تسلیم برنامه ی زمانی تفصیلی — بدین ترتیب

بعد از ابلاغ مبادله ی) پیمان از سوی کارفرما به پیمانکار که طبق بند (الف) ماده ی موافقت نامه و بند (ب) ماده ی ۲۸ شرایط عمومی پیمان انجام می شود، پیمانکار تعهد دیگری نیز بر ذمه ی خود دارد که باید آن را ایفا کند. شرح آن به این صورت است که در بند (ب) ماده ی ۱۸ شرایط عمومی پیمان آمده است: پیمانکار متعهد است که سازمان روش اجرا و برنامه ی زمانی تفصیلی اجرای کار را طبق نظر مهندس مشاور بر ساس نقشه های موجود و برنامه ی زمانی کلی تهیه کند و ظرف یک ماه از تاریخ مبادله ی پیمان، یا هر مدت دیگری که در اسناد و مدارک پیمان تعیین شده است، تسلیم مهندس مشاور کند تا پس از اصلاح و تصویب کارفرما برای اجرا به پیمانکار ابلاغ شود. اگر در اسناد و مدارک پیمان جزییاتی برای چگونگی تهیه ی برنامه ی زمانی تفصیلی و بهنگام کردن آن تعیین شده باشد، پیمانکار ملزم به رعایت آن است. با این وصف بعد از مبادله ی پیمان وظیفه یا تعهد کارفرما تعیین تاریخ تحویل زمین (کارگاه) ظرف یک ماه به پیمانکار است و از طرف دیگر تعهد پیمانکار تسلیم آن به مهندس مشاور ظرف همان مدت جهت تصویب کارفرماست. مگر این که در سایر اسناد پیمان مدت دیگری پیش بینی شده باشد. لذا، چنانچه در سایر اسناد پیمان مدتی برای تسلیم برنامه ی زمانی تفصیلی پیش بینی نشده باشد، طبق پیمانکار یک ماه فرصت تسلیم برنامه ی زمانی تفصیلی را به مهندس مشاور دارد. برنامه ی زمانی اجرای کار در ماده ی ۵ شرایط عمومی پیمان به صورت زیر تعریف شده است: الف) برنامه ی زمانی کلی برنامه ای است که در آن زمانبندی کلی کارهای مورد پیمان حسب ماه، منعکس گشته و در اسناد و مدارک پیمان درج شده است. ب برنامه ی زمانی تفصیلی برنامه ای است که زمانبندی فعالیتهای مختلف کارهای موضوع پیمان به تفصیل و در چارچوب برنامه زمانی کلی، در آن آمده است. از این رو در اعمال بند ( ب) ماده ی ۱۸ شرایط عمومی پیمان پیمانکار باید نقشه های موجود و نیز برنامه ی زمانی کلی را اساس برنامه ی زمانی تفصیلی خود قرار دهد تا سازمان و روش اجرای کار با واقعیت های موجود منطبق باشد وگرنه ممکن است در اثر تهیهی برنامه ی زمانی تفصیلی غیر واقعی، اجرای کار را بر خود دشوار و ناممکن سازد. البته، چون برنامه ی زمانی تفصیلی ابتدا باید به مهندس … و او نیز اصلاحات لازم را معمول دارد، لذا مهندس … ی زمانی تفصیلی غیرواقعی و واجد اشتباه پیمانکار را اصلاح کند تا برنامه ی زمانی تفصیلی به واقعیت نزدیک شود. به علاوه چون کارفرما نیز به هر حال باید برنامه ی زمانی مذکور را تصویب و به پیمانکار ابلاغ کند، می تواند با اعمال نظرات خود، اشتباهات احتمالی پیمانکار و مهندس … را اصلاح کند. با این حال، ممکن است برای تهیه ی برنامه ی زمانی تفصیلی جزییات و روش خاصی در دیگر اسناد پیمان پیش بینی شود. در این صورت، پیمانکار مکلف است که جزییات پیش بینی شده را رعایت کند. از اسناد مهم پیمان شرایط خصوصی پیمان است. در ماده ی ۱۸ (ب) شرایط خصوصی پیمان در مورد برنامه ی زمانی تفصیلی پیمان مقرر گردیده: «آخرین مهلت پیمانکار، برای ارائهی برنامه ی زمانی تفصیلی اجرای کار... روز از تاریخ مبادله ی پیمان است. جزییات روش تهیه ی برنامه ی زمانی تفصیلی و بهنگام کردن آن به شرح زیر است. بدین ترتیب، اگر پیمانکار طبق بند (ب) ماده ی ۱۸ شرایط عمومی پیمان سازمان روش اجرا و برنامه ی زمانی تفصیلی اجرای کار را طبق نظر مهندس … بر اساس نقشه های موجود و برنامه ی زمانی کلی تهیه نکند و ظرف یک ماه از تاریخ مبادله ی پیمان یا مدت دیگری که در اسناد و مدارک پیمان تعیین شده است تسلیم مهندس … این تخلف پیمانکار ضمانت اجرایی روشنی در پیمان پیش بینی نشده است. اما باید توجه داشت چون بدون برنامه ی زمانی پیمانکار قادر به انجام کار نیست لذا هر چه در این خصوص تعلل و تأخیر نماید ب. ت. ب. شمارش معکوس آغاز کار پیمان، تأخیرات او غیر مجاز تلقی خواهد شد و در نتیجه می تواند در اعمال بند (ب) ماده ی ۵۰ شرایط عمومی پیمان مبنی بر پرداخت خسارت تأخیر به کارفرما مؤثر واقع شود و چنانچه تأخیرات او به گونه ای از حد مجاز تجاوز کند، می تواند به موجب جز (۲) بند (الف) ماده ی ۴۶) شرایط عمومی پیمان، حق فسخ پیمان برای کارفرما ایجاد کند. جز (۲) بند یاد شده تأخیر در ارائه ی برنامه ی زمانی تفصیلی به مدت بیش از نصف مهلت تعیین شده برای تسلیم آن را از موجبات فسخ پیمان می داند. پس پیمانکار نباید تأخیر داشته باشد. بدیهی است کمتر از نصف مهلت تعیین شده جزو تأخیرات غیر مجاز پیمانکار به شمار می آید ولی بیش از مهلت تعیین شده، خطر فسخ پیمان را در بر دارد. گرچه پیمان، تهیهی برنامه ی زمانی تفصیلی در مهلت تعیین شده از تعهدات مهم پیمانکار است اما در جایی از پیمان پیش بینی نشده که مهندس … چه مهلتی برای اصلاح آن دارد و کارفرما در چه مدتی باید آن را تصویب کرده و به پیمانکار ابلاغ کند. زیرا در عمل مشاهده شده که بسیاری از دعاوی و اختلافات پیمانکار از اینجا ناشی شده که پس از ارائه ی برنامه ی زمانی تفصیلی از طرف پیمانکار به مهندس … یا مهندس … در اصلاح و ابلاغ آن به قدری تعلل و تأخیر نموده اند که باعث تطویل غیر متعارف مدت پیمان شده اند. به نظر می رسد در این خصوص د. ح. پیمانکار جفا شده زیرا، تعیین نکردن مدت مناسب جهت اصلاح و تصویب برنامه ی زمانی تفصیلی توسط مهندس … و کارفرما نه تنها اختلافات پیمان را دامن می زند بلکه موجبات تضییع حقوق پیمانکار را فراهم می نماید. لازم است در این باره هم مهلتی برای مهندس … و کارفرما تعیین شود و هم سانکسیونی برای تأخیر آنان در پیمان منظور گردد وگرنه مسکوت ماندن آنها از عوامل ایجاد اختلاف بین طرفین پیمان خواهد بود. انصاف نیست که در صورت تأخیر پیمانکار در ارائه و تسلیم برنامه ی زمانی تفصیلی، تأخیراتی به عنوان تأخیرات غیر مجاز منظور و حتا شدیدتر از آن، فسخ پیمان نفع کارفرما پیش بینی شود ولی در صورت تأخیر مهندس … و کارفرما در اصلاح و تصویب آن، هیچ مابه ازایی در پیمان به نفع پیمانکار در نظر گرفته نشود. انصاف نیست که در صورت تأخیر پیمانکار در ارائه و تسلیم برنامه ی زمانی تفصیلی، تأخیراتی به عنوان تأخیرات غیر مجاز منظور و حتا شدیدتر از آن، فسخ پیمان نفع کارفرما پیش بینی شود ولی در صورت تأخیر مهندس مشاور و کارفرما در اصلاح و تصویب آن، هیچ مابه ازایی در پیمان به نفع پیمانکار در نظر گرفته نشود.