البات و ذلیل اثبات — مأمور رخ داده است

مأمور رخ داده است. بنابراین چگونه می توان ادعا کرد که شرط رسمی بودن سند این است که تمام آن به وسیله مأمور تنظیم شده باشد؟ اظهارنامه حاوی همین دو بخش است و بخش ابلاغ که توسط مأمور رسمی احراز می شود و خلاف آن را تنها با ادعای جعل می توان ثابت کرد و بخش مربوط به مفاد اعلام و انتساب آن به فرستنده که با اقامه دلیل به طور ساده و بی ادعای جعل قابل اثبات است؛ قاعده ای که نسبت به اعتبار همه اسناد رسمی رعایت می شود چنان که هیچ کس ادعا نمی کند برای اثبات خلاف اعلام تاریخ ولادت ادعای جعل لازم است یا شناسنامه در شمار اسناد رسمی نمی آید. سمتی که مأمور رسمی نسبت به تنظیم سند دارد ناشی از شخصیت او نیست: از مأموریتی است که قانون به طور مستقیم یا به وسیله مقام صالح دیگر به آنان داده است. پس اگر مأموری معلق از خدمت یا منتظر خدمت یا بازنشسته شود و در آن حال به تنظیم سندی بپردازد، آن سند اعتبار سند رسمی را ندارد و در صورتی دارای امضاء یا مهر طرف باشد عادی است (ماده ۱۲۹۳ ق.م.. منتها، چون مأمور رسمی در حکم نماینده عموم برای انجام دادن این خدمت است، ماده ۶۸۰ ق.م. راجع به بقای این سمت درباره او نیز رعایت می شود به ویژه که برای دفع ضرر و حفظ حقوق اشخاص ثالث و اجرای عدالت و احترام به حسن نیت مأمور و دیگران ضروری است. به موجب این ماده تمام اموری که وکیل قبل از رسیدن خبر عزل به او در حدود وکالت خود بنماید نسبت به موکل نافذ است مبنای این حکم بقای سمت وکیل و مأمور تا زمان ابلاغ خبر عزل به او است. و این مبنا که در مورد سمت مأموران رسمی نیز مشترک است سبب می شود که پیش از ابلاغ خبر عزل در صورتی که طرف قرارداد یا مراجعه کنندگان با حسن نیت و جاهل به عزل باشند، مأمور برکنار شده در حکم مأمور رسمی باشد و سند تنظیم شده نیز رسمی محسوب شود.