دکترین
حاکمیت اراده در فقه امامیه، نظام رومی- ژرمنی و حقوق ایران؛ درآمدی مبنایی- فلسفی (مقاله علمی وزارت علوم)
حاکمیت اراده در فقه امامیه، نظام رومی- ژرمنی و حقوق ایران؛ درآمدی مبنایی- فلسفی (مقاله علمی وزارت علوم)
درجه علمی: نشریه علمی (وزارت علوم)
درجه علمی در دستهبندی سابق وزارت علوم: علمی-پژوهشی
نویسندگان:
عطاءالله بیگدلی
منبع:
پژوهشنامه حقوق اسلامی سال شانزدهم بهار و تابستان 1394 شماره 1 (پیاپی 41)
حوزههای تخصصی:
حوزههای تخصصی حقوق حقوق خصوصی حقوق مدنی تعهدات و قراردادها
حوزههای تخصصی حقوق فقه و حقوق مباحث فقهی –حقوقی
حوزههای تخصصی حقوق کلیات نظام های حقوقی و حقوق تطبیقی
دریافت مقاله
تعداد دانلود :
۱۸۴۴
آرشیو
آرشیو شمارهها:
۵۵
سال ۱۴۰۴ (۴)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال 26 زمستان 1404 شماره 4 (پیاپی 70)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال 26 پاییز 1404 شماره 3 (پیاپی 69)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال 26 تابستان 1404 شماره 2 (پیاپی 68)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال 26 بهار 1404 شماره 1 (پیاپی 67)
سال ۱۴۰۳ (۴)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال 25 زمستان 1403 شماره 4 (پیاپی 66)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال 25 پاییز 1403 شماره 3 (پیاپی 65)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال 25 تابستان 1403 شماره 2 (پیاپی 64)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال 25 بهار 1403 شماره 1 (پیاپی 63)
سال ۱۴۰۲ (۴)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال 24 زمستان 1402 شماره 4 (پیاپی 62)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال 24 پاییز 1402 شماره 3 (پیاپی 61)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال بیست و چهارم تابستان 1402 شماره 2 (پیاپی 60)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال بیست و چهارم بهار 1402 شماره 1 (پیاپی 59)
سال ۱۴۰۱ (۴)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال بیست و سوم زمستان 1401 شماره 4 (پیاپی 58)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال بیست و سوم پاییز 1401 شماره 3 (پیاپی 57)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال بیست و سوم تابستان 1401 شماره 2 (پیاپی 56)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال بیست و سوم بهار 1401 شماره 1 (پیاپی 55)
سال ۱۴۰۰ (۲)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال بیست و دوم پاییز و زمستان 1400 شماره 2 (پیاپی 54)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال بیست و دوم بهار و تابستان 1400 شماره 1 (پیاپی 53)
سال ۱۳۹۹ (۲)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال بیست و یکم پاییز و زمستان 1399 شماره 2 (پیاپی 52)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال بیست و یکم بهار و تابستان 1399 شماره 1 (پیاپی 51)
سال ۱۳۹۸ (۲)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال بیستم پاییز و زمستان 1398 شماره 2 (پیاپی 50)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال بیستم بهار و تابستان 1398 شماره 1 (پیاپی 49)
سال ۱۳۹۷ (۲)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال نوزدهم پاییز و زمستان 1397 شماره 2 (پیاپی 48)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال نوزدهم بهار و تابستان 1397 شماره 1 (پیاپی 47)
سال ۱۳۹۶ (۲)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال هجدهم پاییز و زمستان 1396 شماره 2 (پیاپی 46)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال هجدهم بهار و تابستان 1396 شماره 1 (پیاپی 45)
سال ۱۳۹۵ (۲)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال هفدهم پاییز و زمستان 1395 شماره 2 (پیاپی 44)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال هفدهم بهار و تابستان 1395 شماره 1 (پیاپی 43)
سال ۱۳۹۴ (۲)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال شانزدهم پاییز و زمستان 1394 شماره 2 (پیاپی 42)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال شانزدهم بهار و تابستان 1394 شماره 1 (پیاپی 41)
سال ۱۳۹۳ (۲)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال پانزدهم پاییز و زمستان 1393 شماره 2 (پیاپی 40)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال پانزدهم بهار و تابستان 1393 شمارة 1 (پیاپی 39)
سال ۱۳۹۲ (۲)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال چهاردهم پاییز و زمستان 1392 شمارة2 (پیاپی 38)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال چهاردهم بهار و تابستان 1392 شمارة 1 (پیاپی 37)
سال ۱۳۹۱ (۲)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال سیزدهم پاییز و زمستان 1391 شماره 2 (پیاپی 36)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال سیزدهم بهار و تابستان 1391 شماره 1 (پیاپی 35)
سال ۱۳۹۰ (۲)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال دوازدهم پاییز و زمستان 1390 شماره 2 (پیاپی 34)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال دوازدهم بهار و تابستان 1390 شماره 1 (پیاپی 33)
سال ۱۳۸۹ (۱)
- پژوهشنامه حقوق اسلامی سال یازدهم پاییز و زمستان 1389 شماره 2 (پیاپی 32)
سال ۱۳۸۶ (۲)
- معارف اسلامی و حقوق (اندیشه صادق) پاییز و زمستان 1386 شماره 26
- معارف اسلامی و حقوق سال هشتم بهار و تابستان 1386 شماره 25
سال ۱۳۸۵ (۳)
- معارف اسلامی و حقوق پاییز 1385 شماره 24
- معارف اسلامی و حقوق تابستان 1385 شماره 23
- معارف اسلامی و حقوق بهار 1385 شماره 22
سال ۱۳۸۴ (۱)
- اندیشه صادق پاییز 1383 تا تابستان 1384 شماره 16 و 17 و 18 و 19
سال ۱۳۸۳ (۱)
- اندیشه صادق تابستان 1383 شماره 15
سال ۱۳۸۲ (۳)
- اندیشه صادق زمستان و بهار 1382 شماره 13 و 14
- اندیشه صادق تابستان و پاییز 1382 شماره 11 و 12
- اندیشه صادق بهار 1382 شماره 10
سال ۱۳۸۱ (۲)
- اندیشه صادق پاییز و زمستان 1381 شماره 8 و 9
- اندیشه صادق بهار و تابستان 1381 شماره 6 و 7
سال ۱۳۸۰ (۳)
- اندیشه صادق زمستان 1380 شماره 5
- اندیشه صادق تابستان 1380 شماره 3 و 4
- اندیشه صادق بهار 1380 شماره 2
سال ۱۳۷۹ (۱)
- اندیشه صادق زمستان 1379 شماره 1
چکیده
اصل حاکمیت اراده در نظام رومی- ژرمنی مدرن به معنای مبنا بودن ارادة انسان (طرفین تعهد) در مشروعیت تعهدات و عقود است، این تنها و تنها ارادة طرفین است که اصل عقد را ایجاد و مشروع می نماید و اگر قیدی هست این قید نیز امری قانونی است که برآمده از حاکمیت اراده در سطح ملی و عمومی است، قانون بروز اراده در سطح عمومی و تعهد بروز اراده در سطح خصوصی است. این نگاه ریشه در تلقی انسان به مثابه سوژه دارد که در فلسفة دکارت آغاز و در سوبژکتیویسم کانت به اوج خود رسیده است. کانت انسان را به مثابه موجودی عاقل، مختار، دارای اراده و البته دلیر در به کارگیری عقل خود بنیاد و مستقل خویش معرفی می کند، لیبرالیسم حقوقی انسان آزاد را واضع حقوق و ارادة مستقل او را مکفی در ایجاد تعهد می داند، این نگاه منجر به شکل گریزی، اصالت رضا، عدم حق دولت در دخالت در روابط طرفین، اراده به عنوان مهم ترین عنصر تعهدات و... می گردد.
اما در فقه امامیه عقد امری شرعی است که شارع آن را ایجاد نموده (مستقیم یا از طریق حجیت بخشی به سیرة عقلاء) و حجیت از سوی خداوند است زیرا او مالک حقیقی است و هم او باید اذن در تصرف در اموال و شیوة آن را به مکلفین ابلاغ نماید. این نگاه منجر به نوعی شکل گرایی، اصالت نظر شارع و توقیفی دیدن عقود می گردد.
مشکل اصلی حقوق ایران آن است که قصد نموده این دو رویکرد متفاوت را با هم جمع نماید و لذا در قانون مدنی دو دسته مواد متعارض پدید آمده است. ادعای این مقاله آن است که اصل حاکمیت اراده به معنای دقیق و اصطلاحی آن با رویکرد فقهی سازگاری ندارد و قانون ایران یا باید به تمامی اصل آزادی اراده را بپذیرد و یا به رویکرد توقیفی بودن عقود (به معنای وسیع آن) روی آورد و از سردرگمی و وضع مواد متعارض اجتناب نماید.
تبلیغات
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
