خیار تخلف از شرط صفت — نکته ۲ شرط صفت در کلی راه

مطابق ماده ۲۳۴ قانون مدنی شرط صفت عبارت است از شرط راجع به کیفیت یا کمیت مورد معامله یعنی شرط صفت هم شامل وصف و کیفیت مثل سیاه بودن چوب گردو بودن بافت کاشان بودن میشود و هم شامل کمیت و مقدار مثل یک هکتار بودن زمین هر چند در اکثر معاملات مورد معامله مشاهده می شود و شرط صفت پیش بینی نمی گردد، مثلاً در بیع خودرو شرط شده باشد خودروی مورد معامله سفید باشد، اما پس از انجام معامله و تحویل اتومبیل مشخص شود خودرو مشکی بوده است. در این فرض مشروط له با استناد به ماده ۲۳۵ قانون مدنی می تواند به دلیل عدم وجود صفت مشخص شده رأساً معامله را فسخ نماید یا به همان صورت معامله را قبول کند. نکته ۱ در تخلف از شرط صفت قاعده ای مبنی بر الزام مشروط علیه به تحویل آنچه شرط شده وجود ندارد و مشروط له رأساً حق فسخ معامله را دارد. در بسیاری از موارد الزام مشروط علیه اصلاً مقدور نیست مثلاً در مثال فوق الذکر خریدار نمی تواند فروشنده را مجبور کند خودرو را به رنگ سفید نقاشی کرده و به وی تحویل دهد. بنابراین، صرفاً یا می تواند عقد را فسخ کند یا به همان نحو قبول نماید. نکته ۲ شرط صفت در کلی راه ندارد و امکان پذیر نیست زیرا در مبیع کلی فی الذمه مورد معامله حتماً باید از لحاظ مقدار، جنس، وصف مشخص شده باشد، شرط صفت در کلی تحصیل حاصل است و تحصیل حاصل عقلاً محال است. مثلاً مورد معامله یک تن مقدار پرتقال (جنس) تامسون (وصف) باشد و در قرارداد شرط صفت بگنجانند و شرط کنند پرتقال باید تامسون باشد، لذا این شرط بی معنا و مضحک به نظر می آید. ولی در عین معین و کلی در معین امکان پذیر است. پس اگر در مبیع کلی فی الذمه آنچه مورد معامله واقع شده با آنچه تحویل گردید متفاوت باشد، خریدار باید فروشنده را اجبار و الزام کند تا آن چیزی که تعهد کرده را به وی تسلیم نماید لذا اوصافی که برای مورد معامله در کلی فی الذمه به هنگام عقد بیان میشود موضوع شرط صفت نیست بلکه وسیله ای برای محدود کردن کلی در نوع معین است که خود دارای افراد و مصادیق متعدد است بنابراین الزام به تحویل مبیع کلی فی الذمه یک نوع تعهد است که در چهارچوب خود عقد و قواعد آن باید