دکترین
تحلیل «جهل» مؤثر بر تحقق شبهه دارئه کیفر در نظام تقنینی و قضایی ایران (مقاله علمی وزارت علوم)
تحلیل «جهل» مؤثر بر تحقق شبهه دارئه کیفر در نظام تقنینی و قضایی ایران (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: عرفان خرمی عراقی سودابه رضوانی اعظم مهدوی پور
منبع: دیدگاه های حقوق قضایی بهار 1401 شماره 97
چکیده
در نظام های کیفری جعل «فرض آگاهی بر حکم قانونی» و ارزش اثباتی آن به دلیل استثناهای نسبتاً فراوان و نقض عدالت و انصاف، کارکرد عامّ خود را از دست داده است. در قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به دلیل ارتباط بین جهل با مقوله دیگری با عنوان «شبهه»، انعطاف بیشتری در برابر پذیرش جهل به عنوان عذر قانونی به چشم می خورد. با این حال، معیار روشنی برای تشخیص موارد تأثیر جهل بر شبهه دارئه در مواد 120 و 121 ق.م.ا مقرّر نشده است.همچنین، در برخی منابع فقهی، جهل یکی از موانع مسئولیت کیفری عنوان شده است، امّا در شرایط مسموع بودن ادعای جهل، یعنی جنبه ثبوتی، اختلاف نظرهایی وجود دارد. نقش مؤلفه هایی مانندِ:«ملتفت نبودن به وجود حکم قانونی»،«فرصت و امکان متعارف برای تحصیل علم»،«استفسار و تلاش برای دریافت حکم صحیح قانونی» و «ابتنایِ باور مرتکب بر اسباب معقول» در تعیین شرایط «جهلِ بخشوده شده» قابل ملاحظه است.قائلان پذیرش ادعای جهل به عنوان شبهه دارئه نیز، از حیث اثباتی، معیارهای گوناگونی مانند «تقصیری نبودن» یا «صادقانه یا منطقی بودن باور مرتکب» و یا «غیرقابل اجتناب بودن جهل» را مطرح نموده و اغلب فقها نیز عذر شرعی محسوب شدن جهل را شرط دانسته اند.آنچه به عنوان نتیجه از پژوهش حاصل می شود آن است که تحقّق معذوریت عرفی که ناشی از توجه به کرامت ذاتی انسان است، روح تسامح کیفری و عدول از رویکرد سزاگرایی را در قانون مجازات اسلامی1392 می پروراند.
موارد مرتبط 39
آرای مرتبط 19
-
رأی
هماستناد
تحقق بزه توهین
ماده 120 ق.م
-
رأی
هماستناد
رای شماره 140231390003148481 مورخ 1402/12/01 هیات تخصصی مالیاتی، بانکی دیوان عدالت اداری
ماده 120 ق.م
-
رأی
هماستناد
ابطال اسناد جعلی و احقاق حقوق مالکیت؛ محکومیت متهمان به کلاهبرداری و جعل اسناد در انتقال غیرقانونی ملک
ماده 120 از ق. م اسلامی مصوب 1392 و رعایت اصل برائت موضوع اصل 37 ق اساسی حکم
-
رأی
هماستناد
شبهه در شرایط مسئولیت کیفری
ماده 120 ق.م
-
رأی
هماستناد
تعیین جزای نقدی در تعدد جرم انتقال مال غیر
ماده 120 ق.م
-
رأی
هماستناد
شرکت در نزاع دسته جمعی منجر به قتل
ماده 120 ق.م
-
رأی
هماستناد
وضعیت اعتبار ماده 3 قانون وصول برخی از درآمد های دولت و مصرف آن در موارد معین
ماده 120 ق.م
-
رأی
هماستناد
رابطه نامشروع دون زنا از طریق مکالمه تلفنی و ارسال پیامک در شبکه های اجتماعی
ماده 120 ق.م
-
رأی
هماستناد
تحقق بزه توهین
ماده 120 ق.م
-
رأی
هماستناد
رابطه نامشروع دون زنا از طریق مکالمه تلفنی و ارسال پیامک در شبکه های اجتماعی
ماده 120 ق.م
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 120 از ق . م اسلامی مصوب 1392 و رعایت اصل برائت موضوع اصل 37 ق اساسی حکم
-
رأی
هماستناد
وضعیت اعتبار ماده 3 قانون وصول برخی از درآمد های دولت و مصرف آن در موارد معین
ماده 120 ق.م
-
رأی
هماستناد
شبهه در شرایط مسئولیت کیفری
ماده 120 ق.م
-
رأی
هماستناد
(شمول مالیات به درآمد نقدی و یا غیر نقدی اشخاص بصورت بلاعوض، محاباتی یا جایزه)
ماده 120 ق.م
-
رأی
هماستناد
رای شماره ۳۵۵ مورخ ۱۴۰۱/۰۵/۳۱ هیأت تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری(موضوع شکایت و خواسته : ابطال تبصره ماده ۱۳ و بند ۳ ماده ۹ آیین نامه اجرایی نحوه صدور تمدید پروانه کسب موضوع ماده ۱۲ قانون نظام صنفی- ابطال بخشنامه شماره ۱۳۳۵۳۷/۶۰ مورخ ۲۹/۰۵/ ۱۳۹۹ وزارت صنعت، معدن و تجارت)
مواد 120 و 121 قانون مدنی امکان صدور و یا تمدید پروانه کسب وجود نداشته و چنان چه
-
رأی
هماستناد
رای شماره 355 مورخ 1401/05/31 هیات تخصصی صنایع و بازرگانی دیوان عدالت اداری
مواد 120 و 121 قانون مدنی امکان صدور و یا تمدید پروانه کسب وجود نداشته و چنان چه
-
رأی
هماستناد
رجوع مالک از اذن در احداث بنا در ملک خود
ماده 120 و 504 قانون مدنی این است که اذن احداث بنا در ملک
-
رأی
هماستناد
رجوع مالک از اذن در احداث بنا در ملک خود
ماده 120 و 504 قانون مدنی این است که اذن احداث بنا در ملک
-
رأی
هماستناد
نوع انشاء رأی در محق نبون خواهان
قانون مدنی و ماده 120
نظریات مشورتی 2
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/7491 مورخ 1374/11/28 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 120 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
تعیین جزای نقدی در تعدد جرم انتقال مال غیر
ماده 120 ق.م
نشستهای قضایی 6
-
نشست قضایی
هماستناد
خلع ید در فرض اذن متصرف در احداث بنا
ماده 120 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
احداث بنای مجدد پس از تخریب در ملکی که قبلاً با اجازه مالک در آن بنا احداث شده است.
ماده 120 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
احراز کفایت تحقیقات و صدور قرار ختم تحقیقات مقدماتی
ماده 120 ق.م
-
نشست قضایی
هماستناد
اذن مالک در احداث بنا و رجوع از آن
ماده 120 قانون مدنی تصریح شده است:«اگر صاحب دیوار به همسایه اذن دهد که بر
-
نشست قضایی
هماستناد
امکان خلع ید و مطالبه اجرت المثل از ملک موقوفه
ماده 120 قانون مدنی می توان گفت: از آنجایی که بنیاد در طی مدت زمان طولانی
-
نشست قضایی
هماستناد
رجوع صاحب ملک از اذن خود پس از احداث بنای همسایه بر روی ستون دیوار او
ماده 120 قانون مدنی
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 120 — قانون مدنی
مواد 120 و 121 ق.م
دکترین 10
-
مقاله
هماستناد
قلمروی جرایم مشمول بعد اثباتی قاعده درأ در حقوق کشورهای اسلامی با نگاهی به آموزه های فقهی (مقاله علمی وزارت علوم)
ماده 120 ق.م
-
مقاله
هماستناد
شرط نتیجه منفی (مقاله علمی وزارت علوم)
مواد 120، 448، 454، 460، 474، 500، 509، 679، 793 و 959 ق.م از آن قبیل است
-
مقاله
هماستناد
در عقد نکاح به دلیل ماهیت خاصی که بر آن حاکم است
مواد 120، 121، 122، 1125، 1126، 1131، 1132، 1151 و 1152 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
دارد
مواد 120، 121، 122، 1125، 1126، 1131، 1132، 1151 و 1152 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
خلع ید، قلع و قمع اجرت المثل — نظر سوم
ماده 120 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
خلع ید، قلع و قمع اجرت المثل — این گروه معتقد هستند که بنا به
ماده 120 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
خلع ید، قلع و قمع اجرت المثل — این گروه معتقد هستند که بنا به
ماده 120 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
اذن (حقوق): عناصر وجودی و ایجابی
قانون مدنی ، ماده 120
-
مقاله
هماستناد
نکتهٔ فقهی: رجوع از اذن در مورد سرتیر و بنا (اذن (حقوق))
ماده 120 قانون مدنی
-
مقاله
هماستناد
ماده ۱۲۰ قانون مدنی: توضیح واژگان
ماده 120 قانون مدنی
نکتههای مرتبط 1
-
هماستناد
شرکت در نزاع دسته جمعی منجر به قتل
ماده 120 ق.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
