نحوه فسخ قرارداد به استناد خیار تبعض صفقه

رأی دادگاه بدوی در خصوص دادخواست خانم ش. م. و ز. و پ. و ل. شهرت همگی م. با وکالت آقای ج. ب. و ح. ح.س. به طرفیت سازمان ر. اداره کل م. به خواسته ابطال سند رسمی شماره 195597 مورخ 1372/12/1 و اسناد انتقالی متعاقب و تأیید فسخ قرارداد موضوع پلاک ثبتی شماره ... فرعی از ... اصلی واقع در بخش یازده تهران هر کدام م. ب. پنجاه و یک میلیون ریال، نظر به محتویات و اوراق پرونده و مشروح دادخواست تقدیمی به این توضیح که مورث موکلین به نام آقای ح. م. یک دستگاه ویلا در ... را در تملک داشته که نهاد ر. آن را به تملک درآورده علیرغم اینکه در زمان معاوضه، پلاک‌های مذکور ارزش بالاتری داشته است نسبت به زمین‌های معوض ولی در نهایت اداره کل زمین شهری به دفترخانه اعلام نموده است که همزمان با انتقال پلاک شماره ... به نام نهاد ر. پلاک‌های معوض به آقای ح. م. منتقل شود که نقل‌ و انتقالات به عمل آمده است و بعد از انتقال خانم ف. ع. مدعی مالکیت سه پلاک ... و ... از ... اصلی گردیده که نهایتاً رأی کمیسیون ماده 12 باطل و سند صادره نسبت به پلاک ثبتی شماره ... نیز طی دادنامه شماره 512 مورخ 1391/7/8 در شعبه 107 حقوقی باطل و طی دادنامه شماره 391 مورخ 1392/11/3 در شعبه 17 تجدیدنظر حکم قطعی صادر شده است. ن. ب. ا. پلاک‌های موصوف معوض ملک خ. ه. بوده و مستحق‌الغیر درآمده‌اند لذا معامله انجام شده نسبت به این قسمت باطل و موکلین قرارداد مربوط را فسخ نموده و طی اظهارنامه‌ای به خواندگان ابلاغ گردیده است. در جلسه دادرسی نیز مطالبی را عنوان نمودند. خ. ر. ا. و سوم ضمن ارسال لایحه، نمایندگان خ. ر. ب. دادگاه معرفی نمودند و در دفاع مطالبی را عنوان کردند. خ. ر. د. در دادرسی حاضر نشده و لایحه‌ای نیز ارسال ننموده علی ‌ایحال نظر به مراتب و عنایتاً به مستندات ارایه شده از سوی خوهان اولاً پلاک‌های معوض سه پلاک مجزا و مشخص می‌باشند که در قبال یک پلاک به مورث خ. ه. منتقل شده بنابراین ابطال یا مستحق‌الغیر درآمدن یکی از پلاک‌ها موجب نا معتبر شدن سایر پلاک‌ها نمی‌شود، چرا که خیار‌تبعض صفقه که مورد ادعای وکیل خ. ه. بوده است نمی‌تواند در موضوع معنونه مصداق پیدا کند چرا که با باطل شدن یکی از اسناد که محدوده ملکی آن نیز مشخص است و پلاک مجزا از سایر پلاک‌ها م. ب. خللی به معامله در قسمت‌های دیگر وارد نمی‌کند ثانیاً صرف‌نظر از موضوع بند اول خیارتبعض صفقه جزء خیاری نیست که خواهان بتواند با ارسال اظهارنامه آن را فسخ نمایند و تأیید آن را از دادگاه بخواهد بلکه لازم است درخواست فسخ معامله را از مرجع قضایی مطالبه کند تا با بررسی کارشناسانه و فق مقررات مربوطه به خیار مزبور اقدام نماید ثالثاً ملاحظه می‌شود پس از معامله مرحوم ح. م. در سال 1335/6/29 با شاه مخلوع ایران مرحوم م. طی سند شماره 195597 در تاریخ 1372/12/1 پلاک ابتیاعی را به نهاد ر. تملیک نموده است از آنجایی که در معامله مزبور مورد بیع، ملک غیر منقول و ثمن معامله وجه نقد به میزان هفتاد و سه میلیون هفتصد و چهل و دو هزار وششصد ریال تعیین گردیده است و ع.ظ. بر اساس توافقات بعدی ملک موضوع سه پلاک موصوف به خ. ه. منتقل شده است فلذا معامله خ. ه. با نهاد ر. در قبال ثمن وجه نقد بوده است بنابراین خواهان می‌تواند درخواست معوض از طرف خود نماید و یا قیمت ملک موصوف را درخواست نماید که این موضوع را شعبه 17 دادگاه محترم تجدیدنظر تهران در دادنامه شماره 391 مورخ 1392/3/11 اعلام نموده است. علی‌ایحال دادگاه خواسته خ. ه. را غیر ثابت تشخیص و مستنداً به ماده 1257 از قانون مدتی حکم به بطلان دعوی در همه موارد صادر و اعلام می‌گردد. رأی صادره حضوری است و ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه محترم تجدیدنظر استان تهران م. ب.. رئیس شعبه 103 دادگاه حقوقی تهران - غلامرضا قلی‌پور رأی دادگاه تجدیدنظر استان در این پرونده آقایان ج. ب. و و. ح.س. به وکالت از خانم‌ها پ. ل. ش. ز. همگی م. ع.ه 1-اداره کل م. 2-سازمان ر. 3-نهاد ر. از دادنامه شماره 881 مورخ 1393/9/29 شعبه 103 دادگاه عمومی حقوقی تهران تجدیدنظرخواهی کرده‌اند به حکایت محتویات پرونده مورث تجدیدنظر خ. ه. (مرحوم ح. م.) یک دستگاه ویلای خود واقع در ... با شماره پلاک ثبتی ... فرعی از ... را با تشکیل قرارداد شماره 195597-1372/12/1 و متعاقباً تنظیم سند رسمی شماره 195597-1372/12/1 در دفترخانه تهران و نهاد ر. واگذار نموده و در قبال آن شش پلاک ثبتی به شماره‌های ... همگی فرعی از ... اصلی به‌ عنوان معوض به وی واگذار گردیده است پس از مدتی خانمی به نام ف. ع. مدعی مالکیت یکی از پلاک‌های موصوف گردیده که در نهایت به موجب دادنامه شماره 512-1391/7/8 شعبه 107 دادگاه عمومی حقوقی تهران مؤید به دادنامه شماره 391-1392/3/11 شعبه 17 دادگاه تجدیدنظر استان تهران سند رسمی تجدیدنظر خ. ه. راجع به پلاک ثبتی ... ابطال گردیده است لذا ب. ت. ب. مستحق للغیر درآمدن یکی از پلاک‌های مزبور به استناد خیار تبعض صفقه با ارسال اظهارنامه به تجدیدنظرخواندگان معامله مزبور را فسخ و از دادگاه تقاضای تأیید فسخ معامله و ابطال سند رسمی انتقال به نهاد ر. گردیده‌اند که دادگاه محترم بدوی پس از رسیدگی با استدلال که اولاً خیار تبعض صفقه جزو خیاری نیست که تجدیدنظر خ. ه. بتوانند با ارسال اظهارنامه آن را فسخ نمایند و تأیید آن را از دادگاه بخواهند بلکه لازم است درخواست فسخ معامله را از دادگاه تقاضا نمایند تا بررسی کارشناسانه وفق مقررات مربوط به خیار مزبور صورت گیرد ثانیاً پلاک‌های واگذار شده به مورث تجدیدنظر خ. ه. هر یک مجزا بوده اند و مستحق للغیر درآمدن یکی از پلاک‌های مزبور موجب بی‌اعتباری کل معامله موضوع قرارداد مدرکیه و ابطال سند انتقال نمی‌گردد ضمن آنکه معامله اولیه مورث تجدیدنظر خ. ه. با نهاد ر. در قبال ثمن وجه نقد بوده و واگذاری در ملک معوض به وی با توافقات بعدی صورت گرفته و تجدیدنظر خ. ه. می‌تواند معوض و یا بهای پلاک موصوف را مطالبه کنند لذا از این حیث حکم به بی‌حقی تجدیدنظر خ. ه. صادر گردیده است با دقت در محتویات پرونده ن. ب. ا. تجدیدنظر خ. ه. ایراد و اعتراض موجهی که نقض دادنامه را ایجاب نماید به عمل نیاورده و از حیث رعایت اصول و قواعد دادرسی نیز ایراد و اشکالی به دادنامه موصوف ملحوظ نمی‌باشد لذا با رد تجدیدنظرخواهی به استناد ماده 358 قانون آئین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی دادنامه تجدیدنظرخواسته عیناً تأیید می‌گردد. این رأی قطعی است. مستشاران شعبه 59 دادگاه تجدیدنظر استان تهران رحیمی - مجتبی نوروزی فهرست دادگاه بدوی دادگاه تجدیدنظر استان نقد رأی نحوه فسخ قرارداد به استناد خیار تبعض صفقه در تاریخ 16 خرداد 1394، دادگاه بدوی به دعوی مطرح‌شده علیه یک سازمان و اداره کل، که خواسته آن ابطال سند رسمی و اسناد انتقالی مرتبط با یک پلاک ثبتی بود، رسیدگی نمود. خ. ه. ادعا کردند که مورث آن‌ها یک ویلای مشخص را به نهاد منتقل کرده و پلاک‌های معوض به آن‌ها تعلق داشته است. در ادامه، یکی از اشخاص دیگر مدعی مالکیت یکی از پلاک‌ها شده و دادگاه‌های قبلی نیز به ابطال سند مربوطه رای داده‌اند. دادگاه بدوی با استناد به ماده 1257 قانون مدنی، خواسته را غیر ثابت تشخیص داده و دعوی را رد کرد. پس از آن، تجدیدنظرخواهان به رای صادره اعتراض کردند، اما دادگاه تجدیدنظر نیز با تاکید بر این نکته که خیار تبعض صفقه نمی‌تواند به‌صورت یک‌جانبه فسخ شود و مستحق‌للغیر درآمدن یکی از پلاک‌ها موجب بی‌اعتباری کل معامله نمی‌گردد، حکم بدوی را تایید کرد. این رای نهایی و قطعی است. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/03/16 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: خیار تبعض صفقه از خیاراتی نیست که بتوان به موجب آن با ارسال اظهارنامه، قراداد را فسخ و تایید آن را از دادگاه درخواست کرد؛ بلکه لازم است درخواست فسخ معامله از دادگاه تقاضا شود تا بررسی کارشناسانه طبق مقررات مربوط به خیار صورت گیرد. در خصوص دادخواست خانم ش. م. و ز. و پ. و ل. شهرت همگی م. با وکالت آقای ج. ب. و ح. ح.س. به طرفیت سازمان ر. اداره کل م. به خواسته ابطال سند رسمی شماره 195597 مورخ 1372/12/01 و اسناد انتقالی متعاقب و تایید فسخ قرارداد موضوع پلاک ثبتی شماره... فرعی از... اصلی واقع در بخش یازده تهران هر کدام م. ب. پنجاه و یک میلیون ریال، نظر به محتویات و اوراق پرونده و مشروح دادخواست تقدیمی به این توضیح که مورث موکلین به نام آقای ح. م. یک دستگاه ویلا در... را در تملک داشته که نهاد ر. آن را به تملک درآورده علیرغم اینکه در زمان معاوضه، پلاک‌های مذکور ارزش بالاتری داشته است نسبت به زمین‌های معوض ولی در نهایت اداره کل زمین شهری به دفترخانه اعلام نموده است که همزمان با انتقال پلاک شماره... به نام نهاد ر. پلاک‌های معوض به آقای ح. م. منتقل شود که نقل‌ و انتقالات به عمل آمده است و بعد از انتقال خانم ف. ع. مدعی مالکیت سه پلاک... و... از... اصلی گردیده که نهایتا رای کمیسیون ماده 12 باطل و سند صادره نسبت به پلاک ثبتی شماره... نیز طی دادنامه شماره --- مورخ 1391/07/08 در شعبه --- حقوقی باطل و طی دادنامه شماره --- مورخ 1392/11/03 در شعبه --- تجدیدنظر حکم قطعی صادر شده است. ن. ب. ا. پلاک‌های موصوف معوض ملک خ. ه. بوده و مستحق‌الغیر درآمده‌اند لذا معامله انجام شده نسبت به این قسمت باطل و موکلین قرارداد مربوط را فسخ نموده و طی اظهارنامه‌ای به خواندگان ابلاغ گردیده است. در جلسه دادرسی نیز مطالبی را عنوان نمودند. خ. ر. ا. و سوم ضمن ارسال لایحه، نمایندگان خ. ر. ب. دادگاه معرفی نمودند و در دفاع مطالبی را عنوان کردند. خ. ر. د. در دادرسی حاضر نشده و لایحه‌ای نیز ارسال ننموده علی ‌ایحال نظر به مراتب و عنایتا به مستندات ارایه شده از سوی خوهان اولا پلاک‌های معوض سه پلاک مجزا و مشخص می‌باشند که در قبال یک پلاک به مورث خ. ه. منتقل شده بنابراین ابطال یا مستحق‌الغیر درآمدن یکی از پلاک‌ها موجب نا معتبر شدن سایر پلاک‌ها نمی‌شود، چرا که خیار‌تبعض صفقه که مورد ادعای وکیل خ. ه. بوده است نمی‌تواند در موضوع معنونه مصداق پیدا کند چرا که با باطل شدن یکی از اسناد که محدوده ملکی آن نیز مشخص است و پلاک مجزا از سایر پلاک‌ها م. ب. خللی به معامله در قسمت‌های دیگر وارد نمی‌کند ثانیا صرف‌نظر از موضوع بند اول خیارتبعض صفقه جزء خیاری نیست که خواهان بتواند با ارسال اظهارنامه آن را فسخ نمایند و تایید آن را از دادگاه بخواهد بلکه لازم است درخواست فسخ معامله را از مرجع قضایی مطالبه کند تا با بررسی کارشناسانه و فق مقررات مربوطه به خیار مزبور اقدام نماید ثالثا ملاحظه می‌شود پس از معامله مرحوم ح. م. در سال 1335/06/29 با شاه مخلوع ایران مرحوم م. طی سند شماره 195597 در تاریخ 1372/12/01 پلاک ابتیاعی را به نهاد ر. تملیک نموده است از آنجایی که در معامله مزبور مورد بیع، ملک غیر منقول و ثمن معامله وجه نقد به میزان هفتاد و سه میلیون هفتصد و چهل و دو هزار وششصد ریال تعیین گردیده است و ع.ظ. بر اساس توافقات بعدی ملک موضوع سه پلاک موصوف به خ. ه. منتقل شده است فلذا معامله خ. ه. با نهاد ر. در قبال ثمن وجه نقد بوده است بنابراین خواهان می‌تواند درخواست معوض از طرف خود نماید و یا قیمت ملک موصوف را درخواست نماید که این موضوع را شعبه --- دادگاه محترم تجدیدنظر تهران در دادنامه شماره --- مورخ 1392/03/11 اعلام نموده است. علی‌ایحال دادگاه خواسته خ. ه. را غیر ثابت تشخیص و مستندا به ماده 1257 از قانون مدتی حکم به بطلان دعوی در همه موارد صادر و اعلام می‌گردد. رای صادره حضوری است و ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه محترم تجدیدنظر استان تهران م. ب.. رئیس شعبه --- دادگاه حقوقی تهران - غلامرضا قلی‌پور رای دادگاه تجدیدنظر استان در این پرونده آقایان ج. ب. و و. ح.س. به وکالت از خانم‌ها پ. ل. ش. ز. همگی م. ع.ه 1 - اداره کل م. 2 - سازمان ر. 3 - نهاد ر. از دادنامه شماره --- مورخ 1393/09/29 شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران تجدیدنظرخواهی کرده‌اند به حکایت محتویات پرونده مورث تجدیدنظر خ. ه. (مرحوم ح. م.) یک دستگاه ویلای خود واقع در... با شماره پلاک ثبتی... فرعی از... را با تشکیل قرارداد شماره 195597 - 1372/12/01 و متعاقبا تنظیم سند رسمی شماره 195597 - 1372/12/01 در دفترخانه تهران و نهاد ر. واگذار نموده و در قبال آن شش پلاک ثبتی به شماره‌های... همگی فرعی از... اصلی به‌ عنوان معوض به وی واگذار گردیده است پس از مدتی خانمی به نام ف. ع. مدعی مالکیت یکی از پلاک‌های موصوف گردیده که در نهایت به موجب دادنامه شماره --- - 1391/07/08 شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران موید به دادنامه شماره --- - 1392/03/11 شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران سند رسمی تجدیدنظر خ. ه. راجع به پلاک ثبتی... ابطال گردیده است لذا ب. ت. ب. مستحق للغیر درآمدن یکی از پلاک‌های مزبور به استناد خیار تبعض صفقه با ارسال اظهارنامه به تجدیدنظرخواندگان معامله مزبور را فسخ و از دادگاه تقاضای تایید فسخ معامله و ابطال سند رسمی انتقال به نهاد ر. گردیده‌اند که دادگاه محترم بدوی پس از رسیدگی با استدلال که اولا خیار تبعض صفقه جزو خیاری نیست که تجدیدنظر خ. ه. بتوانند با ارسال اظهارنامه آن را فسخ نمایند و تایید آن را از دادگاه بخواهند بلکه لازم است درخواست فسخ معامله را از دادگاه تقاضا نمایند تا بررسی کارشناسانه وفق مقررات مربوط به خیار مزبور صورت گیرد ثانیا پلاک‌های واگذار شده به مورث تجدیدنظر خ. ه. هر یک مجزا بوده اند و مستحق للغیر درآمدن یکی از پلاک‌های مزبور موجب بی‌اعتباری کل معامله موضوع قرارداد مدرکیه و ابطال سند انتقال نمی‌گردد ضمن آنکه معامله اولیه مورث تجدیدنظر خ. ه. با نهاد ر. در قبال ثمن وجه نقد بوده و واگذاری در ملک معوض به وی با توافقات بعدی صورت گرفته و تجدیدنظر خ. ه. می‌تواند معوض و یا بهای پلاک موصوف را مطالبه کنند لذا از این حیث حکم به بی‌حقی تجدیدنظر خ. ه. صادر گردیده است با دقت در محتویات پرونده ن. ب. ا. تجدیدنظر خ. ه. ایراد و اعتراض موجهی که نقض دادنامه را ایجاب نماید به عمل نیاورده و از حیث رعایت اصول و قواعد دادرسی نیز ایراد و اشکالی به دادنامه موصوف ملحوظ نمی‌باشد لذا با رد تجدیدنظرخواهی به استناد ماده 358 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی دادنامه تجدیدنظرخواسته عینا تایید می‌گردد. این رای قطعی است. مستشاران شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران