نقش نظریه کارشناسی در خصوص حجر

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ 26/2/90 خانم ن. وکیل دادگستری به وکالت از آقایان ح.ر. و م.ر. و خانم ها م. و م.ر. شرحی به اداره سرپرستی دادسرای شهرستان نوشته و درخواست صدور حکم حجر پدر موکلین خ. ر. ب. علت بیماری و عدم توانائی اداره امور نموده و با اعلام مراتب حجر وی خواستار ارجاع امر به پزشکی قانونی گردیده است. پزشکی قانونی در تاریخ 23/4/90 آقای ح.ر. را در منزل معاینه روان پزشکی نموده و وی را مبتلا به درجاتی از افت قوای عالی ذهنی در حد سفاهت تشخیص داده که قادر به اداره امور مهم خود نمی باشد این وضعیت طبق مدارک پزشکی متعاقب سکته مغزی 15/1/1383 ایجاد شده است سپس دادسرای مراتب را برای صدور حکم حجر به دادگستری اعلام داشته رسیدگی به شعبه سوم خانواده ارجاع شده شعبه مزبور نظر کمیسیون پزشکی قانونی را نیز کسب نموده و با وصول پاسخ مبنی بر عدم توانائی اداره امور مالی و تشکیل جلسه جهت استماع اظهارات طرفین در تاریخ 21/10/90 که شخص آقای ح.ر. هم حضور داشته (با وی مصاحبه نشده و اظهارات ثبت نگردیده) همسرش از اقدام فرزندانش اظهار تعجب نموده است آن گاه دادگاه پس از ملاحظه لوایح واصله از هر دو طرف به شرح دادنامه شماره 9009970207300794- 23/11/1390 با استدلالی که به عمل آورده محجور بودن آقای ح.ر. را احراز ننموده حکم به رد حجر صادر و اعلام داشته و پیشنهاد کرده وفق ماده 104 قانون امور حسبی اقدام شود با ابلاغ این رأی وکیل متقاضیان درخواست تجدیدنظر کرده و شعبه چهلم دادگاه تجدیدنظر استان تهران در وقت فوق العاده طی دادنامه شماره 9109970224000091-30/1/1391 اجمالاً چنین رأی صادر و اعلام کرده است «...این دادگاه با ملاحظه نظریه پزشک قانونی که اعلام داشته بیمار بر علت (CVA) سکته مغزی از سال83 دچار اختلال حرکتی شده است و حسب معاینه فعلی و مدارک پزشکی موجود نامبرده به درجاتی از اختلال شناختی و ضعف قوای عالیه مغزی است و توانائی اداره امور مالی و مهم خود را ندارد. و اینکه وکیل، نوه ح.ر. بوده و گویای آن است تمامی امور دادخواست و لوایح پیگیری موضوع و بحث انتقال اموال بنام ع.ر. بوده ولکن با ملاحظه استشهادیه و اظهارات طرفین و ملاحظه نظریه پزشکی قانونی و نظر کمیسیون پزشکی قانونی که حکایت دارد بیمار به علت سکته مغزی از سال 83 دچار اختلال حرکتی شده و حسب معاینه فنی ومدارک پزشکی موجود نامبرده مبتلا به درجاتی از اختلال شناختی و ضعف قوای عالیه مغزی توانائی اداره مالی و مهم خود را ندارد و با عنایت به اینکه نوه آقای ح.ر.که وکیل وی بوده و بعضی از اموال به وی منتقل شده و مشارالیه در معرض تهمت قرار گرفت ب. ت. ب. جمیع اوراق پرونده و علی الخصوص اظهارات خ. ه. و دفاعیات وکیل خوانده، دادگاه اعتراض ت. ن. خ. را وارد دانسته و با عنایت به اینکه رأی صادره دادگاه بدوی مطابق قوانین و مقررات مربوطه صادر نگردیده لذا مستنداً به ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته صادر و اعلام و ب. ت. ب. مواد 1207 و 1208 و 1210 قانون مدنی و مواد 70 و 71 قانون امور حسبی حکم به حجر ح.ر. بر حسب نظریه پزشکی قانونی که بیان داشته متعاقب سکته مغزی پانزدهم فروردین ماه 1383 ایجاد شده صادر و اعلام...»; این دادنامه در تاریخ 25/3/1391 به وکیل ف. خ. ابلاغ شده و آقای ح.ر. با وکالت آقایان ح.ص. و ع.ر. فرجام خواهی نموده است (در فرجه قانونی) ماحصل درخواست این است که آقای ح.ر. از سال 1383 بر اثر عارضه سکته مغزی فقط از لحاظ جسمانی قادر به حرکت نمی باشد و این عارضه فقط در حد عدم توانائی در تحرک بوده نه عدم اداره اموال و سفاهت و فرجام خواندگان نیز اقرار دارند لذا استدلال شعبه 40 دادگاه تجدیدنظر خلاف اصل صحت است و پرونده پزشکی در طول مدت مورد مطالعه اهل فن قرار نگرفته است و در طول این مدت اقدامات بسیاری انجام شده از جمله به حج مشرف شده چرا فرجام خواندگان که فرزندان او هستند پس از گذشت حدود هشت سال مدعی نشده اند در تمام این مدت نوه موکل تمامی امورات و مراقبت از وی را بر عهده داشته - استشهادیه محلی حاکی از عدم تحرک است نه سفاهت در پایان تقاضای نقض کرده اند دفتر دادگاه صادر کننده حکم تبادل لوایح نموده و با وصول پاسخ وکیل فرجام خواندگان پرونده به دبیرخانه دیوان عالی کشور ارسال گردیده رسیدگی در دستور کار این شعبه قرار گرفته لوایح فرجامی طرفین و اوراق لازم از پرونده هنگام شور قرائت می شود طرفین درخواست رسیدگی خارج از نوبت کرده اند که با دستور معاونت محترم قضائی دیوان عالی کشور مبنی بر رسیدگی خارج از نوبت پرونده مطرح گردیده است. رأی شعبه دیوان عالی کشور رجام خواهی به جهات زیر موجه به نظر می رسد: 1- دادگاه نخستین در جلسه دادرسی مورخ 21/10/90 که با حضور بیمار (ف. خ.) تشکیل یافته اظهارات او را صورت مجلس نکرده و پرسش هائی را که مطرح نموده ثبت و ضبط ننموده تا در دادرسی بتوان با مطالعه آن نتیجه گیری نمود، ضرورت داشته دادگاه به نحو مقتضی و مشروح از شخص محجور معرفی شده تحقیق و درخواست فرزندانش را برای وی تشریح و راجع به اموال و دارائی هایش سئوال و پاسخ را صورت مجلس نمایند 2- طبق ماده 57 قانون امور حسبی در رسیدگی به درخواست حجر دادگاه نسبت به اشخاصی که محجور معرفی شده اند از هر گونه تحقیقی که لازم بداند به عمل می آورد و در مانحن فیه لازم بوده دادگاه علاوه بر مصاحبه و اختبار از شخص ح.ر. از اطرافیان و مطلعین و بزرگان خانواده آنان نیز تحقیق کافی نموده و صورت تحقیقات را پیوست پرونده نماید. 3- نظریه پزشکان قانونی که مورد اعتراض هم قرار گرفته و درخواست کمیسیون 5 نفره از متخصصین کرده اند هم هر چند اساساً در مسأله اثبات حجر و امثال آن نظریه آنان مانند نظریه سایر کارشناسان واهل خبره هرگاه مغایر اوضاع و احوال محقق قضیه باشد قابل متابعت نیست اصولاً نظریه کارشناس در این موارد طریقیت دارد نه موضوعیت و به عنوان یک اماره قضائی تلقی می گردد. 4- چنانچه اشخاصی در اثر کبر سن یا بیماری و امثال آن از اداره اموال و امور مالی خود ناتوان شده باشند می توانند از دادگاه درخواست امین نمایند و در اجرای ماده 118 قانون امور حسبی دادگاه امین انتخاب می نماید و این امر به معنای محجور بودن نیست که نتواند در اموال و حقوق مال خود تصمیم گیرد به هر تقدیر ب. ت. ب. نقص تحقیقات مستنداً به بند 5 ماده 371 و شق الف مواد 401 و 405 قانون آیین دادرسی مدنی با نقض دادنامه فرجام خواسته رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده آن ارجاع می شود تا با اتیان موارد مرقوم و لحاظ نتایج حاصله رأی مقتضی صادر و اعلام نمایند. رییس شعبه 3 دیوان عالی کشور- مستشار غفار پور - شاملو فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی نقش نظریه کارشناسی در خصوص حجر در تاریخ 31 فروردین 1401، دیوان عالی کشور حکمی در خصوص دعوی محجوریت فردی با سن 81 سال صادر نمود. خواهان به دلیل رفتار غیرمتعارف فرد مورد نظر، اقدام به طرح دعوی محجوریت کرده و ادعا نمود که وی دچار اختلال شناختی ناشی از زوال عقل است. در مراحل اولیه، دادگاه دعوی را باطل اعلام کرد؛ اما پس از تجدیدنظر، حکم به محجوریت فرد مذکور صادر و زمان آغاز آن را از مرداد 1397 تعیین نمود. وکیل خواهان علیه این حکم فرجام‌خواهی کرد و مدعی شد که دادگاه به درستی به موضوع رسیدگی نکرده است. دیوان عالی کشور پس از بررسی مستندات و نظریات کارشناسان، از جمله کمیسیون‌های پزشکی، و با رد ادعای وکیل ف. خ. مبنی بر عدم اطلاع از تشکیل جلسات، حکم محجوریت را تایید و فرجام‌خواهی را رد کرد. در نهایت، دادنامه دیوان عالی کشور به استناد ماده 370 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب تایید شد. تاریخ دادنامه قطعی: 1401/01/31 پیام: در مورد دعوی اثبات حجر، دادگاه مکلف است تمامی تحقیقات لازم را در این باره انجام دهد و عدم انجام تحقیقات لازم موجب نقض رای صادره خواهد بود. نظریه پزشکی قانونی در خصوص حجر یا عدم آن، مانند نظریه سایر کارشناسان واهل خبره طریقیت دارد نه موضوعیت و به عنوان یک اماره قضایی تلقی می‌گردد و قطعیت ندارد. رای خلاصه جریان پرونده اقای م. ک. با وکالت اقای ن. ع. پ. با اختیار تجدیدنظر و فرجام خواهی د. ب. ط. خانم ف. ب. ک. به خواسته صدور حکم بر محجوریت اقای م. ک. تقدیم و توضیح داده است.موکل که با پدر خود زندگی می کند از مدتی قبل، متوجه رفتار غیر متعارف پدرش اقای م. ک. که 81 سال سن دارد. گردیده این رفتار از سوی همسایگان و ساکنین روستای محل سکونت که با پدرشان در تماس بودند نیز ملاحظه و به موکل اعلام گردیده جهت تمیز موضوع و نیز علت این امر به پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعه که به شرح نظریه پیوست به حجر پدر اعلام نظر نمودند و ن. ب. ا. وجود حجر با التفات به انجام افعال حقوقی، ورود ضرر به خانواده و دیگران را محتمل می دارد. لذا ناچار از اقامه این دعوی گردید.و رسیدگی و صدور حکم حجر نامبرده اعم از دائم یا ادواری با تعیین تاریخ حدوث ان را استدعا دارم. پرونده در تاریخ 97/5/15 به شعبه *حقوقی سیمرغ ارجاع شده است. ( 10 ) دادگاه اقای م. ک. را به سازمان *قائم شهر معرفی نموده است. ( 15 ) دادگاه قبل از وصول نظریه سازمان *طی دادنامه شماره --- مورخ 97/6/10 حکم به بطلان دعوی صادر کرده است. ( 20 ) سازمان *در نظریه شماره 3512 /م/ 13/23 مورخ 97/6/7 نتیجه را به این شرح اعلام کرده است. از صاحب عکس الصاقی در اداره سازمان *مرکز استان و در حضور همراه معاینه روانپزشکی و مصاحبه به عمل امد نامبرده مبتلا به درجاتی از اختلال شناختی ناشی از دمانس (زوال عقل) م. ب.. که قادر به اداره امور مالی خود نیست. ضمنا تاریخ شروع این وضعیت از حداقل مرداد 1397 تعیین می‌گردد. 23 وکیل خواهان از رای دادگاه تجدیدنظرخواهی کرده ( 28 ) و شعبه *طبق دادنامه شماره --- مورخ 97/8/28 ضمن نقض دادنامه تجدیدنظرخواسته حکم به حجر اقای م. ک. صادر و شروع حجر را از مرداد سال 97 تعیین کرده است. ( 41 ) رای دادگاه در تاریخ 97/9/13 به اقای ف. ک. داماد ف. خ. ابلاغ شده است. ( 42 ) خانم ف. ک. با وکالت اقای م. ع. د. نسبت به رای دادگاه اعتراض ثالث نموده و دادگاه بر اساس رای شماره --- مورخ 97/12/19 به دلیل اینکه رای هنوز قطعی نشده است.و اعتراض ثالث نسبت به احکام قطعی دادگاه است، قرار عدم استماع دعوی صادر کرده است. ( 11 ) خانم ف. ب. ک. با وکالت اقای م. ع. د. نسبت به دادنامه شماره --- در مورخ 97/11/10 فرجامخواهی نموده است. ( 65 ) دادگاه تجدیدنظر مزبور حسب دادنامه شماره --- - 98/5/8 با این استدلال که رای دادگاه در تاریخ 97/9/13 به ف. خ. ابلاغ و نامبرده خارج از مهلت قانونی در تاریخ 97/11/10 اقدام به فرجام خواهی کرده است. قرار رد دادخواست فرجام خواهی صادر نموده است. ( 71 ) خانم ف. ب. ک. با وکالت اقای م. ع. د. نسبت به قرار رد دادخواست شماره 905 فرجام خواهی کرده ( 88 ) و پس از تبادل لوایح پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به شعبه --- ارجاع شده است.شعبه دیوان مطابق دادنامه شماره --- - 98/10/18 از باب نقص تحقیقات رای فرجامخواسته ( 905 ) را نقض و به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع نموده ( 96 ) پس از استعلام دادگاه و پاسخ پلیس امنیت عمومی و اداره گذرنامه استان *معلوم شده ف. خ. د. مورخ 97/9/13 یعنی زمان ابلاغ دادنامه شماره --- خارج از *بوده و دادگاه وفق صورتجلسه مورخ 98/11/27 فرجام خواهی را در مهلت قانونی دو ماهه اعلام کرده است. ( 107 ) پرونده مجددا به شعبه --- ارجاع شده و شعبه دیوان طبق تصمیم شماره 249 - 99/3/26 به دلیل عدم تبادل لوایح پرونده را جهت اقدام قانونی به دادگاه عودت داده است. ( 108 ) و متعاقب تبادل لوایح ( 113 ) پرونده به دیوان ارسال و رسیدگی به شعبه *دی به عنوان دلیل جدید به دادگاه تجدیدنظر ارائه کرده بود و مورد استناد دادگاه تجدیدنظر قرار گرفته و یا دلایل و جهاتی که به ان استناد و مبادرت به صدور حکم محجوریت (پدر) نموده است. خلاف واقع و ساختگی و ناشی از اقدامات مشکوک و ناصواب برادر (م. ک.) با سوی نیت و سوی استفاده از زندگی مشترک با پدر در ان مقطع زمانی و با هدف حیف و میل اموال پدر م. ب.. در حالی که پدر با دست نوشته مورخ 97/11/8 خود صراحتا هرگونه زوال عقل یا حجر را مردود اعلام کرده است. در بند 3 دادخواست نیز امده است.م. ک. سابق بر این دعوای مشابهی با دعوای فعلی علیه پدر خود طرح کرده که حکم به بطلان دعوی به شماره دادنامه *مورخ 95/10/26 در پرونده کلاسه *صادر شده است.و قطعی گردیده بود. اقای م. ک. نیز در نوشته مورخ 97/11/8 ضمن ساختگی قلمداد نمودن موضوع حجر، پسرش م. ک. را به خوراندن 15 عدد قرص مشکوک در شب و 15 عدد نیز در روز متهم کرده است. از وکیل فرجام خوانده لایحه ای به شماره 303 - 98/6/6 ثبت دفتر دادگاه شده و معلوم نیست در مورد کدام دادنامه فرجام خواسته ( 1426 یا 905 ) پاسخ داده است.و شعبه مذجوع الیه به موجب دادنامه *مورخ 99/7/29 به شرح زیر رای داده اند: فرجام خواهی خانم ف. ب. ک. با وکالت اقای م. ع. د. نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 97/8/28 شعبه *که مطابق ان حکم به حجر اقای م. ک. از مرداد سال 1397 صادر گردیده است. وکیل ف. خ. د. دادخواست فرجامی خود ضمن مردود دانستن حجر اقای م. ک. اقدامات اقای م. ک. را در تحصیل رای حجر ساختگی و ناصواب اعلام کرده است.و اقای م. ک. نیز در نامه مورخ 97/11/8 منتسب به خود ضمن انکار موضوع حجر فرجام خوانده را به سویاستفاده از موقعیت زندگی مشترک، به خوراندن قرصهای مشکوک به تعداد زیاد در شبانه روز جهت فراهم کردن زمینه اثبات حجر متهم کرده است.و ب. ت. ب. اهمیت موضوع حجر تاثیر عمیق ان در امور و مراودات مالی و حقوقی افراد و عدم تحقیق و بررسی کافی توسط دادگاه پیرامون موضوع حجر، فرجام خواهی وارد تشخیص و دادنامه فرجام خواسته به استناد بند 5 ماده 371 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی از باب نقص تحقیقات نقص و بر اساس بند الف ماده 401 قانون یاد شده رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض محول که با معرفی منتسب به حجر به کمیسیون های بالاتر سازمان *، نظریات کارشناسی و تخصصی اخذ نمایند و در اجرای مفاد ماده 57 قانون امور حسبی و ماده 1223 قانون مدنی با تشکیل جلسه دادرسی با حضور طرفین و اخذ توضیح از انها از همسایگان و مطلعین و وابستگان اقای م. ک. در مورد وضعیت روحی و روانی وی در سالهای اخیر تحقیق نمایند و با خود نامبرده نیز در صورت امکان مصاحبه انجام و با التفات به نتایج حاصله با رعایت ماده 406 قانون مرقوم رای مقتضی صادر و به طرفین ابلاغ نمایند ضمنا پرونده کلاسه --- منتهی به دادنامه شماره *مورخ 95/10/26 شعبه *مطالبه و گزارش مفیدی تهیه و از اوراق مربوطه تصویر خوانا اخذ و ضمیمه شود.. پرونده به شعبه *اعاده و شعبه مرجوع الیه در تاریخ 99/10/20 با حضور ت. ن. خ. اقای م. ک. و وکیل وی اقای ع. ص. ک. دهی تشکیل جلسه داده اقای م. ع. د. وکیل خانم ف. ب. ک. لایحه داده است.و در جلسه حضور پیدا نکرده اند اقای ع. ص. ک. دهی اظهار داشته ب. ت. ب. دستور جلسه که معرفی شهود م. ب.. گواهان حاضر، و درخواست استماع اظهارات انان را دارم. سه نفر گواه معرفی شده اقایان ح. پ. ا.، س. ح. س. و ع. ع. با اتیان سوگند در حضور دادگاه با بیان مطالبی بیماری روحی و روانی و فراموش کاری اقای م. ک. را حداقل در 2 الی 3 سال اخیر اجمالا تایید نموده‌اند در ادامه وکیل اقای م. ک. بیان کرده ب. ت. ب. شهادت شهود و گزارش سازمان *و تحقیقات معموله ثابت است.که م. ک. در سال 96 محجور بوده و توان امور مالی خود را نداشتند. در لایحه اقای م. ع. د. وکیل خانم ف. ب. ک. امده است.توجه دادگاه را به دلایل ذیل معطوف می دارم.: 1 - تصویر چهار برگ از گذرنامه اقای م. ک. به شرح پیوست دلالت دارد. که ایشان شخصا و مستقیما ابتدا برای تهیه ویزای کشور *اقدام نموده و در تاریخ 97/1/27 به قصد دیدار با دو فرزند دختر خود از کشور خارج شده و به سبب شیوع کرونا قادر به بازگشت به *نشده اما در این بین نفس عمل ایشان در تهیه ویزا و انجام دیگر اقدام مالی و اداری مربوطه نشان از واهی بودن ادعای اقای م. ک. مبنی بر زوال عقلی یا اختلال حواس و حجر وی م. ب.. … 2 - دلایل متعددی تا کنون برای اثبات واهی بودن ادعاهای خواهان و تعمدی بودن خوراندن قرص های خطرناک و روانگردان به پدر در ایام بیماری تقدیم دادگاه شده است.که مطالعه ان م. ا. 3 - اخیرا موکل که دختر اقای م. ک. مقیم *م. ب.. طی تماس تلفنی با اینجانب اعلام داشته که پدر ایشان در اول ماه جاری دار فانی را وداع گفته و فوت شده که در صدد هستند اسناد و مدارک مربوط به متوفی را ارائه تا تقدیم دادگاه نمایم لذا در چنین شرایطی دعوای خواهان صرفنظر از واهی و غیر مستند بودن با دو اشکال جدی و ایراد قانونی مواجه است.اول اینکه حسب رای دیوان عالی کشور و رسیدگی در راستای ان مستلزم حیات اقای م. ک. بوده و حدوث فوت موثر در ماهیت دعوی و موجبات منتفی شدن موضوع گردیده است.و شایسته رد به نظر می‌رسد، دوم اینکه صدور قرار توقیف دادرسی نیز در چنین حالتی مصداق و موضوعیت پیدا نمی کند. ( 122 تا 147 ) اقای م. ک. به کمیسیون سه نفره سازمان *معرفی شده است.جلسه کمیسیون در تاریخ 99/12/14 و 1400/02/08 با شرکت دو نفره کارشناس متخصص اعصاب و روان و یک نفر کارشناس سازمان *تشکیل و نتیجه ان به این شرح اعلام شده است. پرونده در جلسات *مورد بحث و بررسی قرار گرفت نامبرده جهت معاینه حضور ندارد. با پسر ایشان مصاحبه شد که اظهار می دارد. پدرشان احتمالا در خارج از کشور فوت شده و لیکن اطلاعات دقیقی ندارند و گواهی فوت نیز به این اداره کل تحویل نگردیده مدارک بالینی و سوابق ایشان بررسی گردید.حسب بررسیهای به عمل امده نامبرده مبتلا به درجاتی از اختلال شناختی ناشی از دمانس (زوال عقل) بوده که قادر به اداره امور مالی خود نبوده است.و زمان شروع ان حداقل از مرداد ماه 97 (تاریخ اولین معاینه در این مرکز) مورد تایید م. ب.. ( 154 ) اقای م. ع. د. وکیل خانم ف. ب. ک. به نظریه سازمان *اعتراض و تقاضای ارجاع امر به کمیسیون پزشکی بالاتر را نموده است. ( 165 ) دادگاه با اعلام ختم دادرسی طی رای شماره --- مورخ 1400/03/02 ضمن نقض دادنامه تجدید نظر خواسته حکم به حجر اقای م. ک. از نوع زوال عقل صادر و زمان شروع حجر را از مرداد ماه سال 1397 تعیین نموده است. ( 168 ) رای دادگاه در تاریخ 1400/03/02 به ف. خ. و وکیل وی ابلاغ و دادخواست فرجام خواهی در مورخ 1400/03/20 تقدیم و به فرجام خوانده ابلاغ و پاسخی ضمیمه نشده است.وکیل ف. خ. د. لایحه فرجام خواهی دادنامه فرجام خواسته را از جهات عدیده دارای ایراد و اشکال اساسی دانسته و اعلام کرده اصول دادرسی و قواعد امره و حقوق موکل رعایت نشده و رای فرجام خواسته بر خلاف اصول و موازین شرعی و مقررات قانونی اصدار یافته و اضافه کرده در جلسه رسیدگی تاریخ 99/10/20 به شرح لایحه 3 صفحه ای مورخ 99/10/13 اعلام گردید.شخص منتسب به محجوریت یعنی اقای م. ک. در تاریخ 99/9/30 در *منزل فرزند ان دختر خود فوت شده اند که شایسته بود دادگاه وفق ماده 105 قانون آیین دادرسی مدنی اقدام به صدور قرار توقف دادرسی و ارشاد خواهان دعوی حجر به طرح مجدد دعوی حجر به طرفیت تمامی ورثه متوفی می نمود اما بدون رعایت ماده 88 قانون یاد شده وارد رسیدگی ماهیتی شده اند و نیز عنوان کرده از موضوع ارجاع امر به کارشناس سازمان *اطلاع نداشته و ابلاغیه ای هم در این خصوص وصول ننموده ایم لذا اصل تناظر در ارائه دلایل از سوی طرفین به کارشناسان رعایت نگردیده است.و … و نتوانستیم اسناد و مدارک یا دلایل خود را مبنی بر اثبات واهی بودن ادعای اقای م. ک. به کارشناسان ارائه نماییم لذا با عنایت به دلایل و ایرادات قانونی فوق نقض رای فرجام خواسته و صدور رای شایسته م. ا. ضمنا دادگاه بدون انکه به دستور قضایی صادره از شعبه *مبنی بر مطالبه و مطالعه پرونده استنادی اقدام نماید. بلادرنگ مبادرت به صدور رای نموده است. پرونده پس از تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال و به شعبه --- ارجاع شده است.هیات شعبه به شرح دادنامه شماره --- مورخ 1400/6831 چنین رای داده است. فرجام خواهی خانم ف. ب. ک. با وکالت اقای م. ع. د. نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 1400/03/02 شعبه *که طبق ان حکم به حجر اقای م. ک. از مرداد سال 1397 صادر گردیده است.وارد است.چون وکیل ف. خ. با مردود دانستن حجر اقای م. ک. عنوان کرده است.موضوع ارجاع امر به کارشناسان سازمان *به موکل یا اینجانب ابلاغ نشده تا بتوانیم اسناد و مدارک یا دلایل خود را مبنی بر اثبات واهی بودن ادعای اقای م. ک. به کارشناسان ارائه نماییم و دادگاه پرونده استنادی که در رای شعبه دیوان به ان تاکید شده بود مطالبه و گزارش تهیه نکرده است.و همچنین به اعتراض نسبت به نظریه کمیسیون 3 نفره سازمان *توجه نشده است.لذا ب. ت. ب. مراتب فوق و اینکه از پرونده مورد نظر شعبه دیوان به کلاسه --- که منتهی به دادنامه شماره *مورخ 95/10/26 گردیده گزارش لازم علیرغم مطالبه پرونده تهیه و ضمیمه نشده است.رای فرجام خواسته مستندا به بند 5 ماده 371 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی به دلیل نقص تحقیقات نقض و رسیدگی مجدد با لحاظ بند الف ماده 401 قانون یاد شده به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌شود. تا با التفات به مطالب عنوان شده از سوی وکیل ف. خ. و جلوگیری از تضییع حق احتمالی طرفین سوابق و مدارک پزشکی اقای م. ک. به کمیسیون پنج نفره سازمان *ارسال و به اصحاب دعوی نیز ابلاغ شود. که با حضور در جلسه کمیسیون پزشکی، دلایل و مدارک خود را ارائه نمایند و مجددا تاکید میشود. پرونده کلاسه --- منتهی به دادنامه شماره *مورخ 95/10/26 شعبه *مطالبه و گزارش مفیدی تهیه و از اوراق مربوطه تصویر خوانا اخذ و ضمیمه و با عنایت به ماده 406 قانون فوق التوصیف و نتایج حاصله رای مقتضی صادر و به طرفین ابلاغ نمایند ضمنا در خصوص ایراد وکیل ف. خ. ب. اینکه اقای م. ک. در *فوت کرده است.و دادگاه باید رسیدگی را متوقف می کرد، صرفنظر از اینکه در مورد فوت ایشان هیچ مدرکی در پرونده مشاهده نمی گردد.، اصولا فوت منتسب به حجرتاثیری در دادرسی نسبت به دیگران ندارد. و به استناد قسمت اخیر ماده 105 قانون موصوف ایراد وکیل ف. خ. مردود اعلام می‌گردد.. پس از اعاده پرونده، شعبه *موضوع را به کمیسیون پنج نفره سازمان *ارجاع و به طرفین ابلاغ شده چنانچه مدرک و مستندی دارند به کمیسیون مزبور ارائه نمایند ( 209 ) دادگاه از پرونده استنادی کلاسه --- به این شرح خارج نویسی کرده است. پرونده استنادی شامل 19 برگ م. ب.. که خلاصه ان بدین شرح است.در مورخ 1394/07/06 اقای س. ک. دادخواستی مبنی بر صدور حکم حجر اقای س. ک. تقدیم شعبه *سیمرغ نموده دادگاه خوانده را طی نامه مورخ 1394/12/16 به سازمان *معرفی تا اعلام نمایند نامبرده توانایی اداره امور خود را دارد. یا خیر، محجور م. ب.. یا خیر بعد از تجدید چند مرحله وقت نظارت و عدم حضور خوانده در سازمان *دادگاه طی دادنامه شماره * 95/1/26 به علت این که خوانده به سازمان *معرفی و حضور پیدا نکرده و دلیلی بر محجوریت وی وجود ندارد. حکم به بطلان دعوی صادر و در *به خواهان طبق ماده 70 ابلاغ شده پرونده حکایت دیگر ندارد. پرونده استنادی پیوست م. ب.. ص 217 (پرونده استنادی ملاحظه و مورد بررسی قرار گرفت مطلب قابل توجه دیگری مشاهده نگردیدعضو ممیز) جلسه کمیسیون پنج نفره سازمان *استان *در تاریخ 1400/09/27 در خصوص متوفی م. ک. با شرکت دو نفر کارشناس متخصص اعصاب و روان و سه نفر کارشناس سازمان *تشکیل و با ملاحظه و بررسی کلیه مدارک و سوابق موجود و با مصاحبه با پسر متوفی اقای م. ک. نتیجه کمیسیون به شرح زیر اعلام شده است. کلیه مدارک و سوابق موجود بررسی شد با پسر متوفی به شرح فوق مصاحبه به عمل امد نامبرده مبتلا به درجاتی اختلال شناختی ناشی از زوال عقل بوده که قادر به اداره امور مالی خود نبوده است.زمان شروع این وضعیت حداقل از مرداد 97 (تاریخ معاینه در این مرکز) مورد تایید م. ب.. (نظریه قبلی مورد تایید است) ص 219 پس از ابلاغ نظریه خواهان اقای م. ک. تقاضای نظریه تکمیلی کمیسیون را نموده و وکیل خوانده اقای م. ع. د. به نظریه اعتراض و درخواست ارجاع موضوع به کمیسیون هفت نفره را مطرح کرده است. دادگاه اعتراض را موثر تشخیص نداده و با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره --- مورخ 1400/10/28 ضمن نقض دادنامه تجدیدنظر خواسته (دادنامه شماره *) حکم به حجر اقای م. ک. از نوع زوال عقل صادر و زمان شروع حجر را از مرداد سال 1397 تعیین نموده است.این رای در تاریخ 1400/10/28 به وکیل ف. خ. ابلاغ ( 231 - 233 ) و دادخواست فرجام خواهی توسط وکیل در مورخ 1400/11/17 ارائه و به فرجام خوانده ابلاغ ( 274 ) و پاسخی ضمیمه نشده است.وکیل ف. خ. د. دادخواست فرجام خواهی خود ضمن ایراد به رسیدگی دادگاه و تشکیل جلسه کمیسیون پنج نفره سازمان *و مخفیانه خواندن تشکیل ان و این که به وی یا موکل ایشان اطلاع داده نشده است.با تکرار مطالب عنوان شده قبلی خود نقض رای فرجام خواسته و ارجاع امر به کمیسیون هفت نفره پزشکی را درخواست نموده است.که دادخواست فرجام خواهی هنگام شور قرائت خواهد شد. پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به شعبه --- ارجاع شده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل و پس از قرائت گزارش عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده، مشاوره نموده و به شرح زیر رای صادر می‌نماید.: رای شعبه دیوان عالی کشور در مورد فرجام خواهی خانم ف. ب. ک. با وکالت اقای م. د. نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 1400/10/28 شعبه *که با نقض رای شماره --- مورخ 1397/06/10 شعبه *دی از مردادماه سال 1397 صادر شده است.نظر به محتویات پرونده و سیر رسیدگی به موضوع و بررسی های انجام شده و نظریات کارشناسان سازمان *اعم از تک نفره و کمیسیون های سه نفره و پنج نفره در تایید حجر مشارالیه و این که حسب مفاد ماده 265 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی سنجش میزان اعتبار نظر کارشناس که با اوضاع واحوال محقق و معلوم مورد کارشناسی مخالفت و مباینتی نداشته باشد. با محاکم دادگستری است.و ادعای وکیل ف. خ. مبنی بر این که تشکیل جلسه کمیسیون پزشکی پنج نفره به وی و موکلش اطلاع داده نشده است.و مخفیانه تشکیل شده صحیح به نظر نمی رسد زیرا تشکیل کمیسیون و این که چنانچه مدرک و مستندی دارند به کمیسیون مربوط تحویل نمایند به ف. خ. و وکیل ایشان ابلاغ شده است. (ص 215 ) و دادنامه استنادی وکیل ف. خ. ب. شماره *مورخ 1395/01/26 شعبه *حقوقی *که طبق ان در خصوص دعوی اقای س. ک. مبنی بر صدور حکم حجر اقای س. ک. حکم به بطلان دعوی صادر گردیده است.موثر در مقام نمی‌باشد. چون موضوع حجر از امور حادثه و غیر قابل پیش بینی م. ب.. شاید در زمان صدور رای استنادی نامبرده محجور نبوده و بعدا حجر به ایشان عارض شده است.بنا به مراتب استدلال و استنباط دادگاه از دلایل و محتویات پرونده صایب و قابل پذیرش است.و مقررات شکلی نیز مراعات شده و از ناحیه ف. خ. ایراد و اعتراض موثر و موجهی که نقض رای فرجام خواسته را ایجاب نماید. ارائه و عنوان نگردیده است.لذا ضمن رد فرجام خواهی مستندا به ماده 370 قانون فوق الذکر دادنامه فرجام خواسته ابرام می‌گردد. ولی الله بلاغی ا. ش. خان مستشار شعبه *عضو معاون شعبه * در تاریخ 18 تیرماه 1401، شعبه‌ای از دادگاه خانواده تبریز به یک پرونده مربوط به درخواست صدور حکم حجر برای فردی رسیدگی کرد. این درخواست از سوی خ. ه. مطرح و ادعا شد که فرد مورد نظر دچار زوال عقلی بوده و قادر به تصمیم‌گیری در امور مالی نبوده است. خ. ه. ب. مدارک پزشکی و نظریه پزشکی قانونی استناد کردند. در مقابل، وکیل خواندگان با ارائه مدارک و لایحه‌ای، ادعای خ. ه. را رد کرد و به فوت فرد مورد نظر به دلیل بیماری کرونا اشاره نمود. <br>پس از بررسی مدارک و نظرات پزشکی قانونی، دادگاه به این نتیجه رسید که فرد از تاریخ 19 آذرماه 1393 تا زمان فوت، توانایی اداره امور مالی خود را داشته است. بنابراین، دادگاه دعوی خ. ه. را با استناد به ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی رد کرد. این حکم در مرحله تجدیدنظر نیز تایید شد. در نهایت، فرجام‌خواهی خ. ه. ب. دیوان عالی کشور ارجاع گردید و دیوان با استناد به مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی، ضمن رد فرجام‌خواهی، دادنامه‌های قبلی را تایید و نتیجه‌گیری نمود که ادعاهای خ. ه. فاقد مستندات کافی و موجه است. تاریخ دادنامه قطعی: 1401/04/18 به دلالت محتویات پرونده محاکماتی واصله اقای ا. ح. ز. به وکالت از اقای ق. خ. ب. و خانم ک. خ. ب. د. ب. ط. اقایان و خانم ها ن. و ن. و ب. و م. نام خانوادگی همگی خ. بارنجی و ریاست دادسرای عمومی و انقلاب تبریز (*) به خواسته صدور حکم حجر مرحومه ف. س. ب. تقدیم دادگاه عمومی تبریز نموده و در شرح دادخواست توضیح میدهد که مرحومه خانم ف. س. ب. مادر خ. ه. مطابق با اسناد و مدارک پزشکی و نظریه پزشکی قانونی از تاریخ 96/9/19 تا زمان فوت که مورخ 99/7/6 بوده دچار زوال عقلی گشته بوده و پزشکان معالج نیز براین امر صحه گذارده بودند که ایشان قادر به تصمیم گیری نبوده (خصوصا در امور مالی) و مغز نامبرده کوچک گشته است.و بهیچ وجه قادر به تمیز و تشخیص امور خود اعم از مالی و امور مهم نبوده است.و نامبرده چندین بار در بیمارستان بستری و تحت معالجه بوده و تمامی خواندگان از این موضوع اطلاع داشتند و خواندگان در دوران زوال عقلانی ان مرحومه در امور مالی خود دخالت کرده و معاملات و اسناد مهمی را رد و بدل کرده اند با اینکه علم کامل بر وضعیت مرحومه داشته اند ولی بازهم در تاریخ 1399/04/12 قراردادی را در ارتباط با اموال مرحومه تنظیم و مرحومه را مجبور به امضای نموده‌اند در صورتی که تمامی مدارک پزشکی دلالت بر زوال عقلانی مرحومه در ان تاریخ را دارد. لذا تقاضای صدور حکم حجر مرحومه ف. س. ب. را در تاریخ ذکر شده نموده و فتوکپی های: 1 - استشهادیه محلی مبنی بر اینکه مرحومه حاجیه ف. س. چندین سال وضعیت جسمانی و اختلال حواس کاملا نامناسب داشته و فاقد تمیز امور مالی و تشخیص بوده است. 2 - گواهی حصروراثت مورخ 99/9/19 صادره از ناحیه قاضی شعبه --- شورای حل اختلاف (حصروراثت) * مشعر بر اینکه مرحومه ف. س. ب. در تاریخ 1399/07/01 فوت نموده و ورثه وی شامل 6 فرزند باسامی ن. و ق. و ن. و ک. و ب. و م. نام خانوادگی همگی خ. ب. میباشند. 3 - نامه مورخ 99/10/11 اداره پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی به عنوان بازپرس شعبه --- دادسرای عمومی و انقلاب تبریز اجمالا مبنی براینکه میتوان انتظار داشت که ف. س. ب. از تاریخ 93/9/29 در اداره امور مهم مالی، حداقل نیاز به مشاور مورد اعتماد داشته است. 4 - برگهای پذیرش و خلاصه ترخیص و اجازه معالجه و عمل جراحی مورخ 93/9/19 صادره از مرکز پزشکی اموزشی، درمانی رازی در مورد خانم ف. س. ب. جی. 5 - وکالتنامه تنظیمی در دفتر اسناد رسمی شماره 202 تبریز مبنی بر تفویض وکالت از ناحیه خانم ک. خ. ب. (به عنوان موکل) به اقای م. ج. ب. (به عنوان وکیل) در خصوص امور مقیده در وکالتنامه مزبور، را ضمیمه دادخواست تقدیمی مینماید. دادخواست مذکور در تاریخ 1400/01/18 جهت رسیدگی به شعبه --- دادگاه خانواده تبریز ارجاع شده و طرفین طبق دستور دادگاه دعوت به دادرسی میگردند. اقای ر. ج. پ. با ارایه وکالتنامه، خ. ر. ب. وکالت از خواندگان تعرفه نموده و طی لایحه مفصلی که تقدیم داشته است.مطالبی را در خصوص اموال غیرمنقول مرحومه ف. س. (مورث متداعیین) و فوت ان مرحومه به لحاظ ابتلای به بیماری کرونا و رد دعوی خ. ه. عنوان نموده و فتوکپی استشهادیه ای را که طی ان مسجلین استشهادیه تقدیمی خ. ه. از شهادت خود عدول نموده‌اند را ضمیمه لایحه مزبور مینماید. در تاریخ 1400/06/08 جلسه دادرسی شعبه --- دادگاه خانواده تبریز با حضور قاضی مشاور و وکلای طرفین و سه نفر از خواندگان باسامی اقای ن. و خانم ها ب. و م. نام خانوادگی همگی خ. ب. تشکیل شده و وکیل خ. ه. د. توجیه دعوی مطروحه به مدافعات وکیل خواندگان خلاصتا اظهار میدارد. که مورث خ. ه. و خواندگان به نام مرحومه ف. س. ب. مطابق اسناد و مدارک پزشکی و نظریه پزشکی قانونی به علت کهولت سن و سکته مغزی از تاریخ 1393/09/19 تا زمان فوت به تاریخ 1399/07/06 دچار زوال عقلی گردیده بوده و بهمین جهت امکان تشخیص و تمیز در امور مالی خود را نداشته و خواندگان از این موقعیت ان مرحومه (مورث خود) سوی استفاده نموده و نسبت بانتقال املاک ان مرحومه که بیش از دهها میلیارد تومان است، اقدام نموده‌اند و مستدعی صدور حکم حجر ان مرحومه شده و نیز اظهار میدارد. که انچه در نظریه پزشکی قانونی مورد لحاظ واقع شده و دعوی در ان خصوص ارایه شده بوده است.مربوط به تحصیل مال از طریق سوی استفاده از ضعف نفس بوده که پزشکی قانونی اعلام داشته که نیاز به مشاوره مالی دارد. و از جهت قناعت وجدانی دادگاه تقاضای ارجاع مجدد موضوع بپزشکی قانونی و نیز استماع شهادت شهود را در مورد احراز این امر که ان مرحومه فاقد عقل معاش بوده است.را نموده و نیز اعلام میدارد. که 6 نفری که ادعا میکنند از شهادت خود عدول نموده‌اند به لحاظ تهدید خواندگان بوده و مستدعی استماع شهادت انان گردیده و اضافه مینماید. که اشخاصی که سکته مغزی نموده‌اند با بیماری کووید 19 فوت نمیکنند و خ. ه. از اقرار ان مرحومه بی اطلاع بوده اند. وکیل خواندگان نیز به طور اجمال اظهار میدارد. که در گواهی پزشکی قانونی قید شده که ملاک تقدیمی شکات مثبت محجور بودن مرحومه ف. س. نیست و خ. ه. بهمراه خواندگان در بانک‌های سرمایه و سپه حاضر شده و وجوه نقدی ان را دریافت داشته و متعاقبا خ. ه. د. زمان حیات ان مرحومه اقدام به تنظیم اسناد مالکیت به نام خود از نام مرحومه ف. س. نموده‌اند که فتوکپی اسناد مزبور ارایه نموده‌اند و سایر دفاعیات خ. ر. ب. شرح لایحه تقدیمی اعلام داشته و ادعای سکته مغزی ان مرحومه را ناصحیح عنوان مینماید. دادگاه در جلسه مزبور بطرفین ابلاغ مینماید. که نسبت به ارایه مدارک مثبته خود اقدام نمایند. وکیل خ. ه. ب. موجب لایحه ای که در تاریخ 1400/03/10 از طریق سامانه خدمات الکترونیکی قضایی تقدیم داشته است، فتوکپی های سه برگ اوراق مربوط بپذیرش و اجازه عمل و جراحی و خلاصه پرونده بالینی مربوط به مرحومه ف. س. ب. در مرکز پزشکی اموزشی رازی تبریز و نظریه مورخ 99/10/11 اداره پزشکی قانونی تبریز را که قبلا به ضمیمه دادخواست تقدیمی نموده بوده است، مجددا به دادگاه مذکور ارسال میدارد. شعبه --- دادگاه خانواده تبریز طی نامه مورخ 1400/03/29 با ارسال مدارک ارایه شده وکیل خ. ه. با اداره کل پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی از مرجع مزبور درخواست مینماید. که بررسی و اعلام دارند که ب. ت. ب. مدرک ارسالی، مرحومه ف. س. ب. از تاریخ 1393/09/19 لغایت 1399/07/06 دچار زوال عقلی بوده و به عبارتی محجور محسوب میشده است.یا خیر؟ اداره کل پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی به موجب دادنامه شماره --- - 1400/04/22 در پاسخ استعلام شعبه --- دادگاه خانواده تبریز اعلام میدارد. که: (تاکنون مدارک و پزشکی جدیدی به این اداره ارایه نشده است. بازبینی مدارک موجود در پرونده و گواهی پیشین صادره از این اداره انجام شد براین اساس اظهارنظر قطعی در خصوص وضعیت روانی و شناختی نامبرده در فاصله زمانی موردنظر مقام محترم قضایی (از 1393/09/13 تا 1399/07/06 ) مقدور نیست. بالحاظ مشکلات عروقی مغز که منجر به بستری در نوزدهم اذرماه 93 شده و تغییرات ناشی از کهولت سن (گزارش شده در تصویر برداری مغزی 1393/09/19 ) صرفا میتوان ذکر نمود وی از تاریخ 1393/09/19 در اداره امور مهم مالی حداقل نیاز به امین اموال داشته است. در صورتی که سیوال دیگری مدنظر مقام محترم قضایی باشد. لطفا اعلام شود. تا مورد بررسی قرار گیرد.). شعبه --- دادگاه خانواده تبریز مجددا طی نامه مورخ 1400/05/02 از اداره کل پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی استعلام مینماید. که ایا در مورخ اعلامی شخص مورد نظر محجور بوده است.یا اینکه نیاز به امین داشته است. اداره پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی طبق نامه شماره 10766 - 1400/05/19 در پاسخ شعبه --- دادگاه خانواده تبریز اعلام میدارد. که: (حسب رویت تصویر پرونده های بیمارستانی ارایه شده و بازبینی مدارک موجود در پرونده به شرح بر اظهارنظر میگردد. وی از تاریخ 93/9/19 لغایت 1393/09/24 بستری و تحت درمان حادثه عروق مغزی قرار گرفته است. نامبرده در تاریخ 1399/06/31 در بیمارستان بستری و با تشخیص بیماری کرونا (کووید - 19 ) تحت درمان قرار گرفته و در 99/7/3 لوله تنفسی تعبیه شده و در 1399/07/06 فوت نموده است. حسب شرح فوق وی از 1393/09/19 تا 99/6/31 به لحاظ کهولت سن و مشکلات عروقی مغز در اداره امور مالی، حداقل نیاز به امین اموال داشته و 99/6/31 تا زمان فوت قادر به اداره امور زندگی از جمله امور مالی نبوده است.لازم به توضیح است.مدارک ارایه شده جهت اظهارنظر قطعی در خصوص وضعیت روانشناختی مکفی نبوده و مدارک و شواهد متقن دال بر ناتوانی نامبرده در اداره امور مالی از 93/9/19 لغایت 99/6/31 ارایه و احراز نگردید.). نظریه مذکور مورد تعرض وکیل خ. ه. قرار گرفته و مستدعی ارجاع امر به کمیسیون پزشکی میگردد. و نیز نظریه دکتر ع. ا. ا. را در خصوص مرحومه ف. س. جهت ارسال به کمیسیون فوق تقدیم مینماید. شعبه --- دادگاه خانواده تبریز طی نامه مورخ 1400/06/09 با توجه باعتراض وکیل خ. ه. ب. نظریه پزشکی قانونی، ضمن ارسال نظریه پزشک معالج مرحومه ف. س. به نام دکتر ع. ا. ا. به اداره پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی، از مرجع مزبور درخواست طرح موضوع در کمیسیون پزشکی را مینماید. اداره کل پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی به موجب نامه مورخ 1400/08/26 در پاسخ شعبه --- دادگاه خانواده تبریز خلاصتا اعلام میدارد. که در تاریخ 1400/08/24 جلسه کمیسیون پزشکی در محل اداره پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی در خصوص ف. س. ب. با شرکت دو متخصص روانپزشکی و یک پزشک قانونی تشکیل شده و پس از بررسی مدارک پزشکی و بحث و تبادل نظر باین شرح اظهارنظر گردیده است: (نتیجه کمیسیون: مدارک و موجود ارایه شده بررسی شد. نظریه پزشک معالج مغز و اعصاب مورد بازبینی قرار گرفت. ی که رد کننده گواهی شماره 10766 تاریخ 1400/05/19 باشد. ارایه و احراز نشد و گواهی مذکور مورد تایید است.). نظریه مذکور نیز مورد تعرض وکیل خ. ه. قرار میگیرد. دادگاه بدوا مبادرت به کسب نظر قاضی مشاور ان دادگاه نموده و قاضی محترم مشاور دادگاه پس از درج اجمالی دعوی مطروحه خ. ه. و مدافعات وکیل خواندگان و جریان پرونده خلاصتا چنین اظهارنظر مینمایند که: (…. با عنایت به موارد فوق و محتویات پرونده و اظهارت و مدارک ابرازی طرفین پرونده و از همه مهمتر نظریات پزشکی قانونی مبنی بر توان اداره امور مالی متوفی بهمراه ا. از طرف خودش و با عدم احراز حجر متوفی، عقیده بر صدور حکم بر بطلان دعوی خ. ه. دارم.). بالاخره شعبه --- دادگاه خانواده تبریز در وقت فوق العاده به موجب دادنامه شماره --- - 1400/11/25 در خصوص دادخواست اقای ق. و خانم ک. نام خانوادگی هر دو خ. ب. با وکالت اقای ا. ح. ز. به طرفیت ن. و ن. و ب. و م. نام خانوادگی همگی خ. ب. با وکالت اقای ر. ج. پ. به خواسته اثبات حجر مرحومه ف. س. ب.، دادگاه پس از انعکاس ماحصل دعوی و ادعای خ. ه. و مدافعات خواندگان، خلاصتا، با عنایت به مدارک ابرازی طرفین و نظریات پزشکی قانونی مبنی بر توان در اداره امور مالی توسط متوفی بهمراه ا. و با قبول نظریه مشورتی قاضی مشاور و مستندا به ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی، حکم به بطلان دعوی خ. ه. صادر مینماید. دادنامه فوق مورد تجدیدنظر خواهی اقای ق. خ. ب. و خانم ک. خ. با وکالت اقای ا. ح. ز. قرارگرفته و رسیدگی بپرونده 1401/01/08 به شعبه --- دادگاه تجدید نظریه استان اذربایجان شرقی ابلاغ میگردد. شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان اذربایجان شرقی در وقت فوق العاده حسب دادنامه شماره --- - 1401/02/05 در خصوص تجدیدنظر خواهی خانم ک. و اقای ق. خ. ب. با وکالت اقای ا. ح. ز. به طرفیت خانم ها و اقایان م. و ب. و ن. و ن. نام خانوادگی همگی خ. با وکالت اقای ر. ج. پ. ج و دادستان عمومی و انقلاب تبریز نسبت بدادنامه شماره --- صادره از شعبه --- دادگاه خانواده تبریز که به موجب ان راجع به حجر مرحومه ف. س. ب.، حکم بر بطلان دعوی خواهان‌های بدوی صادر شده است. ن. ب. ا. ایراد و اعتراض موجه و مستدلی که موجبات نقض دادنامه بدوی را ایجاب نماید. از ناحیه تجدیدنظر خ. ه. ب. عمل نیامده و رای صادره وفق موازین قانونی و با رعایت شرایط و اصول دادرسی اصدار یافته و اعتراض با شقوق مندرج در ماده 348 قانون آیین دادرسی مدنی مطابقت ندارد. لذا با رد اعتراض تجدیدنظرخواهان‌ها، مبادرت بتایید دادنامه معترض عنه مینماید. دادنامه مرقوم طبق گزارش ابلاغ الکترونیکی مضبوط در پرونده در تاریخ 1401/02/06 به منظور ابلاغ از طریق درج در سامانه ابلاغ برای اقای ق. و خانم ک. نام خانوادگی خ. ب. و وکیل انان ارسال شده و مورد مشاهده نامبردگان قرار گرفته و اقای ا. ح. ز. به وکالت از اقای ق. و خانم ک. نام خانوادگی هر دو خ. ب. به موجب دادخواستی که در تاریخ 140/2/24 تقدیم داشته است.مبادرت به فرجام خواهی از رای مذکور نموده و دفتر دادگاه صادرکننده ان پس از انجام اقدامات قانونی، پرونده را به دیوانعالی کشور ارسال داشته و رسیدگی بپرونده باین شعبه دیوان عالی کشور ارجاع میگردد. و مندرجات دادخواست فرجام خواهی تقدیمی و لایحه وکیل فرجام خواهان به هنگام شور قرائت خواهد گردید. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ج. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: فرجام خواهی اقای ا. ح. ز. به وکالت از خانم ک. خ. ب. و اقای ق. خ. ب. از دادنامه شماره --- - 1401/02/05 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان اذربایجان شرقی که مشعر بر تایید دادنامه شماره --- - 1400/11/25 اصداری از شعبه --- دادگاه خانواده تبریز دایر بر اعلام بطلان دعوی مطروحه فرجام خ. ب. ط. فرجام خواندگان به خواسته صدور حکم بر حجر مرحومه ف. س. ب. به نحو منعکس در دادنامه صدرالذکر و پرونده امر م. ب..، قابل پذیرش نیست زیرا از ناحیه وکیل مذکور در قبال دادنامه های فوق الذکر تعرض موجه و خاصی که در خور امعان نظر باشد. صورت نپذیرفته و تعرضات معموله و مندرجات دادخواست فرجام خواهی تقدیمی وکیل فرجام خواهان، علاوه بر عدم اتکای بدلیل معارض با استدلال دادگاه‌های مارالذکر و تکرار مطالبی که در مراحل سابق دادرسی نیز عنوان شده و ملحوظ نظر دادگاه‌های ذیربط واقع گردیده اند، با التفات به جهات موجهه مصرح در دادنامه های فوق به گونه ای هم نیستند که خدشه یا خللی به اساس ارای یادشده و مبانی استنباط قضایی و تشخیص دادگاه‌های مرقوم که مبتنی بر ارزیابی دلایل ابرازی طرفین و موجود در پرونده و اظهارات وکیل فرجام خواهان (خواهان‌های بدوی) و مدافعات وکیل فرجام خواندگان (خواندگان بدوی) و ملحوظ داشتن نظریات متعدد اداره کل پزشکی قانونی استان اذربایجان شرقی و همچنین اظهارنظر مورخ 1400/08/24 کمیسیون روانپزشکی متشکله در اداره مزبور که پس از بررسی مدارک پزشکی مربوط به مرحومه ف. س. ب. (مورث متداعیین) و بحث و تبادل نظر به عمل امده و اجمالا حاکی از تایید گواهی و نظریه شماره 10766 - 1400/05/19 اداره مذکور مبنی بر عدم ارایه مدارک و شواهد متقن دال بر ناتوانی ان مرحومه در اداره امور مالی خود از تاریخ 1393/03/19 لغایت 1399/06/31 و عدم احراز حجر وی م. ب.. و لحاظ اظهارنظر قاضی محترم مشاور دادگاه بدوی و مجموع محتویات پرونده امر و مفادا غیرمدلل بودن دعوی اصدار یافته اند، وارد ساخته و مخالفت انها را با موازین شرعی و مقررات قانونی مدلل نموده و یا نقض رای معترض عنه را ایجاب نمایند و استناد وکیل فرجام خواهان به شهادت شهود و یا تحقیقات محلی به گونه ای که در دادخواست فرجام خواهی معموله انعکاس دارد. توان معارضه با نظریات پزشکی صدرالاشعار را که بر اساس موازین علمی و پزشکی و لحاظ مدارک و سوابق مربوطه صورت پذیرفته اند، دارا نبوده و واجد تاثیر در مقام نمیباشند علیهذا مستندا به مادتین 370 و 396 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، ضمن رد فرجام خواهی معموله وکیل فرجام خواهان، دادنامه فرجام خواسته موصوف نتیجتا ابرام میگردد. شعبه بیست ودوم دیوان عالی کشور موضوع این پرونده، درخواست سرپرستی و اعلام حجر نسبت به فردی به دلیل ناتوانی در اداره امور مالی خود است. خ. ب. ا. به مواد قانونی مربوط، تقاضای سرپرستی را ارائه کرده است. در مراحل رسیدگی، گواهی‌های پزشکی قانونی و اظهارات شهود در خصوص عدم توانایی فرد مذکور در اتخاذ تصمیمات صحیح و وضعیت سفاهت وی مورد بررسی قرار گرفته است. دادگاه در تاریخ مشخص، حکم به اعلام حجر صادر کرده که این حکم به اعتراض درآمده و در مراحل بعدی نیز تایید شده است. در نهایت، دادگاه تجدیدنظر ب. ت. ب. نظریه‌های کمیسیون‌های پزشکی، حکم به تایید حجر و رد اعتراض خواهان صادر کرده است. شعبه در این رای به مواد قانونی مربوط استناد نموده و اعلام کرده است که ایرادات و اعتراضات خواهان موجه نبوده و دادنامه فرجامخواسته را تایید می‌نماید. تاریخ دادنامه قطعی: 1400/08/09 در این پرونده خانم ف. ش. فرزند م. در مورخه 96/3/7 با اعلام محجوریت ص. م. ط. و ر. م. ط. تقاضای سرپرستی ایشان را به عنوان قیم مطابق مواد 1218 و 1219 قانون مدنی و مواد 55 به بعد قانون امور حسبی نموده که توسط دادستان جهت رسیدگی ارجاع شده است. (ص 5 ) دادیار از کلانتری محل خواسته در خصوص وضعیت ایشان و اینکه از چه زمانی دچار بیماری بوده و یا معاملاتی انجام داده اند تحقیق نماید. در مورخه 95/12/17 (ص 9 ) دادیار شعبه --- سرپرستی از ر. و م. م. ط. تحقیق نموده و اقای ر. اظهار داشته خواهر من مشکل اعصاب و روان دارد. به همه بدبین است.من تقاضای حجر را ندارم. اقای م. ط. نیز گفته ر. سند خانه را به نام خودش کرده وی را بیسواد قلمداد می کنند ر. گفته: من خانه را به اسم سایر ورثه هم نمودم. م. گفته: من وکالت او را قبول ندارم. من برادر ارشد وی می باشم. برگ ارزیابی *(ص 11 ) در بررسی شرایط خانم ص. م. ط. در 95/12/21 اعلام کرده از جهت شرایط روحی دچار تخریب قطعی وضعیت شناختی است. اداره کل پزشکی قانونی خراسان رض و. ب. ش. برگ 24 پرونده در مورخه 96/3/10 اعلام کرده از خانم ص. م. ط. معاینه به عمل امد دارای درجاتی از ضعف قوای شناختی و عدم تحصیلات م. ب.. و قادر به اداره امور مالی خود به طور مستقل نیست تاریخ احراز 96/3/9 م. ب.. مطابق سند تنظیمی در دفتر 266 مشهد حقوق اعیانی ملک شماره 5 *اراضی ابکوه در مورخه 96/2/14 توسط خانم ن. م. ط. به ر. م. ط. واگذار شده است.در مورخه 96/3/13 (ص 34 ) نیروی انتظامی از ا. س. چ. و به عنوان گواه تحقیق نموده که اظهار داشته: خانم ص. م. ط. بالای 85 سال سن دارد. خرید و معامله را دیگران انجام می دهند و قدرت تصمیم گیری ندارد. و سفیه است. تا انجایی که خبر دارم. این وضعیت از حدود یک سال قبل است. در 96/3/13 (ص 35 ) از خانم ت. ر. ش. ع. فرزند ص. م. ط. استماع شهادت شده گفته بله ایشان سفیه است.حدود سه ماه است.دچار ضعف اراده شده است.در ص 36 از ن. پ. چ. (همسایه) تحقیق گفته: بله سفیه است.و حدودا یک سال است. شعبه *به موجب دادنامه شماره --- مورخه 96/3/27 متعاقب درخواست حکم حجر خانم ص. م. ط. توسط اداره سرپرستی دادسرای مشهد ب. ت. ب. گواهی پزشکی قانونی و اظهارات مطلعین حکم به اعلام حجر وی از *صادر نموده است. خانم ن. م. ط. نسبت به دادنامه از جهت تاریخ حجر اعتراض نموده است. (ص 46 ) و خانم ص. م. ط. طی لایحه مورخه 96/5/2 (ص 54 ) - تجدیدنظر خواهی خود را مسترد نموده است. مشارالیها به شرح ص 48 تجدیدنظر خواهی نموده بود. شعبه *به موجب دادنامه شماره --- مورخه 96/5/11 قرار ابطال دادخواست تجدیدنظر خواهی خانم ص. م. ط. را صادر نموده است. شعبه *در مورخه 96/9/20 تشکیل جلسه داده از خانم ن. م. ط. خواسته اعلام کند منظور وی از دادخواست تجدیدنظر خواهی است.یا اعتراض ثالث که پاسخ داده تقاضای اعتراض ثالث دارم. دستور رفع نقص مطابق آیین دادرسی مدنی داده شده است. دادگاه تجدیدنظر در 96/11/3 تشکیل جلسه داده است.معترض ثالث حضور نیافته وکیل خانم ش. در جلسه حاضر و خانم ص. در جلسه حضور یافته است. حاضرین در جلسه گفته اند اعتراض خواهان را قبول نداریم ایشان مزاحم مادرشان هستند الان مادرشان در دادگاه حاضر است.و مشکلی که منظور خواهان است.را قبول ندارد. و خواهان همین اقدامات را برای پدرشان و خواهرشان انجام داده اند تقاضای رد دعوی وی را دارم. شعبه *به موجب دادنامه شماره --- مورخه 96/11/3 حکم بر بطلان دعوی اعتراض ثالث نسبت به دادنامه --- مورخه 96/3/27 شعبه *که طی رای مورخه 96/5/11 تجدیدنظر قطعی شده را صادر نموده است.خانم ن. م. ط. از دادنامه ذکر شده فرجامخواهی نموده که با ارائه نسبت به تاریخ حجر اعتراض دارد. که متن کامل لایحه تقدیمی مشارالیها و پاسخ خانم ا. ا. ا. ندی وکیل خانم ش. در زمان شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید.پس از قرائت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *- 96/11/3 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای میدهد. فرجامخواهی خانم ن. م. ط. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 96/11/3 صادره از شعبه *که به موجب ان حکم بر بطلان دعوی اعتراض ثالث ف. خ. صادر گردیده وارد و موجه م. ب.. زیرا اولا در متن دادخواست اعتراض ثالث نسبت به دادنامه شماره *مورخه 96/3/27 صادره از شعبه *ذکر شده است.مضافا به اینکه دادنامه ذکر شده در مرحله بدوی قطعیت یافته و دادنامه مورخه 96/3/27 که مورد اشاره در رای دادگاه تجدیدنظر قرار گرفته صرفا قرار ابطال دادخواست م. ب.. و در ماهیت موضوع دادگاه تجدیدنظر رسیدگی انجام نداده است.بدیهی است.اعتراض ثالث مطابق مفاد ماده 420 قانون آیین دادرسی مدنی در دادگاهی تقدیم و رسیدگی شود. که رای قطعی معترض عنه را در ماهیت موضوع مورد اعتراض صادر نموده است. ثانیا در ماهیت موضوع نیز نسبت به دلایل معترض ثالث از جهت گواهی پزشکی بیمار که در 95/12/21 در *معاینه شده و مضافا در 95/12/16 توسط روانپزشک مورد معاینه قرار گرفته و از طرفی شهود معرفی شده از ناحیه فرجامخوانده خانم ف. ش. شامل 1 - ا. س. 2 - ن. پ. چ. خ. 3 - ت. ر. ش. ر که در مورخه 96/3/13 اظهار نموده‌اند سفاهت خانم ص. م. ط. مربوط به حدود یک سال قبل است.نیز مورد توجه قرار نگرفته است.و مذکور در صورت احراز می‌تواند از جهت تعیین تاریخ حجر موثر باشد. ثالثا اینکه ف. خ. نسبت به نظریه پزشکی قانونی معترض بوده و تقاضای کمیسیون پزشکی دارد. که مورد توجه قرار نگرفته و کمیسیون نیز باید ذکر شده را در اعلام تاریخ حجر بررسی و مدنظر قرار دهد که رسیدگی از جهات مذکور نیز ناقص م. ب.. لذا با استناد به بند 5 ماده 371 و بندهای الف و ب ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته نقض و پرونده جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع می‌گردد. با نقض دادنامه و اعاده پرونده دادگاه خانم ص. م. ط. را جهت بررسی وضعیت حجر و زمان ان به کمیسیون پزشکی معرفی نموده است. کمیسیون 5 نفره پزشکی به شرح نظریه شماره 98/511/7/253 مورخه 98/4/1 اعلام کرده نامبرده دارای سفاهت م. ب.. و قادر به اداره امورمالی خود نیست و این وضعیت حداقل از 95/12/16 استقرار داشته است.همچنین دادگاه از نیروی انتظامی خواسته در خصوص سفاهت وی تحقیق نمایند اگر چه افرادی محلی به شرایط خاص وی اشاره نموده‌اند ولی شهود نمی توانند تاریخ دقیقی را عنوان نماید. لذا شعبه *به موجب دادنامه شماره *مورخه 98/7/28 ب. ت. ب. نظریه کمیسیون پزشکی و اظهارات مطلعین اعتراض ثالث را وارد دانسته و تاریخ حجر را 95/12/16 اعلام نموده است. خانم ن. م. ط. نسبت به دادنامه بدوی اعتراض نموده است. شعبه *در 98/10/23 تشکیل جلسه داده است.ص 340 ) خانم ن. ط. اظهار داشته مادرم از چهل سال قبل دو قطبی بود و محجور بود تقاضای رسیدگی مجدد پزشکی قانونی دارم. لایحه تقدیم نموده است. دادگاه مقرر نموده محجور به کمیسیون هفت نفره معرفی شود. پزشکی قانونی به شرح ص 411 اعلام کرده سفاهت خانم ط. همان تاریخ 95/12/16 مورد تایید است.دادگاه تجدیدنظر به موجب دادنامه شماره *مورخه 1400/04/03 دادنامه بدوی را ب. ت. ب. نظر کمیسیون هفت نفره تایید نموده است. خانم ف. ش. به وکالت از ن. م. ط. از دادنامه فرجامخواهی نموده که متن لایحه ایشان و پاسخ وکیل فرجامخوانده ا. ا. ا. ندی در زمان شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردیده و پس از قرائت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره * 1400/04/03 فرجامخواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: فرجامخواهی خانم ف. ش. به وکالت از ن. م. ط. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 1400/04/03 صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی حکم به حجر فرجامخوانده از *صادر گردیده وارد و موجه نمیباشد. و دادنامه فرجامخواسته ب. ت. ب. نظریه های کمیسیون پزشکی 5 و 7 نفره مطابق مقررات و موازین قانونی صادر و ایراد و اعتراض موجه و موثری که موجبات نقض دادنامه فرجامخواسته را مطابق مقررات مندرج در ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی ایجاب نماید. از ناحیه وکیل ف. ا. ن. است. لذا مستندا به مواد 370 و 396 قانون مارالذکر با رد فرجامخواهی به عمل امده دادنامه فرجامخاسته را تایید و ابرام می‌نماید./ا 400/8/10 رییس شعبه: ج. ق. مستشار: س. م. ت.