🔒آیین‌نامه اجرایی ماده 187 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران

انجام امور مربوط به اجرای ماده 187 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی،اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به حوزه معاونت قضائی قوه قضائیه محول می گردد که طبق مقررات این آئین نامه اقدام نماید.

ـ به منظور بررسی صلاحیت کسانی که متقاضی تاسیس موسسه مشاوره حقوقی و یا کارشناسی می باشند هیاتی مرکب از معاون قضائی رئیس قوه قضائیه، معاون آموزش، مدیرکل گزینش و استخدام قوه قضائیه به علاوه چهارتن از اساتید دانشگاه یا قضات عالی رتبه با تعیین رئیس قوه قضائیه تشکیل می گردد. ریاست هیات با معاون قضائی می باشد. جلسات هیات حداقل با حضور 5 عضو رسمیت داشته و رای اکثریت معتبر خواهد بود. تصمیمات هیات اداری بوده و با رای اکثریتی که رئیس هیات با آن موافق باشد قابل عدول خواهد بود. وظایف هیات مذکور بشرح ذیل است: الف ـ تعیین تعداد مشاور حقوقی یا کارشناس مورد نیاز در هر سال، ب ـ بررسی و تعیین صلاحیت متقاضیان، ج ـ نظارت و پیگیری بر حسن اجرای مقررات این آئین نامه، د ـ نظارت و پیگیری نسبت به عملکرد مشاورین حقوقی و کارشناسان موضوع این آئین نامه، هـ ـ پیگیری و رسیدگی به تخلفات مشاورین و کارشناسان موضوع این آئین نامه راسا یا حسب درخواست شاکی خصوصی، و ـ تعیین تکلیف برای سایرموارد ضروری که در این آئین نامه مسکوت است با توجه به روح این آئین نامه و قوانین و مقررات موجود.

متقاضیان اخذ مجوز تاسیس موسسه مشاوره حقوقی یا کارشناسی باید دارای شرایط ذیل باشند: الف ـ تابعیت دولت جمهوری اسلامی ایران، ب ـ داشتن حداقل 25 سال تمام سن، ج ـ داشتن دانشنامه معتبر کارشناسی از دانشکده های معتبر داخلی یا خارجی (در حالت اخیر، به شرط ارزشیابی رسمی) در رشته حقوق برای متقاضیان مشاوره حقوقی و در رشته مورد تقاضا برای متقاضیان کارشناسی، د ـ انجام خدمت وظیفه عمومی یا معافیت دائم برای آقایان، هـ ـ عدم سوء پیشینه کیفری و عدم محرومیت از حقوق اجتماعی، و ـ عدم اعتیاد به مواد مخدر به تایید سازمان پزشکی قانونی، ز ـ عدم اشتغال اعم از رسمی، قراردادی، پیمانی در وزارتخانه ها، سازمانها، ادارات و شرکتهای دولتی، نهاد های انقلابی، شهرداریها و موسسات مامور به خدمات عمومی و عدم اشتغال به سردفتری یا دفتریاری در زمان صدور مجوز، ح ـ نداشتن سوء شهرت، ط ـ داشتن وثاقت و تعهد به اصل نظام و قانون اساسی، ی ـ عدم محکومیت به انفصال دائم از خدمات قضایی یا وکالت دادگستری و یا سلب صلاحیت برای متقاضیان شغل مشاوره حقوقی و عدم محکومیت به انفصال دائم از شغل کارشناسی برای متقاضیان کارشناسی.

در مهر ماه هر سال صورت نقاطی که احتیاج به مشاور حقوقی یا کارشناس رسمی دارد با تعیین تعداد مورد نیاز برای هر محل در روزنامه های کثیرالانتشار آگهی می گردد. متقاضیان باید ظرف مدت مقرر در آگهی درخواست خود را با درج مراتب ذیل در آن به معاونت قضایی قوه قضائیه تسلیم یا ارسال نمایند: الف ـ مشخصات کامل طبق شناسنامه و میزان تحصیلات متقاضی، ب ـ محل اقامت و نشانی پستی، ج ـ سوابق شغلی قبل از درخواست، د ـ تعیین محل مورد درخواست برای تاسیس موسسه مشاوره حقوقی یا کارشناسی.

درخواست متقاضیان باید دارای پیوستهای ذیل باشد: الف ـ یک برگ تصویر مصدق از کلیه صفحات شناسنامه، ب ـ شش قطعه عکس 4×3 ، ج ـ گواهی های مذکور در ماده 3، د ـ گواهی وثاقت به امضای کسی که فرد مورد نظر را برای مشاوره حقوقی یا کارشناسی مناسب معرفی کند، هـ ـ گواهی سوابق اشتغال بهمراه مستندات مربوطه در صورت داشتن سابقه اشتغال.

درخواست متقاضیان به ترتیب وصول در معاونت قضایی ثبت و برای هر متقاضی پرونده جداگانه ای تشکیل می شود. معاونت مذکور، سوابق متقاضی را از مراجع اطلاعاتی و قضایی محل اقامت و اشتغال و از موسسه آموزش عالی مربوطه استعلام و درباره صلاحیت وی بنحو مقتضی تحقیق و نتیجه را در پرونده منعکس و به هیات موضوع ماده 2 این آئین نامه تسلیم می نماید.

معاون قضائی یا هیات مذکور در ماده 2 می تواند انجام اقداماتی در رابطه با بررسی صلاحیت متقاضیان را از هسته های گزینش قوه قضائیه در استانها درخواست نماید. هسته گزینش مربوطه مکلف است نتیجه بررسی را ظرف مهلت مقرر به هیات اعلام نماید.

از کلیه داوطلبان واجد شرایط به ترتیب مقرر در مواد آتی امتحان کتبی بعمل خواهد آمد. زمان و مکان برگزاری امتحان از طریق روزنامه های کثیرالانتشار اعلام می گردد.

مواد امتحانی برای داوطلبان مشاوره حقوقی عبارتند از: متون فقه در حد تحریر الوسیله، قانون آئین دادرسی کیفری و مدنی، قانون مدنی و امور حسبی، قانون تجارت، قانون مجازات اسلامی و قانون ثبت اسناد و املاک.

مواد امتحانی برای داوطلبان کارشناسی رسمی عبارتند از: الف ـ دروس تخصصی و فقهی مربوط به رشته مورد تقاضا. ب ـ قوانین و مقررات مربوط به کارشناسی.

از پذیرفته شدگان در امتحان کتبی توسط هیات یا اشخاصی که هیات تعیین می کند مصاحبه شفاهی بعمل می آید.

چگونگی و نحوه انجام امتحان و امور مربوط به آن، از جمله انجام مصاحبه پس از قبولی در آزمون کتبی، را هیات موضوع ماده 2 این آئین نامه مشخص می کند.

هیات اسامی داوطلبانی را که صلاحیت آنان محرز تشخیص داده شده است جهت دستور صدور پروانه به اطلاع رئیس قوه قضائیه خواهد رسانید.

پروانه مشاورین و کارشناسان رسمی موضوع این آئین نامه به امضای کسی که از طرف رئیس قوه قضائیه تعیین می شود خواهد رسید. اعتبار پروانه مذکور دو سال خواهد بود که پس از آن برای مدتهای مشابه قابل تمدید می باشد. در صورت عدم تمدید پروانه، وکالت این افراد در مراجع قضائی پذیرفته نخواهد شد. همچنین ارجاع امر کارشناسی از سوی مراجع قضایی به کارشناسی که پروانه وی تمدید نشده است ممنوع می باشد.

متقاضیان مشاوره حقوقی پس از احرازصلاحیت و پذیرش آنان، بمدت 6 ماه دوره کارآموزی را، مانند کارآموزان قضایی، زیر نظر اداره کل آموزش قوه قضائیه طی می کنند.

پذیرفته شدگان کارشناسی رسمی باید بمدت 6 ماه نزد یکی از کارشناسان رسمی در رشته مربوط که حداقل 5 سال سابقه کارشناسی داشته باشد کارآموزی نمایند. در رشته های جدید کارشناسی، شخص پذیرفته شده از کارآموزی معاف خواهد بود، مگر آن که هیات مذکور در ماده 2 ترتیب دیگری را مقرر نماید.

پذیرفته شده هنگام اخذ پروانه با حضور اکثریت اعضای هیات مذکور در ماده 2 به ترتیب ذیل سوگند یاد نموده و سوگندنامه و صورتجلسه مربوطه را امضاء می نماید. متن سوگند نامه مشاور بشرح ذیل می باشد: بسم ا... الرحمن الرحیم در این موقع که می خواهم بشغل (مشاوره حقوقی) نائل شوم به خداوند قادر متعال سوگند یاد می کنم که همیشه قوانین و نظامات را محترم شمرده و جز عدالت و احقاق حق منظوری نداشته و برخلاف شرافت شغلی ام اقدام و اظهاری ننمایم و احترام اشخاص، مقامات قضایی اداری و همکاران و اصحاب دعوی را رعایت نموده و از اعمال نظر شخصی و کینه توزی و انتقام جویی احتراز و در امور و کار هایی که انجام می دهم راستی و درستی را رویه خود قرار داده و مدافع حق باشم و شرافت من وثیقه این سوگند است که یاد کرده و ذیل سوگند نامه را امضاء می نمایم. متن سوگند نامه کارشناس رسمی بشرح ذیل می باشد: بسم ا... الرحمن الرحیم به خداوند متعال سوگند یاد می کنم در امور کارشناسی که به من ارجاع می گردد خداوند متعال را حاضر و ناظر دانسته به راستی و درستی عقیده خود را اظهار نمایم و نظریات شخصی را در آن دخالت ندهم و نظر خود را نسبت به موضوع کارشناسی به طور کامل اظهار نمایم و هیچ چیز را مکتوم ندارم و برخلاف واقع چیزی نگویم و ننویسم.

پذیرفته شدگان مشاوره حقوقی منفرداً یا مشترکاً اقدام به تشکیل موسسه می نمایند. دارندگان پروانه مکلف اند حداکثر ظرف مدت 6 ماه طبق مقررات مربوط به ثبت تشکیلات و موسسات غیرتجاری نسبت به ثبت موسسه اقدام نمایند، در غیر این صورت مجوز صادره باطل و بی‌اعتبار خواهد بود، مگر آن که هیات مذکور در ماده 2 این مدت را حداکثر برای یک بار به مدت 6 ماه دیگر تمدید نماید.

موسسه مشاوره حقوقی باید در محلی که در پروانه صادره درج شده است دایر شود و نمی‌توان عملاً فعالیت آن را در محل دیگری متمرکز نمود. در غیر این صورت پروانه صادره ابطال می‌گردد مگر اینکه در خصوص تغییر محل قبلاً موافقت هیات مذکور در ماده 2 کسب شده باشد.

دارندگان پروانه فقط مجاز به تشکیل یک موسسه می‌باشند. ایجاد شعب و موسسات فرعی ممنوع و مستوجب تعقیب و تعطیلی موسسه و تمام شعب آن خواهد بود.

وظایف و تکالیف و مسئولیتهای مشاورین حقوقی و کارشناسان موضوع این آئین نامه همان است که در قوانین و مقررات و آئین نامه های مربوط به وکلای دادگستری و کارشناسان رسمی مقرر است.

مشاوران حقوقی موضوع این آئین نامه پس از اخذ پروانه به مدت دو سال مشاور حقوقی پایه 2 محسوب می شوند و تنها حق شرکت درمحاکم کیفری که به جرایم مستوجب تعزیر رسیدگی می کنند و نیز در محاکم حقوقی که به دعاوی با خواسته کمتر از صد میلیون ریال یا خواسته غیرمالی رسیدگی می کنند را دارند. پس از انقضای این مدت و به شرط نداشتن تخلف، پروانه مشاور به پایه (1)ارتقاء می یابد. دارندگان پروانه پایه (1) حق شرکت در کلیه محاکم اعم از حقوقی، کیفری و غیره را دارند.

حق الوکاله مشاورین و حق الزحمه کارشناسان حداکثر تا 60 % تعرفه وکلای پایه یک دادگستری و کارشناسان رسمی حسب مورد خواهد بود. میزان حق المشاوره توسط هیات موضوع ماده 2 همه ساله تعیین خواهد شد.

موارد تخلف مشاورین حقوقی و کارشناسان موضوع این آئین نامه حسب مورد همان است که در مورد وکلا و کارشناسان رسمی دادگستری در سایر قوانین و مقررات مقرر گردیده است. تنبیهات انتظامی این افراد عبارت است از توبیخ کتبی بدون درج در پرونده، توبیخ کتبی با درج در پرونده، عدم تمدید پروانه مشاوره حقوقی یا کارشناسی به طور موقت و لغو یا عدم تمدید پروانه مشاوره حقوقی یا کارشناسی به طور دائم.

این آئین نامه در اجرای ماده 187 قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران مصوب 17 /1 /1379، مجلس شورای اسلامی در 25 ماده و 9 تبصره تهیه شده و در تاریخ 23 /12 /1379، به تصویب رئیس قوه قضائیه رسید.