الف - فوت محکوم علیه — اجرای احکام مدنی

فوت از موارد توقف عملیات اجرایی است و بعد از اعلام فوت صرف معرفی ورثه حتی با یک استشهادیه برای ادامه عملیات کافی است و ضرورتی به اخذ گواهی انحصار وراثت ندارد، ۶۶۵ اگرچه در موارد خاص مثل تنظیم سند ۱ توقف عملیات اجرایی به حکم قانون در دو حالت متصور است یکی فوت م. ع. و دوم حجر نهرینی فریدون ایستایی اجرای حکم دادگاه پیشین، ص ۱۰۲). ماده ۹ آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی مصوب ۱۳۸۷ بیان می دارد در صورتی که متعهدله فوت کند، هر یک از ورثه می تواند با ارائه گواهینامه فوت و شناسنامه وراثت خود را اثبات کرده و درخواست صدور یا تعقیب اجرائیه مورث خود را در سهم الارث خود بکند ولی پس از اجراء اجرائیه وجه یا مال مورد تعهد به اداره ثبت سپرده می شود و تسلیم آن به ورثه موکول به ارائه گواهی حصر وراثت و مفاصا حساب مالیاتی خواهد بود. ۴. ماده ۳۱ قانون اجرای احکام مدنی بیان می دارد: هرگاه م. ع. فوت یا محجور شود عملیات اجرایی حسب مورد تا زمان معرفی ورثه، ولی، وصی، قیم محجور یا امین و مدیر ترکه متوقف می گردد و قسمت اجرا به محکوم له اخطار می کند تا اشخاص مذکور را با ذکر نشانی و مشخصات کامل معرفی نماید و اگر مالی توقیف نشده باشد دادورز مأمور اجرا می تواند به درخواست محکوم له معادل محکوم به از ترکه متوفی یا اموال محجور توقیف کند. ماده ۱۲۰ آیین نامه اجرای مفاد اسناد رسمی لازم الاجرا و طرز رسیدگی به شکایت از عملیات اجرایی مصوب ۱۳۸۷ بیان می دارد: هرگاه بعد از ابلاغ اجرائیه به مدیون وقوع فوت بدهکار مستند به مدرک رسمی اعلام شود اجرا ضمن عملیات اجرایی اطلاعیه ای حاوی صدور اجرائیه و اینکه عملیات اجرایی در چه مرحله ای است به محل اقامت مدیون متوفی الصاق می کند چنانچه ابلاغ اجرائیه به مدیون از طریق درج در روزنامه به عمل خریدار یا پستانکار محتاج به ارائه گواهی حصر وراثت نخواهد بود در مورد فوق هرگاه مال در مزایده به فروش تبصره در صورت فوت مدیون در خلال عملیات اجرایی ادامه عملیات موکول به معرفی ورثه از طرف متعهد له خواهد بود. گواهی انحصار وراثت برای احراز وراثت ضرورت دارد. یکی از اساتید معتقد است که در معرفی ورثه بعد از فوت محکوم علیه نیازی به ارائه گواهی انحصار نیست مگر اینکه اشخاص معرفی شده وراثت خود را از متوفی انکار کنند که در اینجا ذینفع ناچار به ارائه دلیل وراثت است، ولی برای سایر نمایندگان نظیر ولی و قیم یا امین و مدیر ترکه ارائه مدرک ضرورت دارد و نمیتوان به صرف معرفی عملیات را به جریان انداخت چون محتمل است که معرفی این افراد با تبانی محکوم له انجام شده باشد. گاهی فوت م. ع. باعث تعطیلی همیشگی حکم میشود؛ مثلاً در الزام فوت ممکن است گاه به صورت حقیقی انجام شود و گاه فرضی. اگر فوت م. ع. قبل از صدور اجرائیه باشد اجرائیه علیه وراث صادر میشود ولی اگر فوت بعد از صدور اجرائیه و قبل از ده روز مهلت آن باید اجرائیه به وراث مجدد ابلاغ شود تا وراث از معافیت ده روزه حق الاجرا بهره ببرند. اگر فوت بعد از ده روز باشد اخطاریه صادر و به وراث ابلاغ میشود. جواز توقیف اموال متوفی قبل از معرفی ورثه به جهت جلوگیری از حیف و میل اموال است. فوت م. ع. موجب توقف عملیات اجرایی میشود مگر وقتی که اجرای حکم قائم به شخص باشد؛ مثل طلاق و تمکین که اجرای حکم منتفی می شود و یا وقتی که متعهد نقاش متبحری است و وراث فاقد آن تبحر باشند. ۱. ماده ۳۷۴ قانون امور حسبی مصوب ۱۳۱۹ بیان می دارد: در صورتی که ورثه بخواهند ملک غیر منقولی که به نام مورث ثبت شده است به نام آنها ثبت گردد باید تصدیق انحصار وراثت یا رونوشت آخرین خبری که از حیات او رسیده است مدتی گذشته باشد که عادتاً چنین شخصی زنده نمی ماند.