اقامه دادخواهی اعسار از پرداخت محکوم به و پیامدهای آن — با استناد به مواد ۱۳ و ۲۷

در مواد ۳ و ۶ به بعد ق.ن.ا.م.م برای داد باخته به موجب حکم صادر از دادگاه ایرانی با موضوع محکومیت به پرداخت دین فرصت اقامه دادخواهی اعسار پیش بینی شده است. حال پرسش این است که آیا می توان داد باخته به موجب حکم دادگاه خارجی را با فراهم آمدن شرایط اقامه دادخواهی اعسار، برخوردار از این فرصت دانست؟ در این صورت آیا پیامد طرح دعوای دروغین اعسار از یک سو و نتایج حکم دادگاه بر اعسار یا تقسیط را می توان به همان ترتیب که نسبت به احکام خارجی متصور است برای داد باخته به موجب حکم خارجی در نظر گرفت؟ با استناد به مواد ۱۳ و ۲۷ ق.ن.ا.م.م در برخی دیدگاه ها اقامه درخواست اعسار و صلاحیت دادگاه صادر کننده اجرائیه در رسیدگی به این دعوا امکان پذیر دانسته شد. به نظر می رسد ب. ت. ب. صلاحیت دادگاه صادر کننده حکم در رسیدگی به دعوای اعسار از پرداخت محکوم به و انعطاف نتایج حکم به مقصود همان دادگاه و نیز شرایط خاص حاکم بر دلایل این دعوا از جمله وضعیت گواهان نمی توان صلاحیت رسیدگی به چنین دعوایی را برای دادگاه صادر کننده دستور اجرا قائل بود. شبیه این وضع در حالت اعطای نیابت اجرا دیده می شود. در مقام نیابت اجرا هیچ گاه دادگاه ناظر بر اجرای تمام یا بخشی از عملیات جرایی در محل انجام نیابت، چنین صلاحیتی ندارد. تنها در صورتی که در معاهده بین دولت ایران با دولت خارجی چنین ظرفیت و صلاحیتی برای دادگاه های ایرانی مجری حکم برقرار شده باشد، می توان قائل به امکان صدور حکم اعسار بود. در این صورت پیامدها و نتایج مثبت و منفی ناشی از حکم دادگاه حسب مورد به نفع مدعی اعسار یا طرف مقابل متصور م. ب.. - صانعیان دکتر … منبع. ص ۳۱۰.