اذن (حقوق): تقسیمات

برخی از تقسیم‌هایی که در خصوص اذن ذکر شده عبارتند از: ۳. ۱ - اذن عام و خاص اذن، به اعتبار ماذون به دو قسم اذن خاص و اذن عام تقسیم می‌شود. ۳.۱. ۱ - اذن خاص ملاک تقسیم، معین بودن یا معین نبودن ماذون است. در صورتی که ماذون یک یا چند نفر معین باشد، اذن را اذن خاص می‌نامند، مثل این که اذن‌دهنده به شخص معینی اذن استفاده از ملکش را بدهد. در چنین اذنی شخصیت ماذون اهمیت فراوانی دارد. ۳.۱. ۲ - اذن عام اگر اذن به فرد یا افراد معینی منحصر نباشد، آن‌را اذن عام می‌گویند. در اذن عام، عمل مطلوب است و اذن‌ دهنده چندان توجهی به ماذون و این‌که چه کسی باشد ندارد. اذن عام ظهور در یک بار انجام عمل مورد اذن دارد و اگر کسی بر حسب اذن آن کار را انجام داد، دیگران مجاز به انجام آن عمل نخواهند بود. ۳. ۲ - اذن قانونی و اذن اشخاص اذن به اعتبار اذن‌ دهنده به دو قسم اذن قانونی و اذن اشخاص تقسیم می‌گردد: ۳.۲. ۱ - اذن قانونی اذن قانونی در مواردی به کار می‌رود که اذن توسط قانون‌گذار داده شود و در حقیقت قانون‌گذار مانعی را از سر راه بردارد. ۳.۲.۱. ۱ - <a class="artref" href="/ماده/ماده-163-a_0815110235807">ماده ۱۶۳ قانون مدنی</a> مثلا تصرف در مال دیگران بدون مجوز روا نیست، ولی قانون‌گذار در <a class="artref" href="/ماده/ماده-163-a_0815110235807">ماده ۱۶۳ قانون مدنی</a> به یابنده اشیای پیدا شده، اذن می‌دهد که آن‌را بردارد و در آن تصرف کند. ۳.۲.۱. ۲ - <a class="artref" href="/ماده/ماده-171-a_0815110235816">ماده ۱۷۱ قانون مدنی</a> در مورد حیوان گم‌شده نیز <a class="artref" href="/ماده/ماده-171-a_0815110235816">ماده ۱۷۱ قانون مدنی</a> هر کس حیوانات ضاله پیدا نماید باید آن‌را به مالک آن رد کند و اگر مالک را نشناسد باید به حاکم ی. ق. م. او تسلیم کند و الا ضامن خواهد بود اگرچه آن‌را بعد از تصرف رها کرده باشد. به افرادی که حیوان ضاله را بیابند، اذن در تصرف داده است. البته از آن‌جا که اذن قانونی معمولا به طرفیت عموم صادر می‌شود به آن اذن عام گویند. ۳.۲. ۲ - اذن اشخاص اذن اشخاص که در برابر اذن قانونی به کار می‌رود، اذنی است که توسط اشخاص داده می‌شود. اذن‌هایی که توسط اشخاص صادر می‌شود علاوه بر امور مالی، امور غیرمالی را در برمی گیرد، مانند اذن پدر در نکاح دختر. ۳.۲.۲. ۱ - اذن ناشی از عقد در همه‌ عقود به طور ضمنی اذن وجود دارد مثلا در عقد بیع ، فروشنده به خریدار اذن می‌دهد که در مقابل دادن ثمن ، مبیع را تملک کند. در اجاره موجر به مستاجر اذن می‌دهد در مال مورد اجاره تصرف نماید. • اذن ناشی از عقد ممکن است ناشی از عقد جایز باشد (مانند عقد عاریه که اساس آن اذن است؛ (قانون مدنی، ماده۶۳۵) • و ممکن است ناشی از عقد لازم باشد مثل این که به موجب شرط ضمن عقد بیع به خریدار اذن در عبور از ملک فروشنده داده شود. ۳.۲.۲. ۲ - اذن ناشی از ایقاع یعنی اذن ناشی از رضای یک جانبه (ایقاع) باشد. ایقاعات نیز گاهی منشا اذن می‌گردند. گاهی نیز از بعضی ایقاعات به طور ضمنی، اذن در امری استنباط می‌گردد. به عنوان مثال، شخص با اعراض‌ از مال خویش به همه اذن می‌دهد که آن مال را تملک نماید. منبع: محمدعلی، دانشنامه حقوق خصوصی، ج۳، ص۱۵۱، تهران، انتشارات محراب فکر، ۱۳۸۴، چاپ اول · حقوق اموال، ص۲۸۸، تهران، کتابخانه گنج دانش، ۱۳۸۰، چاپ پنجم · حقوق اموال، ص۲۸۹، تهران، کتابخانه گنج دانش، ۱۳۸۰، چاپ پنجم