نام خواهان با تاریخ تولد 1378/10/18 و با حفظ سایر مشخصات سجلی مارالبیان اشعار داشته، مآلا وارد و موجه بوده و دادنامه در وضعیت اصداری قابلیت و استعداد تایید و استواری را نداشته و به علّت مباینت با موازین و مقررات قانونی و محتویات و مستندات پرونده، مستلزم نقض م. ب. زیرا: اولا: در دادخواست حاوی دعوی بدوی هویت فردی به نام « امید یا الف.»; م. 15 ساله به عنوان خواهان درج و در دنباله آن قیدشده « به ولایت از فرزندم الف.م.»; و به ترتیب یادشده، هویت خواهان درج لیکن هیچ گونه مشخصه ای از ولی قهری خواهان صغیر، ابراز و اعلام نشده و ضمن عاری بودن هرگونه مشخصه ای در ستون مربوط به تعرفه خواهان نیز در ستون مربوطه به تعرفه نماینده قانونی نیز هیچ گونه هویتی از ولی قهری محجور یادشده قید و درج نشده، بنابراین دعوی مرقوم از ابتدا دارای نارسایی و منقصت شکلی بوده که باعث فقدان موقعیت قانونی و غیرقابل استماع گردیدن موضوع آن شده. ثانیا مرجع محترم و فهیم رسیدگی نخستین در بخش نخست دادنامه تجدیدنظر خواسته و محکوم به مقرره ابتدائا حکم بر الزام خوانده بدوی به ابطال سند سجلی متعلق به خواهان یادشده نموده و این در حالی است که مطابق موازین و مقررات قانونی فقط و صرفا مرجع قضایی امکان و اختیار صدور حکم بر ابطال سند رسمی و ما در مانحن فیه سند رسمی سجلی را داشته و ملزم نمودن خوانده دعوی و الزام آن مرجع به ابطال سند رسمی سجلی، مطابق با هیچ یک از مقررات و موازین قانونی نبوده و مادام که سند سجلی مرقوم به طریق قانونی ابطال نشده باشد نیز صدور سند سجلی جدید و با برخی اصلاحات مربوطه امکان پذیر نمی‌باشد بناء علی هذا و با عنایت به مراتب معنونه مارالذکر، دادگاه با قبول و پذیرش تجدیدنظرخواهی مطروحه مستندا به ماده 358 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی و رعایت ماده 356 ناظر به مواد 2 ، 3 و بندهای 3 ، 7 و 8 ذیل ماده 84 و ماده 89 قانون پیش گفته و ماده 1303 قانون مدنی و ماده 8 اصلاحی قانون ثبت احوال، ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته، درنتیجه قرار ردّ (عدم استماع) دعوی خواهان بدوی را صادر و اعلام می دارد. مستشاران شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران