اقرار شخص مفلس — حال اگر مفلس به دینی اقرار کند

مفلس اگر در حال تفلیس نسبت به عینی اقرار کند، در پذیرش اقرار وی بین فقها اختلاف است. در این مورد به سه نظر مهم می توان اشاره کرد. عده ای از فقها معتقدند با اقرار به عین کشف می شود که از ابتدا این مال مورد ۱ آیین دادرسی مدنی متین دفتری، ج ۳، ص ۳۳۱. ادله اثبات دعوی، افشار؛ ص ۱۲۸. قانون مدنی ایران ماده ۱۲۷۷. حقوق مدنی امامی : ج ۶، ص ۵۴ ادله اثبات دعوی صص ۱۲۸ ۱۲۹ حجر واقع نشده است و در نتیجه مورد تعلق حق فرما نیست . بنابراین در صورت تصدیق اقرار از جهت مقرله مال به او تحویل داده می شود. (۱) در مقابل عده ای دیگر اعتقاد دارند که چنین اقراری نافذ نیست. زیرا اقراری است که مضر به حال خرما است و در صحت اقرار میبایست ضرر به مقر وارد شود نه به دیگری و از طرف دیگر یکی از شرایط صحت اقرار اهلیت در تصرف مقر است و مفلس اهلیت تصرف نداشته و در نتیجه اقرار وی نافذ نیست. گروهی دیگر نظر سومی را مطرح نموده و آن عبارت از این است که عین مورد اقرار کنار گذاشته میشود و اموال مفلس بین فرما تقسیم می شود، بعد از تقسیم اگر دیون آنها کلا پرداخت شد، عین مورد اقرار به مقوله تحویل می شود. ولی اگر در پایان دیون آنها پرداخت نشده باقی ماند آن عین هم بین فرما تقسیم می گردد. (۳) حال اگر مفلس به دینی اقرار کند در این صورت اختلافی نیست که اقرار وی پذیرفته می شود؛ زیرا وی شخصی است عاقل و مختار و عموم قاعده قرار العقلاء علی انفسهم جایز شامل حال وی میشود و از طرفی با حقوق فرما نیز تنافی ندارد؛ چون حق فرما به عین اموال تعلق گرفته است. و مشکل اهلیت هم وجود ندارد چون مفلس اگرچه اهلیت تصرف در اموال خود را ندارد ولی اهلیت قانونی برای معامله را دارد. (۴) اما اینکه بعد از اقرار مقر و تصدیق مقرله، آیا مقوله در ردیف فرما قرار می گیرد یا خیر؟ بین فقها اختلاف است. جهت روشن شدن مسئله باید صوری را از هم تفکیک کرد ۱. زمان ایجاد دین قبل از حجر است. ۲. زمان ایجاد دین بعد از حجر است. در مورد این صورت عده ای از فقها مانند شیخ طوسی معتقدند که وی داخل جواهر الکلام ج ۲۵، صص ۲۸۸،۲۸۹.