استدلال بالا در نظام دادرسی مدنی بیشتر به چشم می آید و

استدلال بالا در نظام دادرسی مدنی بیشتر به چشم می آید و حتی از مستند قانونی نیز برخوردار است؛ ماده ۴۰۳ ق..دم در مورد نحوه ی تغییر و اصلاح نوع رأی دادگاه در مرحله رسیدگی فرجامی مقرر میدارد که اگر رأی دادگاه به صورت حکم صادر شود ولی از حیث استدلال و نتیجه منطبق با قرار بوده و متضمن اشکال دیگری نباشد، دیوان عالی کشور آن را قرار تلقی و تأیید خواهد کرد. الزاما اسباب موجهه و توجیهی رأی رسیدگی به شکایت از آن (۱) مجله کانون وکلای دادگستری مرکز، شماره پیاپی ۲۱۹، شماره ۵۰ دوره جدید زمستان ۱۳۹۱، صص ۲۴۱ و ۲۴۲. باید با مفاد و منطوق رأی مطابقت و سازگاری داشته باشد (ماده ۳۷۳ ق.آ.د. م)؛ بنابراین اگر مفاد رأی با یکی از مواد قانونی مطابقت داشته، ولی اسباب موجهة رأی با ماده ای دیگر از قانون که دارای معنای دیگری است تطبیق شده باشد، دیوان عالی کشور نمی تواند به اصلاح رأی فرجامخواسته روی آورد، بلکه آن را نقض خواهد نمود. چون اختلاف در استدلال و اسباب موجهه با نتیجه و منطوق رأی، از جهات و موجبات نقض است و ارکان رأی را مخدوش می سازد. به همین علت با اصلاح رأی نمی توان آن را تصحیح کرد. آنچه منطوق و نتیجه رأی دادگاه را می سازد و قوام می بخشد، مبانی استدلالی و اسباب موجهه حکم است؛ منطوق و نتیجه حکم دادگاه بدون وجود اسباب موجهه رأی مفهوم و معنایی ندارد و به همین علت بی اعتبار و قابل نقض است.