حاکمیت ید در مقام تنازع — قواعد فقه (محقق داماد)

. اگر مدعی با اقامه بینه ثابت کند که فعلاً مال متعلق به او است قطعاً بینه برید مقدم است و مدعی با اثبات موضوع مال را تصاحب می کند. در این حالت، پس از وقوع نزاع صاحب ید اقرار میکند که ملک سابقاً متعلق به مدعی بوده ولی به سبب ناقلی به او رسیده است. در این مورد فقها اختلاف نظر دارند. مشهور آنان معتقدند در این جا دعوا منقلب میشود؛ به این ترتیب که ذوالید تا این مرحله منکر و طرف مقابل مدعی بود، ولی پس از اقرارش به مالکیت سابق مدعی، از حیث اثبات انتقال به ناقل قانونی مدعی تلقی میشود و باید بینه اقامه کند و نمی تواند با وجود اقرار به ید سابق مدعی به استنادید فعلی از اقامه بینه معاف گردد. در مقابل گروه کمتری نظریه مشهور را نپذیرفته بر اماریت ید در این مورد هم حکم صادر کرده اند. قانون مدنی ایران به پیروی از نظریه مشهور در این مورد در ماده ۳۷ می گوید: «اگر متصرف فعلی اقرار کند که ملک سابقاً مال مدعی او بوده است، در این صورت مشار الیه نمی تواند برای رد ادعای مالکیت شخص مزبور به تصرف خود استناد کند، مگر این که ثابت نماید که ملک به ناقل صحیح به او منتقل شده است».