انحصار وراثت

انحصار وراثت انحصار وراثت یکی از اصطلاحات علم حقوق و به معنای تعیین تکلیف میراث هرکس پس از فوت است. رسیدگی به این امر از سوی مرجع قانونی و با رعایت تشریفات مقرر در قانون را «انحصار وراثت» و رای صادر شده را «تصدیق یا گواهی انحصار وراثت» می‌نامند. بعد از مشخص کردن قانونی ورثه است که وارثان حق دارند اموال شخص فوت شده را مطابق با سهم قانونی خود تقسیم کنند. مرجعی که باید برای گرفتن گواهی و تصدیق انحصار وراثت به آن مراجعه شود، شورای حل اختلاف است. تعریف در اثر فوت انسان اموال او به طور قهری به وراث او منتقل می‌شود، اما به منظور این که وراث بتوانند سهم الارث خود را مطالبه و در آن تصرف کنند، ابتدا لازم است وارث منحصر بودن ایشان و سهم الارث هر یک از ایشان در دادگاه بررسی و اثبات گردد. در این خصوص دادگاه پس از رسیدگی، گواهی‌نامه‌ای به نام تصدیق انحصار وراثت صادر می‌نماید که در اختیار اشخاص ذی‌نفع قرار خواهد گرفت. انحصار وراثت در حقوق عبارت است از معلوم نمودن تعداد وراث متوفی توسط مراجع ذی صلاح. [۱] طاهری، مسعود، انصاری، محمد علی، دانشنامه حقوق خصوصی، ج۱، ص۴۷۲، تهران، انتشارات محراب فکر، ۱۳۸۴، چاپ اول. صدور گواهی در حقوق ایران مقررات مربوط به انحصار وراثت در قانون تصدیق انحصار وراثت مصوب ۱۳۰۹ و قانون امور حسبی آمده است. (در صورت وجود تضاد میان این دو قانون، قانون امور حسبی اجرا می‌شود چون قانون موخر ناسخ قانون مقدم است.) اشخاصی که می‌توانند تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت نمایند: هر یک از وراث و اشخاص ذی‌نفع در ترکه می‌توانند درخواست صدور گواهی انحصار وراثت کنند. البته اشخاص ذی‌نفع حتی در صورت وجود ورثه نیز می‌توانند درخواست انحصار وراثت کنند؛ مطابق یکی از آرای دیوان عالی کشور (به شماره ۱۳۳۷-۱۳/۸/۲۶ شعبه ۳): (به موجب <a class="artref" href="/ماده/ماده-360-a_raw080610252231">ماده ۳۶۰ قانون امور حسبی</a> علاوه بر ورثه متوفی سایر اشخاص ذی‌نفع هم می‌توانند تصدیق انحصار وراثت نمایند و جمله «اشخاص ذی‌نفع» مذکور در این ماده اختصاص به مورد متوفی بلاوارث ندارد.) [۲] باختر، احمد، قانون امور حسبی در رویه قضایی، ص۳۹۳، تهران، انتشارات جنگل، ۱۳۸۶، چاپ اول. اشخاص ذی‌نفع در ترکه از جمله اشخاص ذی‌نفع در ترکه، غیر از وراث، عبارتند از: [۵] شهیدی، مهدی، ارث، ص۲۷۱، تهران، انتشارات مجد، ۱۳۸۷، چاپ هفتم. ۱- طلبکار متوفی، به منظور تشخیص رسمی وراث برای گرفتن سهم ایشان از بدهی متوفی که به نسبت سهم الارث بر عهده آنان قرار می‌گیرد. ۲- وصی در مواردی که تعیین وراث برای تنفیذ و اجرای وصایای متوفی لازم است. ۳- موصی‌له به خاطر حقی که نسبت به موصی به پیدا می‌کند، در مواردی که تنفیذ وصیت مزبور از سوی وراث لازم است. ۴- شخصی که از اثبات وراثت شخص دیگری منتفع می‌گردد می‌تواند درخواست انحصار وراثت بدهد. مثل کسی که مالی از ترکه را از وراث خریده است. مرجع قضایی صالح مطابق قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه صالح برای رسیدگی به تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت، دادگاه عمومی است که با لحاظ ماده ۲ قانون تصدیق انحصار وراثت مصوب مهر ماه ۱۳۰۹ (ماده ۲ـ شخص یا اشخاص مزبور باید برای تحصیل تصدیق وراثت‌ و عده وراث تقاضای کتبی به یکی از محاکم صلح محل اقامت ‌دایمی متوفی یا محاکم بدایتی که وظایف صلحیه را، انجام می‌دهد تقدیم کند؛ در صورتی که محل اقامت دایمی متوفی در خارج از مملکت باشد به یکی از محاکم صلح تهران باید مراجعه شود.) در بین دادگاههای عمومی ایران، دادگاه عمومی اقامتگاه دایمی متوفی و در صورتی که اقامتگاه دایمی متوفی در خارج از کشور باشد، هر یک از دادگاه‌های عمومی تهران، دادگاه صالح به رسیدگی می‌باشد. باید توجه داشت که محل وقوع ترکه متوفی تاثیری در صلاحیت دادگاه ندارد. درخواست صدور گواهی برای شروع به رسیدگی در مورد تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت مطابق ظاهر ماده ۳۶۰ ق. ا. ح (منظور از ق. ا. ح قانون امور حسبی می‌باشد. <a class="artref" href="/ماده/ماده-360-a_raw080610252231">ماده ۳۶۰ قانون امور حسبی</a> مقرر داشته است: «در صورتی که وراث متوفی یا سایر اشخاص ذی‌نفع بخواهند تصدیق انحصار وراثت تحصیل کنند درخواست‌نامه کتبی مشتمل بر نام و‌ مشخصات درخواست‌کننده و متوفی و ورثه و اقامتگاه آنها و نسبت بین متوفی و وارث تنظیم نموده به دادگاه تسلیم می‌نماید».) فقط تنظیم درخواست نامه لازم است اما در عمل درخواست مزبور با تنظیم و تسلیم دادخواست به عمل می‌آید. دادخواست مزبور باید دربردارنده نام و مشخصات درخواست کننده و متوفی و ورثه ‌باشد و نسبت بین ایشان و متوفی و اقامتگاه آنان را مشخص معین کند. [۶] <a class="artref" href="/ماده/ماده-360-a_raw080610252231">ماده ۳۶۰ قانون امور حسبی</a>. ادامه مطلب را با لمس instant view ببینید. Add a comment بختیار سید نظامی 1 دستور العمل معاون اول رئیس قوه قضاییه در خصوص ساماندهی و تسریع فرایند رسیدگی به انحصار ورثه و تحریر ترکه دستور العمل شماره ٩٠٠٠/٢/۴٠۵۵/١٠٠٠ مورخ ١۴٠٠/١١/٢٧ معاون اول رئیس قوه قضاییه در خصوص ساماندهی و تسریع فرایند رسیدگی به انحصار ورثه و تحریر ترکه اینجا را ببینید. #تحریر_ترکه 1 comment بختیار سید نظامی