جهات رد دادرس — ماده ۹۱ ق

جهات رد دادرس به تفکیک در ماده ۹۱ ق.آ.د.م شمارش شده و به طور حصری و نه تمثیلی در این مستند قانونی پیش بینی گشته است. تقریباً میتوان بر آن بود که در همه موارد یاد شده بی طرفی دادرس اگر هم منتفی نباشد ولی دست کم محل تردید است. درست است که اصولاً تردید در بی طرفی دادرس نباید دلیلی برای رد او از رسیدگی به دعوا باشد ۱. ماده ۴۲۳ ق.آ.د.ک.ج سال ۱۳۹۲ : هرگاه دادرس ایراد رد را قبول نکند، مکلف است ظرف سه روز قرار رد ایراد را صادر کند و به رسیدگی ادامه دهد. قرار مذکور ظرف ده روز از تاریخ ابلاغ قابل اعتراض در مرجع صالح است. به این اعتراض خارج از نوبت رسیدگی می شود. ماده ۹۱ ق.آ.د. م : دادرس در موارد زیر باید از رسیدگی امتناع نموده و طرفین دعوا نیز می توانند او را رد کنند. الف - قرابت نسبی یا سببی تا درجه سوم از هر طبقه بین دادرس با یکی از اصحاب دعوا وجود داشته باشد. ب - دادرس قیم یا مخدوم ی. ا. ط. باشد و یا ی. ا. ط. مباشر یا متکفل امور دادرس یا همسر او باشد. ج - دادرس یا همسر یا فرزند او وارث یکی از اصحاب دعوا باشد. د - دادرس سابقاً در موضوع دعوای اقامه شده به عنوان دادرس یا داور یا کارشناس یا گواه اظهار نظر کرده باشد. ه - بین دادرس و ی. ا. ط. و یا همسر یا فرزند او دعوای حقوقی یا جزایی مطرح باشد و یا در سابق مطرح بوده و از تاریخ صدور حکم قطعی دو سال نگذشته باشد. و - دادرس یا همسر یا فرزند او دارای نفع شخصی در موضوع مطروح باشند.». و دادرس را از رسیدگی باز دارد ولی از جهات مقرر در ماده ۹۱ ق.آ.د.م بر می آید که تحقق هر یک از جهات مزبور در بی طرفی دادرس ایجاد تردید میکند حتی اگر به واقع دادرس از چنان شخصیت و استقلال نظری برخوردار باشد که روابطی از این دست، او را از بی طرفی خارج نکند. ⚠ احتیاط: ممکن است آغاز یا پایانِ مطلب در بندِ مجاور باشد. و - دادرس یا همسر یا فرزند او دارای نفع شخصی در موضوع مطروح باشند.». و دادرس را از رسیدگی باز دارد ولی از جهات مقرر در ماده ۹۱ ق.آ.د.م بر می آید که تحقق هر یک از جهات مزبور در بی طرفی دادرس ایجاد تردید میکند حتی اگر به واقع دادرس از چنان شخصیت و استقلال نظری برخوردار باشد که روابطی از این دست، او را از بی طرفی خارج نکند. جهات رد دادرس به این ترتیب است: ۱ - وجود خویشاوندی نسبی یا سببی تا درجه سوم از هر طبقه میان دادرس با یکی از اصحاب دعوا از موجبات رد دادرس است بند الف ماده ۹۱ ق.آ.د. م). ۲ - اگر دادرس قیم یا مخدوم ی. ا. ط. دعوا باشد نمی تواند به دعوا رسیدگی کند. شان قضایی دادرس و موقعیت او ایجاب میکند که او خادم دیگران نباشد. همچنین دادرس اگر تحت قیمومت دیگران باشد، چون فاقد اهلیت است دادرس نمی تواند باشد و بنابراین اصولاً به سمت قضا نیز منصوب نمی گردد. قسمت دوم بند ب ماده ۹۱ ق.آ.د.م ناظر به سمت ی. ا. ط. دعوا به عنوان مباشر یا متکفل امور دادرس یا همسر او است. حتی اگر یکی از اصحاب دعوا مباشر یا متکفل امور همسر دادرس نیز باشد دادرس مشمول جرح و رد قرار می گیرد. اما اگر همسر دادرس قیم یا مخدوم یکی از اصحاب دعوا باشد این وضعیت دادرس را در معرض رد قرار نمی دهد.