نحوه تعیین مهریه در عقد نکاح موقت شفاهی

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ 1392/12/5 خانم م. چ. باستناد استشهادیه و شهادت شهود دادخواستی بخواسته اثبات زوجیت بطرفیت آقایان ن.ع. ، م. ع. تقدیم وچنین توضیح میدهد ، اینجانب در تاریخ 1388/5/8 با تعیین مهریه 114 عدد سکه تمام بهار آزادی به عقد ازدواج موقت مرحوم جناب آقای ر. ع. درآمده ام و این رابطه زوجیت تا زمان فوت مرحوم استمرار داشته است اما بعد از فوت ایشان وراث ایشان منکر رابطه زوجیت اینجانب و مرحوم ع. گردیدند لذا با عنایت به مراتب فوق مستند به مواد قانون خصوصاً <a class="artref" href="/ماده/ماده-1062-a_0815110236718">مواد 1062 ق. م</a> و به اتکاء و مستندات موجود که در صورت اقتضاء تقدیم محضر دادگاه خواهد گردید رسیدگی به موضوع و نهایتاً صدور حکم به اثبات تحقق رابطه زوجیت بین اینجانب و مرحوم خوانده از تاریخ 1388/5/8 و استمرار آن تا زمان فوت وی به علاوه کلیه خسارات دادرسی م. ا. پرونده جهت رسیدگی به شعبه 287 دادگاه عمومی حقوقی تهران ارجاع میگردد ، خانم ف. ک. ب. ت. و. ای خود را بعنوان وکیل خواهان معرفی میکند شعبه مذکور در تاریخ 1393/2/16 با حضور وکیل خواهان و خواندگان تشکیل جلسه میدهد ، وکیل خ. ا. د. خواسته بشرح دادخواست تقدیمی است موکل اینجانب در تاریخ 1388/5/8 با مهریه ای به تعداد 114 سکه تمام بهار آزادی به عقد موقت مرحوم ر. ع. فرزند ذ. درآمده و به صورت عقد موقت 99 ساله بوده که قصد دائمی کردن آن را داشته و الان فوت نموده است خواندگان که وراث ایشان می باشند موکل را به عنوان ورثه قبول ندارند تقاضای اثبات زوجیت را دارم سرپرست آقای ن. اظهار داشت که اسم شناسنامه ای من م. م. ب. و اسم مستعار من ن. است و مادر من فوت نموده است و پدر من در زمان زنده بودنش الی ماشاء اله همسر داشته است و من میدانم که در زمان حیات پدرم ، پدرم میگفت که من و این خانم (خواهان) با هم عقد شفاهی بستیم وحتی یک ماشین هم پدرم به صورت امانی بنام این خانم … پدرم بدهی داشت هیچ مالی را بنام خود نمی زد واین خانم … ها که به خانه ما میخواست بیاید و یا در بعضی از مراسم خانوادگی حاضر شود عمه هایم ایشان را راه نمیدادند ولی پدرم به زور او را در مراسم وخانه حاضر میکرد و عمه هایم این خانم را به عنوان همسر پدر قبول نداشتند و راهش نمی دادند ولی پدرم میگفت که ما تنها عقد شفاهی با این خانم … و ایشان را حاضر میکرد متعاقب آن آقای م. ع. بیان داشت که من هم پسر مرحوم ر. البته از همسر دیگر ع. بنام ف. م. هستم و مادرم هم در قید حیات است ولی مادرم خیلی وقت پیش و قبل از فوت پدرم از پدرم طلاق گرفتند و جدا از هم زندگی میکردند به همین خاطر از پدرم زیاد خبری نداشتم و من چیزی در خصوص ازدواج مجدد پدرم با همسر دیگری ب. غ. از زن دومش که مادر م. (خوانده دیگر پرونده) است چیزی نشنیدم و وکیل خ. ب. د. ما شهودی برای اثبات این ادعا دارم و همچنین مرحوم در زمان زنده بودنش برای موکل دفتر چه بیمه تأمین اجتماعی گرفتند که دفترچه را فقط برای زن دائم می دهند ولی در هر صورت ایشان برای موکل دفترچه گرفتند وعکس های خانوادگی موجود است که نشان میدهد که موکل با مرحوم و حتی خ. ر. ا. عکس خانوادگی گرفتند و خ. ر. ا. بیان داشت که پدر من کارهای زیادی انجام میداد مثلاً برای عمه من عنوان همسرش رفته دفترچه بیمه گرفته است و اینکه ایشان آمده با من و پدرم عکس گرفته دلیل این نیست که همسر پدرم باشد دادگاه در این لحظه قرار استماع شهادت را صادر و از شهود تعرفه شده بشرح اوراق جداگانه تحقیق میکند ، خانم س.ش. فرزند ف. 29 ساله و عکاس بعنوان گواه اظهار داشت من همسایه طبقه پایین چهار سال و نیمه مرحوم ر. ع. و خانم م. چ. بودم و در این مدت می دیدم که آقای ع. یک روز در میان به منزل این خانم می آمدند گاهاً هم خواهر خواهان به آنجا می آمدند و یک مورد هم یک خانم به خانه آنها آمد که خانم چ. گفت که این خواهر مرحوم ر. ع. است و من سندی برای زن و شوهر بودن آنها ندیدم ولی ظاهر رفت و آمدهای چهار ساله نشان می داد که اینها زن و شوهر هستند - گواه دیگر بنام م. ب. اظهار داشت پدر این خواندگان پسر عمه من بودند و ب. ت. ب. اینکه زیاد با مرحوم در زمان سمنوپزو نیا مراسم فوت و امسال آن رفت وآمد داشتیم بچه هایش مرا پسر عمو خطاب میکردند و من حدوداً 4 سال است که میدیدم که مرحوم ر. وخانم م. چ. با هم بودند و رفت و آمد میکردند و مرحوم ر. ع. میگفت که این خانم … و من از چیز دیگری خبر ندارم و من امضائی که در استشهادیه ارائه شده است را اشتباهاً داده اند امضاء من نیست من در جای دیگر نوشته بودم و امضاء کرده بودم کپی آن ارائه میشود. دادگاه قرار ارجاع امر به کارشناس را صادر میکند تا آقای کارشناس ب. ت. ب. محتویات پرونده نسبت به محاسبه مهرالمثل زوجه ب. ت. ب. شأن و جایگاه زوجه و عقد موقت اقدام و نتیجه را گزارش نماید. آقای ف. ا. ب. ت. و. ای خود را بعنوان وکیل خواندگان معرفی میکند آقای کارشناس منتخب طی نظریه شماره 1785/287/92 -1393/5/6 نظر میدهد ب. ت. ب. انجام تحقیقات ممکن الحصول و اینکه مهریه خواهان در ازدواج اول پنجاه سکه تمام بوده و دارای دو خواهر کوچکتر که ازدواج نمودند مهریه هر یک 150 و 213 سکه تمام م. ب. و مهر مادر که در سال 49 حدود ده هزار تومان وجه رایج بوده و مستنداً به <a class="artref" href="/ماده/ماده-1091-a_0815110236748">ماده 1091 قانون مدنی</a> که در تعیین مهر المثل باید حال زن از حیث شرافت خانوادگی و سایر صفت و وضعیت او نسبت به اماثل و اقران و اقارب و همچنین عرف محل وغیره در نظر گرفته شود و با لحاظ تمامی جوانب امر حسب قرار صادره میزان مهر المثل خواهان در عقد موقت به تعداد 44 قطعه سکه تمام بهار آزادی تعیین و اعلام میگردد دادگاه در تاریخ 1393/6/9 در وقت مقرر تشکیل جلسه داده و با بررسی پرونده ختم رسیدگی را اعلام و طی دادنامه شماره 999- 1393/6/11 ضمن شرح دعوای خواهان و انعکاس اظهاراتش وکیل خواهان و خواندگان چنین رأی میدهد: با عنایت به مجموع اوراق و محتویات پرونده از جمله اظهارات صریح خ. ر. ا. به اینکه مرحوم پدرش اقرار به ازدواج با خواهان نموده و اظهارات شهود نیز مجموعاً دلالت بر وجود رابطه زوجیت بین خواهان و مرحوم ر. ع. دارد فلذا وجود علقه زوجیت به سبب عقد نکاح موقت فیما بین خوهان و مرحوم ر. ع. به استناد شهادت شهود و اظهارات خ. ر. ا. و سایر قرائن و امارات موجود محرز و مسلم است لیکن در خصوص اینکه عقد موقت مستلزم تعیین مهریه بوده و هر چند خواهان و وکیل ایشان مدعی تعیین مهریه به تعداد 114 سکه بوده اند لیکن این ادعا فاقد دلیل مثبت بوده و شهود و احد از خواندگان تنها راجع به زوجیت موقت خواهان و مرحوم اظهار نظر نمودند و در خصوص میزان مهریه اظهاری ننمودند و خواهان و وکیل ایشان هم سند و مدرکی در خصوص اثبات میزان آن ارائه ننمودند و ب. ت. ب. مجهول بودن میزان مهریه مستنداً به <a class="artref" href="/ماده/ماده-1100-a_0815110236757">ماده 1100 قانون مدنی</a> مهرالمثل ایشان توسط کارشناس به تعداد 44 سکه تعیین شد. لذا دادگاه ب. ت. ب. مساله 19 از عقدنکاح واحکامه از کتاب تحریرالوسیله امام خمینی قدس سره الشریف «اذا ادعی رجل زوجه امراه فصدقته او ادعت امره زوجیه رجل فصدقها حکم لها بذلک مع احتمال الصدق» و باستناد مواد1075 ، 1076 ، 1077 ، 1100 ، 1313 ، 1315 ، 1317 ، 1321 و 1324 قانون مدنی و مواد 229 و 230 و 198 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به اثبات زوجیت با نوع عقد موقت 99 ساله و با مهریه 44 سکه تمام بهار آزادی صادر واعلام می نماید و ادعای خواهان راجع به مهریه مازاد از 44 سکه را به علت عدم وجود دلیل مثبت غیر ثابت تشخیص مستنداً به <a class="artref" href="/ماده/ماده-1100-a_0815110236757">ماده 1100 قانون مدنی</a> حکم به بطلان دعوا در این بخش صادر و اعلام مینماید. پس از ابلاغ رأی آقای م. ع. و نیز خانم م. چ. نسبت به این رأی اعتراض و تقاضای تجدیدنظرخواهی میکنند شعبه 26 دادگاه تجدیدنظر استان تهران طی رأی شماره 1914-1393/11/19 دادنامه تجدیدنظرخواسته را تأیید می نماید. این رأی در تاریخ 1393/12/11 ابلاغ و آقایان م. (ن.) و م. ع. نسبت به آن اعتراض و تقاضای فرجامخواهی میکنند پرونده جهت رسیدگی پس از تبادل لوایح بدیوان عالی کشور ارسال که به این شعبه ارجاع میگردد. مشروح مفاد لوایح طرفین به هنگام ملاحظه گزارش قرائت خواهد شد. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل است. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی میدهد : رأی شعبه دیوان عالی کشور اعتراض فرجام خ. ن. ب. رأی شماره 1914-1393/11/19 صادره از شعبه 26 دادگاه تجدیدنظر استان تهران ب. ت. ب. مندرجات پرونده و رسیدگیهای به عمل آمده وارد نیست رأی دادگاه بنا به جهات و دلائل منعکس درآن و ملاحظه اظهارات آقای م. ع. در صورتجلسه مورخ 1393/2/16 دادگاه و مودای گواهی گواهان و اخذ دفترچه بیمه توسط مرحوم ر. ع. برای فرجام خوانده و سایر اظهارات و توضیحات داده شده از جهت رعایت تشریفات دادرسی اختلاف بیّنی از لحاظ موازین قانونی احراز نمیشود لذا باستناد ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1379 رأی فرجام خواسته نتیجتاً ابرام و پرونده اعاده میگردد. ر ئیس و مستشار شعبه 12دیوان عالی کشور قدرت اله طیبی - حیدرعلی حیدری فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی نحوه تعیین مهریه در عقد نکاح موقت شفاهی در این پرونده، درخواست اثبات زوجیت موقت به مدت یک سال با مهریه یک باب خانه مطرح شده است. ادعا می‌شود که عقد شرعی به‌صورت شفاهی منعقد گردیده و پس از گذشت یک ماه، طرف مقابل مدت صیغه را بخشیده و وجود رابطه را انکار کرده است. مستندات ارائه‌شده شامل پرینت مکالمات و اقرار کتبی طرف مقابل به وجود عقد م. ب.. در مقابل، طرف مقابل وجود عقد را انکار کرده و ادعا می‌کند که مکالمات تحریف شده است. &lt;br&gt;دادگاه بدوی ب. ت. ب. مستندات موجود، حکم به اثبات رابطه زوجیت موقت صادر کرد که این حکم مورد اعتراض طرف مقابل قرار گرفت. دادگاه تجدیدنظر با نقض دادنامه بدوی، به این نتیجه رسید که به‌علت عدم وجود شاهد و عدم تعیین مصداق مهریه، دعوی غیرموجه است. &lt;br&gt;فرجام‌خواهی نسبت به این دادنامه منجر به نقض آن توسط دیوان عالی کشور گردید و ب. ت. ب. اقرار طرف مقابل به زوجیت و مهریه، حکم به اثبات زوجیت موقت صادر شد. در نهایت، فرجام‌خواهی طرف مقابل به‌دلیل عدم ارائه دلایل موجه رد گردید و دادنامه تجدیدنظر تایید و ابرام شد. تصمیمات اتخاذشده بر اساس مواد 1075، 1076، 1095 و 371 قانون مدنی و آیین دادرسی مدنی بوده است. در این پرونده ل. ق. و ر. ون به وکالت از ر. ا. د. ک. در مورخه 98/11/1 با تقدیم دادخواست به خواسته اثبات زوجیت موقت به طرفیت ص. ز. طرح دعوی نموده و اعلام کرده در 17مهر سال جاری به صورت شفاهی صیغه عقد شرعی موکل به مدت یک سال با مهریه یک باب خانه منعقد شده بعد از یکماه خوانده عنوان نموده مدت صیغه را بخشیدم و رابطه را انکار نموده و حاضر به ثبت ان نیست. پرینت مکالمات بین موکل و خوانده و اقرار کتبی خوانده به وجود عقد وجود دارد. (در ص7 پرونده در مکالمات زوج اقرار می کند که تو ناموس من هستی) و در ص8) زوج می گه مدت صیغه را بخشیدم و در مکالمه ص11- وقتی خواهان سیوال می کند مهریه من برای سه ماه چی بود خوانده پاسخ می دهد خانه) در ص12- خوانده می گه می خوای بریم صیغه را محضری کنیم خیالت راحت بشه و حتی از خانه ای که دیده اند نیز تعریف می کند. شعبه *در مورخه98/12/7 تشکیل جلسه داده است. وکیل خواهان گفتند: تاریخ وقوع رابطه زوجیت 98/7/17 بوده است.و مدت عقد یک سال با مهریه یک باب خانه بوده است. و زوجه در 98/8/20 در پیامها گفته مدت را بخشیدم. و دیگر پاسخگو نبوده است. و به موکل گفته چون شاهدی نداری نمی توانی ثابت کنی. و طبق <a class="artref" href="/ماده/ماده-1075-a_0815110236731">ماده 1075 قانون مدنی</a> با اقرار قابل اثبات است. جلسه بعدی 99/2/28 تشکیل گردیده است.خ. د. ج. حاضر و گفته قبول ندارم. عقدی نبوده است.تلفنی و پیامکی در ارتباط بودیم. خواهان گفته از طریق مجازی اشنا شدیم. و در سال 98 در قائم شهر همدیگر را دیدیم. و بعد صیغه را خوانده و یک ساله بود. گفت یک خانه برایم بخرد.چند بار همدیگر را دیدیم. و بعد هم گفت مریض است. و بذل مدت نموده است. خ. گ. من با ایشان به *نرفتم. 3 یا 4 بار دیدم. برای روابط کاری بود. نوشته ها تحریف شده است. و قبل پیام را حذف کرده و از نوشته ها هم بر نمی اید که من با خواهان صیغه کرده باشم. قاضی مشاور اعلام کرده نظر به پذیرش دادخواست خواهان دارم. دادگاه به موجب دادنامه شماره */3/3 ب. ت. ب. پیامک های ارسالی خوانده و اقرار به صیغه محرمیت حکم به اثبات رابطه زوجیت موقت طرفین از *به مدت یک سال صادر نموده است. اقای ص. ز. نسبت به دادنامه اعتراض نموده است.شعبه *در 99/5/14 تشکیل جلسه داده است. ت. ن. خ. به اشنایی خود با ت. ن. خ. و چگونگی روابط با وی اشاره نموده و اینکه بعد از توافق صیغه شفاهی خوانده و من هم قبول کردم. و مهریه من خانه بود. و بعد هم عمل زناشویی انجام دادیم ایشان در بدنش زخم داشت مشکوک بود رفت آزمایش داد و مثبت شد. و بعد از ان همدیگر را می دیدیم و عمل زناشویی نداشتیم. و بعد هم گفت من صیغه را بخشیدم. الان می گوید ایدز نبود یک ویروس بوده است. جلسه بعدی دادگاه تجدیدنظر در 99/5/28 تشکیل شده است. ت. ن. خ. گفته من اشنایی برای کار با خانم … من متاهل هستم. و فرزند 6 ساله دارم. و قبول ندارم. عقد را قبول ندارم. زناشویی نداشتم. این پیامها ساختگی است. قصد ایشان اخاذی است. وکیل وی گفته ب. ت. ب. مواد 1075 -1076- 1095 قانون مدنی در صورت عدم تعیین مهریه عقد موقت باطل است. مهریه خانه است.این خانه کجاست. مشخص نیست. وکیل ت. ن. خ. اظهار نموده ایشان در دادگاه بدوی مکالمات را پذیرفتند حالا می گویند ساختگی است. ایشان خودر ا مجرد معرفی کرده و حالا می گوید متاهل است.و در دادگاه بدوی این را نگفتند. دادگاه از ت. ن. خ. خواسته ت. ن. خ. سوگند بخورد پاسخ داده حاضر به قسم او نیستم طبق دلایل نظر بدهید. دادگاه به موجب دادنامه شماره */5/28 ب. ت. ب. اینکه 1- در صیغه مکتوب نبوده 2- ت. ن. خ. منکر است. 3- شاهدی وجود ندارد. 4- پیامک ها در حدی نیست که مثبت اصل زوجیت باشد. 5- تعیین مهریه در عقد موقت از ارکان عقد والا باطل است. در حالی که در اینجا مهریه خانه اعلام شده بدون اینکه مصداق ان روشن باشد. 6- ت. ن. خ. حاضر به سوگند ت. ن. خ. در مقام منکر نشد. دادنامه بدوی را نقض و حکم بر بطلان دعوی خواهان بدوی صادر نموده است. خانم ر. ا. د. ک. از دادنامه فرجام خواهی نموده که متن لایحه تقدیمی ایشان و پاسخ وکیل فرجام خوانده ح. ا. در زمان شور قرائت می‌گردد. هییت شعبه در تاریخ تشکیل گردید. پس از قرائت گزاش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ارواق پرونده دادنامه شماره */5/2810 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: فرجام خواهی خانم ر. ا. د. ک. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 99/5/28 صادره از شعبه *که به موجب ان با نقض دادنامه بدوی حکم بر بطلان دعوی ف. خ. از جهت درخواست اثبات زوجیت موقت با فرمخوانده صادر گردیده وارد و موجه م. ب.. زیرا اولا بر خلاف استدلال دادگاه تجدیدنظر ب. ت. ب. متن مکالمات و پیامهای رد و بدل شده بین طرفین زوجیت موقت بین ایشان محرز است. و زوج هم اقرار به زوجیت نموده و هم اقرار به مهریه شامل یکباب خانه نموده است.و هم در ادامه پیامها اقرار به بذل مدت نموده است.لذا ب. ت. ب. اقاریر موجود فرجام خوانده نیاز به سوگند منکر وجود نداشته که دادگاه به ان استدلال نموده است. ثانیا ب. ت. ب. اینکه مهریه یکباب خانه ذکر شده و در پیامها نیز مورد قبول زوج قرار گرفته و تایید شده است.و خانه ای هم توسط طرفین دیده شده که به ان اقرار نموده‌اند و صرفنظر از اینکه مصداق خانه روشن نباشد. خللی به عقد وارد نمی سازد و در باب مهریه در فرض درخواست ان بدیهی است.که باید خانه ای در شان زوجه و در حد عرف محلی به عنوان مصداق تعیین گردد.ثالثا اینکه زوج در مرحله بدوی انتساب پیامکها را به خود پذیرفته و در مرحله تجدیدنظر انکار نموده که در این صورت دلیلی بر انکار خود ارائه نکرده است. لذا ب. ت. ب. مراتب ذکر شده مستندا به بند 2 ماده 371 و بند ج ماده 401 قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه همعرض دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می نماید. با نقض دادنامه و اعاده پرونده شعبه *تشکیل جلسه داده است. وکیل اقای ز. اظهار داشته ارکان عقد منقطع تعیین مدت و مهریه است.که موجود نبوده است.و تعیین یک واحد اپارتمان که عین معین نیست پذیرفته نیست و مهریه مجهول است.وعقد باطل است.وکیل خانم ا. اظهار داشته محرمیت طرفین و صیغه برای یک سال قرائت شده و زوج منکر شده ومهریه هم باید مالیت داشته باشد. و مهریه ب. ت. ب. متن پیامهای زوجین مشخص است.و باید به عرف در مورد خانه در *توجه نمود. دادگاه تجدیدنظر به موجب دادنامه شماره *99/12/28 دادنامه بدوی صادره از شعبه *را مبنی بر اثبات زوجیت موقت طرفین تایید نموده است. اقای ح. ا. به وکالت از ص. ز. از دادنامه فرجامخواهی نموده که متن لایحه تقدیمی ایشان در زمان شور قرائت میگردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *99/12/28 فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد. فرجامخواهی اقای ح. ا. به وکالت از ص. ز. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 99/12/28 صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی حکم به اثبات زوجیت موقت ف. خ. و فرجامخوانده صادرگردیده وارد و موجه نمیباشد. و دادنامه فرجامخواسته ب. ت. ب. متن پیامک های رد و بدل شده بین طرفین که ف. خ. هم اقرار به زوجیت نموده و هم اقرار به مهریه شامل یک باب خانه و هم به بذل باقیمانده مدت اشاره نموده مطابق مقررات و موازین قانونی صادر گردیده و ایراد و اعتراض موجه و موثری که موجبات نقض دادنامه فرجامخواسته را مطابق مقررات مندرج در ماده 371 قانون ایین دادرسی مدنی ایجاب نماید. از ناحیه وکیل ف. ا. ن. است. لذا مستندا به مواد 370 و 396 قانون مارالذکر با رد فرجامخواهی به عمل امده دادنامه فرجامخواسته را تایید و ابرام می نماید. /ا400/4/8 رئیس شعبه: ج. ق. مستشار: س. م. ت. در تاریخ 5 اسفند 1392، درخواست اثبات زوجیت به طرفیت خواندگان به دلیل انکار وراث نسبت به رابطه زوجیت با مرحوم ارائه گردید. خواهان ادعا کرد که در تاریخ 8 مرداد 1388 به عقد موقت با مهریه 114 سکه تمام بهار آزادی درآمده و این رابطه تا زمان فوت مرحوم ادامه داشته است. خواندگان این ادعا را انکار کرده و اعلام نمودند که هیچ‌گونه سندی مبنی بر ازدواج وجود ندارد. &lt;br&gt;دادگاه در مراحل رسیدگی، با استناد به اظهارات شهود و مدارک موجود، وجود رابطه زوجیت را تایید کرد. اما در خصوص میزان مهریه، به دلیل عدم ارائه مستندات کافی از سوی خواهان، مهرالمثل 44 سکه تعیین گردید. دادگاه با استناد به مواد 1062، 1100 و 1313 قانون مدنی، حکم به اثبات زوجیت و تعیین مهرالمثل صادر نمود. این حکم در دادگاه تجدیدنظر تایید و در نهایت به دیوان عالی کشور ارجاع شد. &lt;br&gt;دیوان عالی کشور پس از بررسی، رای دادگاه تجدیدنظر را تایید و ابرام کرد و همچنین با استناد به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی، به عدم وجود دلایل کافی برای نقض رای قبلی اشاره و پرونده را به حالت اولیه بازگرداند. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/03/30 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورتی که ادعای زوجه مبنی بر وجود علقه زوجیت موقت با زوج متوفی که به صورت شفاهی واقع شده است، با شهادت شهود اثبات شود؛ صرف قول زوجه در خصوص میزان مهریه بدون ارائه دلیل، قابل پذیرش نبوده ودادگاه با ارجاع امر به کارشناس اقدام به تعیین مهرالمثل می کند. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 1392/12/05 خانم م. چ. به استناد استشهادیه و شهادت شهود دادخواستی به خواسته اثبات زوجیت به طرفیت آقایان ن.ع.، م. ع. تقدیم وچنین توضیح میدهد، اینجانب در تاریخ 1388/05/08 با تعیین مهریه 114 عدد سکه تمام بهار آزادی به عقد ازدواج موقت مرحوم جناب آقای ر. ع. درآمده ام و این رابطه زوجیت تا زمان فوت مرحوم استمرار داشته است اما بعد از فوت ایشان وراث ایشان منکر رابطه زوجیت اینجانب و مرحوم ع. گردیدند لذا با عنایت به مراتب فوق مستند به مواد قانون خصوصا <a class="artref" href="/ماده/ماده-1062-a_0815110236718">مواد 1062 ق. م</a> و به اتکاء و مستندات موجود که در صورت اقتضاء تقدیم محضر دادگاه خواهد گردید رسیدگی به موضوع و نهایتا صدور حکم به اثبات تحقق رابطه زوجیت بین اینجانب و مرحوم خوانده از تاریخ 1388/05/08 و استمرار آن تا زمان فوت وی به علاوه کلیه خسارات دادرسی م. ا. پرونده جهت رسیدگی به شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران ارجاع میگردد، خانم ف. ک. ب. ت. و. ای خ. ر. ب. عنوان وکیل خواهان معرفی میکند شعبه مذکور در تاریخ 1393/02/16 با حضور وکیل خواهان و خواندگان تشکیل جلسه میدهد، وکیل خ. ا. د. خواسته ب. ش. د. تقدیمی است موکل اینجانب در تاریخ 1388/05/08 با مهریه ای به تعداد 114 سکه تمام بهار آزادی به عقد موقت مرحوم ر. ع. فرزند ذ. درآمده و به صورت عقد موقت 99 ساله بوده که قصد دائمی کردن آن را داشته و الان فوت نموده است خواندگان که وراث ایشان می‌باشند موکل را به عنوان ورثه قبول ندارند تقاضای اثبات زوجیت را دارم سرپرست آقای ن. اظهار داشت که اسم شناسنامه ای من م. م. ب. و اسم مستعار من ن. است و مادر من فوت نموده است و پدر من در زمان زنده بودنش الی ماشاء اله همسر داشته است و من میدانم که در زمان حیات پدرم، پدرم میگفت که من و این خانم (خواهان) با هم عقد شفاهی بستیم وحتی یک ماشین هم پدرم به صورت امانی به نام این خانم … پدرم بدهی داشت هیچ مالی را به نام خود نمی زد واین خانم … ها که به خانه ما میخواست بیاید و یا در بعضی از مراسم خانوادگی حاضر شود عمه هایم ایشان را راه نمیدادند ولی پدرم به زور او را در مراسم وخانه حاضر میکرد و عمه هایم این خانم را به عنوان همسر پدر قبول نداشتند و راهش نمی دادند ولی پدرم میگفت که ما تنها عقد شفاهی با این خانم … و ایشان را حاضر میکرد متعاقب آن آقای م. ع. بیان داشت که من هم پسر مرحوم ر. البته از همسر دیگر ع. به نام ف. م. هستم و مادرم هم در قید حیات است ولی مادرم خیلی وقت پیش و قبل از فوت پدرم از پدرم طلاق گرفتند و جدا از هم زندگی میکردند به همین خاطر از پدرم زیاد خبری نداشتم و من چیزی در خصوص ازدواج مجدد پدرم با همسر دیگری ب. غ. از زن دومش که مادر م. (خوانده دیگر پرونده) است چیزی نشنیدم و وکیل خ. ب. د. ما شهودی برای اثبات این ادعا دارم و همچنین مرحوم در زمان زنده بودنش برای موکل دفتر چه بیمه تامین اجتماعی گرفتند که دفترچه را فقط برای زن دائم می دهند ولی در هر صورت ایشان برای موکل دفترچه گرفتند وعکس های خانوادگی موجود است که نشان میدهد که موکل با مرحوم و حتی خ. ر. ا. عکس خانوادگی گرفتند و خ. ر. ا. بیان داشت که پدر من کارهای زیادی انجام میداد مثلا برای عمه من عنوان همسرش رفته دفترچه بیمه گرفته است و اینکه ایشان آمده با من و پدرم عکس گرفته دلیل این نیست که همسر پدرم باشد دادگاه در این لحظه قرار استماع شهادت را صادر و از شهود تعرفه شده به شرح اوراق جداگانه تحقیق میکند، خانم س.ش. فرزند ف. 29 ساله و عکاس به عنوان گواه اظهار داشت من همسایه طبقه پآیین چهار سال و نیمه مرحوم ر. ع. و خانم م. چ. بودم و در این مدت می دیدم که آقای ع. یک روز در میان به منزل این خانم می آمدند گاها هم خواهر خواهان به آنجا می آمدند و یک مورد هم یک خانم به خانه آنها آمد که خانم چ. گفت که این خواهر مرحوم ر. ع. است و من سندی برای زن و شوهر بودن آنها ندیدم ولی ظاهر رفت و آمدهای چهار ساله نشان می داد که اینها زن و شوهر هستند - گواه دیگر به نام م. ب. اظهار داشت پدر این خواندگان پسر عمه من بودند و ب. ت. ب. اینکه زیاد با مرحوم در زمان سمنوپزو نیا مراسم فوت و امسال آن رفت وآمد داشتیم بچه هایش مرا پسر عمو خطاب میکردند و من حدودا 4 سال است که میدیدم که مرحوم ر. وخانم م. چ. با هم بودند و رفت و آمد میکردند و مرحوم ر. ع. میگفت که این خانم … و من از چیز دیگری خبر ندارم و من امضائی که در استشهادیه ارائه شده است را اشتباها داده اند امضا من نیست من در جای دیگر نوشته بودم و امضا کرده بودم کپی آن ارائه میشود. دادگاه قرار ارجاع امر به کارشناس را صادر میکند تا آقای کارشناس ب. ت. ب. محتویات پرونده نسبت به محاسبه مهرالمثل زوجه ب. ت. ب. شان و جایگاه زوجه و عقد موقت اقدام و نتیجه را گزارش نماید. آقای ف. ا. ب. ت. و. ای خ. ر. ب. عنوان وکیل خواندگان معرفی میکند آقای کارشناس منتخب طی نظریه شماره 1785/287/92 - 1393/05/06 نظر میدهد ب. ت. ب. انجام تحقیقات ممکن الحصول و اینکه مهریه خواهان در ازدواج اول پنجاه سکه تمام بوده و دارای دو خواهر کوچکتر که ازدواج نمودند مهریه هر یک 150 و 213 سکه تمام م. ب. و مهر مادر که در سال 49 حدود ده هزار تومان وجه رایج بوده و مستندا به <a class="artref" href="/ماده/ماده-1091-a_0815110236748">ماده 1091 قانون مدنی</a> که در تعیین مهر المثل باید حال زن از حیث شرافت خانوادگی و سایر صفت و وضعیت او نسبت به اماثل و اقران و اقارب و همچنین عرف محل وغیره در نظر گرفته شود و با لحاظ تمامی جوانب امر حسب قرار صادره میزان مهر المثل خواهان در عقد موقت به تعداد 44 قطعه سکه تمام بهار آزادی تعیین و اعلام میگردد دادگاه در تاریخ 1393/06/09 در وقت مقرر تشکیل جلسه داده و با بررسی پرونده ختم رسیدگی را اعلام و طی دادنامه شماره --- - 1393/06/11 ضمن شرح دعوای خواهان و انعکاس اظهاراتش وکیل خواهان و خواندگان چنین رای میدهد: با عنایت به مجموع اوراق و محتویات پرونده از جمله اظهارات صریح خ. ر. ا. به اینکه مرحوم پدرش اقرار به ازدواج با خواهان نموده و اظهارات شهود نیز مجموعا دلالت بر وجود رابطه زوجیت بین خواهان و مرحوم ر. ع. دارد فلذا وجود علقه زوجیت به سبب عقد نکاح موقت فیما بین خوهان و مرحوم ر. ع. به استناد شهادت شهود و اظهارات خ. ر. ا. و سایر قرائن و امارات موجود محرز و مسلم است لیکن در خصوص اینکه عقد موقت مستلزم تعیین مهریه بوده و هر چند خواهان و وکیل ایشان مدعی تعیین مهریه به تعداد 114 سکه بوده اند لیکن این ادعا فاقد دلیل مثبت بوده و شهود و احد از خواندگان تنها راجع به زوجیت موقت خواهان و مرحوم اظهار نظر نمودند و در خصوص میزان مهریه اظهاری ننمودند و خواهان و وکیل ایشان هم سند و مدرکی در خصوص اثبات میزان آن ارائه ننمودند و ب. ت. ب. مجهول بودن میزان مهریه مستندا به <a class="artref" href="/ماده/ماده-1100-a_0815110236757">ماده 1100 قانون مدنی</a> مهرالمثل ایشان توسط کارشناس به تعداد 44 سکه تعیین شد. لذا دادگاه ب. ت. ب. مساله 19 از عقدنکاح واحکامه از کتاب تحریرالوسیله امام خمینی قدس سره الشریف «اذا ادعی رجل زوجه امراه فصدقته او ادعت امره زوجیه رجل فصدقها حکم لها بذلک مع احتمال الصدق» و به استناد مواد 1075 ، 1076 ، 1077 ، 1100 ، 1313 ، 1315 ، 1317 ، 1321 و 1324 قانون مدنی و مواد 229 و 230 و 198 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به اثبات زوجیت با نوع عقد موقت 99 ساله و با مهریه 44 سکه تمام بهار آزادی صادر واعلام می‌نماید و ادعای خواهان راجع به مهریه مازاد از 44 سکه را به علت عدم وجود دلیل مثبت غیر ثابت تشخیص مستندا به <a class="artref" href="/ماده/ماده-1100-a_0815110236757">ماده 1100 قانون مدنی</a> حکم به بطلان دعوا در این بخش صادر و اعلام مینماید. پس از ابلاغ رای آقای م. ع. و نیز خانم م. چ. نسبت به این رای اعتراض و تقاضای تجدیدنظرخواهی میکنند شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران طی رای شماره --- - 1393/11/19 دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید می‌نماید. این رای در تاریخ 1393/12/11 ابلاغ و آقایان م. (ن.) و م. ع. نسبت به آن اعتراض و تقاضای فرجامخواهی میکنند پرونده جهت رسیدگی پس از تبادل لوایح به دیوانعالی کشور ارسال که به این شعبه ارجاع میگردد. مشروح مفاد لوایح طرفین به هنگام ملاحظه گزارش قرائت خواهد شد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل است. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد: رای شعبه دیوان عالی کشور اعتراض فرجام خ. ن. ب. رای شماره --- - 1393/11/19 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران ب. ت. ب. مندرجات پرونده و رسیدگیهای به عمل آمده وارد نیست رای دادگاه بنا به جهات و دلائل منعکس درآن و ملاحظه اظهارات آقای م. ع. در صورتجلسه مورخ 1393/02/16 دادگاه و مودای گواهی گواهان و اخذ دفترچه بیمه توسط مرحوم ر. ع. برای فرجام خوانده و سایر اظهارات و توضیحات داده شده از جهت رعایت تشریفات دادرسی اختلاف بیّنی از لحاظ موازین قانونی احراز نمیشود لذا به استناد ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1379 رای فرجام خواسته نتیجتا ابرام و پرونده اعاده میگردد. ر ئیس و مستشار شعبه --- دیوان عالی کشور