حقوق عابر پیاده: مسئولیت مدنی دارنده

از این رو، این دو عنوان گاهی با هم به کار رفته‌اند که این نشان دهنده آن است که هر یک از این دو، مفهومی مستقل است. در مبانی فقهی، آیات و روایات نیز راننده و متصدی، مسئول شناخته شده‌اند و واژه‌های ( راکب ) ، ( قائد ) و ( سائق ) به کار رفته و بر مسئولیت آن‌ها تأکید شده‌است. از جمله این آیات است: (کل نفس بما کسبت رهینه) ، ، (ولا تکسب کل نفس الا علیها). در این زمینه می‌توان به این دو روایت نیز اشاره داشت: ۱. (عن أبی عبدالله (ع) أنه قال: بهیمة الأنعام لایغرم أهلها شیئا ما دامت مرسلة.) ۲. (عن أبی عبدالله (ع) أنه ضمن القائد والسائق والراکب). افزون بر این‌ها، عرف ، عقل و نظام اخلاقی نیز راننده را مسئول کیفری و مدنی می‌دانند. با این همه، در دنیای امروز به دلیل فراوانی وسایل نقلیه موتوری و گستردگی تصادفات و خسارت‌های مالی، بدنی و جانی و عدم جبران بسیاری از خسارت‌ها به وسیله راننده و متصدی وسایل موتوری، قانون گذاران در برخی کشورها این دو مسئولیت را تفکیک کرده و مسئولیت مدنی را بر عهده دارنده نهاده‌اند تا از یک سو، زیا‌ن‌های وارد شده جبران گردد و از سوی دیگر، مالک وسیله نقلیه نیز مسئولیت پذیر باشد. چون در غالب موارد، دارنده اتومبیل کم و بیش بی احتیاطی کرده و او رانندگی را بر عهده دیگری گذاشته‌است و در واقع، با مسئولیت او رانندگی انجام گرفته‌است. ۵.۱. ۲ - کوتاهی در حفاظت دارنده وسایل نقلیه موتوری مکلف به نگاهداری آن است. تعهد دارنده اتومبیل در واقع تعهد به نتیجه‌است که باید از ضرر و زیان به دیگران جلوگیری شود. ۵.۱. ۳ - مسئولیتِ نوعیِ مبتنی بر ایجاد خطر براساس قانون، بیمه اجباری اتومبیل مقرر گردیده تا خسارت وارد شده، جبران شود و این ارتباطی به تقصیر ندارد. بدین سان مصلحت زیان دیده ایجاب کرد که خسارت‌های او جبران شود. آسان ‌ترین راه برای جبران خسارت‌های او آن بود که دارنده وسیله موتوری مسئول شناخته شود و وسیله او نیز بیمه گردد. منبع: گنج دانش، ۱۳۷۴ش، ماده هاى ۱۴۹ـ ۱۵۱ ـ ۱۵۳ · سوره مدثر، آیه۳۸ · سوره فاطر، آیه۱۸ · سوره انعام، آیه۱۶۴ · وسائل الشیعه، ج۱۹، ص۱۸۴، حدیث ۳۵۵۲۵ · وسائل الشیعه، ج۱۹، ص۱۸۴، حدیث ۳۵۵۲۹ · مسئولیت مدنى ناشى از حوادث رانندگى، ناصر کاتوزیان، ص۲۲ـ۲۳ · مسئولیت مدنى ناشى از حوادث رانندگى، ناصر کاتوزیان، ص۲۶-۳۰