🔒قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به پروتکل دوم کنوانسیون 1954 میلادی (1333 هجری شمسی) لاهه در‌خصوص حمایت از اموال فرهنگی در صورت بروز مخاصمه مسلحانه

به دولت جمهوری اسلامی ایران اجازه داده می‌شود با رعایت حق شرط ذیل و ضمن صدور اعلامیه تفسیری متعاقب آن به «‌پروتکل‌دوم کنوانسیون 1954 میلادی (1333 هجری شمسی) لاهه در خصوص حمایت از اموال فرهنگی در صورت بروز مخاصمه مسلحانه، (‌لاهه 26‌مارس 1999 میلادی - 1378/1/6 هجری شمسی)» مشتمل بر یک مقدمه و چهل و هشت ماده به شرح پیوست ملحق شده اسناد آن را تسلیم نماید. الف - حق شرط: الحاق جمهوری اسلامی ایران به این پروتکل به معنای شناسایی کشورهایی که آنها را به رسمیت نمی‌شناسد، نبوده و هیچ گونه تعهدی در قبال چنین‌دولت‌هایی ایجاد نخواهد کرد. ب - اعلامیه تفسیری: نظر به اهمیت فوق‌العاده حفاظت از میراث فرهنگی کشورها در قبال صدمات ناشی از جنگ، ب. ت. ب. این که میراث فرهنگی کشورها، بخشی از میراث فرهنگی بشریت محسوب می‌شوند، و با عنایت به این که حفاظت کامل از میراث فرهنگی در برابر صدمات ناشی از مخاصمات مسلحانه به حمایت‌هایی بیش از آن چه در پروتکل حاضر ذکر‌شده نیازمند است؛ جمهوری اسلامی ایران انعقاد موافقتنامه‌های دو یا چندجانبه مکمل پروتکل حاضر را که متضمن اعطاء امتیازات و فراهم کردن امکانات بیشتری در‌جهت حفاظت از میراث فرهنگی کشورها و نیز تبیین مقررات مندرج در پروتکل از جمله قواعد عرفی حقوق بین‌الملل به نحوی که صرفاً شامل قواعدی‌گردد که مورد اعتراض دولت جمهوری اسلامی ایران قرار نگرفته است و نیز تعیین روشن‌تر نحوه اجرای مقررات بخش (4) پروتکل باشد ضروری‌دانسته و آمادگی خود را برای انعقاد این گونه معاهدات اعلام می‌دارد. بسم‌الله الرحمن الرحیم پروتکل دوم کنوانسیون 1954 میلادی (1333 هجری شمسی) لاهه در خصوص حمایت از اموال فرهنگی در صورت بروز مخاصمه مسلحانه، (‌لاهه،26 مارس 1999 میلادی -1378/1/6 هجری شمسی) بخش اول - مقدمه طرف‌ها؛ با آگاهی از نیاز به توسعه حمایت از اموال فرهنگی در صورت بروز مخاصمه مسلحانه و ایجاد نظام حمایتی عالی برای اموال فرهنگی که به طور خاص‌تعیین شده‌اند؛ با تایید مجدد اهمیت مقررات کنوانسیون حمایت از اموال فرهنگی در صورت بروز مخاصمه مسلحانه که در 14 می 1954 میلادی (1333/2/24‌هجری شمسی) در لاهه منعقد شده و با تاکید بر ضرورت تکمیل این مقررات از طریق اقداماتی برای تقویت اجرای آن؛ با تمایل به تامین ابزاری برای طرف‌های معظم متعاهد کنوانسیون که با ایجاد تشریفات مناسب در آن هرچه بیشتر متضمن حمایت از اموال فرهنگی در‌صورت بروز مخاصمه مسلحانه باشد؛ با عنایت به اینکه قواعد حاکم بر حمایت از اموال فرهنگی در صورت بروز مخاصمه مسلحانه باید پیشرفت‌های حقوق بین‌الملل را منعکس نماید؛ با تایید این که قواعد عرفی حقوق بین‌الملل همچنان حاکم بر مسائلی خواهد بود که در مقررات این پروتکل مورد حکم قرار نمی‌گیرد؛ به شرح زیر توافق نمودند:

تعاریف : از نظر این پروتکل: الف - « طرف» یعنی دولت طرف این پروتکل؛ ب - « مال فرهنگی» یعنی مال فرهنگی به شرحی که در ماده (1) کنوانسیون تعریف شده است؛ پ - « کنوانسیون» یعنی کنوانسیون حمایت از اموال فرهنگی در صورت بروز مخاصمه مسلحانه که در 14 می 1954 میلادی (24/2/1333 هجری شمسی) در لاهه منعقد شده است؛ ت - « طرف معظم متعاهد» یعنی دولت طرف کنوانسیون؛ ث - « حمایت عالی» یعنی نظام حمایت عالی که به موجب مواد (10) و (11) ایجاد شده است؛ ج - « هدف نظامی» یعنی هدفی که به واسطه ماهیت، مکان، مقصود یا کاربرد خویش نقش موثری در اقدامات نظامی داشته و تخریب، تسخیر یا خنثی سازی کلی یا جزئی آن در اوضاع و احوال وقت، امتیاز نظامی موثری به شمار می آید؛ چ - « غیرقانونی» یعنی تحت اجبار یا از طریق دیگر در تعارض با قواعد حاکم حقوق داخلی سرزمین اشغال شده یا حقوق بین الملل؛ ح - « فهرست» یعنی فهرست بین المللی اموال فرهنگی تحت حمایت عالی که طبق جزء (ب) بند (1) ماده (27) ایجاد شده است؛ خ - « مدیر کل» یعنی مدیر کل یونسکو؛ د - « یونسکو» یعنی سازمان علمی، فرهنگی و آموزشی ملل متحد؛ ذ - « پروتکل اول» یعنی پروتکل راجع به حمایت از اموال فرهنگی در صورت بروز مخاصمه مسلحانه که در 14 می 1954 میلادی (24/2/1333 هجری شمسی) در لاهه منعقد شده است.

ارتباط با کنوانسیون: این پروتکل، کنوانسیون را در روابط بین طرف‌ها تکمیل می‌نماید.

حیطه شمول: 1 - علاوه بر مقرراتی که در زمان صلح اعمال خواهد شد، این پروتکل در مورد وضعیت‌های موضوع بندهای (1) و ( 2) ماده (18) کنوانسیون و بند (1)‌ماده (22) اعمال خواهد شد. 2 - هنگامی که یکی از طرفهای مخاصمه مسلحانه متعهد به این پروتکل نباشد، طرفهای این پروتکل ملزم به رعایت آن در روابط متقابل خویش‌خواهند بود. آنها همچنین متعهد به رعایت این پروتکل در رابطه با دولت طرف مخاصمه‌ای که مقررات این پروتکل را قبول نموده و تا مادامی که آن را‌اجراء می‌نماید هستند، هر چند که طرف اخیرالذکر متعهد به پروتکل نباشد.

ارتباط بین بخش سوم و سایر مقررات کنوانسیون و این پروتکل: اجرای مقررات بخش سوم این پروتکل تاثیری بر موارد زیر نخواهد گذاشت: الف - اجرای مقررات بخش اول کنوانسیون و بخش دوم این پروتکل؛ ب - اجرای مقررات بخش دوم کنوانسیون بین طرفهای این پروتکل یا بین یک طرف و دولتی که پروتکل را طبق بند (2) ماده (3) پذیرفته و اجراء می کند، به جز هنگامی که به مال فرهنگی هم حمایت خاص و هم حمایت عالی اعطاء می شود، در این صورت تنها مقررات حمایت عالی اعطاء خواهد شد.

ایمنی اموال فرهنگی اقدامات احتیاطی اتخاذ شده در زمان صلح به منظور ایمنی اموال فرهنگی در مقابل آثار قابل پیش بینی مخاصمه مسلحانه به موجب ماده (3) کنوانسیون به طور مقتضی شامل آماده کردن فهرست، برنامه اقدامات اضطراری برای حمایت در مقابل آتش یا انهدام ساختاری، آمادگی برای انتقال اموال فرهنگی منقول یا مقررات مربوط برای حمایت کافی این اموال در محل و تعیین مقام های صالح مسوول ایمنی اموال فرهنگی خواهد بود.

احترام اموال فرهنگی با هدف تضمین احترام به اموال فرهنگی طبق ماده (4) کنوانسیون: الف - اسقاط حق براساس ضرورت های نظامی قهری به موجب بند (2) ماده (4) کنوانسیون برای هدایت عملیات نظامی علیه اموال فرهنگی تنها زمانی و تا مدتی ممکن است مورد استناد قرار گیرد که : 1- آن مال فرهنگی با عملکرد خود تبدیل به هدفی نظامی شده ؛ و 2- هیچ طریق ممکن دیگری برای کسب مزیت نظامی مشابه نسبت به آنچه که از طریق هدایت حمله نظامی علیه آن هدف به دست می آید، وجود نداشته باشد. ب - اسقاط حق براساس ضرورت نظامی قهری به موجب بند (2) ماده (4) کنوانسیون برای استفاده از اموال فرهنگی بعنوان اهدافی که آن ها را احتمالا در معرض ویرانی یا تخریب قرار می دهد فقط زمانی و تا مدتی ممکن است مورد استناد قرار گیرد که هیچ انتخابی بین چنین استفاده ای از اموال فرهنگی و سایر روش های ممکن برای کسب مزیت نظامی مشابه وجود نداشته باشد. پ - تصمیم در خصوص استناد به ضرورت نظامی قهری فقط باید توسط افسری اتخاذ شود که نیرویی را در حد گردان یا بزرگتر از آن یا در صورتی که شرایط، عمل به گونه دیگری را اجازه نمی دهد نیروی کوچکتری را فرماندهی می کند. ت - در صورت حمله براساس تصمیم اتخاذ شده به موجب بند ( الف)، در هر زمان که شرایط اجازه دهد، باید اخطار موثر قبلی ارسال گردد.

اقدامات احتیاطی در حمله بدون تاثیر بر سایر اقدامات احتیاطی مقرر به موجب حقوق بشر دوستانه بین المللی، در هدایت عملیات نظامی، هر طرف مخاصمه باید : الف - از هر طریق ممکن تایید نماید که اهداف مورد حمله، اموال فرهنگی حمایت شده به موجب ماده (4) کنوانسیون نیستند؛ ب - به منظور اجتناب، و در صورت بروز به منظور به حداقل رساندن خسارات جنبی وارده به اموال فرهنگی حمایت شده به موجب ماده (4) کنوانسیون، باید تمام اقدامات احتیاطی ممکن را در انتخاب وسایل و روش های حمله اتخاذ نماید ؛ پ - از تصمیم به آغاز هر حمله ای که انتظار می رود سبب ورود خسارتی جنبی به اموال فرهنگی حمایت شده به موجب ماده (4) کنوانسیون شده که در مقایسه با مزیت نظامی مستقیم و واقعی پیش بینی شده بیشتر باشد، امتناع نماید ؛ ت - حمله را لغو یا تعلیق نماید، چنانچه مشخص شود که : 1- هدف، مال فرهنگی حمایت شده به موجب ماده (4) کنوانسیون می باشد ؛ 2- حمله ممکن است سبب ورود خسارت جنبی بیشتر از مزیت نظامی مستقیم و واقعی پیش بینی شده نسبت به اموال فرهنگی حمایت شده به موجب ماده (4) کنوانسیون شود.

اقدامات احتیاطی در مقابل آثار مخاصمات طرف‌های مخاصمه باید در بیشترین حد ممکن: الف - اموال فرهنگی منقول را از مجاورت اهداف نظامی منتقل نموده یا حمایت کافی را در محل تامین نمایند ؛ ب - از مستقر نمودن اهداف نظامی در نزدیکی اموال فرهنگی اجتناب نمایند.

حمایت از اموال فرهنگی در سرزمین اشغال شده 1- بدون تاثیر بر مقررات مواد (4) و (5) کنوانسیون، طرف اشغال کننده کل یا بخشی از سرزمین طرف دیگر باید در رابطه با سرزمین اشغال شده، موارد زیر را ممنوع و از وقوع آن جلوگیری نماید : الف - هرگونه صدور غیرقانونی نقل مکان یا انتقال مالکیت اموال فرهنگی. ب - هر گونه حفاری باستان شناسی، به جز در مواردی که این حفاری برای ایمنی، ضبط یا حفظ اموال فرهنگی به طور اکید ضرورت داشته باشد. پ - هر گونه تغییر یا تغییر کاربری اموال فرهنگی که به منظور پنهان کردن یا ویران کردن شواهد تاریخی، فرهنگی یا علمی صورت پذیرد. 2- هر گونه حفاری باستان شناسی، تغییر یا تغییر کاربری اموال فرهنگی در سرزمین اشغال شده باید با همکاری نزدیک مقام های ملی صالح سرزمین اشغال شده صورت پذیرد مگر این که شرایط این گونه اجازه ندهد.

حمایت عالی اموال فرهنگی به شرط احراز سه شرط زیر می‌تواند تحت حمایت عالی قرار گیرد: الف - یکی از مهم‌ترین میراث فرهنگی بشریت باشد ؛ ب - به موجب اقدامات اداری و قانونی متناسب داخلی که ارزش تاریخی و فرهنگی استثنایی آن شناسایی می‌شود حمایت شده و در بالاترین سطح،‌حمایت آن تضمین شود ؛ پ - برای مقاصد نظامی یا برای پوشش مکان‌های نظامی استفاده نشده و اعلامیه‌ای توسط طرفی که کنترل مال فرهنگی را به عهده دارد برای تایید این‌که این مال برای مقاصد مزبور به کار نخواهد رفت، صادر شود.

اعطاء حمایت عالی 1- هر طرف باید فهرستی از اموال فرهنگی را که می‌خواهد نسبت به آن حمایت عالی اعطاء شود به کار گروه ارسال نماید. 2- طرفی که صلاحیت یا کنترل بر مال فرهنگی دارد می‌تواند تقاضا نماید که آن مال در فهرست تهیه شده طبق جزء (ب) بند (1) ماده (27)، درج گردد.‌این درخواست باید شامل تمام اطلاعات ضروری مربوط به ملاک‌های موضوع ماده (10) باشد. کار گروه می‌تواند از یک طرف دعوت کند تا درخواست‌نماید آن مال فرهنگی در فهرست ثبت شود. 3- سایر طرف‌ها، کار گروه بین‌المللی سپر آبی و سایر سازمان‌های غیر دولتی با تخصص مربوط می‌توانند مال فرهنگی خاصی را به کار گروه توصیه‌نمایند. در این موارد کار گروه می‌تواند تصمیم به دعوت از یک طرفی کند تا درخواست نماید آن مال فرهنگی در فهرست ثبت شود. 4- تقاضای ثبت مال فرهنگی قرار گرفته در سرزمینی که اعمال حاکمیت یا صلاحیت بر آن توسط بیش از یک دولت مطرح شده است و همچنین ثبت‌آن به هیچ وجه بر حق طرف‌های اختلاف تاثیری نخواهد داشت. 5- کار گروه، به محض دریافت تقاضا برای ثبت در فهرست، باید تمام طرف‌ها را از درخواست مطلع سازد. طرف‌ها می‌توانند اظهاریه‌هایی را در رابطه با‌این تقاضا ظرف مدت شصت (60) روز به کار گروه ارائه نمایند. این اظهاریه‌ها باید تنها براساس ملاک‌های موضوع ماده (10) ارائه شوند. اظهاریه‌ها باید‌مشخص و مربوط به وقایع باشند. کار گروه اظهاریه‌ها را رسیدگی خواهد کرد و برای عضو درخواست کننده ثبت، موقعیت معقولی برای پاسخ قبل از‌اتخاذ تصمیم فراهم خواهد آورد. هنگامی که چنین اظهاریه‌هایی نزد کار گروه مطرح می‌شوند، تصمیم در خصوص درج آن در فهرست باید علی‌رغم‌ماده (26) به وسیله اکثریت چهار پنجم اعضاء حاضر و رای دهنده اتخاذ شود. 6- کار گروه در هنگام تصمیم‌گیری نسبت به درخواست می‌تواند نظر سازمان‌های دولتی و غیر دولتی و همچنین افراد متخصص را جویا شود. 7- تصمیم مبنی بر اعطاء یا انکار حمایت عالی تنها می‌تواند براساس ملاک‌های موضوع ماده (10) اتخاذ شود. 8- در مواقع استثنایی هنگامی که کار گروه به این نتیجه رسیده است که طرف درخواست کننده ثبت مال فرهنگی در فهرست نمی‌تواند ملاک‌های‌موضوع در بند (ب) ماده (10) را برآورده سازد، کار گروه می‌تواند تصمیم به اعطای حمایت عالی اتخاذ کند مشروط بر اینکه طرف درخواست‌کننده تقاضای مساعدت بین‌المللی را به موجب ماده (32) ارائه نماید. 9- با شروع مخاصمات، طرف مخاصمه می‌تواند به صورت اضطراری حمایت عالی از اموال فرهنگی تحت صلاحیت یا کنترل خویش را با ابلاغ این‌درخواست به کار گروه تقاضا نماید. کار گروه فوری این تقاضا را به تمام طرف‌های مخاصمه ارسال خواهد نمود. در این موارد، کار گروه اظهاریه‌های‌طرف‌های مربوط را فوری بررسی خواهد نمود. تصمیم به اعطای حمایت عالی موقت در اسرع وقت و علی‌رغم ماده (26) با اکثریت چهار پنجم اعضاء‌حاضر و رای دهنده، اتخاذ خواهد شد. کار گروه می‌تواند حمایت عالی موقت را در طول آغاز تشریفات عادی اعطاء حمایت عالی اعطاء نماید، مشروط‌بر این که مفاد بندهای (‌الف) و (پ) ماده ( 10) رعایت گردد. 10- حمایت عالی نسبت به اموال فرهنگی توسط کار گروه از زمان ثبت آن در فهرست اعطاء خواهد شد. 11- مدیر کل بدون تاخیر تصمیم کار گروه را در خصوص ثبت اموال فرهنگی در فهرست به دبیر کل سازمان ملل متحد و تمام طرف‌ها ابلاغ خواهد‌نمود.

مصونیت اموال فرهنگی تحت حمایت عالی طرف‌های مخاصمه باید مصونیت اموال فرهنگی تحت حمایت عالی را با خودداری از هدف حمله قرار دادن آنها، هر گونه استفاده از این اموال یا‌محوطه پیرامون آنها در حمایت از اقدامات نظامی را تضمین نمایند.

از دست دادن حمایت عالی 1- مال فرهنگی تحت حمایت عالی، چنین حمایتی را تنها در موارد زیر از دست خواهد داد: الف - اگر چنین مصونیتی طبق ماده (14) لغو یا معلق شده باشد؛ یا ب - چنانچه و مادامی که این مال به موجب کاربردش به هدف نظامی تبدیل شده باشد. 2- تحت شرایط جزء (ب) بند (1) چنین اموالی فقط در صورتی ممکن است هدف حمله قرار بگیرند که: الف - این حمله تنها وسیله ممکن برای پایان دادن به کاربرد مال موضوع جزء (ب) بند (1) باشد. ب - تمام اقدامات احتیاطی در انتخاب روش‌ها و وسایل حمله به منظور پایان دادن به چنین کاربردی و اجتناب یا به حداقل رساندن خسارت وارده به‌اموال فرهنگی صورت گرفته باشد. پ - جز در صورتی که شرایط، به دلیل الزامات دفاع مشروع فوری اجازه انجام اعمال فوق را ندهد: 1- حمله در بالاترین سطح عملیاتی فرمان، صادر شده باشد ؛ 2- آگهی موثری از پیش برای نیروی مهاجم ارسال شده باشد که پایان دادن به کاربرد موضوع جزء (ب) بند (1) را لازم بداند؛ و 3- به نیروهای مهاجم فرصتی کافی برای اصلاح وضع داده شود.

لغو و تعلیق حمایت عالی 1- در صورتی که مال فرهنگی دیگر هیچ یک از ملاک های ماده (10) این پروتکل را برآورده ننماید، کار گروه می تواند وضعیت حمایت عالی آن را معلق نموده یا با حذف آن مال فرهنگی از فهرست، آن وضعیت را لغو نماید. 2- در صورت نقض شدید ماده (12) در ارتباط با مال فرهنگی تحت حمایت عالی در اثر کاربرد آن در حمایت از اقدامات نظامی، کار گروه می تواند وضعیت حمایت عالی آن را معلق نماید. در صورتی که چنین تخلفاتی مستمر باشد، کار گروه می تواند به صورت استثنایی وضعیت حمایت عالی را از طریق حذف مال فرهنگی از فهرست لغو نماید. 3- دبیر کل باید بدون تاخیر هر تصمیم کار گروه را در خصوص لغو یا تعلیق حمایت عالی به دبیر کل سازمان ملل متحد و تمام طرف های این پروتکل ابلاغ نماید. 4- کار گروه قبل از اتخاذ تصمیم، موقعیتی را برای طرف ها به منظور طرح نظراتشان فراهم خواهد نمود.

نقض شدید پروتکل 1- هر شخصی که مرتکب تخلفی در محدوده این پروتکل شود، اگر به طور عمدی و در تخلف از کنوانسیون یا این پروتکل مرتکب هر یک از اعمال زیر شود: الف - هدف حمله قرار دادن اموال فرهنگی تحت حمایت عالی؛ ب - مورد استفاده قرار دادن اموال فرهنگی تحت حمایت عالی یا محوطه پیرامون آن در حمایت از اقدامات نظامی ؛ پ - انهدام گسترده یا مصادره اموال فرهنگی حمایت شده به موجب کنوانسیون و این پروتکل ؛ ت - هدف حمله قرار دادن اموال فرهنگی حمایت شده به موجب کنوانسیون و این پروتکل ؛ ث - سرقت، غارت یا سوء استفاده یا تخریب اموال فرهنگی حمایت شده به موجب کنوانسیون. 2- هر طرف باید اقدامات ضروری را اتخاذ نماید تا تخلفات بیان شده در این ماده را به موجب قوانین داخلی، تخلفات کیفری تلقی نموده و برای چنین تخلفاتی، مجازات های مناسبی وضع نماید. طرف ها در انجام این کار باید اصول کلی حقوق و حقوق بین الملل از جمله قواعد بسط دهنده مسوولیت کیفری افراد به اشخاصی غیر از کسانی که به طور مستقیم مرتکب عمل می شوند را رعایت نمایند.

صلاحیت 1- بدون لطمه زدن به بند (2)، هر عضو اقدامات قانونگذاری ضروری را برای اعمال صلاحیت خود بر تخلفات بیان شده در ماده (15) در موارد زیر اتخاذ خواهد نمود: الف - هنگامی که چنین تخلفی در سرزمین آن دولت صورت گرفته است؛ ب - هنگامی که متهم مورد ادعا تبعه آن دولت باشد ؛ پ - در مورد تخلفات بیان شده در جزء های ( الف) تا (پ) بند (1) ماده (15) هنگامی که متهم مورد ادعا در سرزمین آن حضور داشته باشد. 2- در رابطه با اعمال صلاحیت و بدون لطمه زدن به ماده (28) کنوانسیون : الف - این پروتکل از تحمیل مسوولیت کیفری فردی یا اعمال صلاحیت به موجب حقوق ملی و بین المللی که ممکن است حاکم باشد یا بر اعمال صلاحیت به موجب حقوق بین الملل عرفی تاثیرگذارد، جلوگیری نخواهد کرد. ب - جز مادامی که دولتی که طرف این پروتکل نیست، ممکن است آن را پذیرفته و مقررات آن را طبق بند (2) ماده (3) اعمال نماید، اعضای نیروهای مسلح و اتباع دولتی که طرف پروتکل نمی باشد به جز آن دسته از اتباعی که در نیروهای مسلح دولتی خدمت می کنند که طرف این پروتکل می باشد، به موجب این پروتکل متحمل مسوولیت کیفری فردی نشده و این پروتکل تعهدی را برای ایجاد صلاحیت بر چنین اشخاصی یا استرداد آنها وضع نمی کند.

تعقیب 1- طرفی که متهم مورد ادعا به تخلف جزء‌های (‌الف) تا (پ) بند (1) ماده (15) در سرزمین او یافت شود، اگر آن شخص را مسترد نکند باید بدون هیچ‌استثناء و تاخیر غیرموجهی موضوع را به مقام‌های صالح خود برای تعقیب از طریق تشریفات رسیدگی طبق قانون داخلی خود یا در صورتی که قابل‌اجراء باشد، طبق قواعد مربوط حقوق بین‌الملل ارجاع نماید. 2- بدون تاثیر بر قواعد مربوط حقوق بین‌الملل - در صورتی که قابل اجراء باشد - هر شخصی که در رابطه با وی تشریفات رسیدگی که در ارتباط با‌کنوانسیون یا این پروتکل است در حال انجام باشد باید رفتاری عادلانه و محاکمه‌ای عادلانه طبق حقوق داخلی و حقوق بین‌الملل برای وی در تمام‌مراحل رسیدگی تضمین گردد و در هیچ مورد تضمین‌ها نباید نامساعدتر از تضمین‌هایی باشد که به وسیله حقوق بین‌الملل برای آن شخص پیش‌بینی‌شده است.

استرداد 1- تخلفات بیان شده در جزء های ( الف) تا (پ) بند (1) ماده (15) بعنوان تخلفات قابل استرداد در هر معاهده استرداد موجود بین طرف ها پیش از لازم الاجرا شدن این پروتکل گنجانده شده تلقی خواهد شد. طرف ها متعهد می گردند که چنین تخلفاتی را در هر معاهده استردادی که متعاقبا بین آنها منعقد گردد، بگنجانند. 2- هنگامی که طرفی که استرداد را منوط به وجود معاهده استرداد می کند، درخواستی برای استرداد از دولت طرف دیگر دریافت نماید که با آن هیچ پیمان استردادی ندارد، دولت طرف مورد تقاضا به اختیار خود می تواند این پروتکل را بعنوان مبنای حقوقی استرداد در ارتباط با تخلفات بیان شده در جزء های ( الف) تا (پ) بند (1) ماده (15) درنظر بگیرد. 3- طرف هایی که استرداد را منوط به وجود معاهده نمی کنند، تخلفات بیان شده در جزء های ( الف) تا (پ) بند (1) ماده (15) را با رعایت شرایط پیش بینی شده توسط قانون دولت مورد تقاضا بعنوان تخلفات قابل استرداد بین خود تلقی خواهند نمود. 4- در صورت ضرورت، با تخلفات بیان شده در جزء های ( الف) تا (پ) بند (1) ماده (15) به منظور استرداد بین طرف ها به گونه ای رفتار خواهد شد که گویی آنها نه تنها در مکانی که در آن به وقوع پیوسته اند بلکه در سرزمین طرف هایی که طبق بند (1) ماده (16) ایجاد صلاحیت نموده اند، به وقوع پیوسته است.

کمک‌های قانونی متقابل 1- طرف‌ها باید بیشترین حد کمک را به یکدیگر در ارتباط با تحقیقات یا تشریفات کیفری یا استرداد که در رابطه با تخلفات بیان شده در ماده (15)‌صورت گرفته است از جمله کمک در کسب شواهد در اختیار آنها که برای تشریفات رسیدگی ضروری است، اعطاء نمایند. 2- طرف‌ها باید تعهدات خود به موجب بند (1) را در توافق با سایر معاهدات یا ترتیبات راجع به کمک قانونی متقابل که ممکن است بین آنها وجود‌داشته باشد انجام دهند. در صورت فقدان چنین معاهدات یا توافقاتی طرف‌ها طبق قوانین داخلی خود به یکدیگر کمک خواهند کرد.

زمینه های امتناع 1- برای استرداد، تخلفات بیان شده در جزء های ( الف) تا (پ) بند (1) ماده (15) و برای کمک قانونی متقابل تخلفات بیان شده در ماده (15) نباید بعنوان تخلفات سیاسی یا تخلفات مرتبط با تخلفات سیاسی یا تخلفات ملهم از انگیزه های سیاسی تلقی گردد. در نتیجه از درخواست برای استرداد یا برای کمک قانونی متقابل براساس چنین تخلفاتی نمی توان فقط بر این اساس که این تخلفات مربوط به تخلف سیاسی یا تخلف مرتبط با تخلفی سیاسی یا تخلف ملهم از انگیزه ای سیاسی است امتناع نمود. 2- هیچ چیز در این پروتکل نباید به گونه ای تفسیر شود که اگر دولت مورد تقاضا دلایل کافی برای اعتقاد به این داشته باشد که تقاضا برای استرداد تخلفات بیان شده در جزء های ( الف) تا (پ) بند (1) ماده (15) یا تقاضا برای کمک قانونی متقابل در ارتباط با تخلفات بیان شده در ماده (15) به منظور پیگرد یا مجازات شخص براساس نژاد، مذهب، ملیت یا اصلیت قومی یا عقیده سیاسی آن شخص بوده یا موافقت با این تقاضا سبب تبعیض نسبت به موقعیت آن شخص بنا به هر یک از این دلایل می شود، تعهدی در مورد استرداد یا اعطای کمک قانونی متقابل وضع کند.

اقداماتی در ارتباط با سایر تخلفات بدون تاثیر بر ماده (28) کنوانسیون، هر طرف باید آن دسته از اقدامات قانونی یا اداری یا انضباطی را اتخاذ کند که ممکن است برای سرکوب اعمال زیر در هنگامی که به طور عمدی صورت می گیرند، ضروری باشد : الف - هر گونه کاربرد اموال فرهنگی در جهت نقض کنوانسیون یا این پروتکل؛ ب - هر گونه صدور غیرقانونی، سایر نقل مکان ها یا انتقال مالکیت اموال فرهنگی از سرزمین اشغال شده در جهت تخلف از کنوانسیون یا این پروتکل.

مخاصمات مسلحانه فاقد ویژگی بین المللی 1- این پروتکل در صورت بروز مخاصمه مسلحانه فاقد ویژگی بین المللی که در درون سرزمین یکی از طرف ها صورت می گیرد، اعمال خواهد شد. 2- این پروتکل در وضعیت های آشوب و تنش داخلی مثل شورش و اعمال متخلفانه متفرق و پراکنده و سایر اعمال با ماهیت مشابه اعمال نخواهد شد. 3- هیچ چیز در این پروتکل برای تاثیر گذاشتن بر حاکمیت یک دولت یا مسوولیت حکومت به وسیله کلیه روش های قانونی برای حفظ یا برقراری مجدد نظم و قانون در دولت یا دفاع از وحدت ملی و تمامیت ارضی دولت مورد استناد قرار نخواهد گرفت. 4- هیچ چیز در این پروتکل بر صلاحیت اولیه طرفی که در سرزمین وی مخاصمه مسلحانه فاقد ویژگی بین المللی به وقوع پیوسته است نسبت به تخلفات بیان شده در ماده (15) تاثیری نخواهد گذاشت. 5- هیچ چیز در این پروتکل نمی تواند بعنوان توجیه مداخله مستقیم یا غیرمستقیم به هر دلیل در مخاصمه مسلحانه یا در امور داخلی یا خارجی طرفی که در سرزمین آن مخاصمه صورت گرفته است، مورد استناد قرار گیرد. 6- اعمال این پروتکل در مورد وضعیت موضوع بند (1) تاثیری بر وضعیت حقوقی طرف های مخاصمه نخواهد داشت. 7- یونسکو می تواند خدمات خود را به طرف های مخاصمه ارائه نماید.

اجلاس طرف ها 1- اجلاس طرف ها هم زمان با کنفرانس عمومی یونسکو و در هماهنگی با اجلاس طرف های معظم متعاهد در صورتی که چنین اجلاسی توسط مدیر کل اعلام شود، تشکیل خواهد شد. 2- اجلاس طرف ها آئین رسیدگی خود را تصویب خواهد کرد. 3- اجلاس طرف ها وظایف زیر را خواهد داشت: الف - انتخاب اعضاء کار گروه طبق بند (1) ماده (24) ؛ ب - تایید اصول راهنمای تنظیم شده به وسیله کار گروه طبق جزء ( الف) بند (1) ماده (27) ؛ پ - ایجاد اصول راهنما برای نظارت بر نحوه استفاده از صندوق به وسیله کار گروه؛ ت - بررسی گزارش ارائه شده به وسیله کار گروه طبق جزء (ت) بند (1) ماده (27)؛ ث - بحث در مورد هر مشکل مربوط به اعمال این پروتکل و در صورت اقتضاء ارائه توصیه. 4- بنا به درخواست حداقل یک پنجم طرف ها، مدیر کل، اجلاس فوق العاده طرف ها را تشکیل خواهد داد.

کار گروه حمایت از اموال فرهنگی در صورت بروز مخاصمه مسلحانه 1- بدین وسیله کار گروه حمایت از اموال فرهنگی در صورت بروز مخاصمه مسلحانه تشکیل می شود. کار گروه متشکل از دوازده (12) عضو می باشد که توسط اجلاس طرف ها انتخاب می شوند. 2- کار گروه سالانه یک بار اجلاس عادی خواهد داشت و هرگاه ضروری تشخیص دهد، اجلاس های فوق العاده برگزار خواهد کرد. 3- در تعیین اعضای کار گروه، طرف ها تلاش خواهند نمود تا نمایندگی عادلانه مناطق و فرهنگهای مختلف دنیا را تضمین نمایند. 4- طرف های عضو کار گروه اشخاصی را بعنوان نماینده خود انتخاب خواهند کرد که در زمینه های میراث فرهنگی، دفاعی یا حقوق بین الملل واجد شرایط باشند و تلاش خواهند کرد با مشورت با یکدیگر تضمین نمایند که کار گروه در کل شامل متخصصان کافی در تمامی زمینه های مزبور باشد.

دوره تصدی 1- یک طرف به مدت چهار سال برای عضویت در کار گروه انتخاب خواهد شد و فقط یک بار برای انتخاب مجدد بلافاصله واجد شرایط خواهد بود. 2- صرف‌نظر از مقررات بند (1)، دوره تصدی نیمی از اعضاء انتخاب شده در زمان اولین انتخاب در پایان اولین نشست عادی اجلاس طرف‌ها که به‌موجب آن انتخاب شده‌اند خاتمه خواهد یافت. این اعضاء به قید قرعه توسط رئیس این اجلاس پس از اولین انتخاب تعیین خواهند شد.

آئین رسیدگی 1- کار گروه، آئین رسیدگی خود را تصویب خواهد کرد. 2- اکثریت اعضاء حد نصاب را تشکیل خواهند داد. تصمیمات کار گروه با اکثریت دو سوم اعضاء رای دهنده اتخاذ خواهد شد. 3- اعضاء در رای گیری نسبت به هر تصمیم مربوط به اموال فرهنگی که تحت تاثیر مخاصمه مسلحانه ای قرار گرفته اند که آنها طرف مخاصمه هستند، شرکت نمی کنند.

وظایف 1- کار گروه وظایف زیر را خواهد داشت: الف - تنظیم اصول راهنما برای اجرای این پروتکل؛ ب - اعطاء، تعلیق یا لغو حمایت عالی اموال فرهنگی و ایجاد، حفظ و افزایش فهرست اموال فرهنگی تحت حمایت عالی؛ پ - مراقبت و نظارت بر اجرای پروتکل و ترغیب شناسایی اموال فرهنگی تحت حمایت عالی؛ ت - بررسی و اظهارنظر در مورد گزارش‌های طرف‌ها، درخواست توضیح در مواقع ضرورت و تهیه گزارش خود در مورد اجرای این پروتکل برای‌اجلاس طرف‌ها؛ ث - دریافت و بررسی تقاضای کمک بین‌المللی به موجب ماده (32)؛ ج - تعیین نحوه استفاده از صندوق؛ چ - اجرای سایر وظایفی که ممکن است توسط اجلاس طرف‌ها به آن محول گردد. 2- وظایف کار گروه در همکاری با مدیر کل صورت خواهد پذیرفت. 3- کار گروه با سازمانهای دولتی و غیر دولتی ملی و بین‌المللی که اهدافی مشابه اهداف کنوانسیون، پروتکل اول آن و این پروتکل دارند همکاری‌خواهد نمود. کار گروه به منظور کمک در اجرای وظایفش می‌تواند برای شرکت در جلسات خویش از سازمان‌های تخصصی برجسته مثل سازمان‌هایی‌که روابطی رسمی با یونسکو دارند از جمله کار گروه بین‌المللی سپر آبی و نهادهای موسس آن در سمت مشورتی دعوت نماید. نمایندگان مرکز‌بین‌المللی مطالعه راجع به حفاظت و مرمت اموال فرهنگی (‌مرکز رم) و کمیته بین‌المللی صلیب سرخ نیز می‌توانند در سمت مشورتی دعوت شوند.

دبیرخانه کار گروه توسط دبیرخانه یونسکو که مجموعه اسناد و مدارک کار گروه و دستور کار اجلاس های آن را تهیه خواهد کرد یاری خواهد شد و مسوولیت اجرای تصمیمات آن را نیز دارا می باشد.

صندوق حمایت از اموال فرهنگی در صورت بروز مخاصمه مسلحانه 1- بدین وسیله صندوقی با اهداف زیر تاسیس می شود : الف - تامین کمک های مالی یا سایر کمک ها در حمایت از اقدامات مقدماتی یا سایر اقداماتی که باید در زمان صلح از جمله طبق ماده (5)، بند ( ب) ماده (10) و ماده (30) اتخاذ گردد ؛ و ب - تامین کمک های مالی یا سایر کمکها در خصوص اقدامات اضطراری، موقتی و سایر اقداماتی که باید به منظور حمایت از اموال فرهنگی در طول مخاصمه مسلحانه یا برای جبران خسارت فوری پس از خاتمه مخاصمات از جمله طبق بند ( الف) ماده (8) اتخاذ گردد. 2- صندوق در انطباق با شرایط مقررات مالی یونسکو، صندوق امانی ایجاد خواهد کرد. 3- پرداخت های صندوق فقط برای مقاصدی که کار گروه طبق اصول راهنمای تعریف شده در جزء ( پ) بند (3) ماده (23) در مورد آنها تصمیم گیری خواهد نمود هزینه خواهد شد. کار گروه می تواند کمک هایی را تنها برای مصرف در مورد برنامه ها یا پروژه های خاصی بپذیرد مشروط بر این که کار گروه در مورد اجرای چنین برنامه ها یا پروژه هایی تصمیم گرفته باشد. 4- منابع مالی صندوق شامل موارد زیر خواهد بود : الف - کمک های داوطلبانه طرف ها ؛ ب - کمک ها، هدایا یا ارث اعطاء شده به وسیله : 1- سایر دولت ها؛ 2- یونسکو یا سازمان های نظام سازمان ملل متحد؛ 3- سایر سازمانهای بین الدولی یا غیر دولتی؛ و 4- نهادهای عمومی و خصوصی یا اشخاص حقیقی. پ - هر منفعت حاصل از صندوق؛ ت - وجوه حاصل از تحصیل داری و دریافت های ناشی از برنامه های ترتیب داده شده به نفع صندوق؛ و ث - سایر منابع مجاز به موجب اصول راهنمای حاکم در مورد صندوق.

انتشار 1- طرف ها از طرق مربوط و به ویژه به وسیله برنامه های آموزشی و اطلاعاتی تلاش خواهند کرد تا توجه و ارزش اموال فرهنگی را در بین تمام مردم خود تقویت نمایند. 2- طرف ها، این پروتکل را در وسیع ترین حد، هم در زمان صلح و هم در زمان مخاصمه مسلحانه منتشر خواهند نمود ( از جمله همه اقدامات ضروری برای نشر مقررات این پروتکل در بین نیروهای نظامی که در عملیات سازمان ملل متحد مشارکت می نمایند). 3- هر یک از مقام های نظامی یا غیرنظامی که در زمان مخاصمه مسلحانه دارای مسوولیتی در رابطه با اجرای این پروتکل است باید کاملا با متن آن آشنا باشد. بدین منظور طرف ها باید در صورت اقتضاء : الف - اصول راهنما و دستورالعملهای حمایت از اموال فرهنگی را در مقررات نظامی خود بگنجانند. ب - در همکاری با یونسکو و سازمان های دولتی و غیر دولتی مربوط، آموزش های زمان صلح و برنامه های آموزشی را اجراء نموده و توسعه دهند. پ - اطلاعاتی را در مورد قوانین، مقررات اداری و اقدامات اتخاذ شده به موجب جزء های ( الف) و (ب) از طریق مدیر کل برای یکدیگر ارسال نمایند. ت - قوانین و مقررات اداری را که ممکن است برای تضمین اجرای این پروتکل اتخاذ نمایند در اسرع وقت از طریق مدیر کل برای یکدیگر ارسال نمایند.

همکاری بین‌المللی در موارد نقض جدی این پروتکل طرف‌ها متعهد می‌گردند که به صورت جمعی از طریق کار گروه یا به صورت فردی در همکاری با یونسکو و سازمان‌ملل متحد و در انطباق با منشور ملل متحد اقدام نمایند.

کمک‌های بین‌المللی 1- یک طرف می‌تواند از کار گروه برای اموال فرهنگی تحت حمایت عالی درخواست کمک بین‌المللی نماید و همچنین در ارتباط با آماده‌سازی،‌توسعه یا اجرای قوانین، مقررات اداری و اقدامات موضوع ماده (10) درخواست کمک کند. 2- طرف مخاصمه‌ای که طرف این پروتکل نمی‌باشد اما طبق بند (2) ماده ( 3) مقررات آن را می‌پذیرد و آن را اجرا می‌کند می‌تواند کمک بین‌المللی‌متناسبی را از کار گروه درخواست نماید. 3- کار گروه قواعدی را برای طرح درخواست کمک بین‌المللی تصویب و اَ‌شکال کمک بین‌المللی را که می‌توان دریافت کرد، تعیین خواهد نمود. 4- طرف‌ها تشویق می‌شوند تا هر نوع کمک‌های فنی را از طریق کار گروه به طرف‌های پروتکل یا طرف‌های مخاصمه که آن را درخواست می‌کنند ارائه‌دهند.

کمک یونسکو 1- یک طرف می‌تواند از یونسکو برای سازماندهی حمایت از اموال فرهنگی خود همانند اقدامات اولیه برای ایمنی اموال فرهنگی، اقدامات بازدارنده‌و سازمانی برای موقعیت‌های اضطراری و گردآوری فهرست ملی اموال فرهنگی یا در ارتباط با هر مساله ناشی از اجرای این پروتکل، کمک فنی‌درخواست نماید. یونسکو چنین کمکی را در محدوده تعیین شده به وسیله برنامه و منابع خود اعطاء خواهد کرد. 2- طرف‌ها تشویق می‌شوند تا کمک‌های فنی را در سطح دو یا چند جانبه فراهم نمایند. 3- یونسکو مجاز است تا به ابتکار خود پیشنهاداتی را در مورد این موضوعات به طرف‌ها بنماید.

حمایت ملی و بین المللی اعضاء سازمان سپر آبی و سایر اشخاص 1- طرف های این پروتکل و طرف های مخاصمه باید حمایت کنند از : الف - اعضاء کار گروه بین المللی سپر آبی هنگامی که در حال کار به روی حمایت از میراث فرهنگی در طول مخاصمه مسلحانه هستند یا هنگامی که مخاصمه تهدید کننده است؛ همچنین ، ب - اعضاء کار گروه های ملی سپر آبی و سایر اشخاص مسوول حمایت از اموال فرهنگی در طول مخاصمه مسلحانه یا هنگامی که مخاصمه تهدیدکننده است. 2- طرف های این پروتکل و طرف های مخاصمه باید کار آنها را در حد ممکن نیز تسهیل نمایند. 3- اشخاص حمایت شده طبق بند (1) مجاز به استفاده از نشانه طبق بند (2) ماده (17) کنوانسیون و استفاده از وسایل شناسائی پیش بینی شده در ماده(21) مقررات می باشند.

قدرت های حمایت کننده این پروتکل با همکاری قدرت های حمایت کننده مسوول ایمنی منافع طرفهای مخاصمه اجراء خواهد شد.

تشریفات سازش 1 - قدرت های حمایت کننده، مساعی جمیله خود را در تمام مواردی که تصور می نمایند کاربرد آن به نفع اموال فرهنگی است به ویژه اگر عدم توافقی بین طرفهای مخاصمه درمورد اجراء یا تفسیر مفاد این پروتکل وجود داشته باشد، به کار خواهند بست. 2- بدین منظور هر قدرت حمایت کننده می تواند به دعوت یک طرف، مدیر کل یا به ابتکار خود اجلاسی از نمایندگان طرف های مخاصمه و به ویژه مقام های مسوول حمایت از اموال فرهنگی را در صورتی که مناسب بداند در سرزمین دولتی که طرف مخاصمه نیست، پیشنهاد نماید. طرف های مخاصمه ملزم خواهند بود به پیشنهادهای برگزاری اجلاس که به آنها ارائه می شود، ترتیب اثر دهند. قدرت های حمایت کننده شخصی را که متعلق به دولتی که طرف مخاصمه نیست یا شخصی را که به وسیله مدیر کل تعیین شده به طرف های مخاصمه پیشنهاد خواهند نمود تا در صورت تصویب آنها برای شرکت در جلسه در مقام رئیس دعوت گردد.

سازش در غیاب قدرت های حمایت کننده 1- در مخاصمه ای که هیچ قدرت حامی تعیین نشده باشد، مدیر کل می تواند مساعی جمیله یا عمل به موجب اشکال دیگر سازش یا میانجی گری را به منظور حل اختلاف مقرر بدارد. 2- به دعوت یک طرف یا مدیر کل، رئیس کار گروه می تواند به طرف های مخاصمه، برگزاری اجلاسی متشکل از نمایندگان آنها و به ویژه مقام های مسوول حمایت از اموال فرهنگی را اگر مناسب بداند در سرزمین دولتی که طرف مخاصمه نیست پیشنهاد نماید.

ترجمه‌ها و گزارش‌ها 1- طرف‌ها، این پروتکل را به زبان‌های رسمی خود ترجمه و این ترجمه‌های رسمی را به مدیر کل ارسال خواهند نمود. 2- طرف‌ها هر چهار سال، گزارشی را در خصوص اجرای این پروتکل به کار گروه ارسال خواهند نمود.

مسوولیت دولت هیچ یک از مقررات این پروتکل در خصوص مسوولیت کیفری اشخاص تاثیری بر مسوولیت دولت ها به موجب حقوق بین الملل از جمله وظیفه جبران خسارت نخواهد داشت.

زبان‌ها این پروتکل به زبان‌های عربی، چینی، انگلیسی، فرانسوی، روسی و اسپانیایی تنظیم شده و شش متن از اعتبار یکسان برخوردار می‌باشند.

امضاء این پروتکل تاریخ 26 مارس 1999 میلادی (6/1/1378 هجری شمسی) را در بر خواهد داشت.(1 ) این پروتکل برای امضاء تمام دولتهای معظم متعاهد در لاهه از تاریخ 17 می 1999 تا 31 دسامبر 1999 میلادی (27/2/1378 تا 10/10/1378 هجری شمسی) مفتوح خواهد بود.

تنفیذ ( پذیرش یا تصویب) 1- این پروتکل منوط به تنفیذ ( پذیرش یا تصویب) دولت های معظم متعاهدی که آن را امضاء نموده اند طبق تشریفات قانون اساسی مربوط آنها خواهد بود. 2- اسناد تنفیذ ( پذیرش یا تصویب) به مدیر کل تسلیم خواهد شد.

الحاق 1- این پروتکل از تاریخ اول ژانویه 2000 میلادی (11/10/1378هجری شمسی) برای الحاق دولتهای معظم متعاهد مفتوح خواهد بود. 2- الحاق به وسیله تسلیم سند الحاق به مدیر کل صورت خواهد گرفت.

لازم‌الاجراء‌شدن 1- این پروتکل سه ماه بعد از تسلیم بیستمین سند تنفیذ (‌پذیرش، تصویب) یا الحاق لازم‌الاجراء خواهد شد. 2- پس از آن، این پروتکل برای هر طرف سه ماه پس از تسلیم سند تنفیذ (‌پذیرش، تصویب) یا الحاق لازم‌الاجراء خواهد شد. 45- لازم‌الاجراء‌شدن در شرایط مخاصمه مسلحانه وضعیت‌های موضوع مواد (18) و (19) کنوانسیون اعتبار فوری به اسناد تنفیذ (‌پذیرش یا تصویب) یا الحاق به پروتکل که به وسیله طرف‌های‌مخاصمه قبل یا پس از آغاز مخاصمات یا اشغال تسلیم شده است، خواهد داد. در این موارد مدیر کل باید مکاتبات موضوع ماده (47) را به سریعترین‌روش ارسال نماید.

انصراف 1- هر طرف می‌تواند از این پروتکل انصراف دهد. 2- انصراف به موجب سندی کتبی که به مدیر کل تسلیم می‌شود اطلاع داده خواهد شد. 3- انصراف یک سال پس از دریافت سند انصراف نافذ خواهد شد. به هر حال اگر در پایان این دوره طرف منصرف درگیر مخاصمه مسلحانه باشد، این‌انصراف تا پایان مخاصمات یا تا هنگامی که عملیات باز گردان اموال فرهنگی تکمیل شود - هر کدام که موخرتر باشد - نافذ نخواهد شد.

اطلاعیه‌ها مدیر کل، تمام دولت‌های معظم متعاهد و همچنین سازمان ملل متحد را از تسلیم کلیه اسناد تنفیذ (‌پذیرش یا تصویب) یا الحاق پیش‌بینی شده در مواد(42) و (44) و همچنین انصراف پیش‌بینی شده در ماده (46) مطلع خواهد نمود.

ثبت نزد سازمان ملل متحد این پروتکل در انطباق با ماده (102) منشور ملل متحد، به درخواست مدیر کل نزد دبیرخانه سازمان ملل متحد ثبت خواهد شد.