فوت زوجه مقدم بر تصویب قانون الحاق یک تبصره به ماده 946 قانون مدنی مصوب 89/5/26 و عدم تقسیم ترکه

فوت زوجه مقدم بر تصویب قانون الحاق یک تبصره به <a class="artref" href="/ماده/ماده-946-a_0815110236594">ماده 946 قانون مدنی</a> مصوب 89/5/26 و عدم تقسیم ترکه خ. م.: در نشست قضایی که در تاریخ 1391/09/04 در استان گیلان برگزار شد، موضوع بررسی فوت زوجه قبل از تصویب قانون الحاق یک تبصره به <a class="artref" href="/ماده/ماده-946-a_0815110236594">ماده 946 قانون مدنی</a> و عدم تقسیم ترکه مطرح گردید. سوال این بود که آیا حقوق منتقله ناشی از انتقال، مشمول ماده واحده قانون اصلاح موادی از قانون مدنی است، در حالی که زوجه تمامی حقوق سهم‌الارث خ. ر. ب. غیر صلح کرده است. هیات عالی نظر خود را اینگونه بیان کرد که طبق ماده واحده قانون الحاق یک تبصره به ماده 946، مفاد این ماده در خصوص وراث متوفی که قبل از تصویب آن فوت کرده و هنوز ترکه او تقسیم نشده، لازم‌الاجرا است. نظر اکثریت بر این اساس بود که ب. ت. ب. انتقال رسمی سهم‌الارث به متصالح، تقسیم ترکه و سهم آن مطرح نیست و متصالح مالک مورد صلح است. در مقابل، نظر اقلیت بر این نکته تاکید داشت که چون مصالح کلیه حقوق ناشی از سهم‌الارث خود را صلح کرده، متصالح قائم‌مقام مصالح در اخذ سهم‌الارث محسوب می‌شود و تا زمانی که ترکه تقسیم نشده، سهم‌الارث مشمول عرصه و اعیان خواهد بود. همچنین، نظر ابرازی به آثار قانون صلح و تسری آن به اموال آینده اشاره کرد و تاکید نمود که متصالح جانشین مصالح بوده و کلیه حقوق سهم‌الارث به او منتقل می‌گردد. صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1391/09/04 برگزار شده توسط: استان گیلان/ شهر لاهیجان موضوع فوت زوجه مقدم بر تصویب قانون الحاق یک تبصره به <a class="artref" href="/ماده/ماده-946-a_0815110236594">ماده 946 قانون مدنی</a> مصوب 89/5/26 و عدم تقسیم ترکه پرسش زوجه در زمان حیات خود کلیه حقوق سهم‌الارثش را ب. غ. صلح کرده است اما تاکنون به منتقل‌الیه پرداخت و تسلیم نشده است آیا حقوق منتقل‌الیه ناشی از انتقال مشمول ماده واحده قانون اصلاح موادی از قانون مدنی است؟ نظر هیئت عالی به موجب ماده واحده قانون الحاق یک تبصره به <a class="artref" href="/ماده/ماده-946-a_0815110236594">ماده 946 قانون مدنی</a> مصوب 89/5/26 مقرر گردیده که «مفاد این ماده در خصوص وراث متوفایی که قبل از تصویب آن ماده فوت کرده ولی هنوز ترکه او تقسیم نشده است نیز لازم‌الاجرا است.» بنابراین، در صورت فوت مقدم بر تصویب قانون و عدم تقسیم ترکه موضوع و مفاد تبصره ذیل <a class="artref" href="/ماده/ماده-946-a_0815110236594">ماده 946 قانون مدنی</a> حاکم بر موضوع خواهد بود. نظر اکثریت ب. ت. ب. این‌که سهم‌الارث مصالح در زمان عقد صلح بهای اعیان بوده و مشخص م. ب. و مورد صلح رسماً به متصالح انتقال پیدا کرده است موضوع سهم‌الارث و تقسیم آن که بعداً به موجب تبصره الحاقی به <a class="artref" href="/ماده/ماده-946-a_0815110236594">ماده 946 قانون مدنی</a> به آن اشاره شده منصرف از این موضوع بوده زیرا که متصالح در این فرض صاحب سهم‌الارث نیست تا موضوع تقسیم ترک و سهم آن مطرح گردد، بلکه مالک مورد صلح بوده است و در واقع اراده طرفین بر حقوق معینی بوده که در زمان انعقاد عقد انتقال پیدا کرده است، عرصه و ترکه مادام‌که تقسیم نشده، بعداً ایجاد شده و خارج از اراده طرفین است. نظر اقلیت چون مصالح کلیه حقوق ناشی از سهم‌الارث خود اعم از موجود و آینده را صلح کرده است، محور اصلی صلح‌نامه تعیین سهم‌الارث و انتقال آن نمی‌باشد بلکه تعیین وارث است و متصالح قائم‌مقام مصالح در اخذ سهم‌الارث است. ب. ت. ب. این‌که مورد صلح به متصالح انتقال پیدا کرده است ایشان جانشینی مصالح که وارث بوده است می‌شود. لذا تا زمانی که ترکه تقسیم نشده است، سهم‌الارث موضوع انتقال، مثل سایر وراث مشمول عرصه و اعیان می‌شود. زیرا منتقلٌ‌الیه قائم‌مقام وارثی است که مورد صلح را انتقال داده است که بر اساس تبصره الحاقی از عرصه و اعیان ارث می‌برد. • نظر ابرازی: صلح عقدی است که در قانون آثار خودش را دارد، بنای آن بر تسامح و تساهل است و وقتی افراد می‌خواهند تابع عقود دیگر نباشند اراده خود را بر مبنای صلح می‌گذارند، در صلح نیازی به وجود منفعت نیست و صرفاً باید حق وجود داشته باشد. لذا ناظر به اموالی هم که در آینده ممکن است موجود باشند تسری پیدا می‌کند. پس متصالح جانشین مصالح بوده و کلیه حقوق سهم‌الارث که بعداً مطابق <a class="artref" href="/ماده/ماده-946-a_0815110236594">ماده 946 قانون مدنی</a> به مصالح تعلق می‌گرفت به ایشان منتقل می‌گردد.