اثر انحلال قرارداد بر شرط «وجه التزام»؛ مطالعه تطبیقی رویه قضایی ایران، انگلیس و فرانسه (مقاله علمی وزارت علوم)

اثر انحلال قرارداد بر شرط «وجه التزام»؛ مطالعه تطبیقی رویه قضایی ایران، انگلیس و فرانسه (مقاله علمی وزارت علوم) نویسندگان: محمدهادی جواهرکلام محسن علیجانی فخرالدین شریفی منبع: حقوقی دادگستری سال 88 تابستان 1403 شماره 126 چکیده در تاثیر انحلال قرارداد بر شرط وجه التزام عدم انجام تعهد یا تأخیر در اجرای آن، دو نظر قابل ارائه است؛ نخست، زائل شدن شرط به تبع انحلال قرارداد؛ و دوم، بقای حق متعهدله بر مطالبه وجه التزام. در این نوشتار، موضوع پیش گفته، به صورت تطبیقی در رویه قضایی کشورهای ایران، انگلیس و فرانسه مورد مطالعه قرار گرفته و یافته های پژوهش حاکی از وقوع اختلاف در آراء دادگاه های هر سه کشور است؛ در انگلستان رأی دادگاه عالی این کشور در سال 2021 میلادی، بر نظر نخست صادر شد و تبدیل متعهد نیز موثر در مقام شناخته نشد؛ مگر این که طرفین به بقای این حق در صورت انحلال قرارداد تصریح کرده باشند. در فرانسه برخی دادگاه ها وجه التزام را شرط مستقل از عقد شمرده که پس از انحلال قرارداد نیز قابل مطالبه است؛ اما گروهی از حقوق دانان در خصوص وجه التزام عدم اجرای تعهد و وجه التزام تأخیر در اجرای تعهد، قائل به تفصیل شده و معتقدند صرفاً اولی با انحلال عقد قابل مطالبه است. آراء قضایی ایران نیز در خصوص موضوع با اختلاف مواجه است. به نظر می رسد معیار نهایی در این زمینه، باید خواست و اراده مشترک طرفین باشد؛ هرچند از باب غلبه، تفکیک ارائه شده در دکترین حقوقی فرانسه، به عنوان راهنما در حقوق ایران نیز قابل اعمال است. The Effect of Termination of the Contract on "Liquidated Damages Clause"; A Comparative Study in Iranian, English and French Legal Precedents There are two opinions about the effect of termination of the contract on liquidated damage clause, it's non_fulfillment or it's delay in fulfillment. the first opinion is the lapse of the clause due to the termination of the contract and the second is survival of creditors right about demanding the liquidated damages. In this article with a comparative method ,aforementioned issue has been studied in the jurisprudence of Iran, France and England and the findings indicate differences between the courts opinions of these countries. Supreme Court of England ruled based on the first opinion and it didn't accept substitution of the creditor Unless the parties have explicitly stipulated it in the contract.In French law, some courts consider the obligation to be an independent clause of the contract, which can be survived even after the termination of the contract.But some of the jurists believe that liquidated damages for non-fulfillment of the obligation can be demanded even after termination of the contract; However, delay liquidated damages are not claimable after termination of the Contract. In Iranian's Legal Precedent System, many differences of opinion have arisen But it seems that the final criterion in this field is the intention of the both parties However, as a whole, the distinction presented in French legal doctrine can also be applied as a guide in Iranian law.