دکترین
تاریخ فلسفه حقوق (14)
تاریخ فلسفه حقوق (14)
نویسندگان:
جواد واحدی
منبع:
کانون وکلا 1335 شماره 50
حوزههای تخصصی:
حوزههای تخصصی حقوق کلیات فلسفه حقوق
حوزههای تخصصی حقوق کلیات تاریخ حقوق
دریافت مقاله
آرشیو
آرشیو شمارهها:
۱۵۴
سال ۱۳۸۷ (۱)
- کانون وکلا 1387 شماره 200 و 201
سال ۱۳۸۶ (۲)
- کانون وکلا 1386 شماره 198 و 199
- کانون وکلا 1386 شماره 196 و 197
سال ۱۳۸۵ (۲)
- کانون وکلا 1385 شماره 194 و 195
- کانون وکلا 1385 شماره 192 و 193
سال ۱۳۸۴ (۳)
- کانون وکلا 1384 شماره 191
- کانون وکلا 1384 شماره 190
- کانون وکلا 1384 شماره 188 و 189
سال ۱۳۸۳ (۲)
- کانون وکلا 1383 شماره 186 و 187
- کانون وکلا 1383 شماره 184 و 185
سال ۱۳۸۲ (۲)
- کانون وکلا 1382 شماره 183
- کانون وکلا 1382 شماره 180 و 181
سال ۱۳۸۱ (۳)
- کانون وکلا 1381 شماره 177
- کانون وکلا 1381 شماره 178 و 179
- کانون وکلا 1381 شماره 176
سال ۱۳۸۰ (۴)
- کانون وکلا 1380 شماره 175
- کانون وکلا 1380 شماره 174
- کانون وکلا 1380 شماره 173
- کانون وکلا 1380 شماره 172
سال ۱۳۷۹ (۱)
- کانون وکلا 1379 شماره 171
سال ۱۳۶۹ (۲)
- کانون وکلا 1369 شماره 152 و 153
- کانون وکلا 1369 شماره 150 و 151
سال ۱۳۶۸ (۱)
- کانون وکلا 1368 شماره 148 و 149
سال ۱۳۵۷ (۲)
- کانون وکلا 1357 شماره 142
- کانون وکلا 1357 شماره 143 و 144 و 145
سال ۱۳۵۶ (۳)
- کانون وکلا 1356 شماره 141
- کانون وکلا 1356 شماره 139 و 140
- کانون وکلا 1356 شماره 138
سال ۱۳۵۵ (۲)
- کانون وکلا 1355 شماره 136 و 137
- کانون وکلا 1355 شماره 134
سال ۱۳۵۴ (۳)
- کانون وکلا 1354 شماره 133
- کانون وکلا 1354 شماره 132
- کانون وکلا 1354 شماره 131
سال ۱۳۵۳ (۳)
- کانون وکلا 1353 شماره 128 و 129
- کانون وکلا 1353 شماره 127
- کانون وکلا 1353 شماره 126
سال ۱۳۵۲ (۴)
- کانون وکلا 1352 شماره 125
- کانون وکلا 1352 شماره 124
- کانون وکلا 1352 شماره 123
- کانون وکلا 1352 شماره 122
سال ۱۳۵۱ (۳)
- کانون وکلا 1351 شماره 121
- کانون وکلا 1351 شماره 120
- کانون وکلا 1351 شماره 119
سال ۱۳۵۰ (۲)
- کانون وکلا 1350 شماره 118
- کانون وکلا 1350 شماره 116 و 117
سال ۱۳۴۸ (۴)
- کانون وکلا 1348 شماره 115
- کانون وکلا 1348 شماره 114
- کانون وکلا 1348 شماره 113
- کانون وکلا 1348 شماره 112
سال ۱۳۴۷ (۳)
- کانون وکلا 1347 شماره 110 و 111
- کانون وکلا 1347 شماره 109
- کانون وکلا 1347 شماره 108
سال ۱۳۴۶ (۴)
- کانون وکلا 1346 شماره 107
- کانون وکلا 1346 شماره 106
- کانون وکلا 1346 شماره 105
- کانون وکلا 1346 شماره 104
سال ۱۳۴۵ (۳)
- کانون وکلا 1345 شماره 103
- کانون وکلا 1345 شماره 102
- کانون وکلا 1345 شماره 101
سال ۱۳۴۴ (۶)
- کانون وکلا 1344 شماره 100
- کانون وکلا 1344 شماره 99
- کانون وکلا 1344 شماره 98
- کانون وکلا 1344 شماره 97
- کانون وکلا 1344 شماره 96
- کانون وکلا 1344 شماره 95
سال ۱۳۴۳ (۶)
- کانون وکلا 1343 شماره 94
- کانون وکلا 1343 شماره 93
- کانون وکلا 1343 شماره 92
- کانون وکلا 1343 شماره 91
- کانون وکلا 1343 شماره 90
- کانون وکلا 1343 شماره 89
سال ۱۳۴۲ (۶)
- کانون وکلا 1342 شماره 88
- کانون وکلا 1342 شماره 87
- کانون وکلا 1342 شماره 86
- کانون وکلا 1342 شماره 85
- کانون وکلا 1342 شماره 84
- کانون وکلا 1342 شماره 83
سال ۱۳۴۱ (۴)
- کانون وکلا 1341 شماره 82
- کانون وکلا 1341 شماره 81
- کانون وکلا 1341 شماره 80
- کانون وکلا 1341 شماره 79
سال ۱۳۴۰ (۴)
- کانون وکلا 1340 شماره 78
- کانون وکلا 1340 شماره 77
- کانون وکلا 1340 شماره 76
- کانون وکلا 1340 شماره 75
سال ۱۳۳۹ (۵)
- کانون وکلا 1339 شماره 74
- کانون وکلا 1339 شماره 73
- کانون وکلا 1339 شماره 72
- کانون وکلا 1339 شماره 71
- کانون وکلا 1339 شماره 70
سال ۱۳۳۸ (۵)
- کانون وکلا 1338 شماره 69
- کانون وکلا 1338 شماره 67 و 68
- کانون وکلا 1338 شماره 66
- کانون وکلا 1338 شماره 65
- کانون وکلا 1338 شماره 64
سال ۱۳۳۷ (۶)
- کانون وکلا 1337 شماره 63
- کانون وکلا 1337 شماره 62
- کانون وکلا 1337 شماره 61
- کانون وکلا 1337 شماره 60
- کانون وکلا 1337 شماره 59
- کانون وکلا 1337 شماره 58
سال ۱۳۳۶ (۶)
- کانون وکلا 1336 شماره 57
- کانون وکلا 1336 شماره 56
- کانون وکلا 1336 شماره 55
- کانون وکلا 1336 شماره 54
- کانون وکلا 1336 شماره 53
- کانون وکلا 1336 شماره 52
سال ۱۳۳۵ (۵)
- کانون وکلا 1335 شماره 51
- کانون وکلا 1335 شماره 50
- کانون وکلا 1335 شماره 49
- کانون وکلا 1335 شماره 48
- کانون وکلا 1335 شماره 47
سال ۱۳۳۴ (۶)
- کانون وکلا 1334 شماره 46
- کانون وکلا 1334 شماره 45
- کانون وکلا 1334 شماره 44
- کانون وکلا 1334 شماره 43
- کانون وکلا 1334 شماره 42
- کانون وکلا 1334 شماره 41
سال ۱۳۳۳ (۴)
- کانون وکلا 1333 شماره 40
- کانون وکلا 1333 شماره 39
- کانون وکلا 1333 شماره 38
- کانون وکلا 1333 شماره 37
سال ۱۳۳۲ (۷)
- کانون وکلا 1332 شماره 36
- کانون وکلا 1332 شماره 35
- کانون وکلا 1332 شماره 34
- کانون وکلا 1332 شماره 33
- کانون وکلا 1332 شماره 32
- کانون وکلا 1332 شماره 31
- کانون وکلا 1332 شماره 30
سال ۱۳۳۱ (۷)
- کانون وکلا 1331 شماره 29
- کانون وکلا 1331 شماره 28
- کانون وکلا 1331 شماره 27
- کانون وکلا 1331 شماره 26
- کانون وکلا 1331 شماره 25
- کانون وکلا 1331 شماره 24
- کانون وکلا 1331 شماره 23
سال ۱۳۲۹ (۸)
- کانون وکلا 1329 شماره 20 و 21 و 22
- کانون وکلا 1329 شماره 18 و 19
- کانون وکلا 1329 شماره 16 و 17
- کانون وکلا 1329 شماره 15
- کانون وکلا 1329 شماره 14
- کانون وکلا 1329 شماره 13
- کانون وکلا 1329 شماره 12
- کانون وکلا 1329 شماره 11
سال ۱۳۲۸ (۲)
- کانون وکلا 1328 شماره 10
- کانون وکلا 1328 شماره 9
سال ۱۳۲۷ (۸)
- کانون وکلا 1327 شماره 8
- کانون وکلا 1327 شماره 7
- کانون وکلا 1327 شماره 6
- کانون وکلا 1327 شماره 5
- کانون وکلا 1327 شماره 4
- کانون وکلا 1327 شماره 3
- کانون وکلا 1327 شماره 2
- کانون وکلا 1327 شماره 1
چکیده
متن
باین نحو،مسئلهء آزادی اراده،که آنهمه فلاسفه را بخود مشغول داشته بود، تقریبا از قلم افتاده با یک این همانی ساده حذف گردیده است.ولی،بعقیدهء هگل، آزادی که در صور خارجی حقوق تحقق یافته کامل نیست؛باین جهت است که آزادی بخویش باز میگردد و همان اخلاق(وجدان اخلاقی)یا درون ذات تکلیف م. ب. که آن نیز بنوبهء خود غیر محقق و غیر کافی است.به پیروی از همان دیالکتیک،در پی این برابر نهاد باید با هم نهاد بیاید و باین ترتیب رسوم و آداب1و مبحث آداب2برون ذاتی بدست میآید.
اصطلاح اخیر،در زبان هگل،دارای معنای زندگی اخلاقی واقعی،تحقیقی و تألیفی از مدارج مجرده حقوق و اخلاق م. ب..در اینجا(یعنی در مبحث رسوم و آداب) سه شکل تشکیلات وجود دارد:خانوده3،مجتمع مدنی4و دولت5.
هیچکس،قبل از هگل،باین صراحت،دولت و مجتمع را از هم تفکیک نکرده است.باینمعنی که،وی،مجتمع را همچون شکلی از تشکیلات خود بخودی و دولت را همانند شکلی از موسسات حقوقی خاص معرفی میکند.معذلک،این فیلسوف،بسیاری از خصائص حقوقی را،اشتباها،به مجتمع نسبت میدهد.
هگل،مانند شلینگ،مداحی مبالغهآمیزی از دولت میکند.دولت،بعقیدهء وی، عالیترین درجهء نفس برون ذاتی است؛دولت نفس است که بیدار میشود در صورتیکه،در حالت طبیعی،خفته بنظر میرسد؛و بالاخره،دولت بروز عالی آزادی است.فوق دولت جز مطلق وجود ندارد؛و از اینجا نتیجهء مهمی بدست میآید که مساوات دول باشد:بالاتر از آنها هیچ مرجع قضاوت بشری نمیتواند وجود داشته باشد.
باین ترتیب،هگل،بتوجیه سیستماتیک جنگ مبادرت میکند:چون اختلافات موجود بین دول را نمیتوان بوسیلهء یک مرجع عالی قضائی هموار و تنظیم نمود،در آخرین تحلیل،باید آنها را بوسیلهء جنگ،که نوعی قضاوت آسمانی است،حل نمود.
در این خصوص،هگل،حکمت شیلر شاعر را که بموجب آن:«تاریخ عالم دادگاه عالم است»،با کمی مبالغه در معنای آن،میپذیرد باین معنی که:ملل احکام صحیح خود را از تاریخ دریافت میدارند.
بنابراین،هگل،امکان تهاجم غیر عادلانه یا استیلای نامشروع را نمیپذیرد. وی میگوید:در جنگ کسی پیروز است که باید پیروز شود و هر ملتی دارای سرنوشت و دولتی است که استحقاق آنرا دارد.
(1)- sel srueom
(2)- l ' sohte
(3)- al ellimaf
(4)- al eteicos
(5)- l ' tate
روح دنیا مافوق ارواح دول خصوصی قرار دارد و احکام غیر قابل فسخ خود را در مورد آنان صادر میکند.
روح عالم در خلال دول خصوصی توسعه یافته گاه ملتی و گاه ملت دیگر را بعنوان نماینده و قائممقام خود معرفی مینماید.دولتی که،در یک زمان معین،نمایندهء روح عالم است اساس عصر م. ب..
هگل چهار قسم دولت شماره میکند که متوالیا،بهمان ترتیب،معرف پیشرفت روح عالم میباشند و عبارتند از:دولت شرق،دولت یونان،دولت رم و دولت آلمان یعنی پروس.باین ترتیب،بعقیدهء هگل،ایدآل نهائی در دولت آلمان و، بالاخره،در دولت سلطنتی پروس تحقق یافته؛در حالیکه هیچگونه مأموریت کلی تاریخی برای ایطالیا،انگلستان و فرانسه قائل نیست.
خصیصهء خوشبینی و بالنتیجه محافظهکار هگل ویرا مورد الطاف زیاد قرار داد بطوریکه مدتی،فلسفهء وی،فلسفهء رسمی دولت پروس شد.خود فیلسوف نیز، پس از تبدیل و تبدلات مختلف،در دانشگاه برلن صاحب کرسی استادی گردید و از آنزمان،در میان تحسین قریب باتفاق مردم،همچون داور عالی فلسفه،تا سال 1831 یعنی سال وفاتش،مرجع قرار گرفت.
ولی خصیصهء رسمی فلسفهء هگل،که موقة عامل پیشرفت وی بود،بعدها، بخصوص از 1841 یعنی سال انقالابات و بحرانهای سیاسی عمومی،تا حدی ویرا از اعتبار انداخت. در خاتمه تذکر دهیم که فلسفهء هگل،بدون شک،بصورت یک ایدالیسم (مسلک اصالت عقل)تجلی میکند ولی،در حقیقت،این همانی حقیقت و ایدهآل بوده بالنتیجه،رئالیسم1(مسلک اصالت حقیقت)نیز م. ب..باین جهت،اگر از قلب فلسفهء هگل،حتی سیستمهای مادی خارج شده نباید اسباب تعجب گردد.بعنوان مثال، مارکس2،از فلسفهء وی مفهوم جبر تاریخی را بیرونکش کرد و این جبر را بمعنای محدود جبر اقتصادی گرفت(مادیگری تاریخی)3.
مسلک تاریخی حقوقی4یا مکتب تاریخی حقوق5
بر خلاف مکتبهائی که در فوق شرح کردیم،هدف مستقیم این مکتب،که ما آنرا مسلک تاریخی حقوقی مینمائیم(و باتفاق آنرا مکتب تاریخی حقوق نامیدهاند)، نه فلسفی است نه سیاسی؛بلکه منظور آن یکسره علمی است و یا میخواهد اینطور باشد. البته این موضوع مانع این نیست که نظریههای آن مربوط ببعضی اصول فلسفی و برنامههای سیاسی بازگشت سلطنت(رستوراسیون)6بشود.
(1)- el emsilaer
(2)- lrak xram
(3)- emsikairetam euqirotsih
(4)- l ' emsicirotsih euqidiruj
(5)- l ' eloee euqirotsih
(6)- al noitaruatser
ریشهء این مکتب خود مبین امر فوق است؛چه در عین اینکه بعضی فرمولهای خود را از نظریههای شلینگ و هگل اتخاذ میکند از عکسالعمل علیه انقلاب کبیر فرانسه نیز الهام میگیرد.
یکی از ملهمان آن ادموند بورک1انگلیسی(1797-1729)است که،در کتاب تفکرات دربارهء انقلاب در فرانسه2،شجاعانه از نظریههای حقوق طبیعی(بخصوص از آن روسو)،که ملهم عمل مجلس مؤسسان بودند رو گردانیده از اصل پیوستگی تاریخی دفاع میکند.بعقیدهء این نویسنده،اساس تشکیلات سیاسی بر روی تاریخ و سنن ملی قرار دارد. بنابراین،اگر بخواهیم آنها را بطور ناگهانی،بوسیلهء استدلالهای مجردی که جنبهء کلی دارند تغییر دهیم،مرتکب اشتباه بزرگی شدهایم.باین ترتیب وی بانتقاد«اعلامیه حقوق بشر و عضو جامعه»پرداخته آنرا چنین تعریف میکند:«خلاصهای از هرج و مرج»3.
پین4(1809-1737)،با دفاع از اصول انقلاب فرانسه،به بورک پاسخ داد.وی،قبلا،از اصول انقلاب آمریکا نیز دفاع کرده بود.این شخص،که در انگلستان متولد شده بود،فعالیتهای سیاسی خویش را،که همراه با حوادث مختلفی بوده است، در فرانسه و آمریکا انجام داد.کمی بعد،از افکاری شبیه بافکار بورک،بوسیلهء متفکرین ایطالیائی بخصوص وین سنز و کوکو5(بحث تاریخی در خصوص انقلاب ناپل، 1801)6دفاع شد.
ولی بورک تقریبا یک ملهم و یا پیشقدم مکتب تاریخی حقوق بیش نبوده رؤسای حقیقی و بنا گذاران واقعی آن سه نفر حقوقدان عالیقدر آلمانی(کشوری که بخصوص نضج این مکتب در آن بود)بنام هوگو،ساوینی و پوچا میباشند.
(1)- .ekrub-dnomde
(2)- noitcelfer no eht noitulover ni ecnarf
(3)-انتقادی بهمین درجه شدت، گرچه بر روی اصولی دیگر پایه گرفته،بوسیلهء پنتام صورت گرفته است.
(4)- eht eniap
(5)- osnecniv .ocouc
(6)- oiggas ocirots allus enoitulovir id ilopan
تبلیغات
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
