حکم بر بطلان دعوای خواهان

حکم بر بطلان دعوی خواهان و یا چنان که در ماده ۱۲۰ ق.آ.د.م آمده محکومیت خواهان به بطلان دعوا دارای مصداقی در قانون یاد شده نیست. به همین علت نیز نه تنها دادرسان دادگستری، حتی استادان آئین دادرسی مدنی نیز نتوانسته اند موضوع آن و ماده ۱۲۰ ق.آ.د.م در صورتی که قرار تأمین اجرا گردد و خ. ب. م. رأی قطعی محکوم به بطلان دعوا که از قرار تأمین به او وارد شده است با تسلیم دلایل به دادگاه صادر کننده قرار مطالبه کند. مطالبه خسارت در خوانده در مهلت مقرر مطالبه خسارت ننماید وجهی که بابت خسارت احتمالی سپرده شده به درخواست با عنوان بطلان دعوا با چه موضوع و در چه مواردی باید صادر شود. تردیدی نیست که حکم یاد شده چون از عنوان و ماهیت حکم برخوردار است بسان سایر احکام، از شمول اعتبار امر مختوم بهره مند میگردد ولی مجرا و موضوع چنین حکمی کاملاً مشهود و معلوم نیست. البته دیوان عالی کشور در تحلیلی که در این زمینه بدست داده اعلام داشته که اگر دادگاه در خصوص ذی حق بودن یا نبودن خواهان حکمی ندهد و به جهتی دعوا را قابل استماع نداند، اقتضای تصمیم دادگاه صدور قرار رد دعوا است نه حکم بر بطلان دعوا. نگارنده بر این باور است که حکم بر بطلان دعوا را باید در مواردی صادر کرد که اصل دعوا به تبع حق ادعایی موضوع آن، فاقد منشأ قانونی و وجاهت شرعی باشد. به عبارت دیگر هرگاه خواهان موضوعی چیزی را مورد ادعای خویش قرار بدهد که به زبان ساده حق نیست و قانونگذار آن حق را شناسایی نکرده تقسیم اموال حاصل پس از ازدواج و یا این که صراحتاً شناسایی چنین حقی را ممنوع اعلام داشته خسارت ناشی از عدم النفع) دادگاه باید حکم بر بطلان دعوای خواهان را صادر کند. به همین علت در موردی که دادگاه به علت پیوست نشدن سند و مدرک به دادخواست حکم به بطلان دعوای خواهان صادر نموده بود، دادگاه انتظامی آن را تخلف انتظامی تلقی کرد. اینک به جهات و موارد