تنوع و شیاع این اسناد — که وصف مشترک همه آنها عدم دخالت

اسناد عادی تنوع بیشتری از اسناد رسمی دارد اوراق تجارتی مانند برات و سفته و چک قولنامه ها، دفاتر بازرگانی و وصیتنامه ها نامه های خصوصی و دهها گروه دیگر با نامهای مختلف مانند بارنامه ها سهام شرکتها و بیمه نامه ها توده بزرگی از اسناد است درباره تاریخ سند عادی رک ناصر کاتوزیان قانون مدنی در نظم کنونی، ص ۷۹۱ تاریخ سند عادی را هیچ مقام رسمی تأیید نمیکند و با تبانی و به زبان دیگران می توان تاریخ را قبل از تنظیم نهاد؛ چنان که در رویه قضایی نمونه های فراوانی به ویژه در مورد قولنامه های عادی از این گونه تبانی ها دیده می شود و عدالت را به بازی می گیرد. که وصف مشترک همه آنها عدم دخالت مأموران رسمی در تدوین و تنظیم نوشته و احراز تاریخ و اعلامهایی است که در آن آمده و پایه مهم روابط خانوادگی و تجارتی مردم قرار گرفته است. با همه اعتبار و مزایایی که سند رسمی دارد به دلیل تشریفات و هزینه ها و قالبهایی که برای توافق در آنها پیش بینی شده است و میل طبیعی مردم به آزاد زیستن و حفظ اسرار زندگی خصوصی خود و به ویژه گریز از مقدمات و تبعات مالیاتی اسناد رسمی، بیشتر مردم مایلند که برای تنظیم روابط به اسناد عادی روی آورند. قانون مدنی نیز بدین شیاع و تنوع توجه داشته است و به همین جهت به تعریف و بیان شرایط استاد رسمی پرداخته و نسبت به گروه استاد عادی بدین قناعت کرده است که از آن به شیوه ای عام نام ببرد تا مکلفان و مجریان بدانند که هر چه سند رسمی نیست عادی است. به بیان دیگر همه اسناد عادی است، مگر این که مشمول تعریف ماده ۱۲۸۷ ق.م. باشد. ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. که وصف مشترک همه آنها عدم دخالت مأموران رسمی در تدوین و تنظیم نوشته و احراز تاریخ و اعلامهایی است که در آن آمده و پایه مهم روابط خانوادگی و تجارتی مردم قرار گرفته است. با همه اعتبار و مزایایی که سند رسمی دارد به دلیل تشریفات و هزینه ها و قالبهایی که برای توافق در آنها پیش بینی شده است و میل طبیعی مردم به آزاد زیستن و حفظ اسرار زندگی خصوصی خود و به ویژه گریز از مقدمات و تبعات مالیاتی اسناد رسمی، بیشتر مردم مایلند که برای تنظیم روابط به اسناد عادی روی آورند. قانون مدنی نیز بدین شیاع و تنوع توجه داشته است و به همین جهت به تعریف و بیان شرایط استاد رسمی پرداخته و نسبت به گروه استاد عادی بدین قناعت کرده است که از آن به شیوه ای عام نام ببرد تا مکلفان و مجریان بدانند که هر چه سند رسمی نیست عادی است. به بیان دیگر همه اسناد عادی است، مگر این که مشمول تعریف ماده ۱۲۸۷ ق.م. باشد. از میان این گروه پاره ای بعد از تنظیم ثبت می شود مانند وصیتنامه سری و اساسنامه شرکتها و برای تمیز اعتبار سند باید تفاوت ثبت سند و محتوا و امضای آن را در نظر داشت آنچه در ثبت سند آمده رویدادی است که مأمور رسمی تصدیق کرده و در زمره اسناد رسمی درآمده است. ولی ثبت سند عادی به آن رسمیت نمی بخشد، جز مواردی که نزد مأمور رسمی واقع شده است: مانند تاریخ ثبت و امضای کسی آن را ثبت و گاه به مفاد آن اقرار میکند. ۲ در قواعد اثبات فرصت طرح تمام اقسام سند عادی نیست. به ویژه که در بخشهای مختلف حقوق مدنی و تجارت از بسیاری قسمها سخن گفته شده است؛ چنان که قولنامه ها فصلی از کتاب بیع است و اسناد تجارتی بخش مهمی از حقوق تجارت قانون مدنی نیز تنها از دفاتر تجارتی نام می برد و درباره اعتبار و شرایط اسناد دیگر حکمی ندارد. یکی از اقسام ناشناخته اسناد عادی که در مباحث دیگر حقوق و آیین دادرسی مدنی و حقوق تجارت کمتر از آن نام برده می شود و برخلاف ظاهر مهجور خود آثار مهمی در اثبات دارد نامه های خصوصی است که به منظور اخلاقی و سیاسی دیگری غیر از اثبات ۱ به عنوان مثال، وصیتنامه عادی و خود نوشت را بر وصیتنامه رسمی و سری ترجیح می دهند ناصر کاتوزیان، وصیت در حقوق مدنی ایران ش ۱۳۱ و ۱۵۳ چنان که در وصیتنامه سری موصی هنگام تنظیم سند ثبت می نویسد که این وصیتنامه من است همان، ش ۱۶۲. نوشته می شود و گاه در دعاوی مورد استناد قرار می گیرد. پس در بخش اقسام اسناد عادی به تقلید از قانون مدنی به اعتبار دفاتر تجارتی می پردازیم و برای توضیح گوشه ناشناخته ای از اسناد عادی از نامه های خصوصی سخن می گوییم