۵ - ۱ - پاسخ ماهوی خوانده به ادعای خواهان — در این بخش از کتاب به مطلبی

در این بخش از کتاب به مطلبی می پردازیم که اصولاً همه دفاع های یک خوانده روی آن تمرکز دارد درست است که در مواقعی دادخواست و دعوای خواهان با ایراد به صلاحیت دادگاه و یا طرح هر یک از ایرادات زایل کننده دعوا و دادرسی رسیدگی به دعوا را از مسیر خود در دادگاه طرف مراجعه خارج می سازد و یا دادرسی را در آن مرحله از بین می برد، ولی موجب سقوط و زوال اصل دعوا از اساس نمی شود؛ خواهان می تواند اصولاً پس از صدور قرار عدم صلاحیت دعوای خود را در مرجع صالح دیگری دنبال کند و پی بگیرد یا اگر قرار رد دعوا نیز صادر شده امکان تجدید مطلع همان دعوا در زمان دیگری برای او فراهم است. بنابراین مهمترین دفاع و پاسخ به دعوا را باید نسبت به ماهیت دعوا متمرکز نمود. با این گونه از دفاع و پاسخ به دعوا است که سرنوشت دعوا به طور قطع تعیین می گردد. همه هدف دادرسی آن است که به ماهیت یک دعوا رسیدگی شود و ادعاها و پاسخ های طرفین اختلاف شنیده و مورد رسیدگی قضایی قرار بگیرد. در اینجا نخست به چگونگی پاسخ خوانده به دعوا در حقوق ایران و سپس به بررسی آن در نظام های آیینی آمریکا و انگلستان می پردازیم. ⚠ احتیاط: 1 واژهٔ ناخوانا با «...» جایگزین شد. در این بخش از کتاب به مطلبی می پردازیم که اصولاً همه دفاع های یک خوانده روی آن تمرکز دارد درست است که در مواقعی دادخواست و دعوای خواهان با ایراد به صلاحیت دادگاه و یا طرح هر یک از ایرادات زایل کننده دعوا و دادرسی رسیدگی به دعوا را از مسیر خود در دادگاه طرف مراجعه خارج می سازد و یا دادرسی را در آن مرحله از بین می برد، ولی موجب سقوط و زوال اصل دعوا از اساس نمی شود؛ خواهان می تواند اصولاً پس از صدور قرار عدم صلاحیت دعوای خود را در مرجع صالح دیگری دنبال کند و پی بگیرد یا اگر قرار رد دعوا نیز صادر شده امکان تجدید مطلع همان دعوا در زمان دیگری برای او فراهم است. بنابراین مهمترین دفاع و پاسخ به دعوا را باید نسبت به ماهیت دعوا متمرکز نمود. با این گونه از دفاع و پاسخ به دعوا است که سرنوشت دعوا به طور قطع تعیین می گردد. همه هدف دادرسی آن است که به ماهیت یک دعوا رسیدگی شود و ادعاها و پاسخ های طرفین اختلاف شنیده و مورد رسیدگی قضایی قرار بگیرد. در اینجا نخست به چگونگی پاسخ خوانده به دعوا در حقوق ایران و سپس به بررسی آن در نظام های آیینی آمریکا و انگلستان می پردازیم. ج - ۵ - ۱ - ۱ - پاسخ ماهوی خوانده به دعوای خواهان در نظام دادرسی مدنی ایران شاخص ترین و مهمترین پاسخی که خوانده به دعوای خواهان می دهد پاسخ به ماهیت دعوا و به تعبیری یک دفاع ماهوی است. در دفاع ماهوی خوانده به اصل ادعای خواهان و ماهیت آن دعوا پاسخ می دهد. برخی از استادان دفاع ماهوی خوانده را دفاع به معنای اخص نامیدند و گفتند که مقصود از آن این است که خوانده حقوق ادعایی خواهان را نفی و انکار نماید. برای مثال شخصی به عنوان بستانکار بر دیگری به عنوان بدهکار اقامه دعوا میکند و مبلغی وجه را از او طلب می نماید. خ. د. پ. به این دعوا می گوید که چون هیچ وجهی از خواهان نگرفته در نتیجه به او بدهکار نیست. پاسخ مزبور که نفی صریح و مستقیم ریں ان ... در این باره ماده سا ۱۲ و ادم راجع به انقلاب دعوا در مبحث بار اثبات دعوا است. به موجب این نص قانونی خوانده میتواند در پاسخ به ادعای خواهان ادعاهایی مبنی بر برائت ذمه از سوی خواهان دریافت مال مورد ادعا توسط خواهان صلح و هبه مال از ناحیه خواهان به وی و یا تملیک مال به موجب یکی از عقود ناقله نماید. در چنین مواردی با ادعایی که خ. د. پ. به دعوای خواهان به عمل می آورد دعوا منقلب شده و جایگاه خواهان و خوانده از حیث بار اثبات دعوا تغییر می کند؛ بدین ترتیب که از آن پس خواهان در جایگاه مدعی علیه می نشیند و خ. ن. د. موضع مدعی تکیه می زند. این همان وضعیتی است که در <a class="artref" href="/ماده/ماده-37-a_0815110235681">ماده ۳۷ قانون مدنی</a> نیز دیده میشود. ⚠ احتیاط: 1 واژهٔ ناخوانا با «...» جایگزین شد. ج - ۵ - ۱ - ۱ - پاسخ ماهوی خوانده به دعوای خواهان در نظام دادرسی مدنی ایران شاخص ترین و مهمترین پاسخی که خوانده به دعوای خواهان می دهد پاسخ به ماهیت دعوا و به تعبیری یک دفاع ماهوی است. در دفاع ماهوی خوانده به اصل ادعای خواهان و ماهیت آن دعوا پاسخ می دهد. برخی از استادان دفاع ماهوی خوانده را دفاع به معنای اخص نامیدند و گفتند که مقصود از آن این است که خوانده حقوق ادعایی خواهان را نفی و انکار نماید. برای مثال شخصی به عنوان بستانکار بر دیگری به عنوان بدهکار اقامه دعوا میکند و مبلغی وجه را از او طلب می نماید. خ. د. پ. به این دعوا می گوید که چون هیچ وجهی از خواهان نگرفته در نتیجه به او بدهکار نیست. پاسخ مزبور که نفی صریح و مستقیم ریں ان ... در این باره ماده سا ۱۲ و ادم راجع به انقلاب دعوا در مبحث بار اثبات دعوا است. به موجب این نص قانونی خوانده میتواند در پاسخ به ادعای خواهان ادعاهایی مبنی بر برائت ذمه از سوی خواهان دریافت مال مورد ادعا توسط خواهان صلح و هبه مال از ناحیه خواهان به وی و یا تملیک مال به موجب یکی از عقود ناقله نماید. در چنین مواردی با ادعایی که خ. د. پ. به دعوای خواهان به عمل می آورد دعوا منقلب شده و جایگاه خواهان و خوانده از حیث بار اثبات دعوا تغییر می کند؛ بدین ترتیب که از آن پس خواهان در جایگاه مدعی علیه می نشیند و خ. ن. د. موضع مدعی تکیه می زند. این همان وضعیتی است که در <a class="artref" href="/ماده/ماده-37-a_0815110235681">ماده ۳۷ قانون مدنی</a> نیز دیده میشود. دفاع در برابر ادعای خواهان ناظر به حقی است که خواهان آن را در قالب دعوا اقامه میکند. خوانده دعوا بدون این که به ایرادات دعوا و دادرسی بپردازد یا ادله خواهان را مورد تعرض قرار بدهد، به طور مستقیم به سراغ حق مورد ادعا می رود. اصولاً خوانده نیازی به اثبات برائت مدنی خود از دعوا ندارد؛ زیرا وضعیت حقوقی به نفع او است. وقتی خواهان از ادله ای استفاده میکند که ادعای او را به اثبات می رساند خوانده نمی تواند و نباید به اصل برائت مدنی و وضعیت حقوقی که برای او برقرار بوده است اعتماد و دل خوش کند. ارزیابی ادله معارض توسط وکلای هر یک از اطراف دعوا تابعی از توان و قدرت سنجش حقوقی و قضایی آنها است تا در مواقعی که لازم است به ادعا و دفاع طرف دعوا پاسخ بدهند و آنجا که ضرورتی ندارد موکل خود را وارد این گود نکنند؛ چون ورود نابهنگام و غیر ضروری در تبادل لوایح و مذاکرات اصحاب دعوا و پاسخ دادن به هر ادعا و دفاعی گوینده آن را بدون این که متوجه انقلاب در دعوا شود، در جایگاه مدعی می نشاند و آنگاه باید بار اثبات ادعای خود را تحمل کند. دکتر … آیین دادرسی مدنی و بازرگانی انتشارات مجد جلد اول، ص ۲۴۸، ش ۸۳. ۲ ماده ۲۷۵ ق.آ.د. م : هرگاه خ. د. پ. خواهان ادعایی مبنی بر برائت ذمه از سوی خواهان یا دریافت مال مورد ادعا یا صلح و هبه نسبت به آن و یا تملیک مال به موجب یکی از عقود ناقله نماید دعوا منقلب شده، خواهان خوانده و خوانده خواهان تلقی میشود و حسب مورد با آنان رفتار خواهد شد.». مشارالیه نمی تواند برای رد ادعای مالکیت شخص مزبور به تصرف خود استناد کند مگر این که ثابت نماید که ملک به ناقل صحیح به او منتقل شده است.. از اصحاب دعوا درست باشد یا نباشد، نوع پاسخ خوانده به ادعای خواهان یک دفاع ماهوی محسوب میشود که مهمترین و اصلی ترین دفاع خوانده است. پاسخ و دفاع ماهوی خوانده هم ناظر به استدلال در امور موضوعی و رویدادهای خارجی مورد دعوا است و هم به تحلیل راجع به قواعد حقوقی و مستندات قانونی حاکم بر موضوعات و دفاع می پردازند و به تعبیر قانون مذاکره میکنند بند ج ماده ۱۰۷ ق.آ.د. م)، وارد ۱. <a class="artref" href="/ماده/ماده-308-a_0815110235954">ماده ۳۰۸ قانون مدنی</a> : غصب استیلا بر حق غیر است به نحو عدوان اثبات ید بر مال غیر بدون مجوز هم در <a class="artref" href="/ماده/ماده-265-a_0815110235911">ماده ۲۶۵ قانون مدنی</a> : هر کس مالی به دیگری بدهد ظاهر در عدم تبرع است بنابراین اگر کسی چیزی به دیگری دعای او را نشانه رود و آن را با استدلال و دلایلی که اعلام و ابراز میکند بی اساس و بدون و جاهت بخواند در مقام دفاع ماهوی است و بنابراین از مرزهای ایرادات و دفاع های شکلی گذشته است. خواهان لازم نیست در مقام اقامه ادعا و دعوای خود و به ویژه در جلسه دادرسی ترتیب خاصی را رعایت کند؛ یعنی اصولاً خواهان به صلاحیت دادگاهی که خود انتخاب کرده و نزد همان دادگاه نیز دادخواهی نموده اعتراض و ایرادی ندارد. بنابراین بدون هرگونه مقدمه ای به طور مستقیم وارد ماهیت ادعا و دعوای اصلی خود می شود و حق خ. ر. ب. طرفیت خوانده دعوا از دادگاه می خواهد. اما وضعیت خوانده این گونه نیست؛